Thursday, February 16, 2017

Mợ Thanh

Mợ Thanh về làm dâu nhà bà ngoại tôi năm mười sáu tuổi. Cậu tôi mê mợ từ buổi mợ hát chèo ở thôn Vân. Mợ Thanh người hơi gầy, nổi bật ở cái trán bò liếm hơi dô. Tóc mợ Thanh dài ngang gối. Cậu tôi rất tự hào về mái tóc của mợ.
Mợ Thanh là người chăm chỉ nhưng hẹp hòi. Bởi thế đằng ngoại nhà tôi chẳng ai quí mợ ấy. Bà tôi thường bảo: “Ăn của con Thanh cái gì tao lo ngay ngáy. Nó chẳng biếu không đâu”. Nhưng mợ Thanh cấy giỏi nhất làng. Bàn tay thoăn thoắt của mợ ai nhìn cũng thích. Hơn thế, Mợ ăn nói lại rất ngọt ngào. Người khó tính như bố tôi cũng phải thốt lên rằng: “Về khoản ăn nói, mẹ mày xách dép mà đuổi mợ Thanh nhé”.
Nhà tôi ở cạnh nhà cậu mợ. Cậu tôi đi biền biệt hằng năm. Cậu tôi đi buôn luồng, nứa từ miền ngược xuống. Tiếng là chị chồng em dâu gần kề, nhưng mẹ tôi và mợ Thanh không ưa nhau. Mẹ tôi không thích cái kiểu đo lọ muối đếm củ dưa hành của mợ Thanh. Mẹ tôi vốn rộng rãi và bộc trực. Từ đận con lợn nhà tôi sổng chuồng ra ăn sạch vườn rau nhà mợ, mợ cứ nói vào nói ra khiến mẹ tôi bực và giận, rồi chẳng đếm xỉa gì đến mợ Thanh nữa.
Cậu mợ tôi ăn ở đúng mười năm, đến khi mợ Thanh hai mươi sáu tuổi mà chưa sinh được mụn con nào. Chẳng biết tại ai. Bà tôi vốn ghét mợ thì bảo rằng tại mợ ăn ở không có trước có sau nên giời phạt. Cậu tôi mãi làm ăn nên không quan tâm đến chuyện đó mấy. Cậu bảo không đẻ được đứa nào thì xin chị Thảo thằng Cò về nuôi. Tôi phải mở ngoặc mà nói thêm rằng chị Thảo ở đây chính là mẹ tôi, còn thằng Cò chính là tôi. Tôi có cái tên khác nhưng cậu thích gọi tôi là thằng Cò từ nhỏ. Mợ tôi tất nhiên là không muốn nên vẫn lén lút đi chữa bệnh ở nhà một ông lang băm. Bà mẹ nào chả mong có đứa con sinh ra bằng máu thịt của mình.
Cậu tôi tính xởi lởi thế nhưng hay ghen lắm. Chuyến nào đi xa cậu cũng gọi tôi sang thết một bữa thật ngon, rồi có cả mợ bên mâm cơm, cậu bảo:
- Cậu đi vắng, thằng Cò sang ngủ với mợ, trông nhà cho mợ kẻo mợ sợ ma. Thằng cò mà ngoan, cậu về mua cho một lồng chim to bự như nhà ông Sáng ấy.
Tôi dạ ran vì cứ hình dung ra một lồng chim to đùng với đủ loại chim nhảy múa là tôi sướng lắm rồi.
Năm ấy tôi mười một tuổi.
Cả bà và mẹ tôi đều cho rằng cậu tôi làm thế là rất khôn ngoan. Đàn bà hơ hớ như mợ Thanh chồng lại đi vắng, biết đâu đấy…
Tôi ở riết bên nhà mợ Thanh. Được cái mợ Thanh rất quí tôi. Bởi tôi làm cho căn nhà của mợ đỡ đơn điệu hơn. Ban ngày tôi loăng quăng lúc bên nhà mợ, lúc bên nhà mình. Mặc dù mẹ tôi không yêu mợ nhưng tôi thì lại yêu quí cả hai người. Tôi nhận thấy mợ Thanh thích chăm chút tôi. Đêm đêm tôi rúc đầu vào nách mợ mà ngủ. Tôi thích được mợ xoa lưng và lẩm nhẩm hát chèo. Cảm giác yên ổn từ bầu ngực căng nóng với hơi thơ thoảng hương bồ kết của mợ quyện vào giấc ngủ của tôi quen thuộc và ấn tượng đến mức khi trở thành chàng trai hai mươi lăm tuổi, tôi vẫn không thể nào quên được.
Cậu tôi sau mỗi chuyến đi xa lại trở về khoảng dăm mười ngày. Những ngày cậu ở nhà, mẹ gọi tôi về ngủ với mẹ nhưng tôi lại muốn ngủ bên nhà cậu. Cậu cười hì hì nói với mẹ tôi rằng: “Chị cứ để thằng Cò ngủ bên này. Được rồi”. Tôi đòi nằm giữa, cậu mợ đồng ý ngay. Thế mà sáng dậy tôi cứ thấy mình nằm trong cùng. Cậu hài hước bảo: “Đêm qua Cò ngủ mơ, trèo cả qua người cậu”. Tôi cũng tin ngay.
Rồi cậu tôi lại ra đi. Cây bồ kết đầu ngõ qua mùa hoa đậu những chùm quả lúc lỉu. Cái mùi hương bồ kết từ mợ cứ ám ảnh tôi, như một thứ ma lực kinh khủng. Sau này tôi nghĩ rằng tôi không yêu cô gái nào nếu nàng không gội đầu bằng bồ kết.
Tôi đã úp mặt vào ngực mợ Thanh mà ngủ yên lành suốt thuở thiếu thời như vậy.
Đầu những năm chín mươi bỗng rộ lên phong trào đi đào vàng. Chẳng biết vàng ở đâu lắm thế mà người ta lũ lượt kéo nhau đi. Có người đi vài năm về bỗng dưng giàu nứt đố đổ vách. Người chết vì sập hầm cũng lắm nhưng điều đó không làm người ta kinh sợ. Ở cái làng quê ngột ngạt suốt đời vùi mặt với ruộng đồng này, con người muốn đổi đời chỉ có cách nhanh nhất là đi đào vàng mà thôi. Cậu tôi không ở ngoài số đông này. Cậu bỏ nghề buôn bè về để đi đào vàng. Mợ Thanh ngăn mấy cũng không được. Suốt mấy ngày trước hôm cậu đi mợ giận cậu, cứ cằn nhằn rồi lầm lầm lì lì vào ra, chẳng nói chẳng rằng. Cậu tôi vốn nóng tính, thấy thế thì bực quá, bảo rằng người ta sắp đi xa mà đàn bà ở nhà mặt cứ vác lên như cái thớt thì thể nào cũng gặp xui xẻo cho mà xem. Mợ vẫn im lặng giận. Điên tiết, cậu tôi quẳng vèo cái xe đạp Phượng Hoàng xuống ao bèo tím.
Cậu mợ chia tay không vui vẻ gì. Mợ giận đấy, nhưng không quên nhét vào túi xách của cậu những đồng tiền dành dụm cuối cùng cho cậu phòng thân. Cậu đi rồi mợ Thanh mới nằm khóc, khóc như trẻ con vậy. Tôi hiểu rằng mọi điều diễn ra vừa rồi chỉ làm bằng chứng nói mợ Thanh rất yêu chồng mà thôi.
Không ai ngờ rằng đó là chuyến đi không về của cậu.
Tám tháng sau có người bạn cậu về báo tin dữ cho ngoại tôi rằng cậu đã chết. Đêm hôm trước, bà tôi nằm mơ thấy cậu chống gậy về trước sân. Bà gọi, cậu tôi ngoảnh mặt rồi đi luôn. Liền đó là một giọt máu đỏ từ đâu rớt xuống lòng tay bà. Đó là điềm chẳng lành.
Mợ Thanh biết tin này khi đang cấy thuê ngoài đồng. Người ta dìu mợ về, và suốt một tuần liền mợ Thanh nằm bẹp như một cái xác không hồn. Bà ngoại và mẹ tôi chẳng biết vì ghét mợ hay mê tín dị đoan mà cho rằng cậu tôi chết là do mợ Thanh cả. Ai bảo hôm cậu đi cứ nhùng nhằng níu kéo, cứ lầm lầm lì lì mà ám người ta nên mới khốn nạn thế. Cậu tôi chết vì sốt rét rừng. Người bạn kể lại rằng họ đào vàng ở bãi đá sâu trong vùng Bắc Cạn. Nước ở đây rất độc, cậu tôi bị sốt rét ác tính. Mà muốn chuyển ra bệnh viện thị xã thì phải khiêng đi bộ ba ngày. Thuốc không đủ nên cậu tôi chết. Cậu tôi chết thảm quá, cậu gọi tên mợ Thanh rồi đôi tay cứ bắt chuồn chuồn suốt mấy tiếng đồng hồ. Dân bản tốt bụng xẻ ván chôn cậu bên bờ suối. Họ xếp đá đánh dấu mộ cậu, để sau này người nhà nếu có điều kiện thì lên mà đưa cậu về xuôi.
Mợ Thanh ốm rụng tóc dễ đến nửa năm. Tôi nhìn ảnh cậu mà thương mợ Thanh đến thắt ruột. Tôi quanh quẩn bên mợ suốt ngày. Mẹ tôi thấy mợ héo hắt cũng thương lắm, qua lại chăm sóc mợ luôn chứ không giận gì nữa. Ai cũng xót xa cho hoàn cảnh chồng chết, không con của mợ Thanh.
Nhưng thời gian đã làm tốt chức năng khép miệng những vết thương của con người. Mợ Thanh cũng nguôi ngoai dần. Mợ trở dậy đi làm và bắt đầu cuộc sống mới. Thế là phải. Người chết đã yên phận nhưng người sống vẫn phải tiếp tục mà sống chứ?
Cũng kể từ đó tôi không sang ngủ cùng mợ Thanh nữa. Tôi đã mười lăm tuổi và tự cảm giác rằng mình đang dần trở thànnh một người đàn ông. Hơn thế, tôi có nhiều mối quan tâm khác ở bạn bè, trường lớp. Mợ Thanh vẫn yêu quí tôi và chuyển sang gọi tôi là con. Tôi cũng thích điều đó lắm. Tôi sắp vào trung học. Còn mợ Thanh chưa sang tuổi ba mươi.
Tôi về thành phố học trung học được nửa năm thì mợ Thanh lấy chồng. Việc mợ Thanh lấy chồng vấp phải sự phản đối quyết liệt của gia đình đằng ngoại nhà tôi, đặc biệt là bà ngoại và mẹ tôi. Thứ nhất, cậu tôi chết mới được hơn năm, chưa mãn tang. Thứ hai, mọi người không hề muốn mợ Thanh đi bước nữa. Bà tôi cho rằng mợ Thanh là loại đàn bà bạc như vôi. Ba mươi tuổi đầu rồi còn động cỡn. Ngày xưa bà tôi mới hai mươi hai tuổi ông tôi đã hi sinh ngoài chiến trường. Vậy mà bà thủ tiết thờ chồng nuôi con đến tận bây giờ. Có lấy ai thì cũng phải đưa được mồ mả chồng cũ cho vẹn tình vẹn nghĩa đã chứ.
Khốn nỗi người chồng mới của mợ Thanh đã ngoài năm mươi tuổi, góa vợ, có bốn đứa con gái lớn tồng ngồng rồi. Hồi cậu tôi mất được một năm, hai người đã dan díu với nhau. Hàng xóm rình mò thấy thế mách cho bà ngoại tôi. Thế là bà tôi chống gậy giữa nhà mợ, nước mắt lưng tròng mà tru tréo lên rằng: “Nó lăng loàn thế đấy, con tôi chết chưa đầy năm nó đã rước mèo mã gà đồng về cái nhà này. Ối giời đấy ơi, nhà tôi vô phúc mới thế. Hồi con tôi đi, nó nhát đao nhát búa với chồng nó nên mới khốn nạn cho chồng nó thế đấy. Có loại đàn bà nào bạc bẽo thế không?
Sau đợt ấy, mợ Thanh bỏ nhà đi theo người đàn ông kia. Họ sống với nhau chẳng cưới xin gì. Nhà cậu tôi để trống. Mẹ tôi hằng ngày thắp nhang thờ phụng cậu. Nghe bảo mợ Thanh cũng chẳng sung sướng gì với cuộc sống mới. Nhà ông ta rất nghèo, thêm bốn đứa con gái vô học dữ như hổ vồ. Riêng cái chuyện mẹ chúng nó vừa chết bố chúng nó đã đi lấy vợ là điều khó chấp nhận hơn cả chuyện mợ Thanh chưa mãn tang chồng. Hơn thế, chẳng công khai gì cả, tự nhiên trong nhà chúng nó mọc lên một mụ đàn bà hơn tuổi chúng nó chẳng đáng là bao lại không một xu dính túi. (Mợ Thanh không mang gì theo lúc đi cả). Bọn con gái riêng của chồng mợ Thanh lắm điều gièm pha và khinh mợ như rác rưởi. Với chúng nó, mợ Thanh không có vai trò và ý nghĩa gì cả. Tất nhiên là mợ Thanh phải chịu đựng vì mợ còn biết làm gì hơn. Dư luận không bảo vệ mợ vì ở cái vùng hẻo lánh này ai chấp nhận nổi kiểu sống như mợ được.
Bố tôi viết thư cho tôi bảo rằng người ta đồn đại mợ Thanh có thai rồi. Tức là chỉ tại ông cậu tôi ngày xưa chứ mợ Thanh vẫn có khả năng làm mẹ như thường. Tôi mừng cho mợ Thanh lắm, rồi bất chợt gặp lại cảm giác ngày xưa đang chạy râm ran trong cở thể mình, cái cảm giác được vùi đầu vào ngực mợ mà ngủ, cho hương bồ kết ngấm vào tận giấc mơ. Thôi thế cũng là tốt, dư luận rồi sẽ tắt như ngọn lửa hiếu kỳ. Cái chính là mợ Thanh sắp có một đứa con và nó sẽ lớn bằng hương bồ kết.
Thế nhưng niềm vui của tôi chưa kịp ngấm ngáp thì lá thư tiếp theo của bố đã làm cho nó tắt phụt. Mợ Thanh chết. Mợ Thanh chết trong cuộc sinh nở, như cái chết đáng được trao huân chương của những người đàn bà trong công việc thiêng liêng là sinh ra con người. Cái thai ngược không ra được, người ta phải mổ để cứu mợ Thanh. Đáng lẽ mợ Thanh không thể chết. Nhưng thói vô trách nhiệm của những người có trách nhiệm đã để mợ Thanh chết. Người ta truyền đạm vào chơ thể mợ. Mợ Thanh yếu mà đạm thì xuống nhanh, gây sốc và mợ chết. Đơn giản vậy. Người ta xem như không ai có tội. Nhưng mợ Thanh chết là đã hết, không còn gì trên đời này cả. Những đau khổ cũng còn nốt. Mấy đứa con gái nhà chồng mợ Thanh hẳn là hoan hỉ lắm vì chẳng có gì mà ghen tức nữa. Dư luận sẽ không có gì để đàm tiếu cả. Người ta sẽ quên mợ Thanh ngay sau khi đất vùi lấp chiếc quan tài đơn độc kia. Ai hơi đâu mà nhớ mợ Thanh. Có thể bà ngoại và mẹ tôi sẽ chua chát bảo rằng giá mợ Thanh đừng đi bước nữa thì mợ sẽ không chết.
Nhưng mà chết thì cũng có nhiều kiểu chết. Đôi khi người ta chết ngay cả khi đang tồn tại. Ai mà cắt nghĩa được cuộc đời.
Có điều cậu tôi thì sẽ được bà và mẹ tôi và chúng tôi thờ phụng khói hương. Ai sẽ thờ phụng mợ Thanh khi ngay cả tôi cũng có thể quên mợ Thanh, và ông chồng mới của mợ sẽ lại lấy vợ mới.
Chỉ có cây bồ kết ở ngõ nhà cậu mợ tôi là vẫn trổ hoa kết quả nhắc cho tôi những kỷ niệm tuổi thơ đã xa quá rồi.
BÌNH NGUYÊN TRANG

No comments:

Post a Comment