Sunday, January 8, 2017

Hoàng cung triều Nguyễn đón Tết Nguyên đán như thế nào?

Cứ mỗi dịp tết đến xuân về, là muôn người nô nức. Các vua triều Nguyễn khi xưa, cũng chờ đón Tết cổ truyền chẳng kém với muôn dân. Có điều mỗi tầng lớp lại có cách chuẩn bị và đón tết khác nhau.
Hoang cung trieu Nguyen don Tet Nguyen dan nhu the nao? - Anh 1
Mộc bản sách Đại Nam thực lục nói về việc vua Tự Đức cho ấn định quãng thời gian nghỉ tết đối với quan lại
Triều Nguyễn mở đầu việc đón năm mới bằng lễ Ban sóc (班 朔) diễn ra vào ngày 1 tháng 12 tại lầu Ngọ Môn. Ban sóc có nghĩa là cơ quan Khâm Thiên Giám làm lịch cho năm sau xong, phân phát lịch của nhà vua cho bá quan và các Hoàng thân, Quốc thích. Những người được ban lịch mặc lễ phục quay đầu về phía ngai vàng đặt trong điện Thái Hòa lạy 5 lạy để tạ ơn vua.
Sau lễ Ban sóc là lễ Phất thức (拭 拂). Phất là quét dọn, thức là lau chùi. Tức là lễ lau chùi các ấn ngọc ấn vàng, kim sách ngân sách. Lễ này cử hành tại điện Cần Chánh - nơi tàng trữ những tráp đựng của báu của quốc gia. Lau chùi xong căn cứ vào biên bản của năm trước kiểm kê lại toàn bộ báu vật trước khi bỏ vào tráp khóa chặt.
Sau lễ Phất thức, trong vai trò của vị thiên tử, các vua triều Nguyễn cũng bắt đầu cho định thời gian nghỉ ngơi, thư giãn dịp Tết. Dưới triều vua Minh Mạng, vào ngày “Phong ấn” tức là khoảng từ ngày 25 tháng chạp, vua quan sẽ được nghỉ việc để chuẩn bị ăn tết; đợi đến ngày “Khai ấn” tức ngày mồng 7 tết sẽ đi làm trở lại. Còn vua Tự Đức lại cho nghỉ Tết Nguyên đán từ 28 tháng chạp đến ngày 8 tháng giêng mới làm việc. Lấy điều này làm lệ lâu dài. Như vậy, các vua quan sẽ được nghỉ tết trong khoảng 10 ngày.
Và để chuẩn bị cho quãng thời gian vui tết. Trong Hoàng cung, đặc biệt là trong 3 ngày tết, triều đình Nguyễn đã hạ lệnh cho trang trí cầu kỳ các cung điện. Khắp nơi, từ cửa Ngọ Môn cho đến điện Thái Hòa, điện Cần Chánh và một số nơi ở của Hoàng gia trong Tử Cấm Thành được treo các loại cờ, hoa, lồng đèn, câu đối tết… Những ngày giáp tết không khí trong Hoàng cung thật rộn ràng, vui vẻ.
Đến ngày lễ lớn, tức vào ngày 30 tết, triều đình sẽ tổ chức làm lễ “tuế trừ” (nếu như năm đó gặp tháng thiếu thì sẽ tổ chức vào ngày 29 tháng chạp). Mộc bản sách Đại Nam thực lục đệ nhị kỷ, quyển 53, mặt khắc 21 có chép: “Trước đó, Tôn Nhân phủ hội bàn với bộ Lễ dâng sớ xin cho hoàng tử, hoàng thân được sung kiêm việc tế. Đến ngày làm lễ, trống canh năm, sau khi bắn súng, Hữu ty bày đặt cỗ bàn, vàng bạc, hương đèn, các hạng lễ phẩm ở các miếu đều đủ cả, biền binh thì bày hàng lỗ bộ, nghi trượng, nhã nhạc ở hai bên tả hữu trước sân miếu, hoàng tử, hoàng thân đều mặc áo thêu con mãng xà, chia đến các miếu đứng chờ làm lễ “tuế trừ” (tế một tuần rượu và không có văn khấn)”. Ý nghĩa của lễ này là đem bỏ hết đi những điều xấu của năm cũ sắp qua, để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến. Và cũng trong ngày này, vua hạ lệnh cho Khâm Thiên Giám chọn giờ lành để bộ Lễ làm lễ dựng nêu. Cây nêu ở Kinh thành được dựng lên thì các dinh thự, chùa chiền mới được dựng lên theo. Đến năm 1876, vua Tự Đức quy định lại cứ tới giờ Thìn ngày 30 tết (tức khoảng 8 giờ đến 10 giờ sáng) Kinh thành trồng nêu, không phải cứ chờ đến giờ lành như trước đó nữa.
Hoang cung trieu Nguyen don Tet Nguyen dan nhu the nao? - Anh 2
Ngày 30 tết, các vua triều Nguyễn làm lễ tuế trừ để đón một năm mới nhiều may mắn
Sang ngày mồng 1 tết, lễ Nguyên đán sẽ được cử hành trọng thể. Hôm ấy, quân lính mang khí giới, tàn quạt, cờ lọng, voi ngựa trang sức rực rỡ cùng các loại xe nhà vua thường dùng xếp hàng từ trước sân điện Thái Hòa ra đến cửa Ngọ Môn. Vua mặc đại triều, từ điện Cần Chánh ra điện Thái Hòa rồi ngự lên ngai vàng để cho bá quan và hoàng thân quốc thích lạy mừng. Trong lúc vua ngự trên lầu Ngọ Môn chuông rung, trống đánh liên hồi hết sức uy nghiêm. Ngoài ra, vua sẽ ban yến cho hoàng tử, các vương công, cho đến quan văn Ngũ phẩm, quan võ Tứ phẩm. Nhân đó, quan thừa chế lĩnh chỉ vua mà tuyên rằng: “Tết mừng đầu năm, với các khanh cùng vui, ban yến thưởng theo thứ bậc”. Đọc xong, các hoàng tử, hoàng thân và trăm quan đều làm lễ tạ ơn. Cũng trong ngày chính đán, các vua triều Nguyễn sẽ ban ân chiếu rộng rãi cho khắp trong ngoài. Vua Minh Mạng cũng có chiếu rằng: “Trẫm nghĩ bậc vương giả tỏ mừng, tất từ đầu xuân ra lệnh, hoàng trù ở giữa thường ban phúc lớn cho dân. Theo đạo trời cốt để nuôi người; gia đức trạch cho cùng vui vẻ. Vậy ban bố khắp nơi 14 điều ân điển để tỏ ý giáng phúc cho chúng dân”.
Còn vua Tự Đức thì vào ngày đầu xuân, vua mặc áo cát phục, thân đến chầu cung hoàng mẫu làm lễ chúc mừng, kính dâng vàng (100 lạng), bạc (1.000 lạng) biểu tâu làm lễ người nhà.
Đến ngày mồng 2 tết, với quan điểm “đầu năm đón phúc, tiết xuân ban lộc, đó là lễ thường” vua Minh Mạng tiếp tục ban yến cho các quan văn Chánh lục phẩm và quan võ Chánh ngũ phẩm. Phàm các quan được dự yến, người đang thự hàm thì theo phẩm thăng thự; còn người bị giáng chức, cách chức được lưu tại chức thì theo phẩm được trước để thưởng cho. Còn vua Kiến Phúc mặc áo cát phục ngự ở điện Văn Minh, hoàng thân, vương công, các quan văn võ cũng đều mặc áo thịnh phục rảo lạy.
Ngày mồng 3 tết, vua Gia Long sẽ đến nhà Thái miếu để làm lễ. Ở miếu Triệu tổ và miếu Hoàng khảo thì sai các quan khác lễ thay. Còn vua Minh Mạng ngự ở điện Văn Minh, triệu hoàng thân và văn võ đại thần cho ngồi, ban nước chè uống, bình thơ vua làm, trong đó có bài “Ngày Tết Nguyên đán khai bút”, có câu:
“… Canh diệt tứ thời nhưng phục thủy,
Ưu cần nhất niệm hựu tòng đầu…”.
(Bốn mùa thay đổi quay vòng mới,
Một dạ chăm lo lại bắt đầu).
Hoang cung trieu Nguyen don Tet Nguyen dan nhu the nao? - Anh 3
Vua Tự Đức đến chầu cung hoàng mẫu vào ngày mồng 1 tết để thể hiện tấm lòng biết ơn đối với bậc đã sinh thành
Ngoài ra, trong 3 ba đêm chính của Tết Nguyên đán (mồng 1, mồng 2 và mồng 3) các vua triều Nguyễn còn ra lệnh ở các cửa Tả Túc, Hữu Túc của Cung thành, các cửa Tả đoan, Hữu đoan của Hoàng thành, các cửa Thể nguyên, Quảng Đức, Chính Nam, Chính Đông, Chính Tây, Chính Bắc, Đông Nam, Tây Nam, Đông Bắc, Tây Bắc của Kinh thành và thủy quan cầu Thanh Long, đều phải mở rộng để tỏ rằng vệ Kim ngô không cấm. Ngoài ra, trong ba đêm tiết Nguyên đán, ở ngoài cửa Hữu Túc mỗi khắc phóng 10 phát ống lệnh, mỗi phát 5 đồng 5 phân thuốc nổ.
Sau ngày mồng 3 tết, nhiều nghi thức, lễ hội lần lượt diễn ra. Mồng 4 tết lễ Triều minh được cử hành. Ngày mồng 5, lễ cúng ông “Mang thần” đứng bên cạnh con trâu hay còn gọi lễ tiến trâu mùa xuân. Ngày mồng 7, lễ Khai hạ tức là lễ hạ nêu được thực hiện. Trong dịp đầu năm, lễ Tịch điền cũng được tổ chức. Vua đích thân cày ruộng để làm gương cho dân chúng. Và từ đời vua Đồng Khánh trở đi, các vua Nguyễn thường tổ chức du xuân để thưởng thức cảnh năm mới và xem dân chúng vui tết.
Có thể thấy, tết trong cung triều Nguyễn mang dáng vẻ của sự quý phái, tôn nghiêm và quyền lực. Các vua Nguyễn ăn Tết Nguyên đán không mang nặng về hưởng thụ vật chất mà luôn hướng tới lễ nghi và truyền thống văn hóa. Đó là nét đẹp trong phong tục ngày tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam.
Theo THƠM QUANG/ Lâm Đồng online

Lễ Tết trong triều Nguyễn xưa

Di tích cố đô Huế đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại vào năm 1993. Từ đó, hằng ngày có hàng ngàn người trong và ngoài nước đến tham quan. Tuy nhiên, do trải qua hai cuộc chiến tranh rất ác liệt nên ngày nay khách đến tham quan cố đô Huế chỉ chiêm ngưỡng được một số di tích, với một ít hình ảnh cũ chứ không thể biết được đời sống trong cung cấm - nhất là trong thời gian vui xuân đón tết - như thế nào. Bài viết này cung cấp một số thông tin  người viết đã biết được qua sử sách và hai người thân trong gia đình(1) về việc đón lễ tết năm mới của triều Nguyễn với bạn đọc. 
Việc đón năm mới được mở đầu bằng lễ Ban sóc diễn ra vào ngày 1 tháng 12 tại lầu Ngọ Môn. Hôm đó Khâm Thiên Giám phân phát lịch mới của nhà vua cho bá quan và các hoàng thân, quốc thích. Tiếp đến là lễ Phất thức, tức là lau chùi các ấn ngọc ấn vàng, kim sách ngân sách, được cử hành tại điện Cần Chánh. Lau chùi xong bỏ vào tráp khoá chặt. Sau lễ Phất thức, các cơ quan triều đình nghỉ việc, chuẩn bị đón tết. Đến ngày ba mươi tết, là lễ Dựng nêu. Cây nêu của kinh thành dựng lên, các dinh thự, chùa chiền, các địa phương theo đó cùng dựng nêu. Cây nêu báo hiệu toàn dân nghỉ việc ăn tết.
Lễ tết Nguyên đán chính diễn ra vào sáng sớm ngày mồng một tết. Hôm ấy quân lính mang khí giới, tàn quạt, cờ lọng, voi ngựa trang sức rực rỡ cùng các loại xe nhà vua thường dùng... sắp hàng từ trước sân điện Thái Hòa ra đến cửa Ngọ Môn. Vua mặc đại triều, từ điện Cần Chánh ra điện Thái Hòa rồi ngự lên ngai vàng để cho bá quan và hoàng thân, quốc thích lạy mừng. Trong lúc vua ngự, trên lầu Ngọ Môn chuông rung, trống đánh liên hồi hết sức uy nghiêm.
Đầu xuân còn có lễ Tịch điền. Lễ diễn ra tại sở Tịch Điền trong kinh thành (phía bắc ngoài Hoàng Thành). Nhà vua, các hoàng thân, các vị đại thần cày mấy đường cày đầu năm để làm gương khuyến khích nhà nông theo đó mà siêng năng công việc cày cấy. Lúa gạo thu hoạch được từ ruộng Tịch Điền sẽ dùng để tế Nam Giao, tế các thần và tế ở các lăng, miếu. Từ triều vua Đồng Khánh (1885-1889) đến triều vua Bảo Đại có thêm lễ vua đi “du xuân”.
Các vua Nguyễn coi trọng việc cúng tế liệt thánh. Từ ngày ba mươi đến mồng ba tết, đều có đặt cỗ bàn cúng ở các miếu Triệu (thờ Nguyễn Kim), miếu Thái (thờ chín đời chúa Nguyễn), miếu Hưng (thờ thân sinh vua Gia Long), miếu Thế (thờ các vua Nguyễn), các lăng vua và điện Phụng Tiên (nhà thờ các liệt thánh dành cho phụ nữ trong cung). Mỗi lần cúng có 32 món ăn riêng (cỗ) như nem, chả, tré, gà hầm, thịt quay, thịt dê ướp nướng, gỏi dê, bó sỗ dê..., bánh ngọt, trái cây, rượu. Buổi sáng cúng các vua, buổi chiều cúng các công thần.
Do cúng bái nhiều nơi, yêu cầu phải có một lượng vật phẩm lớn, đội ngũ chế biến, nấu nướng thức ăn rất đông. Vật phẩm mua ở Huế, vật phẩm các huyện và các tỉnh tiến dâng, như Hà Nội thường tiến bánh phục linh, rượu sen, rượu cúc; tỉnh Hải Dương tiến danh nham hảo trà... Đội ngũ lo việc bếp núc được chia làm hai sở:
- Sở Lý Thiện: ở phường Huệ An (đầu đường Lê Huân ngày nay). Dân làng Phước Yên - thuộc huyện Quảng Điền từng là thủ phủ của chúa Nguyễn Phúc Nguyên - nổi tiếng nấu ăn ngon. Lúc thịnh thời nhà Nguyễn tuyển đến 350 người nấu ăn giỏi của Phước Yên sung vào việc nấu ăn ở sở Lý Thiện; 
- Sở Thượng Thiện: gồm có hai dãy nhà ở ngay phía bên trái trước mặt Nhà hát Duyệt Thị Đường trong Tử Cấm Thành làm năm Tự Đức thứ 6 (1853). Đội Thượng Thiện ít nhất có 50 người. Lính Thượng Thiện lo đi chợ và nấu ăn cho vua và các bà trong tam cung, lục viện. Thượng Thiện lo nấu cho vua ăn, còn đối với các bà thì chia thực phẩm mới mua về, vì các bà đều có người hầu riêng.
 Thế ngày xuân trong cung cấm, sinh hoạt của nhà vua với vợ con như thế nào?
Vào dịp tết Nguyên đán các hoàng tử, các công chúa đã xuất phủ (đã có nhà và gia đình riêng) không có dịp nào được gặp vua. Còn các bà vợ vua vẫn ở trong Tử Cấm Thành. Riêng các bà trong tam cung và các bà có chức sắc, ngày tết Nguyên đán, được mặc lễ phục đứng hai bên đường làm hàng rào danh dự từ điện Càn Thành ra điện Cần Chánh để chào vua đi qua. Không có bà nào, người con nào được ngồi ăn tết với vua. Vì thế có nhiều bà tiếng là vợ vua mà quanh năm không được thấy mặt vua, dù nơi ở của các bà chỉ cách điện Càn Thành - nơi vua ngự, chỉ năm ba chục mét. Để tạo cơ hội cho tất cả các bà phi, tần, mĩ nữ trong chín bậc được nhìn thấy mặt vua vào những ngày chuẩn bị đón chúa xuân, các vua Nguyễn đã nghĩ ra một cách gặp mặt rất độc đáo: Đến ngày đông chí hằng năm, tất cả lửa trong Tử Cấm Thành đều phải tắt hết. Chỉ tại điện Càn Thành nhen một lò lửa thật lớn. Đúng vào lúc nửa đêm, tất cả các bà trong tam cung, lục viện được phép mang lồng ấp đến điện Càn Thành để vua ban cho một ít lửa, ngụ ý rằng vua ban hơi ấm cho mọi người. Chút “lửa tình” này được các bà giữ suốt năm.
Các vua Nguyễn đều rất thích thi văn, đặc biệt là vua Tự Đức. Hằng năm nhà vua thường chọn bốn quan văn để họa thơ vua. Cứ gần đến giao thừa, các quan được chọn họa ngự thi phải đứng đợi trước nhà mình bên cạnh hương án trầm hương nghi ngút với hai người lính hầu hai bên. Khi nghe có tiếng ngựa hí, lục lạc kêu leng keng, các lính hầu đưa áo rộng cho quan mặc. Quan mặc áo xong thì viên kị mã cũng vừa đến, hai tay ôm tráp dâng lên. Viên quan họa ngự thi phải quỳ xuống phụng thỉnh một bản thơ vua (có tất cả 4 bản dành cho 4 vị quan), xá hai xá rồi vào ngồi sau hương án xem thơ và chấm mực họa ngay trên giấy hoa tiên. Viên kị mã chạy giao 3 bản thơ còn lại cho các quan ở các nơi. Giao xong viên kị mã quay trở lại nhận bài họa của người được họa đầu tiên. Nhà vua ngồi chờ 4 bài phụng họa bên lò hương trầm. Khi nhận đủ 4 bài nhà vua duyệt lại rồi giao cho một cận thần đọc trước văn võ bá quan vào ngày đầu năm. Lúc đó nhà vua sẽ phán bài phụng họa nào hay nhất và được thưởng.
Theo quan niệm ngày xưa, vua là con trời (thiên tử), nắm trong tay mọi quyền hành trong xã hội. Ngày tết đối với bậc thiên tử không chỉ là thời gian nghỉ việc triều chính để chơi mà là để kiểm kê của báu (lễ Phất thức), chuẩn bị cho công việc của năm sau (lễ Ban sóc), tưởng nhớ đến tổ tiên (cúng bái ở các miếu, điện), khuyến khích dân chúng siêng năng sản xuất (lễ Tịch điền). Nhà Nguyễn tuy không còn nữa, nhưng tất cả những sinh hoạt lễ tết ấy vẫn còn tìm thấy trong sử sách và có một ý nghĩa nhất định. Phải chăng đó cũng là một phần trong di sản phi vật chất của chúng ta hôm nay!
 NGUYỄN ĐẮC XUÂN
 -----
(1) Ông nội tôi là cụ Nguyễn Đắc Tiêu (1879-1962) - nhạc công rồi đội trưởng đội Nhạc chánh Nam triều (tức đội Nhã nhạc cung đình Nguyễn) trải qua các triều Thành Thái, Duy Tân, Khải Định và Bảo Đại. Ông nội tôi thường được gọi đến tấu nhạc phục vụ các bữa ngự thiện của các vua hoặc các buổi yến tiệc trong Nội. Còn bác tôi là ông Nguyễn Đắc Vọng (1907- 1980) buổi đầu theo ông nội tôi vào Nội học nhạc chánh/nhã nhạc, nhưng ngay sau đó ông được vua Khải Định chọn làm thị vệ và được phong ngũ đẳng ở bên cạnh suốt đời vua Khải Định.
Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại. Đây là nơi triều Nguyễn - triều đình phong kiến cuối cùng và cũng là triều đình hoàn thiện nhất lịch sử nước ta đã chọn làm nơi ngự trị. 
Chính vì yếu tố này mà các tiết lễ, nghi thức tại đây được coi như chuẩn mực lễ nghi của thời kì phong kiến Việt Nam, đặc biệt là nghi thức mừng lễ Tết - ngày lễ quan trọng nhất trong năm.
Ta cùng ngược dòng thời gian, tìm hiểu nhà vua cùng quan dân tại cung đình Huế xưa kia mừng năm mới như thế nào.
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 1.
Cột cờ thành Huế ngày tế lễ Nam Giao dịp tết năm 1935
Là dịp lễ lớn nhất trong cả năm nên Tết trong cung được tổ chức rất linh đình. Kể từ cả tháng trước dịp lễ, người hầu kẻ hạ trong cung đã phải lo chuẩn bị đồ cúng lễ, trang hoàng cờ hoa khắp nơi trong hoàng cung. 
Các nghi thức lễ Tết bắt đầu ngay từ tháng Chạp với lễ Ban Sóc (phát lịch), lễ Nghinh xuân (đón ngày lập xuân), lễ Phất thức (lau chùi ấn tỷ và kinh sách), lễ Cáp hưởng (mời các vị tiên về ăn Tết), lễ Thướng tiêu (dựng cây nêu)... Tuy nhiên ngày lễ quan trọng nhất vẫn là ngày mồng 1- ngày đầu năm mới.
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 2.
Lễ Nam Giao, vua ngồi kiệu - 1935. (Ảnh tư liệu của Nguyễn Tấn Lộc)
Mở đầu của ngày mồng 1 là lễ thượng triều của nhà vua, cũng là lễ nghi quan trọng nhất. Hôm đó, trống ở điện Thái Hòa sẽ được đánh từ canh năm (khoảng 3-5 giờ sáng). 
Lá cờ vàng hình rồng của đại lễ sẽ được kéo lên Kỳ Đài, xung quanh đó là vô số cờ khánh, hỉ nhiều màu sắc được trang trí rợp sân Đại Triều, Ngọ Môn, Kỳ Đài. 
Đến giờ tốt, vua ngự ở điện Càn Thành sẽ mặc hoàng bào, đội mũ cửu long, cầm hốt Trấn Khuê lên kiệu để đi vào điện Thái Hòa, tiến hành lễ mừng tết đầu năm.
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 3.
Ban lễ nhạc cung đình Huế (Ảnh: doanhnhansaigon)
Từ Ngọ môn, chiêng trống và nhạc mừng nổi lên đón chào vua. Súng thần công được bắn 9 phát nổ vang trời. 
Vua thắt đai ngọc ngồi trên ngai vàng, phía dưới là các quan đại thần quỳ ở sân chầu. Sau khi các quan lạy đủ năm lạy, sẽ cùng dâng những tờ hạ biểu (lời chúc phúc) và đồng thanh hô vang "Chúng thần cầu chúa thượng vạn tuế, vạn tuế". 
Thượng thư lúc đó sẽ đọc chỉ dụ năm mới của vua, ban yến tiệc và quà cho các thứ bậc. Sau lễ, theo lệ các quan ai về nhà nấy. Tuy nhiên đến thời vua Bảo Đại, do tiếp thu văn hóa phương Tây nên vua dẫn các quan cùng vị khách phương Tây vào điện Cần Chánh để mời mọi người một ly rượu sâm panh.
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 4.
Các quan đại thần trước điện trong lễ Nam Giao.
Trong ngày mồng 1 và mồng 2 vua sẽ ban yến tiệc và ban tiền thưởng xuân cho các quan lại và hoàng thân quốc thích. Các bữa yến tiệc ngày tết cũng được chuẩn bị thịnh soạn và sang trọng hơn ngày thường với nhiều món "sơn hào hải vị". 
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 5.
Người hầu trong cung chuẩn bị yến tiệc (Ảnh: doanhnhansaigon)
Yến tiệc ngày tết trong cung triều Nguyễn hết sức đa dạng và phong phú, từ các món ăn quý tộc đến những thức ăn dân dã. 
Thư tịch cổ Hội điển ghi chép nhiều loại món ăn gồm thủy sản (vi cá, bào ngư...), cầm thú (hươu, dê, lợn, gà…), cơm, xôi, chè, bánh mứt... hay những món cao cấp như nem công, hải sâm, yến sào.
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 6.
 Các món ăn trong bữa tiệc cung đình xưa được mô phỏng lại
Nhà vua không ăn yến tiệc cùng hoàng thân hay các quan mà sẽ ăn một mình. Đến thời vua Bảo Đại có đổi khác là vua sẽ ăn cùng mâm với vợ con. 
Yến tiệc trong cung rất linh đình nhưng thường chỉ diễn ra trong 2 ngày, sau đó là tổ chức các trò chơi giải trí và thử tài lộc đầu năm như trò chơi đầu hồ, họa ngự thi, đánh thơ, đánh cờ người...
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 7.
(Ảnh - doanhnhansaigon)
Sau ngày mùng 3 tết, triều đình tổ chức lễ tịch điền. Vua sẽ xuống ruộng cày 3 đường mở đầu cho vụ mùa của năm mới, cầu cho thần dân trăm họ làm ăn sung túc. 
Ngoài các lễ nghi và trò chơi trên, trong 7 ngày Tết, trong hoàng cung còn tổ chức các lễ rước thần nông; lễ vua, hoàng hậu du xuân trên sông Hương. 
Vua đi thuyền rồng, hoàng hậu đi thuyền phụng; vua vi hành chúc Tết thần dân ở kinh đô. Cuộc lễ lớn để kết thúc Tết là lễ kỳ đạo (lễ tế cờ), thường tổ chức sau ngày 11 Tết.
Vua quan trong cung đình Huế thời xưa đón Tết khác người thường như thế nào? - Ảnh 8.
(Ảnh - doanhnhansaigon)
Có thể thấy tục lệ ăn tết trong hoàng cung Huế không hề nặng về hưởng thụ vật chất mà lại chú trọng hơn về các nghi thức, lễ giáo. 
Chính vì tính lễ giáo này vẫn còn được lưu giữ qua các đời mà Huế ngày nay cũng là vùng có nhiều tục lệ, nghi lễ đón tết nhất trong cả nước. 
Nó đại diện cho phần văn hóa đáng quý, cần được trân trọng và gìn giữ của dân tộc ta trước xu hướng "tây hóa" đang xâm chiếm Việt Nam ngày nay.
Nguồn: Tổng hợp

No comments:

Post a Comment