Sunday, January 8, 2017

Đình Tân Đông - Ngôi đình cổ “độc nhất vô nhị” nằm trong lòng cây bồ đề

Với lối kiến trúc cổ từ hàng trăm năm nay, đình Tân Đông hay còn gọi là đình Gò Táo (xã Tân Đông, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang) là một ngôi đình “độc nhất vô nhị” ở Việt Nam bởi toàn bộ đình cổ được bao bọc bởi hai cây bồ đề với hàng trăm búi rễ ôm trọn thân đình.


Sử xưa chép rằng, ngôi đình có từ thời vua Minh Mạng (1791-1841) bởi trước đây những người già trong làng vẫn còn thấy được tờ sắc “thành hoàng bổn cảnh”, nhằm khôi phục uy danh của vị Tả quân Lê Văn Duyệt (1764-1832), người từng góp công lớn trong công cuộc phục ngôi của vua Gia Long và xây dựng miền Nam. Tờ sắc này đã bị mất vào khoảng cuối thập niên 80 của thế kỷ trước.

Xưa kia vùng đất nơi xây dựng ngôi đình còn hoang vu, chỉ toàn những cây dại. Năm 1904, Hoàng Thái hậu Từ Dũ cho dời ngôi làng nơi bà đang sinh sống từ vị trí hẻo lánh ra mảnh đất đắc địa ngày nay (ấp Gò Táo, xã Tân Đông). Ngôi đình Tân Đông từng nhận được sự ưu ái của Thái hậu Từ Dũ. Tương truyền, Hoàng Thái hậu Từ Dũ chính là người cho trùng tu lại ngôi đình này vào năm 1907 .


Để đảm bảo chất lượng và tính mỹ thuật, bà Từ Dũ đã cho mời thợ của Huế vào thi công. Do vậy, những dấu tích chạm khắc còn sót lại trên các đầu cột kèo tại đình đều mang nét truyền thống của nhà rường Huế.
Trong ngôi đình hiện nay chỉ còn hai bàn thờ nguyên vẹn với những hoa văn chạm khắc cổ kính. Những câu liễn, đồ thờ cúng, sắc phong của đình được ban tặng đều đã mất dần theo thời gian. Nhiều vết chạm khắc trên các đầu kèo cột theo phong cách nhà rường Huế cũng bị mối mọt gặm nhấm hết. Ngay trên cửa của chánh điện vẫn còn số năm 1907 được khắc nổi, chen giữa hoa văn đặc trưng của đình thời Nguyễn.

Đối với người dân ấp Gò Táo, xã Tân Đông, ngôi đình như báu vật, là trái tim của cả làng, cả xã.

Khi những ánh nắng yếu ớt cuối ngày của tiết trời tháng 3 đang còn hắt xuống mái đình, chúng tôi - những vị khách lần đầu tiên đặt chân tới ngôi đình không khỏi ngỡ ngàng và bị lôi cuốn bởi nét hoang sơ, cổ kính cũng như được “mục sở thị” những chùm rễ lớn nhỏ của hai cây bồ đề mọc ngay trên hai góc ngôi đình tủa ra quấn chặt lấy những cây cột, bức tường như để bảo vệ cho ngôi đình từ hàng chục năm nay.
Đình cổ trong lòng cây bồ đề - báu vật của xã Tân Đông
Đình cổ trong lòng cây bồ đề - báu vật của xã Tân Đông

Theo những bậc cao niên làng Gò Táo thì ngôi đình đã tồn tại hơn 100 năm nay, nhờ có hai cây bồ đề mà ngôi đình còn tồn tại được đến bây giờ. Hàng năm, đình Tân Đông tổ chức bốn lễ hội chính như: lễ Kỳ Yên (16-2 âm lịch), lễ Thượng điền (16-5 âm lịch), lễ Hạ điền (16-8 âm lịch) và lễ cầu Ông (16-11 âm lịch). Mỗi lần lễ tổ chức hai ngày, người dân trong làng tụ họp nhau lại cùng nấu ăn linh đình rồi mời các đoàn hát bội khắp nơi về biểu diễn, làm lễ.

Ông Nguyễn Văn Đời (75 tuổi), người tự nguyện chăm sóc cho ngôi đền không bị bỏ hoang từ hàng chục năm nay cho biết, đình Tân Đông được phong sắc thần, thờ phượng Tả quân Lê Văn Duyệt (1764 – 1832), người hai lần được phong Tổng trấn thành Gia Định, có công khai phá phương Nam dưới thời chúa Nguyễn. Tuy nhiên tờ sắc phong này đã bị mất vào khoảng cuối thập niên 80 của thế kỷ trước.
Những thân rễ chằng chịt bám chặt quanh thân đình

Những thân rễ chằng chịt bám chặt quanh thân đình

Những thân rễ chằng chịt bám chặt quanh thân đình

Những thân rễ chằng chịt bám chặt quanh thân đình
Những thân rễ chằng chịt bám chặt quanh thân đình

“Thời kháng chiến chống Pháp, đình Tân Đông là nơi hội họp bàn bạc kế sách đánh giặc của các chiến sĩ cách mạng. Đến thời kỳ chống Mỹ đình Tân Đông bị biến thành nơi giam giữ, trấn áp các gia đình có con em tham gia cách mạng” – ông Đời nhớ lại.

Hai năm đầu hòa bình lập lại, người dân làng Gò Táo chẳng ai nghĩ đến chuyện cúng bái nên ngôi đình bị bỏ hoang. Đến năm 1978, ông Đời bàn với vợ giết thịt hai con gà đem ra hương khói lại. Sau đó mấy năm người dân mới định kỳ đến cúng bái vào các dịp lễ.

Anh Lê Tấn Thông (cháu ông Đời), hàng ngày thay ông Đời ra thắp nhang cho ngôi đình cho biết: “Từ nhiều năm nay đã có  không ít đoàn làm phim, người mẫu và nhiều đoàn khách nước ngoài về đây tham quan, chụp hình cũng như quay phim về ngôi đình này”.
Đình được xây dựng từ năm 1907
Đình được xây dựng từ năm 1907

Ngôi đình cổ kêu cứu

Đình Tân Đông được UBND tỉnh Tiền Giang trao bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh vào ngày 9/12/2010. Nhưng hiện nay ngôi đình này đang xuống cấp nghiêm trọng, các cửa ngôi đình trống huơ trống hoác, các bức tường bong tróc trơ lại bộ xương bằng gạnh cũ, nhiều đoạn đã và đang gần đổ xuống, mái ngói cũng bị hư hỏng nặng tạo thành những khoảng trống lớn.

Cổng đình thì mới bị húc đổ do làm đường, còn phần nhà phía trước đình (nơi thường làm sân khấu và nghi thức cúng lễ) chỉ còn trơ lại mấy cột bê tông gần sụp đổ.
Ngôi đình cổ đang xuống cấp nghiêm trọng

Ngôi đình cổ đang xuống cấp nghiêm trọng
Ngôi đình cổ đang xuống cấp nghiêm trọng

“Năm 1990, một cây bồ đề phía bên phải đã bị một số người đến gỡ về làm cảnh. May sao người dân quanh đây phát hiện kịp thời nên mới giữ được hai cây còn lại. Cũng nhờ hai cây bồ đề mà phần chánh điện ngôi đình còn được như bây giờ” – anh Thông nói.

Chứng kiến ngôi đình cổ rất đẹp và đặc biệt này đang bị xuống cấp nghiêm trọng nhiều du khách không khỏi xót xa.

Ông Trần Thanh Phúc, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL Tiền Giang cho biết, trước tình trạng ngôi đình Tân Đông đang bị xuống cấp, ngày 15/3 vừa qua, phía Sở đã kết hợp với huyện Gò Công Đông, xã Tân Đông về ngôi đình để khảo sát, đo đạc và bàn về phương thức trùng tu, sau đó sẽ báo cáo lên UBND tỉnh để xin ý kiến chỉ đạo, sớm trùng tu ngôi đình.
Ngọc Thụ

No comments:

Post a Comment