Saturday, February 11, 2017

Năm dấu hiệu nguy hiểm của kinh tế Trung Quốc

Từ “trứng tên lửa” đến dự trữ than đá ngày càng phình to, nền kinh tế Trung Quốc đang nhấp nháy “báo động đỏ”.
Kết quả hình ảnh cho Năm dấu hiệu nguy hiểm của kinh tế Trung Quốc
Mặc dù triển vọng của Trung Quốc vẫn có thể là tích cực so với châu Âu, nhưng các con số thống kê cho thấy động cơ tăng trưởng của đất nước đã tuột khỏi hộp số. Các doanh nghiệp vay vốn ít hơn; sản xuất giảm sút; lãi suất đột ngột cắt giảm; nhập khẩu không tăng trưởng và tăng trưởng GDP được dự báo giảm mạnh. Các dấu hiệu trên cảnh báo Trung Quốc có thể rơi vào suy thoái.
Hồi tháng 3/2012, Thủ tướng Ôn Gia Bảo đặt mục tiêu tăng trưởng 2012 là 7,5%, một con số bị cho là khá bi quan hồi đó, nhưng lại khá lạc quan vào thời điểm hiện nay. Nếu quả thực là như vậy, đây sẽ là tốc độ tăng trưởng hàng năm chậm nhất ở Trung Quốc kể từ năm 1990.
Các chỉ dẫn cụ thể cho thấy Trung Quốc đang trải qua một cái gì đó còn nhiều hơn suy thoái. Sau đây là 5 dấu hiệu cho thấy tình trạng bất ổn kinh tế ở Trung Quốc.
1. Chia tay với xe BMW
Gói kích thích 586 tỷ USD từng giúp Trung Quốc vượt qua được đợt suy thoái toàn cầu, nhưng chỉ tạm xoa dịu cơn đau triền miên của các chính quyền địa phương. Hiện thời, các địa phương  được yêu cầu phải trả nợ  và điều đó có nghĩa là phải thắt chặt chi tiêu hơn nữa.
Những chiếc xe hạng sang mà các quan chức địa phương từng mua sắm ồ ạt trong những năm kinh tế phát triển bùng nổ sẽ là một trong những thứ đầu tiên bị bán đi. Thành phố Ôn Châu có kế hoạch bán đấu giá 80% xe công, tương đương với 1.300 xe hạng sang. Ngay cả hãng Ferrari cũng không giấu được vẻ lo lắng về sự suy thoái của thị trường Trung Quốc, không chỉ vì ”thiếu gia” Bạc Qua Qua (con trai Bạc Hy Lai) bị gạch tên trong danh sách các khách hàng tiềm năng.
Một vấn đề đang khiến cho các quan chức địa phương “đau đầu nhức óc” là nguồn thu từ bán đất đã khô kiệt, do các biện pháp của chính phủ trung ương nhằm làm nguội thị trường bất động sản quá nóng cũng như tình trạng thiếu hụt tiền mặt và niềm tin của khách hàng tiềm năng.
Trong tháng 6/2012, giá nhà ở trung bình của 100 thành phố lớn ở Trung Quốc tăng lần đầu tiên trong vòng 9 tháng qua, nhưng vẫn giảm tới 1,9% so với năm cùng kỳ ngoái. Một số công sở có thể là nạn nhân đấu thầu tiếp theo, sau khi những chiếc xe công sang trọng được chuyển giao cho các chủ sở hữu tư nhân. Sau đó sẽ là thời kỳ “thắt lưng buộc bụng”, với các bữa tiệc chiêu đãi vốn cực kỳ hoành tráng ngày nào nay trở nên rất tầm thường, dân dã.
2. Bất ổn ở Quảng Đông
Cách đây hàng thập kỷ, các quan chức chính phủ cấp cao đã cảnh báo rằng suy giảm kinh tế có thể dẫn đến  tình trạng bất ổn xã hội.
Tốc độ tăng trưởng ngoạn mục Trung Quốc vốn duy trì hạnh phúc trong một khoảng thời gian nhất định cho hầu hết mọi người. Tuy nhiên, khi tăng trưởng GDP giảm xuống dưới 8% lần đầu tiên trong nhiều năm, cơ cấu xã hội của Trung Quốc có thể bị căng thẳng, đặc biệt là khi hàng ngàn, nếu không phải hàng triệu, người lao động di cư không có việc làm. Xuất khẩu hiện sụt giảm trông thấy và một số nhà máy đã phải chuyển từ chế độ làm việc 3 ca xuống 1 ca sản xuất cầm chừng.
Lao động nhập cư vốn “cung cấp dầu mỡ” cho động cơ tăng trưởng của Trung Quốc và rất quan trọng đối với ổn định của nước này. Sự bất mãn của lực lượng lao động đông đảo này có thể dẫn đến “sự cố hàng loạt” trên toàn Trung Quốc như những gì đã xảy ra ở tỉnh Quảng Đông.
3. Người giàu tính chuyện rời bỏ đất nước
Khi tình hình trở nên khó khăn, những người giàu thường có xu hướng xách vali đến sân bay và bay ra nước ngoài.
Việc tiêu thụ hàng hóa xa xỉ ở Trung Quốc đã bắt đầu chậm lại trong năm nay. Nhưng điều đó không có nghĩa là những người giàu Trung Quốc đã ngừng chi tiêu. Họ chỉ ngừng chi tiêu ở Trung Quốc mà thôi. Nhiều người giàu Trung Quốc đã mất niềm tin vào thị trường trong nước và bắt đầu đầu tư vào các tài sản chuyển đổi (ngoại tệ chẳng hạn), chứ không vào các tài sản cố định như bất động sản. 

Bây giờ họ đang đua nhau mua bất động sản cao cấp ở nước ngoài, một phần vì giá rẻ nhưng phần lớn là để bảo toàn tài sản trước khả năng bất ổn về chính trị-kinh tế ở trong nước. Một cuộc thăm dò dư luận hồi năm ngoái cho thấy hơn 50% số triệu phú ở Trung Quốc nghĩ đến việc rời bỏ tổ quốc và định cư vĩnh viễn ở nước ngoài.
Các công tố viên Trung Quốc cho biết gần 19.000 quan chức đã bị bắt trong 12 năm qua, khi họ tìm cách chạy trốn ra nước ngoài với số tiền khổng lồ kiếm được một cách bất hợp pháp.
Những người giàu Trung Quốc thường có quan hệ và ảnh hưởng mạnh mẽ với chính giới. Nếu Trung Quốc thực sự sa vào suy thoái, nhiều người giàu có thể quyết định chạy ra nước ngoài.
4. Một mùa Hè nóng bỏng, kéo dài
Tiêu thụ điện thường tăng vọt trong mùa Hè, khi mọi người đều bật máy điều hòa nhiệt độ để đối phó với cái nóng như thiêu như đốt. Nhưng trong năm nay, nhiều người Trung Quốc đã điều chỉnh nhiệt độ của máy điều hòa ở mức cao hơn để tiết kiệm điện.
Trong khi đó, tại các cảng biển của Trung Quốc, than nhập khẩu được chất cao như núi mà không được chuyển đến các nhà máy nhiệt điện đang chạy dưới công suất thiết kế. Chỉ mới năm ngoái, Bắc Kinh chủ trương dự trữ than khẩn cấp để đề phòng nguồn cung cạn kiệt. Bây giờ, giữa lúc Trung Quốc đã nhập khẩu nhiều nhiên liệu hơn so với nhu cầu, các doanh nghiệp và các nhà máy lại cắt giảm tiêu thụ điện để tiết kiệm chi tiêu.
Giá than ở Trung Quốc đã giảm 10% kể từ cuối năm ngoái. Sự giảm giá này có thể tác động tiêu cực đến  kinh tế toàn cầu và khiến cho nhu cầu về hàng xuất khẩu Trung Quốc giảm sút hơn nữa. Trong cái thế giới toàn cầu hóa này, khi người Trung Quốc tắt điều hòa nhiệt độ, các nền kinh tế khác giới sẽ bị “hắt hơi, sổ mũi” giữa mùa Hè.
5. Xuất hiện thuật ngữ “trứng tên lửa”
Khi người Trung Quốc tiêu thụ số lượng thịt lớn hơn bao giờ hết, giá thịt lợn và thịt bò liên tục leo cao. Điều này đã dẫn đến lạm phát phi mã vốn là nỗi lo kinh niên của các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc. Năm 2007, người Trung Quốc đã “xơi” 1,7 triệu con lợn mỗi ngày và trong năm 2011, Tổng cục Thống kê Trung Quốc cho biết giá thịt lợn đã tăng 57% so với cùng kỳ năm trước.
Nhưng trong vòng bốn tháng qua, nhu cầu thịt lợn đã bắt đầu giảm xuống. Nguồn cung quá mức đã khiến cho giá thịt lợn hơi xuống dưới mức mà ngành chăn nuôi có thể kiếm lời và chính phủ Trung Quốc đã phải mua vào thịt lợn để ổn định giá cả.
Khi giá thịt lợn giảm, giá trứng lại tăng lên vùn vụt khiến người mua bắt đầu sử dụng thuật ngữ “trứng tên lửa”. Hơn thế nữa, niềm tin của người tiêu dùng Trung Quốc đang bị lung lay bởi hàng loạt các vụ bê bối về an toàn thực phẩm.

Những mầm bệnh trong lòng Trung Quốc

Được coi là cường quốc thứ hai của thế giới, nhưng trong cơ thể được coi là cường tráng của Trung Quốc chứa đựng không ít mầm bệnh - căn nguyên bất ổn xã hội. 
Kết quả hình ảnh cho Những mầm bệnh trong lòng Trung Quốc
Năm 2007, Trung Quốc thành lập Văn phòng chống tham nhũng quốc gia. Nhưng 5 năm sau, tham nhũng vẫn không ngừng tăng, cả về số lượng và lĩnh vực. Đến mức, tại kỳ họp quốc hội hồi tháng 3/2012, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, Phó chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Ôn Gia Bảo đều phải lên tiếng cảnh báo.
Con số đáng lo ngại
Hơn 4,2 triệu cán bộ, đảng viên, trong đó có 462 quan chức cấp cao Trung Quốc bị kỷ luật trong gần 30 năm qua (1982 - 2012) do tham nhũng. Đó là con số đáng giật mình trong báo cáo của Cục phó Cục phòng chống tham nhũng Trung Quốc Thôi Hải Dung công bố hôm 14.5.

Riêng năm 2011, cơ quan công tố Trung Quốc đã điều tra 2.524 quan chức từ cấp lãnh đạo huyện trở lên, trong đó có 198 quan chức cấp quận, 7 cấp tỉnh hoặc cấp Bộ trưởng do dính líu tham nhũng, nhận hối lộ. Những công chức lạm dụng quyền lực để thu lợi cá nhân, nhận hối lộ là nhóm đối tượng bị chú ý đặc biệt và đã có 7.366 người trong hệ thống hành chính và 2.395 người trong hệ thống tư pháp bị điều tra.
Nạn tham nhũng có thể làm lung lay nền tảng và thay đổi bản chất chính trị của chế độ Trung Quốc, Thủ tướng Ôn Gia Bảo cảnh báo tại một cuộc họp của Quốc vụ viện hồi tháng 3 vừa qua. Ông Ôn Gia Bảo khẳng định "nạn tham nhũng tăng đều đặn trong lĩnh vực nhà nước" và "nơi nào mà bộ máy hành chính tập trung nhiều, nơi nào có tài nguyên nhiều, có vốn nhiều, nơi đó tham những hoành hành dễ dàng".

Gần đây, hàng loạt các quan chức cấp cao, như cựu Bí thư Trung Khánh Bạc Hy Lai, cựu Phó chủ tịch Khu tự trị Nội Mông Lưu Trác Chí, cựu Bộ trưởng Bộ Đường sắt Lưu Chí Quân... "ngã ngựa", đặt ra một câu hỏi rằng Trung Quốc sẽ đi về đâu khi mà ngay cả những quan chức cao cấp của nhà nước cũng bị mê hoặc bởi đồng tiền, bởi nạn tham nhũng.
Những "cú sốc" chấn động xã hội
Gây chấn động không chỉ trong nước, mà cả thế giới vừa qua, không phải ở việc một vị quan chức cấp cao của Trung Quốc bị cách chức mà ở chỗ, Bạc Hy Lai lại chính là người đã nổi danh với chiến dịch chống tham nhũng, khiến nhiều quan chức cấp cao ở Trùng Khánh phải vào tù.

Ông Bạc Hy Lai bị nghi ngờ đã nhận tiền hối lộ, đút lót lên tới hàng tỷ Nhân dân tệ (NDT) và hầu hết trong số tiền khổng lồ này đã được chuyển bất hợp pháp ra nước ngoài. Ủy ban Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tiến hành một cuộc điều tra toàn diện vào những cáo buộc tham nhũng liên quan đến ông Bạc Hy Lai và những người thân trong gia đình.
Ngay sau khi Tân Hoa xã hôm 28.5 đưa tin về việc khai trừ đảng đối với nguyên Bộ trưởng Đường sắt Trung Quốc Lưu Chí Quân, dư luận đều cho rằng, ông này sẽ phải đối mặt với án tử hình. Bị truy tố với tội danh tham nhũng và lạm dụng chức quyền vì bị tố cáo nhận hối lộ hơn 800 triệu NDT (127 triệu USD) từ việc nhận lại quả từ các hợp đồng trong thời gian thực hiện dự án đường sắt cao tốc.
Từng là Phó thị trưởng TP.Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Khương Nhân Kiệt đã nhận án tử hình năm 2009 với tội danh tham ô công quỹ và nhận hối lộ. Thời làm chủ tịch công ty Đầu tư và phát triển xây dựng Tô Châu và là Trưởng ban chỉ huy đường cao tốc Tô Châu, Khương Nhân Kiệt đã nhận hối lộ 108 triệu NDT và lập những công ty riêng cho con trai để thực hiện hành vi rửa tiền.
Ngoài các nhân vật đình đám trên, không thể không kể đến Phó chủ tịch Khu tự trị Nội Mông Lưu Trác Chí bị đưa ra xét xử tại tòa án TP.Bắc Kinh hôm 5.6.2012. Trước đó, cựu Bí thư thành ủy Thượng Hải, Trần Lương Vũ bị kết án 18 năm tù. Hoàng Thắng, chủ tịch tỉnh Sơn Đông từ năm 2007, nổi tiếng với những thành tích về tình ái, với việc tặng 46 căn nhà cho 46 tình nhân. Bị kết án tử hình vào tháng 9.2010, Thường vụ Thành ủy tỉnh Chiết Giang Vương Hoa Nguyên từng làm trong lĩnh vực chống tham nhũng, nhưng đã nhận hối lộ số tiền khoảng 1,2 triệu USD.
Bài trừ hay chung sống?
Trước những vụ án tham nhũng ngày càng nghiên trọng, Trung Quốc đã áp dụng nhiều phương pháp báo án tham nhũng rộng rãi như: lập đường dây nóng, lập trang web báo tham nhũng. Chỉ riêng năm 2011, Trung Quốc đã nhận được tổng cộng 1,4 triệu lượt báo án tham nhũng từ dân chúng.

Bắc Kinh cũng đưa ra hàng loạt quy định, bao gồm, "cấm sử dụng công quỹ để mua thuốc lá, rượu ngoại, quà cáp, tổ chức liên hoan, hội thảo"; "cấm dùng tiền ngân sách mua xe hơi ngoại mà chỉ được mua xe hơi nội, giá không quá 28,5 nghìn USD"... Theo Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Trung Quốc, Tào Kiến Minh, những nỗ lực dẹp nạn đưa hối lộ đã được đẩy mạnh trong năm 2011 với việc xét xử 4.217 đối tượng hối lộ, tăng 6,2% so với năm 2010.
Tuy nhiên, nạn tham nhũng không giảm mà còn có xu hướng tăng lên, khiến dư luận Trung Quốc xuất hiện suy nghĩ, "sống chung với tham nhũng". Tờ Global Times mới đây cho rằng, tham nhũng là một căn bệnh vô phương cứu chữa và phải chấp nhận nó. Lý giải về điều này, tờ báo này cho biết, lương của quan chức Trung Quốc khá thấp, nên một số quan chức sử dụng các quy định bất thành văn để làm giàu cho bản thân.

Trước sức tấn công của kinh tế thị trường, các quan chức lợi dụng các kẽ hở của nhà nước để luồn lách và trục lợi. Suy nghĩ "sống chung với tham nhũng" gặp phải sự phản ứng gay gắt của giới truyền thông và dư luận Trung Quốc.
Kỳ họp Quốc hội Trung Quốc tháng 3/2012 cảnh báo, khoảng cách giàu nghèo ở Trung Quốc đang ở mức báo động, có thể đe doạ đến sự ổn định xã hội.
Sự tăng trưởng vượt bậc của kinh tế của Trung Quốc trong ba thập niên qua đã khiến một số người phất lên nhanh chóng, đồng thời khoảng cách chênh lệch giàu nghèo cũng tăng tới mức chóng mặt, tạo nên tình trạng bấp bênh tiềm tàng.
Ngày càng cách biệt
Theo báo cáo “Nghiên cứu nhân tố thay đổi và ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng của cư dân Trung Quốc” của Nhà Xuất bản Khoa học Trung Quốc công bố mới đây cho biết, khoảng cách thu nhập bình quân giữa nhóm có thu nhập cao nhất và nhóm có thu nhập thấp nhất của cư dân thành thị ở nước nới rộng từ 2,9 lần năm 1985 lên 8,9 lần năm 2009, và xu thế này vẫn tiếp tục tăng lên, thậm chí tăng nhanh hơn. Báo cáo cũng cho biết, hệ số Ginis (biểu thị độ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập) công bố chính thức ở Trung Quốc hiện là 0,47, nhưng nhiều nhà kinh tế cho rằng phải ở mức 0,5 - mức cao nhất thế giới hiện nay, trong khi giới hạn được quốc tế chấp nhận là 0,4.

Theo Tiến sĩ Damian Tobin, Đại học Nghiên cứu Đông phương và châu Phi, việc tư hữu hóa các doanh nghiệp nhà nước, tình trạng biến đất nông nghiệp thành đất công nghiệp và sự bùng nổ xây dựng đã đem lại những cơ hội khổng lồ để cá nhân làm giàu, tạo nên một lớp người giàu mới nổi ở Trung Quốc, phất lên nhanh chóng nhờ kiếm lợi từ những chi phí công.
Nhưng sự giàu có đó lại không được phân chia đồng đều. Từ năm 2010, tài sản ngầm của người giàu Trung Quốc nắm giữ đã lên tới 9,3 nghìn tỷ NDT (1,4 nghìn tỷ USD) tương đương 1/3 tổng GDP nước này, Tập đoàn Credit Suisse Group AG (Mỹ) cho biết, thu nhập trung bình của nhóm giàu nhất cao gấp 65 lần thu nhập của nhóm nghèo nhất.

Hẳn nhiều người dân Trung Quốc còn nhớ, cuối tháng 1 vừa qua, một đại gia Trung Quốc là Hun Zhenyu đến châu Âu và trả 250.000 euro (328.000 USD) cho chú chim có tên là Special Blue. Sự việc gây choáng váng trong tầng lớp người nghèo Trung Quốc, khi thu nhập bình quân đầu người của Trung Quốc chỉ ở mức 2.425 USD/năm. Cùng với sự xuất hiện của những người mới phất là số lao động di cư tăng cao. Cuối năm 2009, Trung Quốc có 229,8 triệu lao động nông thôn di cư.
Nhiều người trong số này chỉ kiếm được khoảng 1.000 NDT/tháng (154 USD). Trong khi đó, họ phải làm việc nhiều giờ mỗi ngày, điều kiện ăn ở tồi tàn và không được hưởng các phúc lợi xã hội. “Ngày nay ở Trung Quốc, người giàu thì thật là giàu, còn người nghèo thì thật là nghèo. Có người nghèo đến độ không có tiền để mua gạo”, bà Lý Ngọc Lan, 78 tuổi, sống trong khu ổ chuột ở Bắc Kinh chia sẻ.

Tờ Thời báo Kinh tế Tài chính (Trung Quốc) dẫn phát biểu của Giáo sư Ngô Kính Liễn, nhà kinh tế học nổi tiếng của Trung Quốc: “Nguyên nhân dẫn tới chênh lệch giàu nghèo có nhiều, nhưng một nguyên nhân quan trọng ở Trung Quốc là nạn tham nhũng và tình trạng lũng đoạn của các công ty tập đoàn nhà nước. Những kẻ cơ hội đã móc ngoặc với quan chức chính quyền để kiếm lợi, nên chúng nhanh chóng trở nên giàu có”.
Bạo loạn tràn lan
Từ giữa năm 2011, hàng loạt vụ biểu tình, đánh bom, và đụng độ giữa những lao động nhập cư và cảnh sát…, phản ánh rõ sự bất mãn của dân chúng. Hôm 10/6/2011, người đàn ông họ Lâm tự chế 20 quả bom, mỗi quả có kích thước bằng một lon soda và ném bốn quả vào tòa nhà chính phủ ở huyện Hà Tây, thành phố cảng Thiên Tây, cách Bắc Kinh 100km về phía đông. Trước đó một ngày, ở thị trấn Hoàng Thạch, tỉnh Hồ Nam xảy ra vụ nổ khác nhằm vào trạm cảnh sát. Vụ việc được xem là có động cơ từ tâm lý bất mãn của người dân với nạn tham nhũng của cảnh sát, báo China Daily đưa tin. Hôm 26/5/2011, Trung Quốc rúng động bởi vụ ba vụ đánh bom liên tiếp trong cùng ngày vào trụ sở chính quyền thành phố Phúc Châu, phía nam tỉnh Giang Tây, do Tiền Minh Kỳ, 52 tuổi là thủ phạm và thiệt mạng trong vụ nổ bom đó.
Cuối năm 2011, rất nhiều người dân tại thị xã Lục Phong, tỉnh Quảng Đông đã giận dữ tấn công một đồn cảnh sát và các trụ sở chính quyền trong khi những người khác lái máy cày ủi sập những bức tường bao quanh các khu đất bị chính quyền địa phương thu hồi để giao cho doanh nghiệp. Ước tính mỗi năm tại nước này xảy ra tới 180.000 vụ biểu tình, tính trung bình mỗi ngày có từ 300 - 400 vụ. Đáng chú ý là, hầu hết những vụ biểu tình đều không bắt nguồn từ lý do chính trị.

Dù xảy ra ở nhiều vùng khác nhau, nhiều thời điểm khác nhau, nhưng các vụ bạo loạn đều có một mẫu số chung là sự bất công trong xã hội. Một cuộc điều tra hồi tháng 11/2011 do Đại học Thanh Hoa và tạp chí Tiểu Khang cho thấy 40% dân số Trung Quốc không hạnh phúc với cuộc sống của mình. Một cuộc điều tra khác của tạp chí Outlook và Đại học Nhân Dân cũng chỉ ra,  70% nông dân Trung Quốc bất mãn vì vấn đề nhà nước lấy đất để làm dự án.
Các chỉ số về mức độ hài lòng với công việc, an sinh xã hội, và giải trí trong năm 2011 đạt mức thấp nhất kể từ năm 2006 trở lại đây. Đối với những ai biết rõ về chính sách thuế ở Trung Quốc, đều nhận thấy thuế là một trong những nhân tố gây nên bất bình đẳng về thu nhập. Hệ thống thuế Trung Quốc có tính “luỹ thoái”, nghĩa là thu nhập càng cao thì tỷ lệ thuế phải trả càng thấp. Phân phối thu nhập bất công, phân phối của cải còn bất công hơn.

Điều này không khó để giải thích. Phần lớn nguồn lợi đến từ tăng trưởng kinh tế trong suốt hơn 30 năm qua không đến được người dân. Trong giai đoạn 1991 đến 2009, năng xuất lao động tăng bình quân 12,3%/năm trong khi tiền lương chỉ tăng 7,1%. Chính vì thế, thu nhập của hộ gia đình năm 1997 chiếm tới 67% GDP nhưng đến năm 2007 chỉ còn 39,7% vào năm 2007. Sự giảm lương tương đối kìm hãm tăng trưởng tiêu dùng và đào sâu thêm các bất bình đẳng về thu nhập, bởi vì chính người lao động là người chịu thiệt thòi nhiều nhất.
Theo ĐẤT VIỆT ONLINE
Giá thành lao động tăng, các công ty trong và ngoài nước lần lượt rời khỏi Trung Quốc. Nguyên nhân nào dẫn tới điều đó? Và sau thời đại lấy sức lao động làm thế mạnh thì Trung Quốc còn ưu thế gì?
Kết quả hình ảnh cho Thời của 'lao động giá rẻ' Trung Quốc đã hết
Sau khi Adidas đóng cửa công xưởng duy nhất ở Trung Quốc, CEO Trần Niên Nhật của VANCL cũng tiết lộ rằng bắt đầu từ năm ngoái, thành phẩm của VANCL đã bắt đầu chuyển sang các công xưởng hợp tác ở Bangladesh và một số nước khác, đây cũng là một bước để thử nghiệm thị trường phục trang nước ngoài, về chi phí sản xuất có thể giảm được tới 3 lần.

Đằng sau việc các công ty nước ngoài và xí nghiệp trong nước “ra đi” có thể nhìn thấy hiện tượng giá thành lao động của lao động Trung Quốc đang gia tăng một cách nhanh chóng.

Ngân hàng Nantes của Pháp gần đây đã đưa ra một báo cáo dự đoán, giá thành nhân công của Trung Quốc chỉ trong vài năm nữa sẽ vượt qua Âu, Mỹ và Nhật Bản. Danh hiệu “Công xưởng của thế giới” mà lâu nay vẫn được đeo cho Trung Quốc có thể sẽ phải gỡ bỏ, trong quá trình giá thành nhân công gia tăng đã đánh mất đi ưu thế dựa trên giá thành lao động thấp nên không còn có thể thu hút được sức đầu tư của các nhà đầu tư.

Đang trên bước tiến vào thời đại sau sức lao động, Trung Quốc còn những ưu thế nào?

Nguyên nhân “ra đi” của các công ty

Adidas không chỉ quyết định đóng cửa một công xưởng duy nhất của mình ở Trung Quốc, mà trong hơn 300 công xưởng liên kết với Adidas thì đã có hơn 10 công ty nhận được thông báo ngừng hợp tác.

Cán bộ cố vấn nghiên cứu và đầu tư Trung Quốc là Tiết Thắng Văn cho biết hiện nay giá thành nhân công tăng cao chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới việc ra đi của các công ty ở trong và ngoài nước. Tiết Thắng Văn còn nói các công ty xuất phát từ việc khống chế giá thành nên đưa các công xưởng chuyển sang Ấn Độ, Cambodia hay các nước Đông Nam Á là một quyết định rất sáng suốt. Trong tình trạng lợi nhuận bị sụt giảm thì biện pháp này là một sự lựa chọn tất yếu để tiếp tục phát triển.

Theo thống kê, lương cơ bản của lao động Trung Quốc về cơ bản trong vòng 4 năm qua luôn luôn tăng, thu nhập của người dân ở các thành phố từ nửa đầu năm nay đã tăng 13%. Lương cơ bản của lao động tăng 14.9%.

Thế nhưng liệu sự gia tăng lương cơ bản này có là nguyên nhân chính dẫn tới việc các công ty “ra đi”? Dưới con mắt của các nhà chuyên môn phân tích thì kết quả hoàn toàn khác.

Viện trưởng Viện Mậu dịch và Kinh tế Đại học Hồ Nam Trương Á Phú cho rằng việc giá thành lao động tăng chỉ là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc các công ty trong và ngoài nước “ra đi”. Ông còn chỉ ra, “Giá thành sức lao động tăng về cơ bản tạo nên ảnh hưởng, nhưng mỗi xí nghiệp và mỗi ngành khác nhau có một đặc thù riêng chứ không thể đánh đồng được. Ví dụ như công ty Tam Nhất trước khi thu mua lại công ty Putzmeister của Đức thì đã mở xưởng và xây dựng trung tâm nghiên cứu tại Đức. Trương Á Phú cho rằng, Tam Nhất khi nhận ra hiện tượng dư thừa sản phẩm ở trong nước đã tích cực mở rộng thị trường quốc tế, nhưng rào cản kinh tế ở các nước phương Tây khá nhiều cho nên phải dựa trên hình thức hợp tác và đầu tư để tránh những khó khăn trong thủ tục.

Nguyên nhân để các công ty tìm ra nước ngoài cũng vô cùng phức tạp, có công ty muốn đạt được kỹ thuật, có công ty vì muốn chiếm lĩnh thị trường và tài nguyên. Công ty quyết định có đầu tư hay không là một tính toán mang tính tổng hợp, ngoài sản phẩm lao động ra, còn bao gồm cả tài nguyên và giá thành, thị trường và độ mở của không gian, hoàn cảnh chính trị, hoàn cảnh trao đổi mậu dịch cho tới hoàn cảnh sinh thái.

Chuyên gia kinh tế Triệu Khánh Kim cho rằng, nguyên nhân dẫn tới việc các công ty rời khỏi Trung Quốc có nhiều lí do. Lấy Adidas làm ví dụ, đưa các công xưởng của mình chuyển sang Việt Nam hay Cambodia thực tế là có thể giảm bớt giá thành. Thế nhưng không nên quên mất một điểm là hiện nay Mỹ cũng đang tiến hành kế hoạch “tái công nghiệp hóa”. Kế hoạch này là một hình thức thu hút các doanh nhân, công ty quay trở về Mỹ đầu tư. Và Adidas cũng đã xây dựng thêm một số công xưởng mới ở Mỹ.

Vẫn còn sức thu hút đầu tư

Theo như Tổng giám đốc Công ty hệ thống công trình điện của Bắc Kinh là Lưu Lực Sinh nói rằng, từ năm 2008 đến nay, lương cơ bản cho sinh viên đại học tốt nghiệp vào làm đã tăng 75%. Về cơ bản các công ty khác cũng tăng tầm 30 đến 50%. Đối với hiện tượng này, Trương Á Phú chỉ ra rằng, trước mắt giá thành lao động cơ bản đang có xu thế gia tăng và lợi nhuận đang giảm xuống. Đặc biệt là một số lượng lớn 8x, 9x bước vào thị trường lao động, tố chất văn hóa và quan niệm tư tưởng có sự khác biệt rất lớn với thế hệ đi trước. Rất nhiều người chấp nhận thất nghiệp chứ không chấp nhận lương thấp, buộc các xí nghiệp phải nâng cao đãi ngộ để thu hút nguồn lực.

Như thông tin của ngân hàng Nantes đưa ra thì giá thành lao động của Trung Quốc 4 năm nữa sẽ bằng với Mỹ, 5 năm nữa bằng với châu Âu và 7 năm nữa bằng với Nhật Bản. Do giá thành lao động tăng nhanh như vậy nên Trung Quốc sẽ nhanh chóng đánh mất đi vị trí ưu thế trong cạnh tranh mà lâu nay vẫn giữ.

Tuy nhiên, “giá thành của công nhân Trung Quốc quả thực là đang tăng, nhưng giá thành lương thực tế và lương được chi trả thì vẫn có sự tách biệt nhau rõ rệt. Trung Quốc thuộc vào các nước đang phát triển, nhân khẩu đông, cho rằng giá thành lao động chỉ trong một vài năm nữa có thể đuổi kịp được các nuớc Âu Mỹ là thiếu căn cứ,” Trương Á Phú khẳng định.

Triệu Khánh Minh thì cho rằng, “Bản báo cáo này có nhiều phần không chính xác. Trung Quốc và Âu Mỹ vẫn có một khoảng cách nhất định về giá thành lao động.”

Trong thời gian ngắn nữa giá thành lao động của Trung Quốc vẫn không thể vượt qua được các nước phát triển. So với các nước có giá thành lao động thấp khác, Trung Quốc vẫn còn là một điểm nóng thu hút sự đầu tư trên thế giới. Các thiết bị kĩ thuật hiện có của Trung Quốc vẫn là một ưu thế mà các nước ở Đông Nam Á vẫn không thể so sánh được. Không những có lợi thế về thiết bị hay năng lực quản lí, bản thân Trung Quốc vẫn là một thị trường lớn mà các công ty muốn chiếm lĩnh.

Các chuyên gia còn cho rằng, những nhân tố thu hút đầu tư của Trung Quốc hiện vẫn còn rất nhiều. Trung Quốc đáp ứng được một số các yêu cầu kỹ thuật cao trong sản xuất, có những chuyên gia có kỹ thuật tốt và giá thành tương đối rẻ. Vì vậy Trung Quốc không cần thiết quá lo lắng cho việc tăng giá thành lao động.

Bước chuyển mình trong công nghiệp

Giá thành lao động tăng sẽ tạo nên bước chuyển cho các mặt hàng sản xuất của Trung Quốc, các xí nghiệp muốn tiếp tục phát triển, trước tiên phải lựa chọn những hình thức phát triển mới.

Việc tăng giá thành lao động là một con dao hai lưỡi, một số công ty dựa trên nền tảng giá thành lao động cao sẽ lần lượt chuyển hướng sang các nước khác ví dụ như Adidas, một số công ty khác sẽ dựa trên việc đó để tiến hành cơ cấu cải tổ lại hệ thống và hình thức sản xuất.

Rất nhiều các công ty dựa trên nền tảng sức lao động làm nguồn lực chính thì nay phải chuyển sang dựa trên nền tảng trình độ nhân lực, kỹ thuật và tiền tệ. Một số các ngành sử dụng năng lượng nhiều, gây ô nhiễm nhiều, các sản phẩm phụ gia cũng có thể sẽ phải tự chuyển biến mình.

Trương Á Phú cho rằng, những điều tra của ông về tình hình các công ty phía Nam Trung Quốc cho thấy đa phần đã sử dụng các thiết bị tiên tiến để giảm bớt giá thành nhân công. Đây cũng là một tiêu chí cho bước chuyển mình của ngành công nghiệp Trung Quốc.

Từ năm 2005, sau khi tỉ giá hối đoái của đồng Nhân Dân Tệ thay đổi thì một số các công ty của Nhật Bản hay Hàn Quốc đã rời khỏi các thành phố duyên hải của Trung Quốc mà chuyển qua các nước khác xây dựng công xưởng.

“7 năm sau, trong khi nhiều công ty đã rời khỏi Trung Quốc nhưng thị trường lao động càng trở nên khan hiếm. Điều này cũng cho thấy các công ty trong nước cũng đang tự động điều chỉnh kết cấu và nâng cấp chính bản thân mình, vốn dĩ chỉ là một mắt xích trong dây chuyền quốc tế, nhưng bây giờ đã trở thành nhiều mắt xích, bước tiến triển nữa có thể trở thành chính các công ty đa quốc gia, và thực hiện việc cải thiện trên toàn cầu”, theo nhận xét của Triệu Khánh Minh.

Ông còn nói, giá thành lao động tăng là quá trình tất yếu phải xảy ra ở Trung Quốc trong quá trình chuyển mình từ một nước đang phát triển thành một nước phát triển. Các công ty trong nước phải dựa vào nước ngoài để thực hiện quá trình tích lũy và công nghiệp hóa, nhưng phát triển đến một trình độ nhất định thì phải chuyển hướng dựa vào năng lực tự thân. NHỊ GIANG (TẠP CHÍ TIA SÁNG) 
Liên minh châu Âu (EU) vừa tổ chức có một chiến dịch truyền thông lớn khuyến cáo người dân không dùng đồ chơi Trung Quốc để tránh nguy hiểm cho sức khỏe. Các động thái tương tự cũng đã và đang diễn ra tại Mỹ, Nhật, Philippine và cả tại châu Phi.

Trước những lo ngại hàng hóa kém chất lượng từ Trung Quốc có thể ảnh hưởng tới sức khỏe người dân, đầu tháng này Ủy ban châu Âu (EC) đã có một động thái rất dứt khoát để bày tỏ sự phản đối của mình với các nhà sản xuất Trung Quốc khi tổ chức họp báo công bố kế hoạch chống lại hàng hóa kém chất lượng từ nước này.
Theo tờ Germany in Bavaria trong cuộc hội thảo lần 2 diễn ra tại Brussels (Bỉ), thành viên Ủy ban công nghiệp EU ông Taya Ni đã dành nhiều thời gian để chỉ ra rằng nhiều loại đồ chơi sản xuất tại Trung Quốc không đảm bảo an toàn, trong đó có các loại đồ chơi bao gồm nhiều bộ phận nhỏ, phao tắm cho trẻ em, giày trẻ em…Các sản phẩm này bị xem là “hàng hóa nguy hiểm”.
Để thêm phần thuyết phục, ông Taya Ni đã đem đến cuộc họp những đôi giày xuất xứ Trung Quốc bị tịch thu tại Italia. “Đây là những đôi giày được sản xuất tại Trung Quốc bị thu giữ ở Italia. Những đôi màu vàng có hàm lượng crôm vượt tiêu chuẩn tới 10 lần và cũng vượt ngưỡng 3mg, vốn bị xem là độc hại và có khả năng gây ung thư”.
Vị quan chức này cũng bày tỏ lo ngại rằng đồ chơi Trung Quốc đang xuất hiện ngày càng nhiều tại châu Âu. Theo khảo sát của Ủy ban châu Âu (EC), có tới 58% sản phẩm từ Trung Quốc là hàng nhái và nguy hiểm đến sức khỏe, bị phát hiện tại hầu như mọi ngành hàng từ đồ chơi tới công cụ và các sản phẩm dệt may.
Và để cảnh báo rộng rãi tới người dân, EU đã chi 70.000 euro để làm một đoạn phim hướng dẫn người dân cảnh giác khi mua sắm để tránh gặp phải hàng hóa Trung Quốc kém chất lượng. Ngoài ra ông Taya Ni cho biết trong giai đoạn 2013 – 2015 EU sẽ tổ chức một chiến dịch để kiểm soát chất lượng hàng xuất nhập khẩu trong đó các sản phẩm đồ chơi.
Đây không phải lần đầu tiên EU công khai bày tỏ sự e ngại đối với các sản phẩm từ Trung Quốc. Năm ngoái cơ quan này cùng với chính phủ Mỹ đã hầu như “cấm cửa” đối với thực phẩm gắn mác “hữu cơ” của Trung Quốc. Quyết định trên được đưa ra khi cơ quan chức năng phát hiện hệ thống tiêu chuẩn hữu cơ của Trung Quốc rất lỏng lẻo.
Sản phẩm dâu Goji là một ví dụ. Đây là một loại dâu màu đỏ, trái nhỏ và vẫn được người Trung Quốc làm thuốc để tăng cường chức năng gan, thận, hoặc làm thuốc bổ mắt. Sản phẩm này từng được xuất đi tới 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Mỹ và Canada.
Thế nhưng từ năm 2011 cả Mỹ và EU đã thắt chặt việc nhập khẩu sản phẩm này do bị phát hiện có hàm lượng thuốc trừ sâu cao trong khi vẫn được gắn nhãn “hữu cơ”, vốn chỉ dành cho sản phẩm không sử dụng hóa chất.
Ngoài dâu Goji chính quyền Mỹ cũng cấm nhập nhiều loại sản phẩm gắn nhãn “hữu cơ” từ Trung Quốc khác như nhân sâm, nấm linh chi, gừng tươi, hạt kê…
Không chỉ người tiêu dùng ở các nước phương Tây tỏ ra e ngại với hàng hóa Trung Quốc mà ngay ở các quốc gia châu Á, thậm chí là châu Phi, tâm lý tẩy chay sản phẩm của Trung Quốc cũng lan nhanh.
Ngay từ năm 2008, có đến 75,9% người Nhật được hãng tin Kyodo khảo sátkhẳng định “từ nay sẽ không sử dụng các sản phẩm của Trung Quốc” sau vụ bê bối ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh bao tại nước này khiến 10 người phải nhập viện. Khảo sát cũng cho thấy 69% người được hỏi trả lời “hết sức” lo lắng về thực phẩm từ Trung Quốc và 25,2% cho biết họ lo ngại ở mức “nhất định”.
Tại Philippines, sau những tranh cãi gần đây giữa 2 nước liên quan đến chủ quyền trên biển, phong trào tẩy chay hàng hóa Trung Quốc cũng lan nhanh. Mới hôm 12/8 vừa qua, ông Joey Salceda, tỉnh trưởng tỉnh Albay đã một lần nữa kêu gọi người dân không mua hàng hóa của Trung Quốc.
“Tôi đã bắt đầu tẩy chay hàng hóa Trung Quốc từ ngày 12/6/2011 và từ đó đến nay chưa hề dừng lại”, người đứng đầu tỉnh Albay khẳng định. Dù vậy vị quan chức cũng nói rõ rằng ông không kêu gọi chống lại người Trung Quốc mà chỉ tẩy chay hàng hóa của nước này. “Thứ chúng tôi đang tẩy chay là các sản phẩm của Trung Quốc hoặc có hơn 51% giá thành được làm ra tại nước này”.
Tại Zimbabwe, Bộ trưởng Lao động của nước này, bà Paurina Mupariwa cũng lên tiếng cảnh báo rằng sẽ vận động người dân tẩy chay hàng hóa Trung Quốc để phản đối việc các công ty của nước này đến khai thác tài nguyên và ngược đãi lao động địa phương.
“Thay vì hỗ trợ cho sự phát triển và tăng trưởng của nền kinh tế, người Trung Quốc chẳng đem đến đây điều gì mới ngoại trừ bóc lột các địa phương và phủ bóng đen lên đó”, bà Paurina Mupariwa nói. Đồng thời bà khẳng định một cuộc điều tra cấp chính phủ đã được tiến hành để làm rõ những vụ lạm dụng, ngược đãi người lao động của các công ty Trung Quốc.
Theo DÂN TRÍ

No comments:

Post a Comment