Saturday, February 11, 2017

Khi facebook bị lợi dụng để làm trò bẩn

Giờ đây, facebook trở nên quá quen thuộc với khá nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, những câu chuyện xung quanh facebook luôn có nhiều cách nhìn khác nhau. Bản chất facebook tốt hay xấu...?
Cảm ơn facebook...
Facebook là mạng xã hội giúp con người “kết nối” được với nhau, không phân biệt khoảng cách, chủng tộc, màu da... Chỉ cần một cú “click” chuột là mọi người có thể tìm hiểu và kết bạn với nhau.
Một sinh viên ngoại ngữ cho biết, nhờ có facebook mà bạn đã làm quen được nhiều bạn bè ở khắp các nơi trên thế giới, hỗ trợ trong học ngoại ngữ, được hiểu biết về văn hóa các vùng miền, về con người ở các nước trên thế giới và cả những điều mà ở trường bạn chưa hề được học.

Đây không chỉ là cảm nhận riêng của sinh viên mà nó còn là cảm nhận của khá nhiều người. Facebook như một chiếc “cầu nối” giúp họ tìm kiếm và cập nhật thông tin một cách thường xuyên về bạn bè, đồng nghiệp. Nhiều người còn chia sẻ các thông tin bổ ích trong cuộc sống như việc nuôi dạy con cái, cách nấu nướng, chăm sóc gia đình,... Nó dường như là một thế giới mở, một cuộc sống mở để nhân loại cùng sẻ chia với nhau những kinh nghiệm, hiểu biết trong xã hội.

Một số người cho rằng, nhờ có facebook mà họ đã cập nhật được rất nhiều thông tin từ bạn bè hồi học phổ thông sau một thời gian dài không liên lạc. Giờ đây, dù không có nhiều thời gian gặp nhau nhưng họ vẫn luôn dõi theo và sẵn sàng hỗ trợ, giúp đỡ nhau khi cần.

Còn các nhà kinh doanh thì lại tìm kiếm được đối tác, khách hàng thông qua facebook. Chủ một cửa hàng phụ tùng chia sẻ, năm 2010, một lần tình cờ “lang thang” trên facebook, anh đã tìm được một đối tác ở Trung Quốc, chuyên cung cấp phụ tùng ô tô mà anh đang bán. Giá nhập hàng rẻ hơn nhiều so với những chỗ cung cấp trước đây. Sau vài lần trao đổi và gặp gỡ, giờ đây đó là đối tác rất quan trọng của anh, giúp việc kinh doanh của anh thuận lợi. Anh còn đang dự định làm đại lý cho đối tác này tại Việt Nam.

Như vậy, facebook đã thực sự giúp ích cho rất nhiều người trong học tập, công tác, kinh doanh và sẻ chia cùng họ những khó khăn trong cuộc sống.

Đừng lợi dụng facebook!

Tuy nhiên, một số kẻ đã lợi dụng facebook với những mục đích xấu, gây ảnh hưởng chung đến “cư dân mạng”, làm mất tính tích cực của mạng xã hội này. Nhiều bạn trẻ mải miết tìm kiếm, làm quen với bạn bè qua facebook để rồi trở thành nạn nhân của những vụ án đau lòng. Những thông tin, hình ảnh được “update” thường xuyên có lẽ là nguyên nhân khiến cho một số kẻ xấu dễ dàng trong việc chọn lựa “con mồi”. Hơn nữa, việc dễ dãi trong bắt chuyện, làm quen của một số bạn trẻ cũng được những kẻ xấu tận dụng cơ hội.

Tại Anh, năm 2009, Ashleight, 17 tuổi, một nữ y tá thực tập đã thông qua facebook để làm quen với Chapman, 35 tuổi. Chapman đã đăng hình ảnh của một thanh niên đẹp trai lên mạng xã hội để làm mồi nhử các cô gái. Sau khi gửi hàng loạt tin nhắn làm quen và sắp xếp một cuộc hẹn sau đó chỉ vài tuần. Chapman đã đưa Ashleigh tới một nơi vắng, ép cô phải “diễn” một cảnh sex rồi giết chết và ném thi thể cô bé xuống mương. Với các tội danh bắt cóc, hãm hiếp và giết người, Chapman đã phải chịu mức án 35 năm tù. Đây chỉ là một vụ án điển hình trong rất nhiều vụ án xoay quanh mạng xã hội facebook.

Không chỉ vậy, một số kẻ còn lợi dụng facebook để bôi nhọ danh dự và hạ thấp uy tín của những người mình ghét. Gần đây, trên facebook có tên Linh S..., tự xưng là sinh viên một trường ĐH về kinh tế ở TP. HCM. Như bao thành viên khác, thông tin cá nhân, hình ảnh, số điện thoại và địa chỉ đều được “update” lên cùng với một vài dòng chia sẻ về việc tìm người để “thỏa mãn”, “muốn đi khách sạn làm tình một đêm chân chính” hay “muốn tìm một anh làm một phát” do đang hết tiền. Những lời mời chào thiếu văn hóa không biết thực hư ra sao nhưng nó làm cho những người chơi facebook cảm thấy bức xúc. Thì ra chỉ vì có hiềm khích với người khác, Linh S... đã bị người đó giả danh để lập facebook  trên với mục đích bôi nhọ phẩm hạnh và nhân cách của cô. Sự việc đáng tiếc này cũng là lời cảnh tỉnh cho các bạn trẻ có thói quen chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân lên mạng khiến kẻ xấu có cơ hội lợi dụng.

Lại có những “call girl” (gái gọi) đã dùng facebook như một công cụ để giới thiệu, quảng bá về chính bản thân mình, đưa những bức ảnh “mát mẻ”, “gợi dục” và phơi bày những lời mời chào “chướng tai”. Một “call girl” khoe rằng, nhờ có facebook mà cô không còn phải “phơi mặt” ra đứng đường hay vào những quán gội đầu thư giãn, karaoke, chịu sự chặt chém và quản lý của các “má mì”. Cô có thể tự mình “kiếm khách”, vừa dễ dàng mà lại vô cùng “an toàn”, có những ngày cô kiếm được vài triệu đồng.

Một số kẻ xấu khác thì lợi dụng facebook để làm quen, kết bạn rồi lừa đảo tài sản của họ. Nhưng có những kẻ lại thông qua facebook tìm kiếm thêm “đồng bọn” có cùng sở thích ăn chơi, để từ đó lập hội quậy phá và kết thành các băng nhóm đi gây án.

Từ trước đến nay, không ít kẻ đã lợi dụng mạng xã hội để bôi nhọ, lừa đảo, giờ đây, những sự việc này còn tiếp diễn và phát triển mạnh hơn với nhiều hình thức khác nhau thông qua facebook. Người ta vẫn chưa thể thống kê được con số chính xác về các vụ án dân sự và hình sự liên quan đến đến mạng xã hội từ Yahoo đến Blog 360 trước đây. Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, những hiện tượng này không hiếm và nó vẫn ngấm ngầm tồn tại song song với những mặt tích cực của mạng xã hội. Nhiều nạn nhân trong các vụ bôi nhọ danh dự vẫn phải chịu đựng “vấn nạn” này vì pháp luật Việt Nam chưa có các quy định rõ ràng về việc bảo vệ danh dự cá nhân của người sử dụng internet, đặc biệt là các trang mạng xã hội như: facebook, twitter, yahoo plus, ....

Chúng ta cần nhìn nhận thấu đáo hơn về mạng xã hội trên internet cả về mặt tích cực cũng như mặt tiêu cực. Đồng thời, tìm ra những giải pháp phù hợp làm giảm thiểu những mặt tiêu cực như đã nói ở trên. Liệu các nhà quản lý có cần thêm những chế tài xử phạt các vi phạm trên mạng facebook hay không khi mà nhu cầu và số lượng người tham gia mạng xã hội ngày càng gia tăng? Có lẽ khi chưa có giải pháp hữu hiệu nào, trước hết mọi người cần phải hiểu rõ về tính tích cực của mạng xã hội và nêu cao tinh thần cảnh giác.

Còn về phía gia đình và nhà trường nên có sự khuyên răn, giáo dục cho con em và học trò của mình khi tham gia vào facebook và các mạng xã hội khác trên. Có như vậy, facebook và các mạng xã hội khác mới thực sự phát huy được vai trò “cầu nối” thân thiện và hữu ích giữa con người với con người.
THEO PHÁP LUẬT & XÃ HỘI 
Trong năm 2016, đã xảy ra liên tiếp các vụ việc thu thẻ báo chí, có thể nói chưa có năm nào, thẻ và biên chế của lực lượng nhà báo phóng viên lại bị tước đi nhiều đến thế. Qua nhiều năm buông lỏng quản lý, có vẻ như Bộ Thông tin và truyền thông đã bắt đầu siết lại việc quản lý “quyền lực thứ tư”, điều này có điểm tích cực là tạo nên một môi trường lành mạnh cho nghề báo và về lâu dài, chất lượng báo chí sẽ được cải thiện. Nhưng trong ngắn hạn, thì những “nhà báo bẩn”, với những thủ đoạn truyền thông “bẩn”, đã tìm ra những phương thức mới để tìm kiếm nguồn thu nhập, và mạng xã hội Facebook đang là nơi được lựa chọn với những tác động hơn hẳn những phương pháp truyền thống.Facebook đang bị truyền thông bẩn lợi dụng
Theo kết quả quét của phần mềm lắng nghe mạng xã hội, thì ở Việt Nam, số lượng những bài viết mang tính chất “phản biện xã hội” trên Facebook đã tăng đột biến từ đầu năm 2016 với cả số lượt bài tạo nội dung lẫn tương tác, tất cả đều tăng ở mức vài chục phần trăm. Nếu đây đơn thuần là 1 sự tăng trưởng cơ học về thông tin thì không có gì đáng bàn nhưng một xu hướng dễ nhận thấy đó là những bài viết sặc mùi đánh đấm và “xin đểu” đang chiếm phần lớn băng thông. Ngoài nạn nhân truyền thống là tầng lớp quan chức và các cơ quan quản lý nhà nước thì một tỉ lệ nạn nhân đáng chú ý đang gia tăng, đó là các doanh nghiệp tên tuổi, đây là một xu hướng nguy hiểm, có thể gây tác động xấu tới nền kinh tế chứ không đơn thuần chỉ là việc gây ra sự nhiễu loạn về mặt thông tin.
Nếu trước đây tin tức chỉ được truyền qua các kênh chính thống như báo chí, TV… thì với Facebook, mạng xã hội này đã hoàn toàn định nghĩa lại khái niệm “tin tức”, thông tin hiện nay đang được cập nhật liên tục, đầy đủ và nhanh chóng, hầu như là 24 /24, với 1 lượng người dùng đông đảo và cực kì nhạy cảm với những thông tin “hot”. Cái mà họ cần, chỉ là 1 người khơi mào, 1 bài viết có những thông tin mang cảm giác thuyết phục, từ đó cộng đồng mạng sẽ dễ sẵn sàng chia sẻ những tin xấu để cảnh báo bạn bè theo tâm lý đám đông, mặc dù chưa rõ căn nguyên sự việc đúng hay sai.
Facebook đang bị truyền thông bẩn lợi dụng
Facebook đang bị truyền thông bẩn lợi dụng
Trên cơ sở này, nếu một thông tin sai sự thật được đưa ra để nhắm vào một một doanh nghiệp, sẽ khiến cho khủng hoảng phát tán ngay lập tức, vượt qua mức độ kiểm soát của các doanh nghiệp. Đây chính là ưu điểm của mạng xã hội để cho truyền thông bẩn nắm lấy và lợi dụng.
Lấy ví dụ từ vụ nước mắm nhiễm Asen cách đây không lâu. Từ kết quả khảo sát không đúng sự thật của Báo Thanh Niên và VINASTAS, nhiều cơ quan báo chí đã đồng loạt đăng tải thông tin. Từ ngày 12 đến 23-10, trên các trang mạng xã hội có trên 44.000 bài viết, 95.000 lượt chia sẻ, 108.000 thảo luận, trên 63.000 bình luận, danh sách 67 loại nước mắm vượt ngưỡng asen được chia sẻ rầm rộ trên mạng xã hội bởi các nghệ sĩ, diễn viên, người dùng, đỉnh điểm là vào ngày 18-10, sau khi VINASTAS công bố kết quả chương trình khảo sát chất lượng 150 mẫu nước mắm đóng chai của 88 nhãn hiệu, trên mạng xã hội có trên 42.275 thảo luận. Vụ việc đã gây ra cho hơn 30 doanh nghiệp nước mắm lâm vào khủng hoảng truyền thông, lao đao trong một thời gian dài. Đã có 50 tờ báo lớn nhỏ bị xử phạt, trở thành kỷ lục xử phạt báo chí từ trước đến nay, trước đây cũng từng có những vụ việc báo chỉ bị kỉ luật, nhưng chỉ là từ ba đến bốn tờ báo bị xử phạt một lúc, và không cùng một vụ.
Facebook đang bị truyền thông bẩn lợi dụng
Facebook đang bị truyền thông bẩn lợi dụng
Qua vụ việc trên có thể thấy, tác động kinh khủng của mạng xã hội tới doanh nghiệp như thế nào, và nó đang bị truyền thông lợi dụng để tấn công các doanh nghiệp ra sao.
Nếu đối với các doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá FMCG (nhóm hàng tiêu dùng nhanh) có khả năng sinh lời cao và thu hồi vốn nhanh, thì một cuộc khủng hoảng truyền thông nếu kéo dài vài năm cũng chỉ khiến doanh thu sụt giảm chứ khó có thể làm doanh nghiệp sụp đổ, thì những ngành nghề kinh doanh đòi hỏi đầu tư cực lớn và thời gian thu hồi vốn lâu dài, sẽ rất dễ bị tổn thương khi vướng vào những cáo buộc vớ vẩn đặc biệt là khi vẫn còn trong quá trình đầu tư, xây dựng.
Trong đó, các dự án du lịch quy mô lớn luôn là “con mồi dễ ăn nhất” vì một khi đã vào guồng thì buộc phải xây đến viên gạch cuối cùng trong thời gian ngắn nhất. Có thể ví dụ như chúng ta đều biết là xây dựng bất kể cái gì từ nhỏ hay to cũng đều phải xáo trộn mặt bằng trong một giới hạn không gian nào đó, nhưng những tác động xáo trộn đó được nằm trong ngưỡng cho phép nhất định và hiệu quả kinh tế có thể đủ bù đắp sự xáo trộn. Truyền thông bẩn sẽ lờ đi chuyện này, thay vào đó, những “nhà báo” này sẽ viết bài trên Facebook và đặt những câu hỏi kiểu như “Liệu dự án X này có tác động xấu tới môi trường và văn hoá của huyện Y không?” theo kiểu vừa hỏi vừa khẳng định, và nếu doanh nghiệp không có động thái “biết điều”, thì ngay lập tức sẽ có một chuỗi bài kích động đầy ác í để đáp trả, gây hỗn loạn thông tin trên mạng xã hội.
Đã có rất nhiều doanh nghiệp bị thực trạng này, tuy nhiên vì Facebook hiện vẫn là vùng trắng chưa được kiểm soát bằng luật cụ thể, các doanh nghiệp thường phải chấp nhận phần thua thiệt mà chẳng biết kêu ai.
Truyền thông bẩn đang lợi dụng Facebook để tấn công doanh nghiệp?
Truyền thông bẩn đang lợi dụng Facebook để tấn công doanh nghiệp?
Cho nên, đã đến lúc phải siết lại hoạt động của mạng xã hội một cách triệt để, thời gian gần đây đã có những người viết bài vu khống cá nhân, tổ chức bị phạt tiền, nhưng thế vẫn là chưa đủ. Cần thiết phải có chế tài hình sự đối với những hành vi “xin đểu” hoặc “đánh đấm” doanh nghiệp để bảo vệ lợi ích chính đáng của những đơn vị kinh doanh chân chính, mạng xã hội phải là nơi truyền tải thông tin trung thực, khách quan và lành mạnh chứ không phải nơi chợ búa bất nháo. Các cơ quan chức năng cần phải vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa để giải quyết tình trạng “bẻ cong ngòi bút” của cánh báo chí, hoặc mạo danh báo chí như hiện nay. Mỗi cá nhân cần phải được học cách tự chịu trách nhiệm cho phát ngôn và bài viết của chính mình.
Mạng xã hội ngày nay cho chúng ta một biển thông tin, nhưng làm thế nào để có hành vi, thái độ nhìn nhận đúng đắn trước một sự vật hiện tượng thì vẫn luôn cần những con người đi thu lượm, phân tích và xử lý thông tin một cách đúng đắn và có trách nhiệm, đó là nhiệm vụ của một nhà báo chân chính và xã hội cần luôn cần đến những người làm báo như vậy.
Bạn đọc Hoàng Phương.

No comments:

Post a Comment