Friday, January 13, 2017

Số phận khốn đốn của đôi vợ chồng điệp viên trốn chạy

Được đến Mỹ và vào làm việc trong FBI, nhưng vợ chồng Neumann lại rơi vào tình trạng như những người nhập cư bất hợp pháp, không có chỗ ở chính thức và công việc làm tại FBI thì không ổn định.Vợ chồng Jan và Victorya Neumann từng là nhân viên tình báo của Cơ quan Tình báo FSB của Nga. Từ chỗ là những điệp viên đắc lực tham gia phá các vụ án kinh tế lớn có dính líu đến tội phạm có tổ chức, Neumann đã lún sâu vào con đường tội lỗi do mờ mắt vì những đồng tiền bẩn, phải trốn chạy sang Mỹ và hiện đang bị mắc kẹt ở một vùng quê bang Oregon.

Câu chuyện về họ vừa được tờ Newsweek đăng tải nhằm cất lên tiếng nói giúp họ tố cáo cách đối xử của FBI với những người "tự nguyện" đầu quân cho họ.
Jan Neumann là tên trên giấy tờ sau khi vợ chồng ông đến Mỹ, còn tên thật là Alexy Yurievich Artamonov, sinh ra ở Moskva, Nga. Ông là con trai của một sĩ quan điều tra nội bộ của Cơ quan tình báo Liên Xô KGB. Nối gót cha, Jan vào làm việc trong Cơ quan tình báo FSB là hậu duệ của KGB sau khi Liên Xô tan rã.
Vào một ngày tháng 5-2008, Jan Neumann có cuộc gặp một đối tác trong ngành ngân hàng. Người này thông tin cho Neumann biết rằng ông đang bị bọn tội phạm có tổ chức lẫn cơ quan tình báo nơi phân công công tác cho ông truy đuổi vì những lý do khác nhau. Đối tác ngân hàng cho rằng Jan hầu như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tự bắn một phát đạn vào đầu; hoặc là chờ một ai đó đến bắn vào đầu mình; hoặc là phải chạy trốn ra nước ngoài, và Jan đã chọn cách chạy trốn.
Về đến căn hộ ở khu trung tâm Moskva, Jan thông tin cho vợ biết về tình hình hiện tại, và muốn vợ giúp lên kế hoạch trốn chạy. Victoria là một phụ nữ đặc biệt, một người giỏi giải quyết vấn đề, biết 5 thứ tiếng và từng theo học cùng trường, cùng ngành an ninh với chồng. Ngay lập tức Victoria vạch ra một kế hoạch chạy trốn cho hai người. Hai vợ chồng vội vã thu dọn đồ đạc, vàng bạc, điện thoại di động, máy tính laptop và khoảng 1.500 USD tiền mặt. Sau đó, Jan gọi điện thoại cho hai người bạn đều là các sĩ quan cao cấp trong FSB và báo cho họ biết kế hoạch chạy trốn của mình.
Jan Neumann và luật sư riêng.
Một người trao cho Jan một bộ hồ sơ về các quan chức tham nhũng ở trụ sở FSB đóng đô trên Quảng trường Lubyanka. Còn người kia thì tải xuống cho Jan một tập tài liệu điện tử chứa các thông tin về các ngân hàng có liên hệ với chính phủ. Đây là những thông tin mật vô cùng nhạy cảm về các mối quan hệ ngầm giữa các "ông lớn" ngành ngân hàng, tội  phạm có tổ chức và các sĩ quan FSB tham nhũng.
Vợ chồng Neumann lái xe suốt đêm đến gặp một người bạn, sau đó đổi xe và quay trở về Moskva bằng một chiếc xe khác. Victoria mua vé 3 chuyến bay khác nhau ở ba sân bay khác nhau nhằm đánh lạc hướng những kẻ truy đuổi. Giờ chót trước khi lên máy bay, Victoria mới mua vé chuyến bay mà họ muốn đi. Đó là chuyến bay đến Frankfurt, Đức, từ đó có chuyến bay đi tiếp đến Cộng hoà Dominique trong vùng biển Caribbean, nơi không yêu cầu visa nhập cảnh.
Jan và Victoria đáp máy bay xuống sân bay Puertaa Plata và đi ôtô đến thị trấn Cabarete ven biển phía Bắc, thuê một căn nhà dọc bãi biển để tạm trú. Họ gửi tiền vào một ngân hàng ở địa phương, cất giữ cẩn thận passport Nga và giấy tờ hôn thú trong két sắt gửi ở ngân hàng và mua điện thoại di động mới để sử dụng. Trong vài tuần lễ đầu, họ hoà mình vào cuộc sống mới, với nắng, gió, sóng biển và các món ăn dân dã địa phương, vui chơi hưởng thụ cùng những du khách đến từ châu Âu. Đêm đến, họ lại cùng nhau vạch kế hoạch bán những thông tin bí mật của cơ quan cũ.
Ngay trước giờ ăn trưa ngày 29-5-2008, cặp vợ chồng Neumann đi vào khu phức hợp tòa Đại sứ Mỹ ở Santo Domingo và yêu cầu được nói chuyện với người phụ trách chính về an ninh. Khoảng 10 phút sau, một sĩ quan CIA trong vỏ bọc nhà ngoại giao bước ra chào đón họ. Jan chìa ra tấm thẻ nhân viên FSB và trao cho viên sĩ quan CIA một lá thư hẹn gặp nói chuyện riêng. Vài giờ sau, họ đã được CIA dang vòng tay chào đón.
Vợ chồng Neumann đã mang đến cho CIA món quà bất ngờ. Họ tự nguyện "đổi màu áo" (turncoat), hứa hẹn chia sẻ những thông tin bí mật nhà nước để đổi lấy giấy tờ lao động, nhân thân mới và một nơi để ở.
Thời điểm đó, CIA có một cách để giúp họ - có thể cho họ tham gia chương trình PL-110, là chương trình CIA thường dùng để bảo vệ các điệp viên, cung cấp tị nạn chính trị, trả lương, cung cấp nhà ở và bảo đảm an ninh. Mỗi năm, PL-110 cung cấp hỗ trợ cho khoảng 100 người đào tẩu cùng các thành viên gia đình họ. Thế nhưng, không hiểu sao CIA lại không áp dụng chương trình PL-110 với vợ chồng Neumann.
Vợ chồng Neumann được bố trí vào làm việc cho FBI nhưng ở vị trí hoàn toàn không thích hợp và từ đây họ đã trở thành điển hình phản ánh cuộc chiến tình báo giữa Nga và Mỹ, là nạn nhân của cuộc đấu đá quyền lực giữa hai cơ quan FBI và CIA. Họ là những điệp viên đào tẩu đầu tiên lên tiếng than phiền vì bị giằng xé giữa hai cơ quan tình báo của Mỹ, nhưng sau đó đã không giúp đỡ họ khi họ đối mặt với nguy cơ bị trục xuất về Nga nơi nhà tù đang đợi họ. Khó khăn càng chồng chất thêm khi Victoria hạ sinh đứa con đầu lòng.
Judy Snyder, luật sư của đôi vợ chồng Neumann nói rằng, chính quyền Mỹ cần phải chào đón họ như những "người hùng". Còn cựu sĩ quan phản gián của CIA Paul Redmond, người từng nhiều năm quản lý các điệp viên đào tẩu thì ngạc nhiên vì CIA đã không nhận lãnh trách nhiệm đối với vợ chồng Neumann.
Giấy tờ tùy thân mang tên Alexy Yurievich Artamonov của Jan Neumann.
Trong cuộc chiến tình báo giữa Mỹ và Liên Xô và sau này là Nga, hai bên thường chào đón và đối đãi rất nồng hậu các điệp viên đào tẩu của bên kia với mục đích lợi dụng moi móc thông tin bí mật của đối phương. Tuy nhiên, trường hợp của vợ chồng Neumann hiện nay có điểm khác thường. CIA không tận tình tuyển dụng, không chăm sóc chu đáo họ như mọi khi. Kể cả FBI, nơi đã tiếp nhận vợ chồng Neumann vào làm việc cũng có thái độ đối xử lạnh nhạt.
Ở đây có một lý do tế nhị mà cả hai cơ quan tình báo CIA và FBI đều không muốn đề cập. Đó là họ nghi ngờ cặp vợ chồng Neumann là những điệp viên Nga được Cơ quan tình báo FSB cử đến đóng giả làm điệp viên đào tẩu nhằm chui vào trong hàng ngũ tình báo Mỹ. Đây là tình báo kiểu cũ, truyền thống được triển khai trong thời hiện đại, khi mà công nghệ cao đang được sử dụng tối đa cho mục đích moi tin tình báo.
Ngày 9-6-2008, vợ chồng Neumann gặp gỡ trưởng trạm CIA và hai thuộc cấp tại một địa điểm bên trong một cửa hiệu sách ở Santiago. Cửa hiệu sách này cũng là một cơ sở của CIA tại Santiago, và người chủ cửa hiệu cũng là điệp viên ngầm của CIA. Những người Mỹ tiếp xúc với Neumann tỏ ra hăng hái thực hiện một phi vụ tình báo tại một quốc gia hẻo lánh như thế này. Họ sao chụp giấy tờ tuỳ thân của đôi vợ chồng và đọc cho họ ghi các câu hỏi thẩm vấn như một thủ tục bắt buộc. Câu hỏi quan trọng nhất: Vì sao vợ chồng Neumann chạy trốn khỏi Nga?
Jan khai nhận: nhiệm vụ cuối cùng của ông ta tại FSB là điều tra rửa tiền và tham nhũng ở các tổ chức tài chính ở Moskva. Đây là nhiệm vụ hưởng lương cao và còn được nhận "lại quả" từ các đối tác trong khi làm nhiệm vụ, bao gồm các lãnh đạo ngân hàng và các đồng liêu của họ là bọn tội phạm có tổ chức. Neumann cho rằng ông ta được các sếp đồng ý cho nhận các khoản tiền này.
Sau đó, Neumann được FSB điều động làm đội phó an ninh của Ngân hàng Kreditimpeks, một ngân hàng bị nghi là đầu mối rửa tiền cho bọn tội phạm ở Moskva. Trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2008, Jan đã học được cách ém 1 triệu USD vào một cái bao nhỏ, từng bó tiền được xếp ngay ngắn một cách chuyên nghiệp. Jan đã sẵn sàng tham gia hội tham nhũng nhưng tính hay tò mò, chõ mũi vào các phi vụ mà những kẻ tham nhũng không muốn ai biết đã khiến Jan bị các thành phần cùng hội gạt ra ngoài.
Trả lời câu hỏi của báo chí, FSB khẳng định, Neumann đã phản bội cơ quan khi tham gia vào những phi vụ ngoài tầm kiểm soát của cơ quan. Đồng thời Neumann cũng bị nghi là kẻ cắp, đã bỏ trốn khi bị triệu tập để thẩm vấn về số tiền 1,5 triệu euro biến mất khỏi Ngân hàng Kreditimpeks.
Kết thúc cuộc trò chuyện tại cửa hiệu sách, một sĩ quan CIA trao cho Neumann 2.500 USD tiền mặt và hẹn sẽ gặp lại vào khoảng một tuần sau. Dù vẫn còn ngại ngùng, lo sợ nhiều thứ, nhưng vợ chồng Neumann hầu như đã chính thức vượt qua lằn ranh, đầu quân cho CIA. Jan nói với tờ Newsweek: "Coi như không thể quay đầu lại".
Ngày hôm sau, vợ chồng Neumann gọi điện thoại cho một người quen ở Moskva và biết được rằng đúng là Cơ quan tình báo FSB và cả bọn tội phạm có tổ chức đang săn lùng mình. Về sau, CIA cũng xác nhận thông tin này. Cơ quan tình báo này khi đó đã lập kế hoạch để đưa vợ chồng Neumann đến Puerto Rico, họ khuyên vợ chồng Neumann để lại nhiều dấu vết khác nhau để đánh lạc hướng những kẻ đuổi theo họ. Vậy là trong vòng 3 tuần lễ, họ đã đi lòng vòng đến 700 km trên một chiếc ôtô leo núi hiệu Toyota.
Trên đường đi, họ sử dụng các kỹ năng gián điệp học được ở FSB để quan sát nhằm phát hiện ra những đối tượng khả nghi đuổi theo họ. Họ đã chuẩn bị sẵn sàng các giấy tờ tùy thân để đi đến San Juan. Trong lúc họ di chuyển khắp nơi ở Cộng hòa Dominique, một sĩ quan phản gián từ Tổng hành dinh CIA đã tiếp xúc với họ và hỏi họ có biết ai ở Langley là điệp viên hai mang hay không.
Đến thời điểm này, vợ chồng Neumann đã cung cấp cho CIA rất nhiều hồ sơ của FSB, bao gồm danh tính các sĩ quan cấp tướng, tá trong FSB dính tham nhũng. Chỉ bấy nhiêu thông tin đó cũng đủ để họ được CIA cho tham gia chương trình PL-110. Tuy nhiên, họ vẫn còn thiếu một chút thông tin mà CIA cần, đó là, "ai là điệp viên hai mang trong CIA", nhưng họ không cung cấp được, vì vậy họ không "đủ điểm" để có thể có được sự ủng hộ của cơ quan này.
Từ chối khéo vợ chồng Neumann, viên sĩ quan CIA đã khuyên họ nên "nghiên cứu" quay trở về Nga làm gián điệp bí mật cho Mỹ, nhưng vợ chồng Neumann từ chối đề nghị này, vì họ biết rằng trở về Nga đồng nghĩa với chui đầu vào rọ, là tìm đến cái chết. "Đối với FSB, tôi coi như đã chết rồi" - Jan nói.
Vào sáng sớm ngày 16-7-2008, vợ chồng Neumann biết được thông tin rằng họ sẽ được đưa đến Puerto Rico bằng thuyền chứ không đi máy bay. Đứng trên boong chiếc thuyền mang tên La Romana, Trưởng trạm CIA trao cho vợ chồng Neumann thẻ căn cước Cộng hòa Dominique với những mật danh mới là Andrey Pavel Bogdan và Maria Bogdan, sinh ở Belgrade, Serbia. Jan đã cạo sạch tóc và râu để chụp ảnh; còn Victoria thì nhuộm tóc cho màu sáng hơn (thay vì màu đen).
Sau đó, vợ chồng Neumann được đưa lên một chiếc bè gỗ được hộ tống bởi các sĩ quan CIA, rồi một chiếc thuyền cao tốc đến đưa họ lên một chiếc tàu tuần duyên. Tại đó, họ được tiếp xúc với các đặc vụ của FBI và Cơ quan Chống ma túy (DEA). Khi chiếc tàu đến San Juan, các đặc vụ trao cho vợ chồng Neumann bộ đồng phục gồm áo khoác, mũ và phù hiệu. Họ chính thức trở thành đặc vụ FBI. Họ được ăn bữa ăn Mỹ đầu tiên ngay sau đó…

Trong khi đó, dù không trực tiếp hỗ trợ vợ chồng Neumann nhập cảnh vào Mỹ một cách danh chính ngôn thuận, nhưng CIA lại cứ thập thò tìm cách "lấy người" ra khỏi FBI. Chính điều này đã đẩy vợ chồng Neumann vào cảnh khốn đốn, phải nhờ đến luật sư giúp đỡ để kiện FBI ra tòa.
Cuối cùng, vợ chồng Neumann cũng được đưa đến Mỹ bằng máy bay trên chuyến bay hạ cánh xuống sân bay Richmond, bang Virginia vào ngày 17-7-2008. Họ thấy mất phương hướng, vì ngay cả những đặc vụ FBI đi cùng họ cũng không thể xác định được họ phải sử dụng hộ chiếu nào để trình khi nhập cảnh, và phải gọi điện thoại về Tổng hành dinh để xin chỉ dẫn.
Không biết Tổng hành dinh chỉ dẫn thế nào, và vì lý do gì mà khi làm thủ tục nhập cảnh, đặc vụ dẫn đường cho vợ chồng Neumann lại chìa ra cặp hộ chiếu Nga mang tên thật của họ. Hải quan cửa khẩu Mỹ chấp thuận cho vợ chồng Neumann nhập cảnh theo diện nhân đạo, dạng nhập cảnh đặc biệt dành cho những người nước ngoài có lợi cho nước Mỹ.
Vợ chồng Janosh và Victorya Neumann trước khi chạy trốn khỏi Nga.
Sáng hôm sau, vợ chồng Neumann được các đặc vụ FBI đưa đến một căn hộ an toàn trong một chung cư ở Richmond. Tại đây họ được các sĩ quan tình báo Mỹ thẩm vấn về lịch sử bản thân. Nhiều tháng liền sau đó, họ tiếp tục được các sĩ quan tình báo của CIA lẫn đặc vụ FBI thẩm vấn về nhiều thư, từ phản gián cho đến rửa tiền và tội phạm có tổ chức ở Nga. Jan liên tục hứa với CIA sẽ tiết lộ tên các sĩ quan tham nhũng trong hai cơ quan tình báo FSB và SVR (tình báo đối ngoại) cùng mạng lưới các chủ ngân hàng tham nhũng và tội phạm có quan hệ với họ.
Neumann xác nhận với FBI thông tin về các hoạt động móc nối tham nhũng giữa trùm mafia Nga Vyacheslav Ivankov, biệt danh "Tiểu Nhật Bản", với các chủ ngân hàng Kreditimpeks; về cách thức điệp viên của SVR xâm nhập vào các doanh nghiệp Mỹ. Vài năm sau, những lời khai đó của Neumann đã giúp FBI lật tẩy một số điệp viên SVR nằm vùng trong các doanh nghiệp Mỹ ở New York.
Jan và Victorya Neumann rất nhiệt tình cung cấp thông tin giúp ích cho nước Mỹ, với hy vọng từ đó họ sẽ được CIA tuyển mộ và cho cắm chốt ở châu Âu. Chỉ có điều, do Neumann không phản bội bạn bè mình đang cài cắm trong các cơ quan tình báo Mỹ, đã từ chối khai ra họ, vợ chồng ông đã không được CIA cho tham gia chương trình bảo vệ điệp viên đào tẩu PL-110. 
Tuy nhiên, ngay trong quá trình thẩm vấn, Neumann cũng đã cảm nhận được hai cơ quan tình báo FBI và CIA đang hành động trái ngược nhau, kình chống nhau; các đặc vụ FBI luôn tìm cách kéo Neumann ra xa CIA, trong khi các sĩ quan CIA thì lôi kéo ngược lại.
Vào cuối năm 2008, các quan chức FBI đã thuyết phục một người bạn giàu có ở Philadelphia tài trợ cho vợ chồng Neumann gia nhập hội Union League để họ có thể cư trú trong khách sạn của hội. Nhưng do không hợp với phong cách cổ điển, quá sang trọng, nên vợ chồng Neumann dọn đến ở trong một khách sạn "bình dân" hơn. 
Họ trở thành tâm điểm chú ý của nhiều cơ quan bảo vệ pháp luận, an ninh, tình báo của Mỹ. Nhiều đoàn quan chức của FBI, CIA, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp Mỹ đã đến tiếp xúc với họ nhằm mục đích tìm hiểu những thông tin họ có. Trong số đó, một nữ điệp viên CIA đã đến gặp riêng vợ chồng Neumann để đưa ra một đề nghị sẽ cho họ cắm chốt ở châu Á hoặc Mỹ Latinh.
Sau đó, khi vợ chồng Neumann chia sẻ thông tin này với FBI, các quan chức phụ trách hướng dẫn họ phản bác lời đề nghị đó. Bắt đầu từ đó, mọi cuộc gặp giữa vợ chồng Neumann với CIA đều có người của FBI tham dự. Ngoài ra, FBI còn hứa hẹn sẽ giúp họ có được các giấy tờ tùy thân cần thiết, kể cả thẻ xanh (thẻ thường trú nhân). FBI làm mọi cách để vợ chồng Neumann ở lại cơ quan này. Có lần, một quan chức cao cấp của CIA đến xin gặp vợ chồng Neumann, nhưng FBI từ chối.
Jan Neumann và nam diễn viên Kevin Jones ở Portland. Chính Kevin Jones đã hướng dẫn Neumann làm diễn viên bất đắc dĩ trong phim truyền hình "Grimm".
Bắt đầu làm việc cho FBI là cả một quy trình thẩm vấn, chụp ảnh làm hồ sơ. Jan bị thẩm vấn nhiều hơn và khó khăn hơn, còn Victorya thì nhẹ nhàng hơn do bà chỉ "đi theo người mình yêu" khi rời khỏi Nga. FBI còn cung cấp cho Victorya một chiếc laptop có kết nối Internet để khích lệ tinh thần cộng tác của đôi vợ chồng.
Từng làm công việc do thám Đại sứ quán Mỹ tại Moskva qua mạng Internet, đồng thời lại có năng khiếu do thám trên Internet khá tốt, nên Victorya ngay lập tức giúp cho FBI khá nhiều việc. Victorya đã giúp FBI lần ra dấu vết một số người có liên hệ với ngân hàng Kreditimpeks ở bang Pennsylvania và các bang lân cận. Còn Jan thì giúp FBI giải mã ngôn ngữ mã hóa của bọn tội phạm có tổ chức mà cơ quan này nghe lén được. Công việc đầu tiên đó của họ đã giúp FBI phá được một đường dây buôn lậu quốc tế lớn.
Vài tháng sau, vợ chồng Neumann tiếp tục giúp FBI truy tìm những tên trộm tranh, tội phạm buôn lậu kim cương và mafia châu Âu lẩn trốn ở Mỹ. Thế nhưng, bản thân họ thì vẫn phải trú ngụ trong các khách sạn và sử dụng tên giả. Nhưng lương bổng thì không thể phàn nàn, còn cao hơn thu nhập của một bộ phận dân lao động Mỹ.
Tại FBI, vợ chồng Neumann chỉ làm việc với tư cách là chỉ điểm viên, không phải là đặc vụ. Và cũng giống như bao chỉ điểm viên khác, vợ chồng họ liên hệ công việc với một người dẫn dắt tên là Karen. Ngày 26-11-2008, Karen hướng dẫn vợ chồng Neumann đến một toà án ở Salt Lake City. Tại đây, Alexy Yurievich Artamonov được đổi tên thành Janosh Jovan Neumann, còn vợ ông là Victorya Avital Neumann. Cái họ phát âm nghe giống với từ "con người mới" trong tiếng Anh.
Với thân phận mới, vợ chồng Neumann cùng với Karen và hai đặc vụ khác đi đến thành phố Portland, bang Oregon. Họ được tiếp đón bởi một đặc vụ tên là Kurt, một chuyên gia phản gián, là người dẫn dắt mới của họ ở Portland. Vợ chồng Neumann được FBI thuê cho một phòng khách sạn để ở. Tuy nhiên, cảnh sống tạm bợ ở khách sạn hoàn toàn không hợp với Neumann. Do đó, họ đã phải tự mình đi thuê nhà riêng để ở.
Neumann phát triển mối quan hệ khá gần gũi với Kurt. Vào một ngày, Kurt nói với Neumann rằng, ông đã xúc phạm một số nhân viên của FBI khi còn ở Virginia. Kurt giải thích, tính cách trông có vẻ "ngạo nghễ" của Neumann đã vô tình khiến cho một số người trong FBI cảm thấy "tự ái".
Đội đặc nhiệm phản ứng nhanh SRRU của FSB truy lùng Jan Neumann.
Thì ra, trong lúc thẩm vấn Neumann, một số nhân viên FBI đã thể hiện quan điểm ấu trĩ về FSB và nước Nga, và điều đó khiến Neumann không chấp nhận được. Kurt cho rằng chính sự phản ứng của Neumann khiến một số nhân viên FBI nghĩ rằng ông cao ngạo và thiếu hợp tác. Và có lẽ đây chính là lý do khiến vợ chồng Neumann bị điều đến Portland, Oregon. Một số đặc vụ ở Portland có mối quan hệ tốt với Neumann, và chính họ đã giúp Neumann xin được giấy phép lao động của Bộ An ninh nội địa, để từ đó xin được giấy phép lái xe và giấy đăng ký kết hôn. Mọi chuyện bắt đầu ổn định từ tháng 6-2009.
Bước sang năm 2010, Neumann được FBI phân công làm nhiệm vụ bí mật: Theo dõi bọn tội phạm, có nhiều tên là người gốc Nga, sử dụng các ngân hàng ở hải ngoại và bất động sản ở Mỹ để rửa tiền. Đôi vợ chồng đóng giả làm các chuyên gia tư vấn người Nga, văn phòng đặt trên tầng 11 của toà cao ốc Trung tâm Thương mại thế giới.
Vợ chồng Neumann bắt đầu vạch ra một kế hoạch cho chiến dịch tiếp thị nhằm tiếp cận bọn tội phạm. Họ e-mail cho nhiều công ty luật ở Nga và châu Âu, giới thiệu dịch vụ môi giới cho khách hàng có nhu cầu "làm sạch sẽ" đồng tiền bẩn bằng các tài khoản ở hải ngoại và thành lập các công ty ma ở Mỹ. Kurt hỗ trợ Neumann củng cố vỏ bọc bằng việc thành lập cho Neumann một số công ty bình phong.
Trong khi đó, Victorya cũng làm việc cho FBI, làm công tác nghiên cứu các tài khoản ngân hàng hải ngoại, và bà đã phác họa được bản đồ 4.000 công ty "có vấn đề" hoạt động tại Panama, Singapore, Malta, Síp, Bahamas, British Virgin Islands và Tây Âu. FBI đánh giá cao công việc của Victorya.
Năm 2011, CIA lại giở trò lôi kéo vợ chồng Neumann. Cơ quan này cử hai sĩ quan đến gặp vợ chồng Neumann và đưa ra những lời chào mời hấp dẫn như lo cho họ thẻ xanh, bảo hiểm y tế và các bằng cấp ở Mỹ tương đương với trình độ học vấn của họ ở Nga. FBI không hài lòng khi nghe họ thuật lại những lời mời chào đó. 
Trên thực tế, Neumann có lý do để dao động trước lời mời của CIA. Cho đến thời điểm đó họ chưa được phép tị nạn chính trị. FBI cũng chỉ đang lo thủ tục giấy tờ cho họ. Tháng 3-2012, vợ chồng Neumann được phỏng vấn để cấp quy chế tị nạn chính trị, có một đặc vụ FBI tháp tùng theo họ. Cuộc phỏng vấn đã trở thành tai họa do Neumann mắc một sai lầm khi sử dụng tiếng Anh với giọng Nga đặc sệt khi mô tả công việc của mình ở FSB khiến cho nhân viên nhập cư phỏng vấn Neumann nghĩ rằng ông tham gia "tra tấn" tù nhân, vì thế quy chế tị nạn chính trị bị hoãn vô thời hạn.
Sự cố phỏng vấn khiến cho Neumann trở nên hoá rồ. Ông có những suy nghĩ không tốt về việc FBI đã không đứng ra bảo vệ ông trong mọi tình huống. Người của FBI chỉ có thể sắp xếp giúp ông để người của cơ quan quản lý di trú đến tận Portland để nghe Neumann giải thích lại về những câu trả lời phỏng vấn sai lầm của mình, nhưng rốt cuộc Neumann vẫn không qua được. Từ đó, mối quan hệ giữa Neumann và FBI trở nên xấu đi. Cuối năm 2012, hợp đồng làm việc của Neumann với FBI hết hạn, và FBI không muốn ký lại.
Tháng 6-2013, FBI chính thức cắt quan hệ hợp đồng với Neumann. Vài ngày sau, Chính phủ Mỹ cũng chấm dứt quy chế lưu trú tạm thời vì lý do nhân đạo đã cấp cho Neumann hơn 5 năm trước. Đồng thời, một quy trình trục xuất vợ chồng Neumann cũng được khởi động.
Suốt mùa hè 2013, vợ chồng Neumann liên tục gửi e-mail và tin nhắn với FBI để dàn xếp về tài chính, vì FBI lường trước khả năng vợ chồng Neumann sẽ kiện cơ quan này ra toà. Hơn 5 năm làm việc cho FBI, vợ chồng Neumann đã được nhận 1 triệu USD, nhưng họ cho rằng mình đáng ra phải được nhận nhiều hơn, vì họ đã buộc phải chi tiêu quá nhiều tiền để phục vụ cho công việc của FBI.
Trong khi đó, vì không còn làm việc cho FBI nữa, lại đang đối mặt nguy cơ bị trục xuất, Neumann kiếm việc làm thêm bán thời gian, kể cả việc tham gia loạt phim trinh sát hình sự truyền hình nhiều tập mang tên "Grimm". Tháng 6-2015, tờ báo The Guardian của Anh đã viết một bài báo dài về cuộc sống của vợ chồng Neumann, mô tả đó là cuộc sống ở tận cùng của "giấc mơ Mỹ". Cuối năm 2015, Victorya mang thai đứa con đầu lòng của họ, và sinh hạ cháu bé vào cuối tháng 4-2016.
Niềm hy vọng "giấc mơ Mỹ" của vợ chồng Neumann cuối cùng cũng xuất hiện. Thượng nghị sĩ Ron Wyden của bang Oregon, thành viên Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã đứng ra vận động giúp đỡ Neumann. Thượng nghị sĩ Wyden đã thúc giục FBI phải quyết liệt đứng ra xin quy chế tị nạn chính trị cho vợ chồng Neumann.
Nỗ lực của Thượng nghị sĩ đã mang lại kết quả: FBI đã mang tất cả giấy tờ tùy thân của vợ chồng Neumann từ khi còn ở Puerto Rico ra tòa án di trú để xin tị nạn chính trị cho Neumann. Tháng 9-2016, Victorya đã được cấp quy chế tị nạn chính trị. Đây là thành công bước đầu của vợ chồng Neumann trong nỗ lực chạy trốn lệnh trục xuất về Nga.
Nguyên Khang (theo Newsweek)

No comments:

Post a Comment