Wednesday, November 30, 2016

Bài viết hay(4196)

Tui quen một bác đã trên 80 tuổi, đi theo Việt Minh từ trước năm 1945 với lòng yêu nước nhiệt thành nhưng bác chưa bao giờ vào Đảng. Nhiều lần tui hỏi lý do và muốn nghe bác kể về con đường bác đi nhưng bác không bao giờ nói. Bác nghèo và ốm lắm nhưng bác là một kho tài liệu phong phú với sự hiểu biết thấu đáo về nhiếp ảnh, văn hoá Pháp, Campuchia và miền Nam VN. Tui không những đã học được ở bác về nhiếp ảnh, về văn hoá miền Nam VN mà còn học được sự giản dị, khiêm cung. Không phải đi theo Việt Cộng cũng đều là người xấu cả. Tui trân trọng những người yêu nước, trong sạch và hiểu biết.

Chỗ trú thân cho người đọc

Ảnh: Internet
Sau một hồi kể chuyện linh tinh, Huy quay qua hỏi tôi: “Chị à, em muốn tìm một nơi để đọc sách, mà không biết ở đâu!”
Câu hỏi này của Huy dễ trả lời vô cùng, nếu em thuộc cùng “tầng lớp” với những học trò tôi đang dạy. Em nào là sinh viên có thể vào thư viện trường đại học. Người bình thường có thể làm thẻ và vào thư viện khoa học tổng hợp ngồi đọc. Nhà nghiên cứu – có các viện và nguồn tài liệu ngành liên quan.
Nhưng Huy là một chàng trai 21 tuổi đã bỏ học từ lớp chín vì nghèo, và phải làm ở quán ăn từ 5 giờ sáng đến 6 giờ chiều.
Em “không đủ điều kiện” bước vào thư viện đại học.
Khi em tan ca, cái thư viện phổ thông và dễ đến đọc nhất thành phố cũng đã tới giờ đóng cửa.
Viện nghiên cứu – tất nhiên không dành cho em.
Một thành phố 8,2 triệu dân với chưa đến 10 thư viện công cộng và 24 thư viện quận/huyện – vốn chẳng nhiều nhặn gì sách vở - là có thể cho những người bình thường, không học vị, không sinh viên có thể bước chân vào truy cập, nghĩa là gần 250.000 người/thư viện.
Giờ giấc mọi thư viện không dành cho nhóm người này.
Thư viện phổ thông đóng cửa vào lúc 5 giờ chiều hoặc 7 giờ tối, sập cánh cửa với bất kỳ người lao động nào muốn ngấp nghé nhìn thấy sách vở.
Thư viện các trường đại học không có chỗ cho người đọc phổ thông, sau giờ làm việc.
Thư viện quận, huyện, phường tài liệu thường không cập nhật và đóng cửa rất sớm (hoặc mở cửa tuỳ thích ở nhiều nơi).
Vậy những người lao động trẻ sẽ ở đâu nếu như họ muốn bước lên một nấc thang cao hơn trong cuộc đời lầm lũi lao động chân tay với thu nhập cực thấp hiện thời?
Huy sẽ tìm đâu ra một lựa chọn khác trong đời – nếu cái lựa chọn dễ dàng và đơn giản nhất là tìm cái gì đọc giải trí sau giờ làm việc cũng không dành cho em?
Trong những khu công nghiệp mà hàng chục ngàn người lao động phổ thông làm việc ở Bình Chánh, Bình Dương, Đồng Nai, Tân Thuận... không hề có một hệ thống phòng đọc phục vụ người lao động lem luốc sau giờ làm việc.
Cứ ai hỏi, mấy cô công nhân lại nói nếu có dư báo màu, tạp chí thì cho họ xin, tối về đọc đỡ buồn, chứ bỏ tiền mua đúng giá bìa họ không dám.
Có mùa tết, một nửa món quà mà người làm từ thiện đem đến các khu trọ công nhân nghèo là tạp chí tết, tạp chí phụ nữ cũ năm trước.
Trong những khu lao động nghèo, mấy bà phụ nữ chuyền tay nhau đọc đến nhàu nát một quyển sách dạy nuôi con, tâm sự gia đình đã in từ mấy năm trước.
Không có bất cứ không gian nào để nuôi dưỡng những đứa trẻ đang mưu sinh vất vả, hay gợi nhắc cho chúng về một giấc mơ nằm ngoài tầm với mà chúng thường thèm khát khi nhìn qua cổng trường.
Không gian đọc từ chối người lao động, không cho họ cơ hội nào tiếp cận với tạp chí, báo, sách hay bất cứ phương tiện nào có thể cải thiện tư duy, đào bới và tìm kiếm những trải nghiệm mới - ít nhất là để thay đổi phương thức làm việc quá đơn giản và lạc hậu của họ.
Và đáng buồn hơn, rất nhiều phòng đọc công cộng đóng cửa hoặc mở ngắn giờ hơn vào hai ngày cuối tuần – thời gian rảnh rỗi duy nhất mà nhiều người có thể dành để đọc sách.
Tôi đã nghe rất nhiều người than phiền về người Việt Nam lười đọc, công nhân Việt Nam trình độ mãi chẳng tiến lên, hay người nghèo thành thị ở Việt Nam chẳng bao giờ rờ mó tới sách.
Nhưng câu hỏi của Huy là một chất vấn lật ngược tất cả những luận điệu cao sang và kẻ cả ấy. Số tiền người công nhân làm ra không đủ để họ dám chi tiền mua một tờ tạp chí, hay quyển sách.
Thời gian mà người lao động như Huy có – là giờ thư viện đã đóng cửa quay lưng với em.
Không gian thư viện tưởng như miễn phí và bình đẳng với mọi người, lại chỉ bình đẳng với những đứa rảnh rỗi và thừa thời gian đi chơi như tôi – chứ chẳng bao giờ độ lượng với những thanh niên phải cắm mặt lem luốc lao động trên phố cả ngày.
Câu hỏi của Huy làm tôi nhớ đến một bài diễn văn mà ông Lý Quang Diệu từng đọc khi khai trương thư viện công cộng Queenstown vào năm 1970.
Bài diễn văn có đoạn: “Đầu tiên, chúng [các thư viện] giúp tiếp cận dễ dàng hơn với các loại sách mà hầu hết mọi người không đủ tiền mua. Tiếp theo, chúng là các thánh đường của sự bình yên và yên tĩnh nơi người ta có thể tập trung và làm việc tốt hơn, đặc biệt khi có những hàng xóm thiếu suy nghĩ.” (*)
Trong đó, ông cũng viết về những hàng xóm ồn ào, mở TV, chơi mạc chược, mở giàn loa hi-fi như một lý do cần phải có thư viện công cộng, để bất cứ ai cần tập trung có thể tìm đến, để học, để thực hiện mọi ý tưởng họ ấp ủ trong không gian tĩnh lặng của sách mà thư viện sẵn sàng chào đón họ.
Và đúng như ông nói ở đầu bài diễn văn đó: “Một trong những dấu hiệu của một xã hội có giáo dục là số lượng sách người dân đọc. Chúng ta đã có hệ thống giáo dục phổ thông hơn một thập niên qua. Ngày nay chúng ta đã có một xã hội biết chữ. Nhưng một xã hội biết chữ không hẳn là một xã hội có giáo dục. Một phép thử cho người có giáo dục là khả năng tiếp tục đọc và học tập trong suốt cuộc đời.”
Tôi không biết mình sẽ trả lời Huy thế nào, và cũng chẳng biết những người lao động bao giờ sẽ biết yêu sách, trong một xã hội mà hễ cứ mở lời nói về sách, mọi người lại than phiền toàn dân lười đọc quá, mà chẳng ai chịu hiểu là chưa bao giờ có chỗ nào để những người lam lũ ngồi đọc trong một giờ rảnh rỗi hiếm hoi và xa xỉ mà họ có được.Khải Đơn

Thế kỷ ánh sáng

Những năm tháng là sinh viên, tôi hay tò mò về việc phân chia đất nước Đại Hàn. Một bên theo Tư bản và một bên theo Cộng sản. Nhất là vào những năm 80 và 90, tôi luôn ấn tượng về phong trào sinh viên Nam Hàn xuống đường biểu tình đòi thống nhất, ủng hộ Bắc Hàn. Truyền hình đưa tin sinh viên đụng độ với cảnh sát, lập chiến lũy, bị truy bắt… là những câu chuyện khiến tôi háo hức tìm đọc rất nhiều thứ về đất nước bị chia cắt đó. Lý do tôi muốn biết, vì Đại Hàn cũng tương tự với một Việt Nam trong lịch sử.
May mắn thay, tôi lại có cơ hội bạn bè với nhiều sinh viên Nam Hàn. Trong đó có một nam sinh viên là Oh và một nữ sinh viên là Kim. Những người này hay ngạc nhiên hỏi tôi là vì sao cứ hỏi những chuyện không ai hỏi, và họ bày tỏ cũng rất chân thành suy nghĩ của mình.
Oh từng xuống đường biểu tình nhiều lần, và bị cảnh sát Nam Hàn đánh tơi tả. Anh nói là anh xuống đường không vì chính trị mà vì bạn bè mình đã đi, mình cũng phải đi. Và bị đánh thì phải đánh trả. Còn Kim thì ngồi suốt với tôi và anh Đỗ Trung Quân ở một quán nhỏ ở Binh Thạnh, nói về lý tưởng. Kim nói cô thần tượng lãnh tụ Kim Nhật Thành và Kim Chính Nhật, tức ông nội và cha của Kim Chính Ân, lãnh tụ Bắc Hàn hiện nay. Cô sinh viên Nam Hàn này xuống đường biểu tình, đòi thống nhất với Bắc Hàn, chống chính quyền Nam Hàn đến mức bị truy tìm, phải bỏ trốn ra nước ngoài, rồi cô đến Việt Nam vì cô nghĩ rằng Việt Nam gần và thân thuộc với Bắc Hàn.
Tôi còn nhớ mình và anh Đỗ Trung Quân im lặng nghe cô Kim ngợi ca về chủ nghĩa Cộng sản. Anh Quân cố hỏi vài câu thăm dò rồi sau đó, cả hai thoái thác không gặp lại Kim nữa. Khác với cô sinh viên Nam Hàn ấy, trong muôn vàn ảo tưởng của đời người, tin vào chủ nghĩa Cộng sản như Bắc Hàn là điều chúng tôi đã may mắn, sớm bước qua từ tuổi 20.
Nhiều năm sau, tôi có gặp lại Oh, và cũng nghe nói về cô Kim ấy. Họ vẫn ở Việt Nam vì đã có cơ sở làm ăn và quen cuộc sống ở đây. Nhưng không ai muốn nhắc về những gì của tuổi trẻ của họ khi còn ở trong đất nước. Oh thì cười xòa, nói “thôi thôi”. Còn cô Kim thì không còn nói gì về Bắc Hàn hay thống nhất nữa. Thời đại mới với truyền thông tự do khắp nơi, đủ để lan truyền về một Bắc Hàn thật sự ra sao. Và giờ đây, tôi cũng không còn thấy những cuộc biều tình đòi thống nhất của giới sinh viên cánh tả Hàn Quốc trên truyền hình nữa. Tin tức thì lại hay nói về những phong trào chuyển lương thực, đồ chơi và tin tức bằng bong bóng qua biên giới Bắc Hàn, giúp cho người dân khốn khổ ở sau đường biên của chế độ độc tài.
Tôi nhớ câu nói của Martin Luther King (1929-1968), câu nói hay làm tôi nghĩ ngợi “Chúng ta phải biết sống chung với nhau như là anh em, hoặc tiêu tan cùng nhau như những kẻ ngu muội”. (We must learn to live together as brothers or perish together as fools). Chắc là rất nhiều người Nam Hàn đã tìm mọi cách để đem sự thật đến cho thế hệ mình và sau nữa. Họ sống với tinh thần như những người anh em với nhau. Thật kiên nhẫn và đáng quý. Họ đã làm được, để thế hệ Nam Hàn hôm nay đủ nhận biết về các ảo tưởng cách mạng và những kẻ độc tài biên kia Bàn Môn Điếm, để tương lai người Nam Hàn sống với nhau mà không tàn phá nhau, không rửa nát trong ngu muội.
Nhiều thập niên trước, tôi cũng thần tượng Fidel Castro và cách mạng Cuba. Thầy dạy sử của tôi kể say mê rằng Fidel Castro đã thành huyền thoại khi tự mình đứng trước tòa bào chữa cho mình, và chế độ độc tài Batista buộc phải trả tự do cho ông. Nhưng rồi nhiều năm sau, tôi cũng tự hỏi một nền tư pháp của chế độ độc tài ấy, vì sao có thể tuyệt vời đến nhường ấy khi nhìn ra công lý để trả tự do cho Fidel.
Trong khi 47 năm cầm quyền của Fidel Castro, tòa án là vô nghĩa, hàng chục ngàn người phải lưu đày, tù ngục hoặc bỏ trốn khỏi nước. Hàng trăm người hành quyết công khai bởi các nhóm xử bắn lưu động nhưng không có cơ hội nào được tự bào chữa như Fidel Castro đã từng. Huyền thoại về công lý ở Cuba từng cứu sống Fidel, và rồi bị bóp chết bởi chính ông.
Tôi cũng muốn sống với thế hệ mình, và thế hệ mai sau như những người anh em, để chúng ta không rửa nát trong ngu muội. Vì vậy, tôi đã cố viết và nói, như có sự thúc giục không ngừng trong mình, rằng chúng ta phải tồn tại trong lẽ phải và sự thật. Chúng ta không thể rửa nát bằng sự tưởng tượng hay niềm tin bất cần lịch sử của những khổ đau mà con người đã gánh chịu.
Như một con cua phải tự lột vỏ mỉnh, hết sức đau đớn, nhưng để sống còn, tôi đã bước qua những ngày tháng thiếu niên, mệt mỏi tự truy vấn để thôi ôm ấp những giấc mơ về Stalin, Lenin hay Fidel Castro, cũng không khác gì việc tôi đã tự mình chạy ra khỏi những hội hè mang tên Lê Văn Tám, Bảy Lốp… giữa những e dè và tổn thương của người quen, bạn bè trong suốt một giai đoạn dài. Nơi tôi đến, là sự thật. Mà sự thật thì không thể lẫn lộn mơ mộng hay thần tượng những kẻ dựng nên đền đài của mình bằng sinh mạng và máu của người khác.
Nhưng vì tôi tin rằng chúng ta là anh em, là đồng bào. Và chúng ta sẽ tồn tại cùng nhau chứ không thể cùng rửa nát trong sự ngu muội. Và đôi khi, tôi biết, thật đau đớn khi phải lột bỏ những gì đã học, đã biết, đã tin để bước ra cánh cửa, nhận ra sự thật mới mẻ. Nhưng đó là cách cuối cùng để chúng ta hay con cháu chúng ta không rửa nát, không trở thành kẻ đáng thương trong thế kỷ ánh sáng.Nhạc sĩ Tuấn Khanh

Theo RFA Blog

Một thế giới bấp bênh

Chúng ta đang chứng kiến một thế giới thay đổi nhanh với rất nhiều biến động khó lường. Nhiều thay đổi sâu sắc đang diễn ra khiến thế giới ngày càng bất ổn và khó dự đoán trong khoảng một thập kỷ tới. Người ta thống nhất với nhau rằng lịch sử văn minh nhân loại luôn có xu hướng đi lên, nhưng cũng chính từ lịch sử, người ta nhặt ra không ít những thời kỳ đen tối mà lịch sử đã bị kéo lùi, khi bạo tàn chiến thắng văn minh và để lại những vết sẹo khó xoá mờ đối với nhân loại. Những dấu hiệu rõ nét về sự tan vỡ của những mối liên minh cũ và một cuộc chạy đua vũ trang mới đang ngày một định hình. 20 năm tới sẽ là một thời kỳ đầy sóng gió với lịch sử nhân loại.

Giữa một thế giới đầy bất ổn, Việt Nam cũng đang vật vã trong một thời đại suy tàn. Ai cũng mong muốn điều tốt sẽ đến nhưng khó có thể nói trước được điều gì sẽ diễn ra nếu những suy nghĩ tiến bộ không giành được lợi thế và lối tư duy hợp tác không thay thế cho những nỗ lực tiêu diệt lẫn nhau. Chiến tranh hay hoà bình, loạn lạc hay thịnh vượng, tiến bộ hay tụt hậu, tất cả đều là những dự báo bỏ ngỏ trước bức tranh chính trị xã hội phức tạp của Việt nam và cả thế giới xung quanh.
Tôi nhận được một tập tài liệu điều tra liên quan đến cá nhân mình sau nhiều bài viết phản ánh quan điểm chính trị trên mạng từ một người bạn không quen biết. Đại loại từ năm 2011, cục A68 nhận được yêu cầu điều tra của cục A63, Tổng cục an ninh, Bộ Công An trong việc truy tìm và truy xét thông tin về trang facebook và trang blogslot với bút danh Lãng. Tập tài liệu gồm nhiều trang A4, có lẽ họ đã bỏ nhiều nỗ lực rà soát công phu trong nhiều năm ròng cho mãi tới gần đây. Trong một xã hội mà cái xấu đang nắm quyền và lấn át cái tốt, có những kẻ vẫn đang cố gắng duy trì giấc mơ nô dịch đồng loại trong màn đêm tối tăm, điều đó không có gì lạ. Nhưng dù là dưới bầu trời đầy mây thì phía trên vẫn tồn tại mặt trời. Người bạn vô danh đã gửi tập tài liệu điều tra cho tôi, (có lẽ là một người trong ngành an ninh), là một ví dụ tốt cho thấy giấc mơ trường tồn của những người cộng sản không thể tồn tại mãi. Dù có bị kìm kẹp hay nhồi sọ, thì ánh sáng văn minh sẽ vẫn lặng lẽ len lỏi và chiếu rọi, cuối cùng, sẽ không bức tường nào có thể chặn lại nó. Một tin xấu đối với cá nhân tôi, là dù cố gắng tìm kiếm một giải pháp chấp nhận được cho tất cả các phía nhưng chế độ vẫn liệt vào danh sách tiễu trừ. Tôi không mấy ngạc nhiên vì bản tính cố hữu của mọi chế độ độc tài là diệt trừ mọi sự khác biệt, dù điều đó có thể là lối thoát cho sự tồn tại của chính họ. Tin tốt là từ báo cáo này, có thể nói chế độ đọc rất kỹ những gì tôi chia sẻ ở đây, và đó là điều tốt. Trước sau gì những quan điểm đúng đắn cũng có giá trị riêng, và việc họ chịu đọc sẽ mang lại những tác động có thể nằm ngoài mục đích của chính họ. Gần đây tôi có được đọc vài phát ngôn của nhiều quan chức cao cấp trên báo chí chính thống về việc cần xây dựng "lồng nhốt quyền lực", điều chưa bao giờ được họ nhắc tới. Tôi nghĩ rằng không ít trong số đó đã đọc và suy nghĩ kỹ về những bài viết "Hệ thống lỗi và sự lạm dụng quyền lực" mà tôi đã phân tích qua nhiều sự kiện khác nhau. Điều đó cho thấy dù giáo điều hay bảo thủ, thì ánh sáng văn minh vẫn không thể bị chặn lại. Tôi tin rằng còn nhiều quan điểm khác mà dù không dám phát ngôn công khai, nhưng nhiều quan chức cao cấp đang ngầm thừa nhận về tính đúng đắn của nó. Có thể khẳng định, trước sau gì chế độ cũng sẽ phải thừa nhận, lối thoát duy nhất cho sự tồn tại của Đảng Cộng Sản là chia sẻ quyền lực và xây dựng nhà nước pháp quyền, trên một nền tảng hiến pháp phục vụ nhân dân thay vì một hiến pháp được nặn ra nhằm nô dịch người dân và kéo dài sự ngự trị của Đảng Cộng Sản.
Những nỗ lực giữ mình trong bí ẩn suốt 20 năm qua của tôi có lẽ không uổng phí. Từ báo cáo điều tra của Bộ Công An, họ vẫn đang đi nhầm đường. Nhưng tôi không nghi ngờ gì vào năng lực triệt hạ người dân khét tiếng của bộ máy an ninh Việt Nam. Do đó, tôi sẽ buộc phải hạn chế online và chia sẻ các quan điểm của mình để tránh việc bị khoanh vùng qua các giải pháp mang tính kỹ thuật. Mặc dù vậy, tôi tin là truyền thông xã hội ngày nay đã đủ trưởng thành, và sự kết nối giữa những người Việt Nam tiến bộ đang ngày một mạnh mẽ theo thời gian. Cuối cùng, độc tài nào rồi cũng phải kết thúc và trước sau gì cũng phải nhường chỗ cho sự văn minh.
Lãng

No comments:

Post a Comment