Thursday, January 12, 2017

Giáng Sinh trên vùng lũ


Nhà thờ Giáo xứ Diên Trường, Quảng Sơn, Ba Đồn, Quảng Bình
Nhà thờ Giáo xứ Diên Trường, Quảng Sơn, Ba Đồn, Quảng Bình
Giáng Sinh trên đất phù sa
Bao nhiêu em bé thơ, đang đùa vui, dưới mặt trời… Bên anh em có cha, hát về em tương lai xót xa… Những ca từ nhẹ, thấm sâu và day dứt ấy không biết ám vào tôi tự bao giờ. Hình như trong một lần duy nhất nghe băng cassette thời sinh viên trong ký túc xá, trong một đêm Giáng Sinh! Và có những điều khi chạm vào, nó sẽ dán chặt vào tâm hồn, đến một lúc, trong bối cảnh nào đó, nó thức dậy và thầm thì với con người.Trong lúc này, lũ lụt do xả đập đã lan vào phía Nam miền Trung Việt Nam, phía Bắc miền Trung vẫn chưa nguôi ngoai cơn đau sau lũ. Những suất quà Giáng Sinh, những lời vỗ về, chia sẻ của Cha và một bữa cơm đạm bạc nhưng ấm áp hương vị phù sa.
 Giáng sinh trên đất phù sa
Giáng sinh trên đất phù sa
Diên Trường, những chiếc kẹo thơm thảo phù sa
Thực ra, nói về phù sa, tôi chưa bao giờ mường tượng rằng miền Trung là cái nôi phù sa, tôi luôn nghĩ rằng đồng bằng Sông Cửu Long, nơi phù sa thơm thảo tình người, tình đất, nơi lòng người khoáng đạt và đất đai bao dung, che chở con người, vạn vật mới là cái nôi phù sa. Nhưng rồi, câu chuyện cái nôi phù sa Tây Nam Bộ trong tôi đã khép lại chóng vánh khi Cửu Long cạn dòng, đất đai nhiễm mặn. Và tôi vẫn chưa bao giờ tin rằng miền Trung lại là chiếc nôi phù sa, mãi cho đến khi gặp Linh mục Nguyễn Văn Hùng, hỏi thăm Linh mục về chuyện tổ chức Giáng Sinh năm nay, ông nói:
“Giáng Sinh năm nay là một Giáng Sinh Phù Sa, Cha sẽ không tổ chức văn nghệ mà dành số tiền đó để phát quà cho trẻ em”.
Bao nhiêu em bé thơ, đang đùa vui, dưới mặt trời…
Bao nhiêu em bé thơ, đang đùa vui, dưới mặt trời…
“Cha dự tính sẽ trao bao nhiêu suất quà và quà gì vậy cha?”.
“À, ở đây có ba ngôi trường, trong đó chừng 70% là con chiên của Chúa, tổng cộng chừng 700 học sinh gồm cả trong và ngoài đạo, cha quyết định phát tất cả 700 suất quà. Mình không phân biệt ai theo tôn giáo nào, bởi dưới bầu trời này, tất cả đều là con của Lòng Yêu Thương. Và quà chủ yếu là kẹo, bánh và sách vở. Cha đã dành dụm suốt một năm nay, dự định sẽ tặng quà nhiều nhưng rồi gặp mưa lũ, phải chia sẻ, cứu trợ, đến giờ số tiền còn lại hơi ít. Vừa rồi có một ân nhân bên kia gửi về tặng Cha 200 đô la Mỹ, Cha thêm vào để suất quà phong phú một chút. Cũng qua đây, Cha xin thay mặt chị Thái và chị Luyên, mỗi người được vị ân nhân tặng 100 đô la cùng dịp với Cha, xin cám ơn tấm lòng của vị này và các ân nhân đã gửi tiền về cứu trợ trong thời gian lũ lụt!”.
“Vì sao Cha gọi Giáng Sinh này là Giáng Sinh Phù Sa vậy Cha?”.
Trường dạy giáo lý Giáo xứ Diên Trường
Trường dạy giáo lý Giáo xứ Diên Trường
“Phù Sa là đất núi trôi miên man trong cơn lũ và đậu xuống đồng bằng, tận hiến cuộc đời cho đồng bằng tươi tốt. Ở một chừng mực nào đó, phù sa và người Việt Nam có mối lân tình sâu xa, mặc dù lũ lụt đã gây tổn thất cho miền Trung rất nhiều, nhưng Cha nghĩ không nên vì thế mà rẻ rúng phù sa, bởi phù sa cũng là nạn nhân của lũ dữ, cuộc hẹn hò giữa người miền Trung và phù sa là một cuộc hẹn hò tiền kiếp của những thân phận đang bị bứng ra khỏi mảnh đất nguồn cội của mình. À, cái này là nói riêng với anh thôi, chứ Cha không dám đặt tên riêng cho Giáng Sinh đâu, Cha không dám đâu!” (cười).
Câu chuyện vẫn tiếp tục với những lời thăm hỏi của Cha về gia đình chúng tôi, về hai đứa con trai của tôi, hai đứa nhỏ đã chạy lon ton theo cha trong suốt quá trình đi cứu trợ lũ hồi đầu tháng 11. Tôi và Cha Hùng cũng tranh thủ ghé sang thăm gia đình chị Luyên, chị Thái và một số bà con trong thôn Diên Trường, xã Quảng Sơn, thị xã Ba Ðồn, cũng là địa hạt của Giáo xứ Diên Trường.
Có thể nói rằng nhà thờ Diên Trường là một trong những nhà thờ đẹp và cổ kính bậc nhất Việt Nam. Tọa lạc ở trung tâm thôn Diên Trường, chung quanh là nhà của bà con Giáo dân với nếp nhà ngói ba gian và nhà tranh quen thuộc, nhà nào cũng có một khu vườn nhỏ trồng cam, quýt, chuối, rau, củ, quả… Thánh đường Diên Trường cao vòi vọi với nét kiến trúc Gothic pha lẫn Pagoda (kiến trúc chùa chiền Phương Ðông), vừa uy nghiêm lại vừa gần gũi, thân thiện.
Hàng Noel vẫn ngồi trong siêu thị
Hàng Noel vẫn ngồi trong siêu thị
Một chút rêu phong, một chút tường vôi cũ bong tróc theo thời gian, những con chim sẻ cô đơn đứng rũ lông trên nóc chuông nhà thờ, thỉnh thoảng một cơn gió kéo qua khiến cho mọi thứ trở nên quạnh quẽ, lạnh lùng. Nhất là khi chúng tôi cùng đến thăm trường giáo lý, nơi mà các Cha và các Sơ mỗi ngày dạy cho con em Giáo dân về lòng yêu thương, dạy kỹ năng tin học, dạy lịch sử và triết học, toán học, ngoại ngữ.
Thử xem qua giáo trình của trường Giáo lý, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên và thán phục Cha Hùng và các Cha, các Sơ. Bởi những giáo trình này quá đặc biệt, hoàn toàn không mang dấu vết của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa mà chúng tôi từng “kéo bừa qua chợ” với nó. Những giáo trình mà khi đọc vào, chúng tôi vỡ lẽ nhiều điều và ước ao mình trở lại thời học sinh để cắp sách đến trường một lần nữa.
Giáng Sinh với trường làng
Và đặc biệt, những giáo trình này lại dạy trong một môi trường hết sức khắc nghiệt, ở đây chúng tôi muốn nói đến môi trường dột nát, cũ kỹ và thiếu mọi phương tiện của trường Giáo lý. Mái tôn lâu năm đã bị thủng lỗ chỗ, chỉ cần một trận mưa nhẹ thì cả thầy và trò co cụm lại trong một góc lớp, vách ván lâu ngày đã bong tróc, có nơi che bằng phên liếp tre, gió lộng bốn bề.
Chứng kiến cái nghèo về vật chất của trường, và sau khi biết được là toàn bộ chi phí xây dựng một ngôi trường Giáo lý tốn chưa đến 50 triệu đồng cho 10 lớp học mà học sinh vẫn đến đông, đặc biệt có cả các học sinh theo Phật Giáo hoặc không có tôn giáo… Chúng tôi mới nghiệm ra được sức hấp dẫn của tri thức và sự minh triết. Ðúng vậy, con em dân nghèo không cần những ngôi trường giàu có mà một cái nhà vệ sinh của nó không thôi đã ngốn hết vài tỉ đồng, trường xây xong tốn hàng chục tỉ đồng, nhưng lại rỗng tuếch, lại trở thành những cái lò chặt chém tương lai.
H2
Suy cho cùng, giáo dục, như lời của một vị Mục Vụ, chia sẻ: “Các Cha nói rằng giáo dục là lấy sức hấp dẫn của tri thức và sự thật để dạy cho thế hệ tương lai. Một ngôi trường quá tốn kém giữa lúc học sinh còn nghèo khổ, đồng loại còn đói kém, đã là sự phản giáo dục đầu tiên, một ngôi trường mà trong quá trình xây dựng, người ta chấm mút, xơ múi và tham nhũng, rút ruột đã là sự phản giáo dục, không thể nào dạy và học tốt được”.
“Giáo xứ và Cha đã có dự tính nào cho việc tu bổ ngôi trường này chưa anh?”.
“Dạ chưa, vì hiện tại, không còn khoản kinh phí nào nữa. Năm 2010, chúng tôi đã dự định sẽ sửa chữa và nâng cấp trường thành tường xây, lợp ngói, nhưng rồi đùng một cái lụt ngập, chúng tôi phải dành tài chính để cứu trợ gia đình gặp nạn bên giáo họ Chay, bên bờ sông Nan và một số gia đình nghèo khổ ở Diên Trường. Rồi thiếu tiền, cũng che tạm bợ vậy thôi. Năm nay cũng vậy, định đầu năm 2017 xây dựng trường thì lại gặp lũ lụt, lại nấn ná chờ đợi. Mọi việc còn khó khăn lắm…!”.
Tạm biệt giáo xứ Diên Trường, Ba Ðồn, Quảng Bình với tâm trạng vừa buồn vừa vui. Buồn vì cái nghèo, cái lạnh vẫn còn bao phủ nơi đây, vui vì năm nay, Giáng Sinh Phù Sa sẽ mang lại niềm vui ấm áp và một triết lý sống, một thái độ sống để mở tâm hồn, trải lòng mình ra với vạn vật, cỏ cây và thế giới. Chúng tôi tiếp tục đến thăm Giáo xứ Xuân Sơn, Kỳ Anh, Hà Tĩnh, nơi mà trong chuyến đi cứu trợ hồi tháng 11, chúng tôi đã chứng kiến những cây xương rồng và những giếng nước kỳ lạ nhất thế giới.
Chuông sẽ ngân để em được nhận quà
Chuông sẽ ngân để em được nhận quà
Có thể nói rằng hiếm có nơi nào trên đất nước này mà đời sống của người dân lại “cơ cực hai chiều” như vùng Kỳ Anh, Hà Tĩnh. Sở dĩ tôi dùng chữ “cơ cực hai chiều” bởi đây là vùng đất mà người dân phải sống trong một sinh quyển hết sức kỳ cục. Sự kỳ cục đầu tiên phải nói đến cái chuẩn “xứ phát triển” và sự kỳ cục thứ hai phải nói đến sự trả giá của người dân nơi đây với những trận cuồng lốc mang tên Trung Quốc. Một mùa Giáng Sinh nữa lại về trên xứ cơ cực hai chiều – Xuân Sơn, Kỳ Anh, Hà Tĩnh.

giang-sinh-tren-vung-lu6
Nguồn nước chung của cả một vùng là một con suối nhỏ, chỉ có nước khi trời mưa
Gánh nặng “xứ phát triển”
Có lẽ, câu chuyện về Giáng Sinh trên Giáo xứ Xuân Sơn, Hà Tĩnh sẽ không có gì để bàn vì Linh mục Cao Ðình Hải cũng không tổ chức văn nghệ đón mừng Giáng Sinh và để dành số tiền đó cho việc phát quà tặng trẻ em nghèo, điều này cũng giống như Linh mục Nguyễn Văn Hùng ở Giáo xứ Diên Trường, Ba Ðồn, Quảng Bình. Câu chuyện đáng bàn ở đây là đời sống của người dân. Có thể nói rằng hiếm có nơi nào mà đời sống cực khổ một cách kỳ lạ giống như Xuân Sơn.

Như lời Linh mục Cao Ðình Hải: “Tôi về đây quản xứ cũng ngót nghét 5 năm, mà thú thực với mấy anh chị, nghĩ đến cái nghèo, cái khó của người dân là tôi chưa bao giờ ngủ cho ngon giấc được một đêm!”.
“Nghe nói trước đây cha nặng 70 ký và là một linh mục rất giỏi võ. Hiện tại, cha nặng chưa đầy 60 ký, có phải do ngủ không được?”.
“Có lẽ đúng vậy, có lúc tôi sụt xuống còn 50 ký, thậm chí bốn mươi mấy ký vì mất ngủ. Tôi không đau ốm gì, chỉ do suy nghĩ làm việc là tụt ký thôi. Mấy anh chị biết không? Ở đây không có nguồn nước sạch, mà nước là máu huyết sự sống. Cứ mùa hè tới thì bà con chỉ loay hoay trong một cái giếng tự đào nơi đám ruộng thấp nhất, phân trâu, phân bò và các loại rác đều tấp hết vào đấy. Cứ nằm đêm, nghĩ đến chuyện sáng mai bà con nấu ăn bằng nước từ cái giếng tự đào đó thì không sao mà ngủ được!”.
“Hiện tại Giáo xứ của mình đã có được bao nhiêu giếng đạt tiêu chuẩn vậy thưa Cha? Và hình như Cha đã hy sinh cho một gia đình phía sau lưng nhà thờ, điều này làm Cha rất tốn kém?”.

giang-sinh-tren-vung-lu5
Giếng làng

“Hiện tại, trong xã Xuân Sơn này có 3 giếng tạm gọi là đủ tiêu chuẩn. Một giếng của nhà thờ, đào dưới lòng sông và chuyển nước về nhà thờ. Bởi mùa nắng thì sông không có nước, toàn là cát thôi. Mùa mưa thì nước dâng lên gần hai mươi mét so với mùa nắng, có lúc dâng cao hơn, ngập tới tận nóc nhà của những gia đình ở ven đồi. Riêng về chuyện hy sinh thì mấy anh chị nói hơi quá. Ðơn giản là có một gia đình đã làm nhà phía sau khuôn viên nhà thờ. Mà đường vào nhà của họ quá hẹp bởi một bên là bờ sông sâu thăm thẳm, một bên là tường rào của nhà thờ đã tồn tại trước đó vài mươi năm. Như vậy, họ chỉ có con đường vào nhà rộng chừng 8 tấc, xe đạp vào cũng khó nữa, loay hoay là rơi xuống vực. Tôi phải kêu gọi họ mở đường và đập bỏ tường rào nhà thờ. Khổ nỗi tường rào làm rất chắc và bao bọc thêm một móng đất cao gần 2 mét nên khi đập xong tường rào lại phải ủi đất dọn đường. Tôi cũng có chung tay làm với gia đình họ. Có người hỏi tôi tại sao lại ưu tiên cho một gia đình không phải là Giáo dân, tôi đã nói với họ là tôi chưa bao giờ có sự phân biệt này, bởi Thiên Chúa là Yêu Thương!”.
“Người dân nơi đây chủ yếu làm nghề gì và đời sống của họ ra sao thưa Cha? Vì Cha là người rất quan tâm đến đời sống người dân nên chúng con xin phép hỏi Cha câu này!”.

giang-sinh-tren-vung-lu4
Đưa nước từ giếng làng về nhà

“Dạ, ở đây chủ yếu sống bằng nghề bóc vỏ cây rừng và trồng rừng. Nói thì nghe sang lắm bởi nghề trồng rừng, liên quan đến lâm nghiệp thì phải nhiều tiền, thực ra rừng chẳng có bao nhiêu đâu. Nhà nước đã lấy rừng của dân rất là nhiều. Và diện tích rừng của dân bị thu hẹp một cách thê thảm! Mỗi lần bán cây rừng tự trồng, trung bình một gia đình ở đây kiếm được chừng ba chục triệu đồng, cao lắm thì năm chục triệu đồng. Và nếu khấu trừ mọi thứ, tiền lãi chưa tới hai chục triệu đồng. Người ta phải tốn cả ba đến năm năm trời chăm sóc rừng. Anh chị thấy đó, ngay cả những khoảnh đất bé tẹo sát bờ sông, người ta cũng tranh thủ trồng vài cây hoặc vài chục cây tràm, bán ra chỉ được vài trăm ngàn đồng hoặc một triệu đồng nhưng người ta phải trồng vì cái nghèo luôn thôi thúc, luôn làm người ta thấy tiếc bất cứ thứ gì bỏ hoang. Ngược lại, có những kẻ con nhà quan chức, gia đình của họ có đến vài chục hecta rừng, tệ nhất, thấp nhất cũng vài hecta. Mỗi năm họ ngồi không cũng bán kiếm được vài tỉ đồng. Và chưa dừng ở đó, vấn đề cho Trung Quốc thuê đất, rồi xây dựng khu nghỉ dưỡng, khu resort trên đất rừng vẫn đang là vấn nạn… Trong khi đó, người làm nghề bóc vỏ cây, mỗi ngày chỉ kiếm được chưa đầy 120 ngàn đồng, một con số nhỏ nhoi phải gánh cả tiền điện, tiền nước, tiền thuế trong từng lít xăng và cả tiền góp vào thùng mỗi khi đi xem lễ. Tôi nhìn thấy vậy mà không đau sao được!”.
“Thưa Cha, nghe nói Cha đang kêu gọi, vận động một số nơi trả lại đất rừng cho bà con nông dân?”.

giang-sinh-tren-vung-lu3
Nghề làm rừng. Vác cây rừng, mỗi ngày kiếm được 150 ngàn đồng

“Dạ đúng rồi, chúng tôi đang kêu gọi nhà nước trả lại đất rừng lâu năm mà người dân đã dày công canh tác, chăm sóc. Không thể cứ ngang nhiên lấy đất của dân như vậy được!”.
“Mùa Giáng Sinh này Cha tặng quà cho các cháu nhỏ thay cho văn nghệ. Vậy Cha tặng quà gì thưa cha?”.
“Mùa Giáng Sinh này tôi sẽ tặng một số quần áo ấm, quần áo học sinh, sách vở và bánh kẹo cho các cháu trong và ngoài Giáo Xứ, Giáo họ… Vì hiện tại, thứ mà các cháu, các em cần nhất vẫn là quần áo, sách vở, thức ăn”.
Nghiệt một điều là nơi đây đời sống rất nghèo nhưng không bao giờ được nhà nước quan tâm đúng mức bởi nó cấn cái việc được xếp loại “xứ phát triển” bởi nhiều nhà đầu tư nước ngoài đến đây (thực tế thì chỉ có người Trung Quốc đến đây làm ăn là nhiều). Ðiều này Linh mục Hải không nói ra nhưng chúng tôi hiểu được.

giang-sinh-tren-vung-lu2
Giếng của Giáo xứ Xuân Sơn nằm giữa lòng sông

Trận cuồng lốc mang tên Trung Quốc
Có thể nói rằng chưa bao giờ đời sống người dân Kỳ Anh, Hà Tĩnh bị đảo lộn như hiện tại. Vấn nạn do người Trung Quốc mang sang xứ này, có lẽ đã có nhiều báo loan tải. Và khi chúng tôi đến xã Xuân Sơn, có một câu chuyện đau lòng ở một gia đình mà Linh mục Cao Ðình Hải đưa chúng tôi đến thăm. Một đôi vợ chồng đã có với nhau 4 đứa con. Người chồng làm rừng, đi đánh lưới. Ðùng một cái, biển chết, nghề lưới của anh bị treo, rừng thì thu hẹp bởi dự án, kinh tế gia đình anh trở nên khó khăn. Anh này đâm ra chán nản, rượu chè. Chị vợ thì trốn sang Trung Quốc làm thuê.
Chị này đi được một năm thì dắt tay bạn trai người Trung Quốc về nhà và ngang nhiên sinh hoạt giống như vợ chồng ngay trước mặt người chồng và các con. Anh chồng nổi giận, mắng chị vợ một trận. Tay người Trung Quốc xông ra đấm anh túi bụi và bỏ trốn vào Formosa, rồi sau đó lặn luôn. Sau đó vài ngày chị vợ cũng trốn sang Trung Quốc theo tình nhân.
Lúc chúng tôi đến, người đàn ông có vợ bỏ theo Trung Quốc với gương mặt buồn rười rượi, nói rằng anh đã bị hỏng một mắt trái, thị lực của mắt trái xuống còn chưa đầy 30% so với trước đây. Anh cảm thấy cuộc đời chẳng còn gì để nói. Anh trở thành một người mang phận gà trống nuôi con với bốn đứa con gái, đứa đầu chuẩn bị vào cấp ba nhưng quyết bỏ học để đi làm, ba đứa còn lại, đứa học cấp hai, hai đứa học tiểu học. Căn nhà tuy có người nhưng cảm giác lạnh lẽo, cô quạnh khôn tả!

giang-sinh-tren-vung-lu1
Linh mục Cao Đình Hải

Trường hợp của ông H. tên người đàn ông vừa kể không phải là trường hợp duy nhất ở Kỳ Anh, Hà Tĩnh. Ngoài ra, một số bà mẹ phải khóc ngày khóc đêm bởi đứa con yêu dấu của họ bỏ theo đám thanh niên hư hỏng, suốt ngày đàn đúm, rượu chè, cờ bạc, xì ke ma túy… Ðầu mối của vấn nạn này, lại là do Trung Quốc. Bởi tất cả những đứa trẻ hư hỏng đều theo một đường dây xã hội đen chuyên đòi nợ thuê do một tay trùm người Trung Quốc đứng đầu và thế lực của y rất mạnh, đường dây này mới chỉ xuất hiện tại Hà Tĩnh trong ba năm nay.
Lại một mùa Giáng Sinh về trên đất Hà Tĩnh, Quảng Bình. Và giữa cái lạnh, cái đói sau lũ, còn có những cái lạnh, cái đói khác giữa tâm hồn của một bộ phận không nhỏ thanh niên nơi đây. Ðiều này làm cho các Linh mục mất ăn mất ngủ. Chuyện Linh mục Cao Ðình Hải sụt ký, xanh xao mà không có bệnh tật nào cũng không phải là chuyện cá biệt khi cơn lốc mang tên Trung Quốc kéo qua một Giáo Phận giữa miền Trung này!

giang-sinh-tren-vung-lu
Gà trống nuôi con Hỷ Long

No comments:

Post a Comment