Wednesday, January 11, 2017

Sự khác biệt to lớn trong giáo dục Trung Quốc và Nhật Bản(1)

Sự khác biệt trong giáo dục từ bé sẽ giúp hình thành nên tính cách của trẻ về sau này, từ đó mở rộng thành thói quen ứng xử và văn hóa của một quốc gia. 
Chuyên đề này tập hợp những bài viết chỉ ra sự khác biệt to lớn giữa giáo dục Trung Quốc và Nhật Bản qua lời kể của một người Trung Quốc đã tới sống ở Nhật Bản lâu năm.

1: Nhật Bản – Một quốc gia an nhiên

Sự khác biệt trong giáo dục từ bé sẽ giúp hình thành nên tính cách của trẻ về sau này, từ đó mở rộng thành thói quen ứng xử và văn hóa của một quốc gia. 
Nhat Ban Trung Quoc

Phần 1: Nhật Bản – Một quốc gia an nhiên

Tôi đã sống ở Trung Quốc hơn mười mấy năm, đã hoàn toàn quen thuộc với giáo dục kiểu Trung Quốc, vì vậy dù có ra nước ngoài thì cũng rất khó thay đổi. Nhật Bản là một quốc gia rất yên tĩnh, người Trung Quốc đến nơi đây cũng vẫn luôn tự xem mình là trung tâm, bao gồm cả giáo dục con cái. Khi vừa mới đến nước Nhật, tôi thường hay nói chuyện lớn tiếng ở nơi công cộng, nói điện thoại to tiếng trên xe điện, khi đó người Nhật hay nhìn tôi bằng ánh mắt kì lạ, nhưng tôi lại không cảm thấy có gì không ổn cả, mà ngược lại còn nghĩ rằng người Nhật thật là kì lạ, đương nhiên điều này cũng đã tác động đến con tôi.
Nhật Bản sau trận động đất 311, người dân thành phố Sendai xếp hàng lấy nước ở sân vận động trong trường, hàng lối ngay ngắn không hề lộn xộn.
Nhật Bản sau trận động đất 311, người dân thành phố Sendai xếp hàng lấy nước ở sân vận động trong trường, hàng lối ngay ngắn không hề lộn xộn.
Mấy năm trước các con tôi vừa mới lên tiểu học, tôi đi xe buýt cùng chúng đến trạm xe. Các con đang ngồi yên thì bắt đầu cười nói lớn tiếng, sau đó lại còn nghịch phá trên xe buýt, còn tôi thì chỉ ngồi đó nhắc nhở chúng vài câu, hoàn toàn không hề để tâm chút nào cả, vì vậy nên các con vẫn cứ tiếp tục cười cười nói nói như chốn không người và tôi chẳng thèm quản chúng nữa.
Sau khi xuống xe, có một người phụ nữ trung niên cùng ngồi trên xe với chúng tôi đuổi theo, tức giận nói: “Xin hãy đợi một lát, vừa rồi gia đình đã rất ồn ào lúc ở trên xe buýt, cảm phiền sau này đừng nói chuyện lớn tiếng như thế trên xe buýt nữa.” Tôi nghe lời bà ấy nói xong thì ngây ra, bà ấy lại nói tiếp: “Vừa rồi chẳng phải là gia đình đã rất ồn ào đó sao? Cảm phiền đừng để con cái nói chuyện lớn tiếng trên xe buýt nữa, như vậy thật sự rất không tốt.”
Lúc này thì tôi mới hiểu ý bà ấy, xe buýt công cộng dù gì cũng không phải là nhà mình, phải nghĩ đến cảm nhận của người khác. Tôi xấu hổ nói: “Thật sự rất xin lỗi, đã làm phiền cô rồi.” Bà ấy thấy tôi thành khẩn xin lỗi nên cũng vừa lòng bỏ đi. Sau đó lúc đi xe điện, các con trở nên rất yên lặng, dù rằng cũng do lúc đó tôi chú ý đến từng cử chỉ của chúng, sợ lại làm phiền đến người khác.
Sống ở Nhật đã lâu tôi mới hiểu được rằng Nhật Bản là một quốc gia rất yên tĩnh và cũng đã hiểu được cách tư duy của họ. Một ngày nọ, tôi đi một chuyến xe buýt khá nóng nực, có hai cha con ngồi hàng ghế phía sau tôi, đứa bé trai cứ nói không ngừng: “Nóng quá ạ! Nóng quá ạ! Nóng quá…”, còn người cha kia lại lớn tiếng nói “Đừng nói nữa, ồn quá đi!” Tôi không nhịn được quay đầu lại nhìn họ, người cha đó đã rất xấu hổ, ông ta mong con trai đừng nói nữa, nhưng đứa bé thì vẫn cứ nói không ngừng. Thật ra giọng của đứa bé thì không lớn, nhưng người cha lại lớn tiếng nói với con ông ta: “Ồn quá đi, ồn quá đi…” Vài phút sau, máy lạnh trong xe đột nhiên mở lên, cuồi cùng đứa bé cũng chịu yên lặng, người cha cũng không la lối nữa. Tôi cực kỳ phục người cha này, để không làm phiền người khác mà liên tục kiên nhẫn dạy con.
Tokyo, Nhật Bản. Tuyến xe JR dừng lại do bị sự cố, những người đi lại yên tĩnh xếp hàng đợi.
Tokyo, Nhật Bản. Tuyến xe JR dừng lại do bị sự cố, những người đi lại yên tĩnh xếp hàng đợi.
Một lần khác khi tôi đi thang máy ở trung tâm thương mại, trong thang máy đầy người, nhưng lại cực kỳ yên tĩnh. Lúc này có một người đàn ông đang bế con gái độ hai tuổi, cô bé bỗng la lên, mọi người đều nhìn về phía họ. Người cha lập tức nói với con gái: “Thật ngại quá!” Ông ấy dùng ngón tay ra hiệu cho con gái đừng la nữa nhưng cô bé không nghe lời ông ấy, cứ tiếp tục la. Tôi đang nghĩ là muốn đứa bé cỡ này yên tĩnh thật sự rất khó khăn thì lúc này cửa thang máy mở ra, tôi thấy ông ấy ngại ngùng bế con gái đi thật nhanh ra khỏi thang máy.
Ở nơi công cộng, tôi thường hay thấy những người Nhật bên cạnh mình đều rất yên tĩnh, con cái của họ cũng vậy. Đương nhiên là đôi khi cũng có những đứa bé khóc la, thậm chí còn nằm dài ra đất khóc nữa, nhưng phụ huynh của các bé này chỉ nhẹ nhàng dạy dỗ con, không hề la mắng con của mình. Lúc đó tôi mới hiểu ra: Vì sao Nhật Bản lại là một quốc gia yên tĩnh như thế. Bởi vì từ nhỏ họ đã giáo dục con cái phải cố gắng hết sức không được làm phiền người khác. nhất là phải nghĩ cho người khác khi ở nơi công cộng. Khi xảy ra động đất, người Nhật cũng vẫn có thể yên tĩnh đứng xếp hàng đợi, bởi vì không thể chỉ nghĩ đến bản thân mà quên đi lợi ích của người khác.

2: Nhật Bản – Một quốc gia khiêm nhường

Nhật Bản là một quốc gia vô cùng khiêm nhường, họ tôn trọng người khác bất kể thân phận hay địa vị. Khi vừa mới đến nơi đây, tôi luôn mang dáng vẻ ở trên nhìn xuống, rất khó khăn để hòa nhập được với xã hội Nhật Bản, mười năm sau mới bắt đầu có sự thay đổi.
Ngày thứ hai sau khi đến Nhật, tôi ra ngoài đi dạo một mình trên con đường yên tĩnh trong một con ngõ nhỏ. Trước mặt tôi có một người phụ nữ tầm 60 tuổi bước đến, bà ấy thật sự rất nhỏ con, có thể là cao chưa đến 1m40, vì vậy hiển nhiên là trông tôi lại càng cao hơn. Tôi ngẩng đầu ưỡn ngực đi về phía bà ấy. Bà hơi khom lưng, nhẹ nhàng mỉm cười, bước đến trước mặt tôi và nói: “Xin chào!” Nói xong, bà cúi đầu chào, tôi vô cùng bất ngờ trước hành động của bà. Tôi cũng vội vàng nói: “Xin chào.” và muốn cúi chào giống như bà ấy, nhưng tôi lại không hề quen với việc này nên chỉ gật nhẹ đầu.
Vợ chồng Nhật Hoàng hỏi thăm người dân.
Vợ chồng Nhật Hoàng hỏi thăm người dân.
Đây là lần đầu tiên tôi được tôn trọng như thế kể từ khi sinh ra, trước đây chỉ thấy đồng nghiệp gập người cúi đầu trước cấp trên. Khi đến Nhật Bản, thật không ngờ được một cô lớn tuổi lại cúi chào tôi. Không phải để tâng bốc, chỉ đơn thuần là chào hỏi mà thôi. Thật lòng tôi cảm thấy rất kỳ lạ: Tại sao bà ấy lại khiêm nhường chào hỏi một người lạ như vậy? Khi về đến nhà, tôi đã hỏi chồng về việc này, anh ấy cười rồi nói với tôi: “Người Nhật đều như vậy đấy! Không cần ngạc nhiên vậy đâu”. Ngày thứ ba, tôi đã gặp đồng nghiệp của chồng, người này độ 50 tuổi rồi nhưng cũng cúi đầu chào tôi: “Lần đầu tiên gặp mặt, rất vui được gặp cô.” Còn tôi chỉ ngồi trong xe gật đầu với ông ấy: “Rất vui được gặp anh.”
Thủ tướng Nhật hỏi thăm người dân chịu thiệt hại ở huyện Kumamoto.
Thủ tướng Nhật hỏi thăm người dân chịu thiệt hại ở huyện Kumamoto.
Con tôi đã lên tiểu học, thầy giáo đến thăm nhà, thầy cúi chào tôi khi bước vào cửa, tôi cũng đáp lễ cúi chào lại. Tôi ngẩng đầu lên thì thấy thầy vẫn đang cúi chào, tôi đành phải cúi chào một lần nữa rồi ngẩng đầu lên cùng lúc với thầy. Tôi nghĩ thầm: cúi chào lâu như vậy, lưng thầy ấy có đau không nhỉ? Lúc bước vào nhà, tôi ngồi đối diện với thầy, thầy luôn dùng kính ngữ để nói chuyện với tôi, thầy nói rất nhiều ưu điểm của con tôi, có một vài ưu điểm mà ngay cả tôi cũng không nhận ra. Còn khi tôi nói đến khuyết điểm của con, thì thầy lại an ủi tôi: “Vì là trẻ em nên đều như thế cả.” Tôi kinh ngạc lắm: trong mắt thầy, mọi mặt của con đều hoàn hảo, mọi thứ đều có thể bao dung. Cuối cùng thầy nói: “Năm học này, mong được cô quan tâm ạ”, rồi thầy đứng dậy ra về. Khi ra đến cửa thì quả nhiên lại cúi chào tôi.
Tứ Xuyên bị động đất, đội cứu hộ Nhật Bản mặc niệm trước đồng bào Trung Quốc bị nạn.
Tứ Xuyên bị động đất, đội cứu hộ Nhật Bản mặc niệm trước đồng bào Trung Quốc bị nạn.
Sống ở Nhật đã lâu, tôi nhận ra rằng người Nhật đều khiêm nhường như vậy, người có địa vị thì lại càng khiêm nhường hơn. Tôi thường hay nhìn thấy nhân viên huyện cúi chào mỗi người đi làm ở trạm xe. Ngoài ra, dịch vụ của Nhật Bản đứng đầu toàn thế giới, nụ cười ngọt ngào và cái cúi chào của người phục vụ khiến cho tất cả khách hàng cảm thấy thoải mái hơn. Trong văn hóa trà đạo, kiếm đạo, judo cũng có phần cúi chào, có khi là quỳ gối chào. Sau khi hiểu được văn hóa Nhật Bản, tôi đã bắt đầu yêu thích sự khiêm nhường của người Nhật, bây giờ tôi cũng đã có thể cúi chào 90 độ. Hơn nữa, tôi chân thành đối xử với mọi người, dù cho đối phương không đáp lại tôi, tôi cũng không cảm thấy khó chịu, bởi vì đây là xuất phát từ sự khiêm nhường và tôn trọng.
Khi thấy Nhật Bản bị động đất, vợ chồng Thiên Hoàng, thủ tướng Nhật đến thăm hỏi người dân vùng bị nạn hay Tứ Xuyên Trung Quốc bị động đất, đội cứu hộ người Nhật mặc niệm trước đồng bào Trung Quốc bị tử nạn, tôi đã cảm nhận được rằng: đối xử với người khác phải biết tôn trọng không quan trọng là giàu hay nghèo,
(Còn tiếp)
Tâm Di

No comments:

Post a Comment