Sunday, January 8, 2017

Tết về nhớ chợ quê xưa

(Cinet)- Ký ức đẹp nhất về Tết có lẽ cũng là những hình ảnh về phiên chợ quê ngày Tết.
Tết về nhớ chợ quê xưaKhi những tấm lịch trên tường mỏng dần đi, ký ức trong tôi về những phiên chợ Tết lại dày lên, nhớ da diết cái không khí tươi vui như bức tranh vẽ bằng thơ trong “ Chợ Tết” của Đoàn Văn Cừ: “ Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi/ Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh/ Trên con đường viền trắng mép đồi xanh/ Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết”.
Chợ Tết là phiên chợ cuối cùng của năm hoặc là những phiên chợ giáp ngày Tết, khoảng từ ngoài 20 tháng Chạp trở đi. Chợ quê xưa rất dân dã, thường chỉ là những túp lều, cột tre mái lợp lá tranh hoặc rạ, những quầy hàng được che phên, liếp trông dân dã… Chợ Tết quê xưa cũng thường gắn liền với không gian sinh hoạt thường ngày rất bình dị như chợ đình, chợ bến…
Vào các ngày giáp Tết, mới canh hai, canh ba khi gà gáy vang; đường làng, ngõ xóm nhộn nhịp người xe đi lại. Tiếng lẹp kẹp của những đôi dép, tiếng kẽo kẹt của chiếc đòn gánh, tiếng bước chân thình thịch của những người đàn ông… Tiếng lẹp kẹp của những đôi dép dưới chân các bà, các chị gánh hàng, tiếng những con gà bị trói kêu quang quác; tiếng eng éc của những con lợn… tiếng chầy giã giò khua vào cối đá bốp chát… bốp chát… tất cả những âm thanh ấy dù muốn, dù không cứ gợi mãi trong chúng ta nhớ về không khí Tết quê và chợ quê ngày Tết.
Khi những tấm lịch trên tường mỏng dần đi, ký ức trong tôi về những phiên chợ Tết lại dày lên

Các phiên chợ ngày Tết thường rất đông người. Người từ các nơi đổ về đông đến nỗi muốn đi qua chợ phải lách, phải gạt nhau ra mới đi nổi.
Vào buổi họp chợ Tết, từ gà gáy, người người trong vùng đã í ới gọi nhau đi chợ, từng tốp người vừa đi vừa cười nói vì đi đến đâu cũng gặp người làng, người quen. Tiếng chào nhau, nói chuyện rôm rả, chuyện mùa màng, chuyện sắm Tết, chuyện gói bánh chưng, chuyện đụng lợn… râm ran khắp những con đường.
Đến chợ Tết, người mua cũng cố mua và người bán cũng cố bán cho bằng được. Người mua dù có những mặt hàng đắt nhưng vừa ý thì dù giá có đắt cũng chẳng mấy người than phiền, vì là chợ Tết, để miễn sao mua được những thứ đẹp, vừa ý về trang hoàng nhà cửa, về cúng gia tiên… đem lại may mắn, hạnh phúc cho gia đình trong cả năm. Còn người bán cũng thường rất xởi lởi, không tính đến chuyện đắt rẻ, vì chủ yếu là người trong làng xã với nhau, hơn nữa cũng mong bán hết hàng cho có lộc đầu năm.
Đi chợ Tết là thú vui ở nông thôn, cho nên đến chợ cũng chưa hẳn là để mua sắm, mà còn để đi chơi, đi cảm nhận không khí Tết hoặc đôi khi chỉ là để gặp gỡ người quen, để hỏi han, để chào nhau đôi ba câu.


Đi chợ Tết là thú vui ở nông thôn, cho nên đến chợ cũng chưa hẳn là để mua sắm, mà còn để đi chơi, đi cảm nhận không khí Tết

Chợ Tết quê là sự giao thoa giữa sắc mầu của một vùng đất nông nghiệp với đủ các sản phẩm do con người một nắng hai sương làm ra. Từ cá loại gạo nếp, gạo tẻ, gạo tám thơm, gạo lúa nương,  lượng thơm lừng của miền tây Tổ Quốc… đến rau xanh, bí đỏ, bí đao, quả gấc chín đỏ để đồ xôi, những phên đường mía, mật mía… cho tới quả cam chín hồng, những quả bưởi vàng mơ. Những quả cau nho nhỏ, những lá trầu xanh… tới những con gà, con vịt… những mớ lá dong, những thúng đỗ xanh… cho tới măng rừng, cá biển cũng hiện diện đầy đủ trong phiên chợ Tết, kẻ bán người mua sôi động ồn ào.
Chợ Tết còn là sự hòa trộn giữa các mùi hương, tạo nên hương vị rất riêng, mùi rất riêng của ngày Tết. Đó là mùi của hoa quả ngày Tết, mùi của hương trầm ngào ngạt, mùi của lá dong giềng, mùi của ngô khoai sắn… Nhắc đến hương chợ Tết là không thể quên được mùi hương rất đặc biệt, đó là hương của cây mùi già…
Nhiều gia đình vẫn không quên được nếp tắm lá mùi cuối năm để tẩy trần và cũng là để đón hương Xuân nên xung quanh những gánh lá mùi luôn luôn đông đúc người vây kín. Tết cả tạo nên loại mùi rất Tết, mùi của sự sung túc, loại “mùi Tết” đó tạo nên sự háo hức trong lòng người, cả trẻ con lẫn người lớn. Mặc dù chưa đến Tết nhưng đến chợ Tết để thấy Tết đang đến thật gần, chỉ ở ngay đầu làng mà thôi, để chuẩn bị vào từng nhà trong ngày mùng 1 Tết.


Chợ Tết quê là sự giao thoa giữa sắc mầu của một vùng đất nông nghiệp với đủ các sản phẩm do con người một nắng hai sương làm ra.

Có lẽ hấp dẫn nhất với trẻ em tại các phiên chợ tết xưa là hàng đồ chơi; những cái trống bỏi nho nhỏ làm bằng sắt tây sơn xanh, đỏ khi lắc kêu boong boong! Hoặc chen vào đám đông xem người bán pháo, đốt pháp tép, pháp đùng. Hoặc vòi vĩnh mẹ mua câu đối Tết hay mấy bức tranh cá chép, tranh Lê Lợi, Quang Trung cưỡi voi đánh giặc… hoặc tranh nhau xem múa rối nước, rối que…
Những người đã đi qua cái thời ấy, mấy ai mà không nhớ cảnh người mẹ gánh đôi thúng đi chợ Tết. Đường xa, sợ chân con mỏi, mẹ cho con ngồi vào thúng gánh đến chợ. Ngày Tết theo mẹ đi chợ, được mua cho bộ quần áo mới để đón xuân hoặc đôi dép thôi cũng thấy lòng phấn chấn, vui vẻ lạ thường.
Nhiều đứa trẻ theo mẹ đi chợ mải chạy theo người bán kẹo kéo hoặc người “thợ” nặn tò he, bán tượng Quan Công, Trương Phi, bông hoa hồng, cô gái mặc áo mớ ba mớ bảy… được nặn bằng thứ bột dẻo quẹo có pha tẩm phẩm xanh, đỏ, tím, vàng… mà rồi vì ham vui bị lạc không biết đường về !

Tìm về với chợ Tết xưa là tìm về với nét văn hóa đã ăn sâu vào tâm cảm mỗi người như một phần không thể mất trong tinh hoa văn hóa dân tộc. Một cái tết nữa lại về trên quê hương lại khiến lòng người rưng rưng, se sắt khi những nét văn hóa của chợ Tết ngày xưa đã mất dần trong những chợ tết hiện đại ngày nay, dù lắm tiện nghi nhưng sòng phẳng và lạnh lùng.
Theo cinet.gov.vn

No comments:

Post a Comment