Friday, August 12, 2011

Nói Láo Hay Nói Thật

http://www.webtrangsuc.com/Teghe/2010/04/10/liar.jpgTiếng Việt mình rất phong phú. Tùy theo từng địa phương mà nói láo còn được gọi bằng những từ hoặc những cụm từ khác nhau, chẳng hạn như: nói dối, nói phét, cương ẩu, lựu đạn nổ, nói dóc, nói khoác lác, nói gạt, dỏm, phịa, ba xạo, xạo ke, đẩy cây tha mỡ bò, v.v.

Còn nói thật thì có thể hiểu là: nói thiệt, nói thực, nói đúng sự thật, nghĩ sao nói vậy, nói thẳng như ruột ngựa, v.v.

Nên nhớ rằng phân nửa của sự thật không phải là sự thật!

Chắc có nhiều bạn thắc mắc, hổng biết tác giả có nói láo hay không?
Dạ, xin thẳng thắng trả lời rằng mình cũng…thường hay nói láo lắm… Nói láo vì xã giao, vì để cho người khác vừa lòng, vì để cho mình được yên thân, cũng như để cho mọi người vui vẻ cả làng… Thẳng thắn mà nói thì con người thích nói láo, nói dóc, nói phét, "nổ"...chứ ít ai dám nói thẳng, nói thật vì nhiều lý do.

Nói láo là một nghệ thuật trong cuộc sống

Nói láo là chuyện rất cần thiết trong mối giao tiếp xã hội ngày nay. Già trẻ gì cũng nói láo hết.

Nếu mọi người đều nói thật như ý mình nghĩ hết thì trật tự xã hội sẽ bị đảo lộn, chiến tranh sẽ bùng nổ khắp nơi.

Tây gọi kiểu nói láo không có mục đích làm tổn thương đến người khác là nói láo vì xã giao, vì thân thiện hay mensonge convivial, pieux mensonges…

Nói láo là việc cần thiết trong xã hội để con người có thể sống chung với nhau một cách hài hòa.

Theo nhà tâm lý học J.D Nasio, trong Un psy sur le divan (Payot 2002), người nói láo cố tưởng tượng ra một mô hình của sự thật có thể che lấp bớt phần nào giá trị mà họ không có được.
Họ nghĩ rằng nếu nói sự thật thì họ sẽ mất đi sự ngưỡng mộ cũng như sự quan tâm của người khác. Vậy họ cố tạo ra một cái “vỏ” doublure để hy vọng đạt được những gì họ mong đợi.

Tảng sáng mới vô bu rô, xếp hỏi bạn mạnh giỏi “how are you”, thì bạn phải trả lời là “good” là “fine” cho xong chuyện, mặc dù bạn và bà xã vừa mới…xực nhau dữ dội ở nhà. Còn nếu lỡ trả lời khác đi thì sẽ bị họ vặn hỏi lung tung, tại sao vậy “why?”, lại phải mất công trình bày, cắt nghĩa, phân trần là “tại bị bởi vì thì là” mệt mỏi phiền phức lắm.

Chị bạn đồng nghiệp vừa mới đi làm tóc thấy không giống ai hết nhưng bạn cũng phải cố tình tạo nét ngạc nhiên trầm trồ thán phục, wow, quá đẹp, chớ hổng lẽ bạn nói thật ra ý nghĩ của mình: sao đầu chị giống cái nồi hay giống chó xù quá vậy?

Vợ chồng bạn được mời đi dự tiệc cưới. Nếu không thích đi thì cứ đóng kịch, làm bộ xít xoa tiếc rẻ và trả lời người ta: uổng quá mình bị kẹt chuyện gia đình, kẹt đám giỗ bà già, kẹt phải đi Mỹ, đi du lịch, có bà con ở Mỹ hay xa qua chơi, bị bệnh mắc đi nhà thương, v.v… Rồi thì sorry, không thể tham dự được, để dịp khác nhé. Thế là khỏi mích lòng ai hết!

Trường hợp khác, thí dụ khi một người đẹp hỏi ý kiến về chiếc áo chị ta đang mặc, thì bạn cứ khen tưới hột sen đi. Vậy là nhứt rồi và vui vẻ cả hai đàng!

Nói những gì người ta đang mong đợi, và đang muốn nghe mà thôi. Nói thật điều mình đang nghĩ đôi khi cũng không nên.

Nói láo cũng là một cách mình tự đề phòng đối với sự tò mò, xoi mói, ganh tị của người khác. Giàu có hay sung sướng hơn người về mặt nầy mặt nọ có thể khiến cho người ganh ghét, và tìm cách nói xiêng nói xỏ, bực mình lắm.
Vậy, tốt hơn là không nên khoe khoan gì cả. Mua một món hàng khá đắt giá thì có ai hỏi nên nói bớt giá lại hay nói là của con cái mua cho chớ làm sao tui có tiền mà mua.

Nhưng ngược lại, cũng có người hay nổ như lựu đạn, đi du lịch ăn toàn mì gói, cơm tay cầm, ngủ nhờ ở phòng khách nhà bạn mà khoe mình ở hotel 5 sao, và mỗi ngày ăn toàn tôm hùm đồ biển đến phát ngán luôn…

Nói láo cũng là cách để bảo vệ mạng sống cũng như bảo vệ hạnh phúc của mình. Khai thiệt hết, đi cải tạo mút chỉ cà tha là chuyện đương nhiên thôi.

Nói láo trở thành xấu xa đê tiện khi mình nói láo để gạt gẩm thiên hạ hầu trục lợi hay để ám hại, để gây chia rẽ người khác…Đây là lý do luân lý.
Các tôn giáo lớn thường khuyên chúng ta không được nói dối.Thiên chúa giáo có 10 điều răn trong Kinh Thánh (You shall not lie) cũng như Phật giáo có Bát chánh đạo (Chánh ngữ).

Chúng ta thường hay dạy con cái lúc tụi nó còn nhỏ là phải luôn luôn nói thật, nói láo không tốt, là có tội, v.v… hổng bao giờ được dối cha dối mẹ.
Nhưng bạn phải cẩn thận. Vừa mới dạy con như thế, nhưng lập tức bạn cầm phone báo xếp là hôm nay bạn bị bệnh xin nghỉ một ngày trong khi thật sự bạn đang mạnh cuồi cuội trước mặt con, là coi hổng được đâu đấy nhé!

Nghệ thuật buôn bán, chào hàng, marketing là một khoa học đánh vào tâm lý người tiêu thụ trong đó nói dối, nói dóc, thổi phồng phẩm chất của sản phẩm bán ra là một cách moi tiền người mua rất hữu hiệu.

Một số nghề thường dính liền với việc nói phét. Nghề làm chính trị là một, nghề lang băm là hai, kế đến là thầy bói dỏm là ba, và còn nhiều nghề khác lắm nhưng người viết hổng dám kể hết ra đây vì sợ hổng đủ chỗ cũng như sợ bị người ta chửi tắt bếp.
Có người còn nói nhà báo nói láo ăn tiền chắc đôi khi cũng không oan lắm (xin lỗi các ông chủ nhiệm nhé).
Ngoài ra còn có những nhà đạo đức giả, những người khẩu Phật tâm xà, những kẻ nịnh bợ, bưng bô, xu thời, đón gió, trở cờ, bợ đít, nâng bi, sở khanh cũng đều nằm chung trong giới chuyên môn nói láo.

Tại sao phải bố láo?

Khả năng nói dóc là một vấn đề thuộc về nhận thức réalisation cognitive.

Nói láo, nói xạo bị xem là hổng tốt vì nó được đánh giá qua các giá trị luân lý và đạo đức. Nhưng chúng ta đều biết là cái gì cũng có thể thay đổi được theo thời gian và không gian.

**Sau đây là một số lý do tại sao người ta phải nói láo:

-/ để che đậy lỗi lầm, để tránh rắc rối phiền toái, tránh trách nhiệm;
-/ để cho mình có vẻ quan trọng, để bắt le, để được người khác quan tâm đến mình (thùng rỗng kêu to là vậy đó);
-/ để bảo vệ tiếng tâm, danh giá của mình;
-/ để tránh làm tổn thương tinh thần của người khác. Ví dụ mình vẫn phải nói cám ơn vì lịch sự khi nhận một món quà mặc dù trong thâm tâm mình không thích;
-/ để cũng cố vị trị và địa vị xã hội của mình, để được hưởng một quyền lợi hay một đặc ân nào đó (thí dụ xin tiền trợ cấp…);
-/ để điều khiển, sai khiến manipuler một người nào đó. Đây là loại nói láo ác độc để chiếm đoạt tài sản, tình yêu, hoặc một ân huệ nào đó. Nó làm tổn hại thanh danh người khác;
-/ để kiểm soát thông tin. Người nói láo thường cố tình bỏ bớt một vài điểm của một vấn đề nào đó khiến nó trở nên sai lạc khó hiểu. Bởi lý do nầy mà tòa án Mỹ luôn luôn đòi hỏi tất cả sự thật;
-/ Nói láo bệnh hoạn thường thấy ở những người ghét xã hội antisociale, thiếu cái nhìn sáng suốt về việc tốt xấu, và cho thấy họ cũng không biết ăn năn hối cải khi làm hại người khác;
-/ Nói láo tự phát (compulsives menteurs). Nói láo là giải pháp thứ nhất khi không thể làm gì khác hơn được nữa. Đây là trường hợp của các trẻ em sống trong một môi trường ác nghiệt, nói láo là việc các em phải làm để có thể tồn tại.
-/ Xáo trộn nhân cách ái kỷ (narcissitic personality disorder). Tự đánh giá mình quá quan trọng, mong đạt được vinh quang và sự ngưỡng mộ từ người khác.
Nguyễn Thượng Chánh.Hãy tự nhìn mình trong gương. Vietbao.online

http://www.vietbao.com/?ppid=45&pid=115&nid=158363

-/ Xáo trộn nhân cách giáp ranh (borderline personality disorder). Những người nầy lên cơn bất tử nên hay cương ẩu;
-/ Xáo trộn nhân cách sân khấu (histrionic personality disorder)
Theo Bs Nguyễn văn Thịnh. Xáo trộn nhân cách. YDuocNgàyNay. com

http://www.yduocngaynay.com/3-3NgVThinh_CCTT5_RoiLoanNhanCach.htm

« CÁC ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG CHÍNH CỦA NHÂN CÁCH GIÁP RANH ?
- cố gắng hết mức để tránh bị ruồng bỏ. “ Nếu tôi không làm những điều mà những kẻ khác muốn, họ sẽ bỏ rơi tôi hay tấn công tôi ”.
- những cách quan hệ giữa người với người không ổn định: lý tưởng hóa (idéalisation)/ sự giảm giá (dévalorisation). “Chẳng ai có thể thương tôi và muốn gần tôi nếu họ thật sự biết tôi”. “Tôi là một gánh nặng cho những kẻ khác”.
- bất ổn định về tình cảm (instabilité affective). “ Tôi phải kềm chế các cảm xúc, nếu không cái gì đó khủng khiếp sẽ xảy ra ”. “ Nỗi đau đớn mà tôi cảm thấy là không chịu đựng nỗi. ”
- rối loạn bản sắc (perturbation de l’identité). “ Chẳng ai hiểu tôi ”
- tính xung động (nghiện ma túy, chứng ăn vô độ, tiêu xài, dục tính). “Tôi không thể tự kiềm chế cũng chẳng có thể tạo cho mình một kỹ luật”.
- rối loạn hành vi : tự cắt xẻo (automutilations), toan tính tự tử.
- cảm giác trống rỗng mãn tính (sentiment chronique de vide)/cảm giác đã trải qua (sentiment de vécu). “ Chẳng bao giờ có ai để lấp đầy các nhu cầu của tôi, để chăm sóc tôi.” “ Tôi sẽ luôn luôn cô độc ”. »

CÁC ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG CHÍNH CỦA NHÂN CÁCH SÂN KHẤU ?
- tính sân khấu (histrionisme = théatralisme) : hành vi nhằm làm vui lòng, nhằm quyến rũ (sédutrice) ; dạng vẻ sân khấu (présentation théatrâle).“ Tôi phải tạo ấn tượng tốt “ .“ Chừng nào tôi không chơi đùa hay chừng nào tôi không gây ấn tượng lên những kẻ khác, tôi không là cái gì cả . ” “ Nhìn thấy tôi, họ không cưỡng nỗi ”.
- cảm thấy khó chịu khi ở trong những tình huống không phải là trung tâm của sự chú ý của những kẻ khác.“Để được sung sướng, tôi cần những người khác chú ý đến tôi”. “Tôi phải là trung tâm của sự chú ý của họ”.
- tính dễ ám thị (suggestibilité) và sự kiện dễ bị ảnh hưởng bởi những kẻ khác hay bởi những tình huống. “Nếu tôi làm vui những kẻ khác, họ sẽ không nhận xét những nhược điểm của tôi”.
- tăng mức độ biểu hiện tình cảm (hyperexpressibilité affective) (quyến luyến hay dửng dưng với các đối tượng, với sự thiếu chừng mực, không có tính liên tục), các rối loạn tính nết (troubles caractériels) (bực tức, đồng bóng), tính khí bấp bênh và thay đổi (thường có những cơn khóc lóc và giận dữ).
- thường xuyên phụ thuộc tình cảm (dépendance affective) ; thường là thụ động, không thành thục (immature), trẻ con (infantile). “ Một mình, tôi không đủ khả năng tổ chức đời sống của tôi ”. “ Tôi phải quyến rũ để người ta giúp tôi và thương tôi ”.
- rối loạn tình dục (hoặc sợ hoặc tăng quá mức dục tính) : tránh các giao hợp.
(Bs Nguyễn Văn Thịnh)

Nói láo bệnh hoạn

Nếu việc nói láo trong sinh hoạt hằng ngày đôi khi là một chuyện chẳng đặng đừng, thì ngược lại nói láo cũng có khi là một tình trạng nhân cách bị xáo trộn. Người nói láo cố tình bóp méo sự thật và lạm dụng lòng tin của người khác.

Chúng ta không nên lầm lẫn giữa những người nói láo bình thường với những người nói láo một cách vô thức mà cứ tưởng rằng họ đang nói thật. Khoa tâm lý học gọi đây là chứng điêu ngoa khoác lác (?) mythomanie, mythomania. Những người nầy không thể phân biệt được giữa sự thật bên ngoài và hình ảnh trong trí tưởng tượng của họ.

Trường hợp nói láo mà cứ tưởng nói thật rất phổ biến vào một lứa tuổi nào đó ở trẻ em.
Nếu tình trạng nầy vẫn kéo dài mãi mãi thì nó sẽ trở thành một chứng bệnh về xáo trộn nhân cách.

Trẻ em nói láo

Trẻ em nhỏ tuổi hay có thói quen nói láo. Các em tưởng tượng ra những mẩu chuyện nho nhỏ để tô điểm vào sự thật nhằm mục đích tạo cho mình một sự quan trọng nào đó. Đừng quên rằng, đối với các em, ít nhất tới 5 tuổi, đó là chuyện có thật. Ở vào lứa tuổi trên các em chưa có đủ trí khôn để phân biệt giữa sự thật và sự tưởng tượng.

Nếu từ 6 tuổi trở lên mà các cháu vẫn còn nói láo thì đáng ngại. Sự kiện nầy cho biết có một sự bất ổn, khó khăn nội tại nào đó trong con người của các em cho nên các em cần sự hỗ trợ của những điều láo khoét. Thí dụ, có cháu nói nó có rất nhiều bạn bè ở trường, nhưng đó là chuyện không có thật. Sự nói láo trên biểu lộ một tâm trạng cô đơn mà các em cố tránh bẳng cách tưởng tượng ra một thế giới riêng biệt.

Trong thực tế, ở trẻ con, loại chuyện láo được các em kể ra không quan trọng bằng số lần và nhịp độ fréquence kể ra.
Việc các em nói láo quá thường xuyên khiến các bậc cha mẹ cần phải suy nghĩ tại sao các em phải phiạ ra những câu chuyện không thật như thế.

Ngược lại, một đứa bé không bao giờ biết nói láo mới thật là một điều đáng ngại trong việc phát triển nhân cách riêng cho nó.

Cha mẹ cũng không nên lo sợ thái quá hay nghĩ rằng mình bị các con phụ bạc.
Qua việc tưởng tượng, các em tự tạo cho mình một khung cảnh sống, một thế giới bí mật nằm giữa mộng và thật. Qua thế giới tưởng tượng, các em chuyển hết vào đó những cảm xúc và những tình cảm của mình mà các em cố dấu cha mẹ vì sợ nhục hay sợ bị ganh tị.

Theo các nhà tâm lý học Tây phương, cha mẹ nên nhắc nhở con cái nên nói sự thật. Cố tạo cho chúng một niềm tin, và tránh không nên trừng phạt theo kiểu “tau đánh chết cha, chết mẹ mầy”.

Nói láo trong đời sống vợ chồng

Trong cuộc sống vợ chồng, nói láo cũng rất thường hay xảy ra hằng ngày, nhưng không nhất thiết là sự không còn chung thủy mí nhau.

Nói láo với người hôn phối để bảo vệ hình ảnh của chính mình, là một nhu cầu ích kỷ để tồn tại.

Có những sự thật rất riêng tư khó thú nhận được. Tất cả những điều suy nghĩ của chúng ta cũng không nhất thiết phải đem chia sẻ với người phối ngẫu. Cũng chưa chắc là sự thật như ta hình dung trong trí não của mình cũng là sự thật trong trí não của người khác.

Mình không thể nói ra ý mình nghĩ vì sợ phản ứng của người kia.
Nói láo có thể làm tổn hại tới mối tương quan thân mật trong đời sống vợ chồng.

Sự thành thật của mình giúp khai mở cảm thông với người bạn đời, nhưng trong thực tế chúng ta cũng cần phải giữ cho mình một góc cạnh riêng tư nào đó.
Nên nhớ là mình có trách nhiệm về những điều mình nói ra cũng như cách mình đã nói chớ không phải cách mà người kia nghe biết.

Tạp chí Selection Riader’s Digest, năm 2009 có đưa ra kết quả thăm dò quốc tế về “Các sự nói láo giữa vợ chồng với nhau” (Quels mensonges entre conjoints).

**Các lý do của sự nói láo nầy như sau:

Vie de couple et petits mensonges

http://news.doctissimo.fr/vie-de-couple-et-petits-mensonges-_article5924.html

-/ lý do thứ nhất: giờ giấc không phân minh, thí dụ như trốn đi chơi về trễ;
-/ lý do thứ hai: tiền bạc (đứng đầu là Malaysia, vợ chồng nói láo lẫn nhau vì tiền bạc tới 51%);
-/ lý do thứ ba: múa lân (sex).

Tại nhiều xứ câu hỏi “Ông hay Bà đã đi đâu?” dẫn đầu các lý do nói láo trong các cặp vợ chồng. Nga là quốc gia dẫn đầu về lý do nói láo liên quan đến câu hỏi trên.
Tại Pháp, nình bà (45%) nói láo nhiều hơn nình ông về nơi chốn. Các ông Tây (20%) bóp méo sự thật về những gì liên hệ đến sex.

Đàn ông và đàn bà ai nói láo hơn ai?

Les hommes mentent plus que les femmes

http://www.melty.fr/les-hommes-mentent-plus-que-les-femmes-actu24396.html

Một nghiên cứu tại Anh quốc cho biết các ông nói láo, nói xạo hai lần nhiều hơn các bà.
Có ý kiến cho rằng tại bị các bà hạch hỏi quá thường xuyên, không ngơi nghỉ được nên các ông sợ quá, quýnh quá nên phải nói láo.

Cũng nên nhớ là đàn bà có giác quan thứ sáu rất nhạy bén, bạn có nói láo cách nào đi nữa thì cũng không qua mặt được các bà đâu. Lại nữa kỹ thuật hỏi chặn đầu chặn đuôi của mấy bà xã tỏ ra vô cùng lợi hại chẳng thua gì…FBI.

Những gì các ông thường hay phịa ra nhất

1-Tui đang bận làm việc, bận đi họp… Là lý do quý ông thưòng phịa ra nhiều nhất để được yên thân khi bị chất vấn bởi các bà vợ có tánh quản lý chặt chẽ thời dụng biểu của các ông chồng.
Đây là một loại nói láo hữu ích cho cả hai bên, giúp cho ông được yên thân đồng thời tránh cho quý bà nổi ghen bất tử có hại cho sức khỏe tâm thần.

2- Không, cưng là người hoàn hảo, đâu có mập, em là người đẹp nhất mà.Thằng nào nói láo cho máy bay đụng chết đi… Đây cũng là một loại nói láo có lợi. Các ông thừa biết những gì các bà thích được nghe nhất. Khi hỏi ông xã nghĩ gì về nhan sắc của mình, các bà không có chủ đích muốn biết sự thật 100% mà chỉ muốn nghe lời nói láo, nói dối để mình được trấn an và an ủi thân phận một chút. Biết ông xã mình nói xạo nhưng các bà vẫn muốn nghe.

3- Tui đâu có uống rượu hoặc đó là chai bia cuối cùng mà… Đây là câu nói láo chạy làng của khá nhiều người đàn ông khi bị ngưởi khác hay cảnh sát hạch hỏi chất vấn.

Các bà thường hay nói láo về vấn đề gì?

1-Có gì đâu, mọi việc đều tốt đẹp mà… Lời nói láo nầy biểu lộ một dấu hiệu giả tạo của sóng yên biển lặng trước cơn bão tố sắp đến trong đời sống vợ chồng.

2-Anh muốn làm gì thì làm, chẳng can hệ gì đến tui hết… Câu nầy có vẻ cho phép ông chồng làm gì thì làm, nhưng thật ra đây là câu thách thức. Làm khác ý tui muốn thì chết đó đa!. Anh muốn đi chơi thì cứ đi, nhưng thật ra hàm ý của lời cho phép là một lời cảnh cáo, vậy tốt hơn hết là bạn nên ở nhà với bà xã chờ khi sóng yên gió lặng thì tính lại sau.

3- Rẻ mà, đâu có mắc… Chi tiêu mua sắm là đầu mối của sự nói láo. Bà ta phải nói láo để tránh sự xoi mói và chỉ trích của bà con hoặc của bạn bè đồng sở nữa. Các bà thường hay nói láo về sự mua sắm của mình.

Mình tự dối mình được không?

Hình như là hơi vô lý và mâu thuẩn. Thông lệ người nói dối phải nắm rõ sự thật hay nghĩ rằng họ biết sự thật, còn người bị dối gạt thì không biết gì hết. Trên nguyên tắc thì hai người phải hoàn toàn là hai cá thể khác biệt nhau. Nhưng trong trường hợp mình dối mình thì cả hai người vẫn là một.

Theo các nhà tâm lý học thì mình có thể dối mình trong trường hợp si tình một người nào đó một cách mù quáng mà không cần biết người kia có đoái hoài, có yêu thương mình không? Đây là tự mình lừa dối mình.
Cũng theo chiều hướng trên, kẻ sát nhân vẫn có thể tự tạo một ảo tưởng sự thật vô tội vì không muốn nhìn nhận hành vi giết người do chính họ gây ra.

Nhà triết học nổi tiếng Đức quốc Nietzsche (1844-1900) cho rằng mình tự dối mình là cái dối đầu tiên. Bởi vậy con người đã tạo ra ảo tưởng về sự thật (vérité) để che lấp nỗi lo âu cơ bản trong cuộc sống (angoisse existentielle) bằng cách tưởng tượng ra một thế giới ổn định, có thật, hầu có thể hàn gắn lại sự vỡ mộng (désenchantement) của mốt thế giới không ngừng biến đổi.

Theo Vico, Freud và Nietzsche, thần thánh là sự sáng tạo, là ảo tưởng của con người để giúp họ đối đầu với thiên tai hầu có được một cuộc sống yên lành. Ảo tưởng lâu ngày trở thành là một sự thật đối với họ.

Peut-on se mentir à soi même?

http://www.aide-en-philo.com/dissertations/peut-mentir-soi-meme-2385.html

Pour Nietzsche, le mensonge de l’homme à soi-même serait premier. L’homme a inventé la notion de vérité pour remédier à l’angoisse existentielle de l’homme, en forgeant un monde stable supposé vrai pour échapper au désenchantement d’un monde sensible et changeant.
- Ainsi, pour Nietzsche, la vérité est un choix mais un individu peut choisir autre chose parce que le mensonge et l’illusion peuvent être plus bénéfiques à l’homme.

Các dấu hiệu cho biết người ta đang nói láo?
How to detect lies

http://www.blifaloo.com/info/lies.php

-/ Khi nói, lấy tay che miệng, rờ mặt, rờ mũi, gãi đầu, gãi tai, sờ cằm;
-/ Chớp mắt, liếm môi khi nói;
-/ Cười gượng gạo;
-/ Tằng hắng khi nói, có thể là họ muốn dấu diếm điều gì đó, nhưng cũng có thể là ý tốt;
-/ Lời nói bất nhất không mạch lạc;
-/ Ánh mắt xa vời không cố định. Không dám nhìn thẳng mặt người đối thoại;
-/ Chớp mắt nhiều hơn bình thường;
-/ Co rút tay chân vào thân hơn bình thường, tréo ngón trỏ và ngón giữa lại với nhau, hoặc dấu tay vào túi vì tinh thần căng thẳng.
Nói dối có thể bị phát hiện bằng máy dò nói dối polygraph (lie detector): biểu đồ ghi nhận biến đổi nhịp tim, thở, mạch máu, v.v…khi phải trả lời những câu hỏi quan trọng nào đó.
Kết luận
Sống trong một xã hội ta bà ngày nay, nói thật quá cũng không có lợi lộc gì cả. Móc ruột để ngoài da có khi lại chuốc lấy hoạ vào thân.
Vậy phải nói dóc, nói láo sao?
Phải biết tùy người, tùy lúc và cũng tùy theo hoàn cảnh mà hành sử và ứng biến.
Văn hào Pháp Pierre de Ronsard (1524-1585) đã từng nói: Tất cả sự thành thật nào tồn tại lâu dài đều trở thành dối trá (Toute sincérité qui dure est mensonge), tất cả sự dối trá lập đi lập lại liên tục cũng đều trở thành sự thật cả (Tout mensonge répété devient une vérité). Nghệ thuật là giả dối…Đức hạnh là giả dối…Sự thật là giả dối.
(L’art est mensonge… la vertu est mensonge… la vérité est mensonge” ( La Pléiade .)

«…Nói láo và nói láo hoài chồng chất; nói láo và nói láo hoài với chính mình; nói láo và nói láo hoài với nhau… rồi bỗng một sáng đẹp trời nào đó họ tin điều nói láo là có thật. Sự dối trá tu luyện lâu ngày thành yêu tinh…Yêu tinh trở thành một ảo tưởng của chân lý. Họ trở lại tin ảo tưởng là sự thật. Một sự thật xây dựng bằng dối trá xuất hiện như một chân lý mới mẻ còn đáng tin cẩn hơn là sự thật của chính nó…»
(Trần Kiêm Đoàn, Tu Bụi, Titan Corporation, 2006, trang 124).
Nghiêm Xuân Cường, Mộng và Thực, Thư Viện Hoa Sen(http://www.thuvienhoasen.org/mongvathuc.htm)

(Nguyễn Thượng Chánh & Nguyễn Ngọc Lan)

Dù bị lôi kéo, khích bác thế nào Minh cũng dứt khoát không nhúng chân xuống biển. Đơn giản vì để đi đợt nghỉ mát tại Phan Thiết này cùng cơ quan, Minh phải nói dối vợ là đi công tác miền Tây. Minh mà xuống biển thì làn da cháy nắng sẽ tố cáo rằng anh nói dối.

Nói dối... vì yêu

Mặc dù đi với cơ quan, toàn các chị lớn tuổi và mấy cô trẻ đều đang mang thai, nhưng Minh vẫn phải nói dối vợ vì anh biết tính vợ hay ghen, không bao giờ muốn chồng tham gia vào bất cứ một cuộc chơi nào. Vợ Minh chăm con cực khéo, hiếu thảo với bố mẹ chồng, nấu ăn ngon. Ngày nào Minh cũng về nhà đúng giờ, nghe điện thoại ngay khi vợ gọi, còn thì chỉ việc ngồi vểnh râu đọc báo. Đến cắt móng chân, vợ cũng cắt cho. Hôm nào trót la cà một tí, trót để quên điện thoại trong phòng ra ngoài hút thuốc trúng phải lúc vợ gọi, thì ôi thôi, về đến nhà cơm chả có mà ăn, con phải bế vẹo xương sườn cho đến khi nó ngủ.

Vậy nên, để được “yên”, Minh chọn giải pháp tối ưu, nói dối. “Vợ mình cơ bản là tốt, chỉ mỗi cái tật hay ghen. Vậy thì mình tránh đi, nói dối một tí mà vợ hạnh phúc thì cũng là một cách thể hiện tình yêu với vợ. Phải nghĩ cách nói sao cho cô ấy thấy hợp lý cũng đau đầu lắm đấy, nhưng yêu vợ thì phải cố mà nghĩ thôi”- anh Minh bày tỏ.

Tất nhiên cũng có người nghĩ khác anh Minh. Không ít người cho rằng nếu vợ chồng sống với nhau mà không chia sẻ hết mọi điều, không nói thật thì sẽ rất khó chịu.

Vợ chồng anh H.V.N (quận Tân Bình-TPHCM), dù đã có một đứa con nhưng phải chọn giải pháp ly hôn vì anh “không thể sống mãi trong sự dối lừa”. Anh N. kể: “Cứ hết lần này đến lần khác cô ấy nói dối vặt, khiến tôi mất lòng tin. Nhiều lần buổi trưa, gọi điện hỏi ở đâu, nói là ở công ty nhưng hóa ra cô ấy đi với bạn. Có lần bảo đi công tác nhưng lại là đi chơi. Sao cô ấy không thể nói thật chuyện nhỏ như thế? Vợ tôi nói dối như thành thói quen, khiến tôi không biết lúc nào vợ nói thật. Tôi chán cảnh cứ “phát giác” những điều “không phải như vợ nói”. Thế là, dù không bồ bịch, ngoại tình gì nhưng vợ chồng tôi cũng không thể đi với nhau đến cuối cuộc đời”- anh N. buồn bã nói.

Nói thật cũng... ly tan

Nói dối ly tan đã đành, vậy sao có người lại chia tay vì những lời nói thật? Câu chuyện của chị Hoa là một “cách nói” khác.

Chị Hoa kể về người đàn ông đã từng rất gắn bó với chị đến mức hai người đã tính đến chuyện hôn nhân. Một ngày nọ, anh đi xa không về đúng hẹn, khi chị bày tỏ rằng, anh lỡ hẹn vì công việc, em hiểu, em không giận anh đâu; anh làm một câu ráo hoảnh: “Có gì mà giận chứ, anh có công chuyện, cũng là lo cho tương lai của chúng mình mà”. Rồi lần khác, khi chị kể với anh rằng chị phải làm việc vất vả, bận rộn lắm nhưng vẫn luôn nhớ anh, luôn dành thời gian email, chat và điện thoại cho anh. Anh không ngần ngại nói: “Ôi, việc của em làm sao mà vất vả bằng việc của anh chứ. Anh mà ngồi văn phòng như em thì có mà chat cả ngày”. Thêm một giọt nước nữa khi chị nói với anh về chuyện chị phải đi công tác, mệt nhưng muốn kiếm thêm chút tiền cho gia đình dịp Tết. Anh làm ngay một câu: “Thôi, em đi làm gì, tiền em kiếm cả tháng không bằng anh kiếm một ngày”.

“Tôi hiểu rằng anh ấy nói rất thật. Bản thân tôi rất trân trọng, cảm thông và hiểu cái sự chân thật của anh ấy. Nhưng rồi, tôi đọc được phía sau những lời nói thật ấy là sự thật khác: Anh ấy không phải là người hiểu và chia sẻ những vất vả mà tôi đang trải qua. Anh ấy cũng không trân trọng cái công việc mà tôi đang làm để phấn đấu cho cuộc sống tương lai. Khi nhận ra sự thật ấy, tôi đã ước giá như anh ấy có thể không nói thật đến thế”- chị Hoa tâm sự.

Khi vợ chồng còn muốn hoặc tìm cách nói những điều khiến người kia hạnh phúc thì đôi vợ chồng đó vẫn còn giữ được tình yêu

Cả anh Minh và chị Hoa đều cho rằng vợ chồng mà lừa dối nhau với mục đích không trong sáng, không vì sự bền vững của gia đình thì luôn là cách ứng xử không thể chấp nhận. Nhưng trong cuộc sống với muôn vàn điều phải lo toan, một gia đình bền vững luôn là một gia đình mà cả hai người đều cảm thấy hạnh phúc. Bỏ qua từ “nói dối” nhạy cảm, thì mọi sự trong cuộc sống vợ chồng cũng chỉ là chọn “cách nói” làm sao cho người vợ/chồng cảm thấy mình hạnh phúc. Nhiều người cứ đòi phải cho biết sự thật bằng được, nhưng rồi khi biết lại đau đớn, làm gia đình tan nát. Khi vợ chồng còn muốn hoặc tìm cách nói những điều khiến người kia hạnh phúc thì đôi vợ chồng đó vẫn còn giữ được tình yêu, bởi nói dối hạnh phúc còn hơn nói thật đau lòng.Ai bảo phụ nữ hay nói dối, đàn ông cũng hay nói dối đặc biệt là khi bắt đầu một mối quan hệ với ai đó.“Anh sẽ gọi cho em vào ngày mai”
Các chàng hay nói câu này rồi nhanh chóng quên đi còn phụ nữ lại luôn tin lời chàng nói. Tốt nhất là đừng chờ cuộc điện thoại của chàng mà hãy cứ sống cuộc sống của bạn. Nếu hôm sau chàng không gọi thì hôm sau hay sau nữa chàng cũng không gọi đâu.

“Anh yêu em”
Thật tệ khi câu nói dối phổ biến này làm giảm giá trị của ba từ quý giá này. Nếu hai người quen nhau chưa được bao lâu mà chàng đã nói câu này thì hãy cảnh giác, có thể chàng đang nói dối bạn và có vẻ muốn kiểm soát bạn đấy.


Chị em đừng vội tin lời chàng ngay nhé

“Anh chưa có vợ”
Những người đàn ông đã có vợ khi quen một cô nàng trẻ trung, xinh đẹp hay nói câu này. Nếu bạn có cảm giác rằng mình đang bị lừa, hãy hỏi anh ấy số điện thoại nhà riêng của anh ta và xem anh ta phản ứng như thế nào.

“Không ai hiểu anh bằng em cả”
Các chàng nói câu này thường để tìm kiếm sự thông cảm từ bạn. Có thể chàng muốn mượn tiền hoặc nhờ vả bạn chuyện gì đó.

“Anh chẳng gặp gỡ ai ngoài em”
Nếu bạn và chàng quen nhau chưa được lâu mà chàng nói câu này thì bạn đừng vội tin ngay. Cũng có thể chàng nói thật nhưng cũng có thể sau lưng bạn chàng vẫn gặp gỡ những cô gái khác. Bởi vì chàng vẫn đang cân nhắc, lựa chọn trong số những cô gái mà chàng quen.

Những điều đàn ông nên... nói dối



Phụ nữ luôn thích người đàn ông chân thật. Nhưng không phải vì thế mà các quý ông không nên học cách… nói dối. Tất nhiên là chỉ đôi khi thôi. Đặc điểm nổi bật nhất của người Mỹ là sẳn sàng "xin lỗi" (sorry) và "cám ơn" (thank you). Khuyết điểm phổ biến nhất của nhiều người Mỹ là sự khách sáo quá đáng; nhất là đàn ông Mỹ khi tán tỉnh phụ nữ thì "nịnh đầm" tối đa để chiếm mục tiêu nên sẳn sàng sử dụng mọi biện pháp chinh phục (kể cả ...bullshit!). Ông chủ vẫn chào hỏi nhân viên rất vui vẻ buổi sáng nhưng 1 giờ sau vẫn có thể kêu nhân viên vào "cám ơn" với 1 giấy báo cho nghĩ việc ! Tuy người Mỹ luôn kêu gọi "trung thực"(honesty) nhưng thực tế cho thấy họ là người xạo kinh khủng, sẳn sàng nói dối từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn, tin họ là ...bán lúa giống !

Bởi có những điều mà bạn không bao giờ nên nói thật:

1. Ừ, em trông hơi béo khi mặc quần jeans. Dù chiếc quần có chật thế nào, thì bạn cũng không nên sử dụng câu nói trên. Phụ nữ luôn có một mối lo sợ thường trực rằng: mình béo. Vì thế, dù cô ấy có hỏi bạn rằng cô ấy mặc cái quần jeans/áo/ váy này trông có béo hay không, cũng đừng trả lời thật, bởi khi hỏi, thực chất là cô ấy chỉ muốn bạn an ủi và khẳng định với cô ấy rằng cô ấy trông rất tuyệt mà thôi.

2. Mình có phải đi thăm cha mẹ em không? Mẹ vợ bạn đã sinh ra một cô con gái tuyệt vời, người mà bạn đã yêu và quyết định sẽ chung sống suốt đời. Vì thế, thay vì câu nói miễn cưỡng trên, hãy nói: "Nếu em chỉ đẹp và duyên dáng bằng một nửa mẹ em, thì anh cũng là người đàn ông may mắn lắm rồi. Cuối tuần này chúng mình nên mua hoa cho mẹ chứ?".

3. Bạn em dễ thương nhỉ. Đừng nên khen bạn của cô ấy. Vợ bạn là người đẹp nhất - ít nhất là trong mắt bạn, và bạn phải luôn nhớ điều đó. Có thể cô ấy và bạn cô ấy có thể vô cùng thân thiết, nhưng một lời khen quá "thật" đôi khi sẽ gây ra những hiểu lầm không cần thiết.

4. Bạn muốn ăn miếng chocolate cuối cùng. Đừng bao giờ ăn mẩu chocolate, kem hay bánh ngọt cuối cùng. Dù cô ấy có đang ăn kiêng đi nữa, thì miếng cuối cùng phải được dành cho cô ấy, nó cho thấy bạn rất nhường nhịn cô ấy, và tất nhiên cô ấy sẽ thấy vui.

5. Ồ, cô kia người đẹp thật. Cũng như khi đi đường cùng cô ấy mà bạn lại ngoái nhìn một cô gái xinh đẹp hay ăn mặc "mát mẻ", khen một người phụ nữ nào đó là đẹp chắc chắn sẽ làm nàng khó chịu.

6. Em bị dính rau ở răng kìa. Bị dính rau ở răng sau khi ăn, mascara của cô ấy bị lem ra quanh mắt…đó không phải lúc tròn mắt nhìn và cười rồi nói với cô ấy điều đó. Thật thiếu nhạy cảm khi làm như vậy.

7. Man United là tình yêu của đời anh!. "Man United là tình yêu của đời anh". Cô ấy đã giả vờ là cũng hứng thú với bóng đá khi bạn cắm đầu vào xem 24/7 và bỏ lỡ cuộc hẹn với cô ấy bất cứ khi nào có trận đấu của Man United, nhưng rõ ràng cô ấy muốn rằng, cô ấy phải quan trọng hơn, thú vị hơn bóng đá của bạn rất nhiều. Và dù bạn có yêu Man United đến thế nào đi nữa, cùng đừng nói với cô ấy như trên.

Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải đứng trước sự lựa chọn: nói thật hay nói dối? Vì đôi khi sự thật sẽ làm người khác bị tổn thương. Chúng ta hãy tham khảo một vài trường hợp tiêu biểu và cách giải quyết có nên nói dối hay không.

1. Nói dối vì lí lịch cá nhân: Bạn vừa tìm được một công việc lí tưởng nhưng lại xảy ra một vấn đề rắc rối: bạn bị thất nghiệp cả một năm qua và đang cố gắng che giấu sự thật này trong lí lịch của bạn.


Giải pháp: Theo tư vấn nghề nghiệp trên trang web easyjob.net, ít người trong chúng ta có một lí lịch hoàn hảo. Vì vậy, bạn không nên nói dối hay phóng đại trong hồ sơ cá nhân của mình. Thay vào đó, hãy thành thật và đưa ra những đề nghị có thể đạt được trong tương lai đối với nhà tuyển dụng. Trong trường hợp này, nói dối không những trái với đạo đức con người mà còn có thể bị nhà tuyển dụng sa thải.


2. Nói dối trong hoàn cảnh của bản thân: Một số người, đặc biệt là phụ nữ, luôn được khuyên rằng phải tỏ ra “dễ chịu” và làm cho mọi thành viên trong gia đình cảm thấy hạnh phúc. Họ không dám nói lên sự thật về những suy nghĩ, cảm xúc của mình chỉ vì sợ mất đi không khí đầm ấm của gia đình.


Bạn có nên kể cho người khác nghe những cảm nghĩ của bạn trong hoàn cảnh này? Nếu bạn không nói, có phải bạn đang lừa dối?


Giải pháp: Bell Hooks, tác giả của quyển sách “Mọi điều về tình yêu” có câu: “ Lời nói dối sẽ trở thành một quy tắc được mọi người chấp nhận khi nó được làm đơn giản hơn để nói ra sự thật. Trong thế giới ngày nay chúng ta được dạy sợ hãi sự thật vì tin rằng sự thật sẽ làm tổn thương chúng ta”.


Khi bạn nói ra sự thật, nó có thể gây cho bạn đau đớn. Nhưng nếu bạn nói với một tấm lòng cởi mở và chân thật, bạn sẽ có được cơ hội làm vững chắc hơn mối quan hệ của bạn. Bà Hooks cũng nói: “Nuôi dưỡng tâm hồn của người khác là một điều không dễ dàng gì vì phần quan trọng nhất của cá tính người ấy đã bị che giấu trong bí mật và lời nói dối”.


3. Bác sĩ có nên nói dối bệnh nhân?


Theo bác sĩ James F. Drane (Giáo sư trường Đại học Edinboro Pennsylvania), ngày nay, bệnh nhân có thể bị tổn thương nếu họ không được biết sự thật. Họ sẽ đánh mất niềm tin- một yếu tố quan trọng để lành bệnh. Các bác sĩ và y tá ở một số nước tin rằng không có gì sai khi nói dối bệnh nhân về tình trạng xấu của họ. Dĩ nhiên, thật khó khăn để nói ra sự thật nhưng dựa trên công bằng mà nói, có nhiều lợi ích khi sự thật được phơi bày và những lí do để không nói dối.


“Sự trung thực có tác dụng đối với bệnh nhân. Họ cần biết nó vì họ đang bệnh, dễ bị tổn thương và những câu hỏi của họ cần phải có câu trả lời chân thực”. Bác sĩ Drane nói: “Tuy nhiên, nếu một bệnh nhân đang chán nản, mất trí hay có ý định tự tử, cần phải có sự thận trọng và cân nhắc có nên nói ra sự thật hay không”.


4. Đối với người bạn quen biết qua thư từ: Trên trang web youthonline.ca có nói, nếu tên bạn là Frank nhưng lại viết thư nói là Pokemon, đó không phải nói dối. Chẳng qua là một ý tưởng tốt và an toàn để dùng tên hiệu thay vì tên thật.

No comments:

Post a Comment