Friday, May 26, 2017

Bài viết hay(4972)

Phụ nữ VN thời chúng tôi không có nhiều người đanh đá, hung dữ như thời nay. Có lẽ do đa số các bà ngày xưa lo nội trợ chứ không đi học, đi làm ra nhiều tiền như bây giờ. Ngày xưa xảy ra chuyện mẹ chồng ăn hiếp nàng dâu chứ bây giờ ở Mỹ thì đừng hòng vì tất cả đã thay đổi khi mà các bà dâu chằn tinh gấu ngựa sẳn sàng tống cổ mẹ chồng ra khỏi nhà; thậm chí đuổi cổ cả thằng chồng nữa kìa. Bởi vậy phụ nữ VN ngày nay tha hồ làm loạn nhiều hơn xưa. Bà đi shopping về mà chưa có cơm, chưa giặt đồ lót cho bà là bà chửi toáng lên như chị Thảo bún chửi Hà Nội vậy. Không chỉ xảy ra chuyện ông ăn chả, bà ăn nem mà bây giờ mấy bà sẳn sàng tìm cọc Mỹ, cọc Mễ mà cắm cho biết mùi hotdog, burrito; nếu không thì về VN kiếm đĩ đực tha hồ mà sướng. Mùa nào ế khách, mấy bà rủ nhau về VN sửa sắc đẹp, ăn xài và hưởng thụ cho đã rồi trở qua mà dũa tiếp. Đúng là đổi đời. Khiếp.

Đảng CSVN tổ chức đối thoại trong lúc này nhằm mục đích gì?

Nói tại hội nghị toàn quốc trực tuyến toàn quốc sơ kết một năm triển khai thực hiện Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị ngày 18/5/2017 do Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức, ông Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, có tuyên bố rằng: “Chúng ta không sợ đối thoại, không sợ tranh luận, bởi vì sự phát triển của mỗi lý luận và của học thuyết cách mạng nào rồi cũng phải dựa trên sự cọ xát và tranh luận. Và cũng chính sự tranh luận đó tạo ra cơ sở để hình thành chân lý”. Phát biểu đó đã làm nóng dư luận và được nhiều người quan tâm bàn thảo.
Đáng chú ý ngay sau đó, khi trao đổi với các cơ quan truyền thông, ông Võ Văn Thưởng còn cho biết thêm: “Ban Tuyên giáo Trung ương đang chờ Ban Bí thư thông qua một văn bản hướng dẫn về việc tổ chức trao đổi và đối thoại với những cá nhân có ý kiến và quan điểm khác với đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước”. Như vậy, vấn đề này đã trình Ban Bí thư TW như lời ông Võ Văn Thưởng cũng có thể hiểu nghĩa là về cơ bản đã được Bộ Chính trị đồng thuận. Một khi trong tổ chức ấy, có một kẻ cực kỳ bảo thủ và trung thành tuyệt đối với lý tưởng XHCN cũng buộc phải chấp thuận thì có thể tạm coi đó là một chủ trương chính thức.
Rất nhanh chóng, trên mạng xã hội đã hình thành 3 luồng ý kiến khác nhau: lạc quan, nghi ngờ và chống, nhìn chung tất cả ít nhiều đều hoài nghi vì "đừng tin những gì cộng sản nói" đã là chân lý và nó là điều luôn luôn đúng trong nhiều chục năm qua. Ý kiến thấy rằng, đây là "đòn" thể hiện thiện chí của nhà nước Việt Nam trước hội nghị đối thoại nhân quyền Việt Mỹ lần thứ 21 diễn ra tại Hà Nội hôm 23/5/2017 vừa qua, cũng như dọn đường cho chuyến thăm Hoa kỳ sắp tới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cuối tháng 5/2017 có vẻ thuyết phục. Song đó mới chỉ là tầm nhìn ngắn.
Việc đối thoại của đảng CSVN với các cá nhân rồi đến các lực lượng chính trị khác là điều tất yếu và chắc chắn là phải xảy ra, vấn đề chỉ là thời gian. Tuy nhiên, nếu dựa theo các hoàn cảnh kinh tế, chính trị, xã hội và quốc tế... hiện nay cho thấy chưa có đủ áp lực buộc đảng CSVN cần thiết phải đối thoại. Trên thực tế, chế độ hiện tại ở Việt Nam sẽ vẫn vững như bàn thạch ít ra cũng vài thập kỷ nữa, đó là điều có thể khẳng định.
Nếu nghĩ cộng sản độc tài là độc đảng là chưa đúng, hiện tượng độc đảng ở Việt Nam cũng mới xảy ra cách đây chừng 30 năm lại đây mà thôi. Trước kia Việt Nam khi họ còn cần dân và bây giờ ở Trung quốc họ vẫn có các đảng "cánh tay nối dài", có nghĩa là họ vẫn đa đảng chính trị. Việc tổ chức đối thoại với "với những cá nhân có ý kiến và quan điểm khác với đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước”, cũng rất có thể để trở lại xu hướng như vậy. Nghĩa là nếu tổ chức đối thoại với những người bất đồng chính kiến sẽ để tạo tiền đề cho tổ chức đối lập trên danh nghĩa, song bộ phận đối lập ấy vẫn nằm trong và chịu sự kiểm soát của đảng. Làm như thế thì đảng cầm quyền sẽ có lợi hơn như hiện nay, ít nhất là bộ mặt dân chủ của họ đối với cộng đồng quốc tế cũng ít nhiều sáng sủa hơn.
Đây là việc làm mang tầm chiến lược dài hạn của đảng CSVN, mà đạo diễn không ai khác là ông Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương. Một nhân tố đã được nhắm và sẽ trở thành Tổng Bí thư đảng CSVN trong tương lai và người đã từng thử nghiệm công tác đối thoại với sinh viên các trường Đại học ở Sài Gòn trước đây.
Nói vậy để thấy, nếu dùng đảng CSVN dùng đến một Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương như ông Võ Văn Thưởng để "rút củi đáy nồi" hay "dụ rắn ra khỏi hang" thì hoàn toàn không thuyết phục, nhất là trong hoàn cảnh "nước không sôi, lửa không bỏng". Tóm lại việc tổ chức đối thoại với những người bất đồng chính kiến thì đảng CSVN có lợi nhiều hơn hại, nhất là trong hoàn cảnh họ không kiểm soát nổi vấn nạn tham nhũng do cơ chế kiểm soát quyền lực bị vô hiệu hóa. Tiếng nói đối lập sẽ được sử dụng trong vai trò đó.
Vấn đề bây giờ là, đảng cầm quyền đang nghiên cứu, xem xét để "tổ chức trao đổi và đối thoại với những cá nhân có ý kiến và quan điểm khác với đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước”, thì cần phải hiểu rằng, "những cá nhân có ý kiến và quan điểm khác với đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước" đó sẽ phải là những cá nhân (lưu ý không phải tổ chức). Đó là những đối tượng có quan điểm khác - đối lập chứ không phải là thành phần chống đối. Cũng có thể khẳng định ngay được rằng, sẽ không có bất kỳ "vé" tham dự các cuộc đối thoại (nếu có) cho các thành phần là cá nhân hay tổ chức chống đối. Vì rất đơn giản, chủ đò không bao giờ mời những kẻ có ý định đục thủng thuyền của họ lên cùng chuyến đi.
Xu hướng đối thoại cho đến nay trên toàn cầu vẫn luôn là giải pháp tốt nhất, hơn hẳn giải pháp bạo lực (đối thọi) vì nó sẽ mang lại hòa bình và sự ổn định, điều đó làm thỏa mãn được những đòi hỏi của các bên. Trong thời đại ngày nay, việc kết thúc các cuộc chiến khốc liệt, dai dẳng nhất có lẽ bắt buộc phải thông qua đối thoại. Việc đảng cộng sản Việt Nam tổ chức đối thoại với những cá nhân. Đây có thể là tín hiệu của đảng cầm quyền phát ra rằng, họ sẽ chấp nhận đối lập dù chỉ ở mức cá nhân.
Đa phần những người hoạt động xã hội hay đấu tranh ở Việt Nam hiện nay thì chủ yếu là các hoạt động mang tính chất chống đối, song họ lại nhầm tưởng đó là họ đang đấu tranh vì một tương lai dân chủ cho đất nước. Đó chỉ là những cá nhân chống đối, không phải là đối lập và thực sự các đối tượng đó hoàn toàn không hề gây nguy hiểm đối với chế độ. Và chắc chắn các đối tượng đó sẽ không có mặt trong các buổi đối thoại nếu có.
Đa số trong chúng ta vẫn chưa hiểu và phân biệt được rằng, ở các quốc gia đa đảng thì các đảng phái chính trị đối lập luôn phải hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật của quốc gia đó. Họ có quyền chống chính phủ chứ không được phép chống lại nhà nước. Cần phải hiểu, tổ chức đối lập trước hết phải có tính cách tập thể của một tổ chức, có chính kiến bất đồng được cương lĩnh hóa theo một tiêu chuẩn chính trị chung với đảng cầm quyền và tồn tại một cách hợp pháp.
Nếu hiểu như thế thì không phải lo ngại chuyện tổ chức đối lập trên danh nghĩa, mà bộ phận đối lập ấy vẫn nằm trong và chịu sự kiểm soát của đảng (trong khuôn khổ hiến pháp) cho lắm. Chính vì thế cũng có thể lạc quan một chút rằng, một hệ thống chính trị đối lập cần thiết phải có đang dần được hình thành để thực thi cái trọng trách của nó, đó là giám sát các hoạt động của nhà nước và đưa ra các giải pháp buộc chính quyền phải tự điều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp vì lợi ích của đất nước.
Đối lập khác với chống đối. Đối lập không hoàn toàn có nghĩa là chống đối mà đối lập sẽ phát huy vai trò của nó trong việc hợp tác với chính quyền trên tinh thần xây dựng. Trước hết phải tạo được lòng tin, sự vô hại hay kể cả sự thân thiện chừng mực đối với chính quyền. Nếu khi lãnh đạo đảng CSVN hiện nay họ tin tưởng và thấy sự cần thiết của đối lập chính trị, không gây nguy hại thì chắc chắn họ sẽ phải tự thay đổi, chấp nhận sự tồn tại của tổ chức đối lập. Khi đó, các tổ chức đối lập đóng vai trò hợp tác với chính quyền trong việc giám sát, kiểm tra... để tạo điều kiện cho họ tự điều chỉnh.
Vạn vật luôn vận động và kể cả chính trị cũng chuyển biến không ngừng. Đảng CSVN từ chỗ quản trị quốc gia một cách bạo ngược, bất chấp luật pháp cũng như lòng dân, cho đến lúc này khi họ là người chủ động khởi xướng việc đối thoại với các cá nhân bất đồng chính kiến, thì đó là một bước tiến khá dài. Chúng ta cũng có quyền nghi ngờ sự thực tâm của đảng cộng sản, tuy nhiên phải nuôi hy vọng để có được sự lạc quan hơn. Bởi lúc trước họ chưa có chủ trương đối thoại thì chúng ta đã làm gì được họ đâu, huống chi đến nay có chỉ dấu của sự xoay vần sao không đón nhận nó?
Việc đảng CSVN chấp nhận đối thoại do chịu sức ép khác với tình huống lúc này. Dẫu có đối thoại hay không thì đảng cộng sản vẫn làm chủ cuộc chơi, chúng ta chỉ là khách mời và ở thế bị động. Vì thế đã đến lúc cần phải bàn bạc tìm ra ưu thế của mình để đặt lên bàn đối thoại và đồng thời lựa chọn những nhân vật có khả năng được mời đối thoại; đối thoại nội dung gì cho phù hợp để 2 bên cùng có thể chấp nhận được và tạo đà phát triển liên minh đối thoại cho thời gian tiếp theo.
Bài viết này nằm trong giới hạn khuôn khổ hiện tình chính trị Việt Nam tại thời điểm hiện tại, mà không đề cập tới vấn đề thay đổi toàn bộ hệ thống chính trị ở Việt Nam, dẫu rằng nó vẫn là ý chí của một số ít người. Vì đối với thực lực của các cá nhân và tổ chức đã và đang nuôi hy vọng ấy hiện nay, điều đó nó nằm quá sức tưởng tượng của tác giả.
Ngày 26 tháng 05 năm 2017
© Kami

Lại nói về “giải cứu”

Ở Việt Nam, giải cứu là một khái niệm nghe ra rất quen thuộc, nghe riết thành chán cả tai, từ giải cứu heo, giải cứu sầu riêng. Giải cứu vú sữa, giải cứu chuối ba hương, giải cứu dưa hấu, giải cứu bưởi, giải cứu lúa… rồi đến giải cứu muối, giải cứu chanh dây… Dường như sự giải cứu là một chuẩn mực anh hùng, chuẩn mực quân tử xã hội chủ nghĩa trong lúc này. Và nghe ra chính phủ, đảng và nhà nước rất chi là anh hùng trong chuyện giải cứu heo, giải cứu gà, giải cứu dưa hấu, giải cứu chanh dây, giải cứu bưởi, giải cứu sầu riêng… Có lẽ sống với anh hùng quá lâu, người dân trở nên yếu đuối và luôn mong được anh hùng giải cứu chăng?
Nhưng có rất nhiều dân oan mất đất, cũng là chuối nhưng chuối ở Hải Phòng bị chặt hạ hàng ngàn cây trong đêm, ngay vào vụ thu hoạch, sau đó giang hồ tiếp tục đe dọa người trồng chuối nhưng chẳng thấy ai giải cứu cả! Rồi hàng ngàn dân oan bị mất đất, kêu gào khản cổ giữa thủ đô Hà Nội, bị giang hồ (lại giang hồ, không hiểu giang hồ ở đâu ra mà lộng hành ngay giữa thủ đô, chẳng ma nào dám đụng vậy chứ?!) chèn ép, đánh đuổi, cũng chẳng có ma nào giúp họ một tay chứ đừng nói đến giải cứu! Đó là chưa nói đến hàng ngàn người dân bị bắt bớ, đánh đập trên biển bởi Trung Quốc, họ bị bắn giết, đánh đập, bắt bớ, cướp hết tài sản, cũng chẳng có ai giải cứu cho họ!
Sao lại có chuyện tréo ngoe, ngược ngạo như vậy? Vì đơn giản, giải cứu cho dân oan không nhưng không mang lại lợi lộc cho mối quan hệ Việt – Trung mà còn có khi làm ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Còn giải cứu chuối, giải cứu heo, giải cứu chanh dây hay kính thưa các loại giải cứu khác không liên quan đến con người đều là chuyện cứu mối quan hệ Việt Trung. Nói là giải cứu cho nông dân nhưng thực ra là giải cứu cho đảng thông qua giải cứu mối quan hệ bốn tốt mười sáu vàng này!
Vì sao? Vì nếu giải cứu cho ngư dân trên biển thì chắc chắn phải đụng độ với Trung Quốc, mà đụng độ với Trung Quốc thì chẳng khác nào đảng, nhà nước tự treo mồm, tự giết mình. Rồi chuyện dân oan mất đất, thử nhìn lại các dân oan đã mất đất vì đâu, vì ai? Hầu hết đất của người dân bị nhà nước hoặc cán bộ nhà nước tịch thu một cách bất minh hoặc giải tỏa, đền bù không thỏa đáng để biến thành món hàng của họ để rồi hoặc là xây dựng dinh thự của họ hoặc bán cho người ta xây dựng hoặc cho thuê, mà đối tượng thuê thường là người nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc. Cuối cùng, nếu giải cứu các dân oan thì khác nào tự phơi cái lưng ghẻ của mình, tự hại các đồng chí của mình. Và sâu xa hơn là hại cả những mối quan hệ mờ ám Việt – Trung trong chuyện làm ăn, khai thác, tận thu tài nguyên và vắt kiệt sức lao động của người Việt?
Chính vì lẽ này mà hầu hết tiếng kêu cứu của dân oan, của ngư dân, của những người thấp cổ bé miệng trong xã hội Việt Nam lọt thỏm giữa thinh không tuyệt vọng và tiếng ồn tiệc tùng của kẻ nắm quyền bính trong tay. Có thể nói rằng chưa bao giờ sinh mạng và danh dự cũng như vị trí/thế giá của người dân Việt Nam lại thấp như bây giờ. Ngược lại, bất kỳ loại nông sản nào có liên quan đến Trung Quốc đều được giải cứu, tiếng hô hào “giải cứu, giải cứu” nghe cứ rầm rầm như thể trời đang long, đất đang lở trên các trang báo nhà nước. Vì sao?
Lại phải hỏi vì sao để rồi trả lời vì ông anh Trung Quốc to con lớn xác, đụng điến là không chừng mất chế độ. Nên chi mọi thứ có liên quan đến ông Trung Quốc, cho dù là một thằng nhãi nhép buôn gian bán lận, lừa dối, bịp bợm với cái mác doanh nhân hay tư thương Trung Quốc dám qua Việt Nam để lừa bịp, thám thính, theo dõi, rình mò an ninh và thao túng, phá hoại, làm rối loạn thị trường Việt Nam để rồi nông dân Việt Nam phải than van, kêu rêu vì bị nó lừa. Nhưng nhà nước, chính phủ, thay vì trục xuất hắn ra khỏi biên giới hoặc nếu trầm trọng thì bắt nhốt thì lại không nói, không nhắc gì đến hắn, để rồi lại kêu gọi, năn nỉ hắn qua mua hàng trở lại.
Thực ra, nói là giải cứu nhưng nghe ra thì có vẻ như chịu đấm ăn xôi, chịu nhục hơn là giải cứu. Bởi chẳng có gì khác ngoài việc lãnh đạo Cộng sản Việt Nam phải thân chinh sang Trung Quốc, năn nỉ họ xài nông sản Việt Nam trở lại để “giải cứu” nông dân Việt Nam. Cuối cùng thằng nhãi nhép đội lốt doanh nhân hay nhà buôn kia lại trở thành ân nhân sau quá trình đầu cơ, gài bẫy và cho nông dân Việt sập bẫy. Cái thiên tài, cái anh hùng của nhà lãnh đạo Việt Nam là đây, là chỗ năn nỉ ỉ ôi kẻ đã sập bẫy mình sang cứu mình bằng cái bẫy khác nhỏ hơn tí chút!
Và vô hình trung, suốt mấy chục năm nay, khi mà nhà cầm quyền Việt Nam quyết định chọn Trung Quốc làm đối tác, làm đàn anh che chở chế độ, mọi thứ đều phụ thuộc vào Trung Quốc thì về phía người nông dân, dường như nông dân phải thụ động trong mọi vấn đề, càng ngày, người nông dân càng trở nên mù mờ, mụ mị, cứ nhắm mắt đưa chân mà sản xuất nông sản theo thời vụ, theo yêu cầu của nhà buôn Trung Quốc, không cần suy nghĩ gì về tương lai ngành nghề, về dân tộc tính hay về an toàn thực phẩm. Cứ nhắm mắt làm bừa cho đến khi thất bại vì bị Trung Quốc lật kèo thì lại kêu than, chờ nhà nước “gải cứu”. Và nhà nước lại năn nỉ Trung Quốc để giải cứu cho nông dân Việt Nam. Thực sự là không có lối thoát.
Và khái niệm giải cứu càng xuất hiện nhiều bao nhiêu càng cho thấy mức độ trầm trọng trong vấn đề vong nô của người Việt trước đồng tiền và kẻ lừa bịp đội lốt nhà buôn đến từ phương Bắc. Và càng kêu gọi giải cứu nông dân bao nhiêu, nhà cầm quyền càng chứng minh rõ hơn về sự bất lực và yếu kém của họ! Giải cứu, thật sự là Việt nam bây giờ cần một cuộc giải cứu rốt ráo! VietTuSaiGon

Tin tặc liên quan Việt Nam tấn công phía Philippines

Ảnh minh họa tin tặc.
Ảnh minh họa tin tặc.
 AFP photo
Tin tặc có mối quan hệ với chính quyền Việt Nam nhắm đến các công ty và cơ quan nhà nước Philippines để thu thập thông tin tình báo về tranh chấp chủ quyền ở khu vực Biển Đông.
Công ty an toàn mạng FireEye cho biết như vừa nêu vào ngày 25 tháng 5. Theo đó những tin tặc được gọi là APT32 vào năm ngoái đã tiến hành tấn công một số công ty gồm một công ty sản phẩm tiêu dùng của Philippines, một công ty cơ sở hạ tầng công nghệ cùng những công ty khác; trong số này có một số có làm ăn tại Việt Nam.
APT là chữ viết tắt của ba từ tiếng Anh ‘advanced persistent threat’, tạm dịch ‘nguy cơ liên tục cấp cao’. Đây là thuật ngữ thường được dùng để chỉ những nhóm tin tặc được nhà nước hỗ trợ.
Viên chức trưởng công nghệ khu vực Á Châu Thái Bình Dương của FireEye, Bryce Boland, còn cho báo giới biết những tin tặc còn nhắm đến những cơ quan chính phủ Philippines.
Theo vị này thì có thể mục tiêu những cuộc tấn công mạng vào những nơi như thế nhằm thu thập thông tin về hoạt động chuẩn bị quân sự, cũng như cách thức hoạt động của các cơ quan trong chính phủ để có được chuẩn bị tốt hơn trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự.
Mới trong tháng này Bộ Ngoại giao Việt Nam lên tiếng chính phủ Hà Nội không cho phép sử dụng bất cứ hình thức tấn công mạng nào nhắm đến tổ chức hay cá nhân.
Sau khi có tin từ FireEye như vừa nêu, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Philippines Robespierre Bolivar vào ngày thứ năm 25 tháng 5 lên tiếng cho biết chính phủ Manila sẽ xem xét tất cả những cáo giác một cách nghiêm túc. RFA



Con người tự do


Tôi đã dành 22 năm của cuộc đời mình để đi học, trong khoảng thời gian đó, tôi trực tiếp trải nghiệm ba nền giáo dục khác nhau.
Tôi cũng là một phụ huynh có ba con nhỏ. Con đi học, tôi vì trách nhiệm và vì tò mò mà dành thời gian tìm hiểu chương trình, rồi học cùng con ở hai quốc gia khác nhau nữa. Vậy tính ra, tôi đã đi qua 5 nền giáo dục Á - Âu, cả trực tiếp và gián tiếp. Vậy tôi thấy gì khác nhau trong 5 nền giáo dục đó? Và quan trọng hơn, bài học nào sẽ được rút ra từ những trải nghiệm thực tế đó?
Tôi thấy rằng, dù khác nhau về văn hóa, thể chế và tôn giáo, nhưng giáo dục có hai loại mục tiêu: Đào tạo con người công cụ và đào tạo con người tự do. Hai mục tiêu này không tách bạch tuyệt đối, thường lồng ghép xen lẫn vào nhau theo chủ ý hoặc vô thức do tập tục. Tùy theo mức độ công cụ hay tự do nhiều hay ít, mà hệ thống giáo dục đó sẽ tạo ra con người công cụ hay con người tự do theo cách tương ứng.
Như mọi hệ thống sản xuất khác, một hệ thống chỉ có thể vận hành trơn tru hiệu quả và không rơi vào hỗn loại khi hình dung đích xác được sản phẩm đầu ra có những thuộc tính nào. Với giáo dục là trả lời tường minh cho câu hỏi: Hệ thống giáo dục hướng đến việc đào tạo con người nào?
Rất nhiều độc giả đã đặt ra câu hỏi tương tự sau các bài viết “Giáo dục không triết lý” và “Giáo dục bế tắc” trên Góc nhìn. Họ chấp nhận phản biện về cải cách hiện thời của tôi, nhưng đề nghị tôi trả lời rằng tôi mong muốn triết lý nào.
Sau nhiều năm trải nghiệm, tôi bắt đầu gây dựng và theo đuổi một triết lý giáo dục mới, phát biểu giản dị rằng: Con người tự do là đích đến của giáo dục.
Con người tự do, như tên gọi của nó, thể hiện trước hết ở việc tự do đi tìm câu trả lời cho câu hỏi cốt yếu “Tôi là ai?”. Đó chính là tự do tư tưởng. Tư tưởng về chính bản thân mình. Con người khác với con vật ở chỗ biết hỏi: “Người là gì, tức Tôi là ai?”, còn con vật thì không. Chính việc tự do đi tìm câu trả lời cho câu hỏi này là cội nguồn của văn minh nhân loại, hình thành nên nhân tính và xã hội con người. Mà muốn vậy, điều kiện tiên quyết là họ phải có được tự do để tư duy trước khi trả lời cho câu hỏi tôi là ai. Mà để tư duy hiệu quả và chính xác, họ cần thông tin như những nguyên liệu đầu vào. Vì vậy, sự tự do tiếp cận thông tin là điều tối quan trọng. Trong giáo dục, điều này có nghĩa, học sinh và giáo viên phải được quyền tiếp cận với các nguồn tư liệu và tài liệu tham khảo khác nhau, thể hiện trước hết ở nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau được lưu hành.
Trong lớp học, học sinh phải được tự do bày tỏ ý kiến và diễn giải của mình. Nội dung bài học vì thế không được phép đóng cứng vào một diễn giải cụ thể, dù đó là diễn giải của người thầy đáng kính. Nếu không, học sinh sẽ bị thui chột sáng tạo và trở nên máy móc. Việc học rõ ràng không phải chỉ là ghi nhớ giải pháp của thầy cô, mà là tìm được bao nhiêu giải pháp theo cách của riêng mình cho vấn đề đang đối mặt. 
Việc thi cử khi đó cũng không đi theo hướng có học thuộc, biết đúng điều đã được dạy để thi hay không, mà trở thành thước đo cho sự trưởng thành của người học, mà quan trọng nhất là sự trưởng thành trong tư duy của họ, biểu hiện qua năng lực cốt yếu: Năng lực tư duy độc lập.
Vì sao như vậy, vì nếu không có năng lực tư duy độc lập, một người dù đã bạc đầu, vẫn cần phải cậy nhờ đến tư duy của kẻ khác, do đó trên thực tế vẫn là trẻ vị thành niên. Đất nước không cần nhiều trẻ vị thành niên bạc đầu như vậy. Đất nước cần những con người trưởng thành, có tư duy độc lập, để xây dựng một đất nước độc lập và trưởng thành.
Tầng thứ hai của con người tự do là tự do lựa chọn. Lựa chọn là cấp độ cơ bản nhất của hành động. Nhìn thật kỹ chúng ta sẽ thấy mọi hành động có nghĩa đều bắt đầu bằng một lựa chọn.
Vì sao? Vì sau khi đã có tự do tư duy, đã có thể tư duy độc lập, thì ta phải làm điều gì đó chứ? Nếu giáo dục chỉ đào tạo ra những thế hệ học nhiều thi giỏi mà không biết làm việc, không có khả năng lựa chọn thì rõ ràng nền giáo dục đó đã sai đường. Với giáo dục, tự do lựa chọn thể hiện trước hết trong việc được quyền lựa chọn hình thức học tập phù hợp với mình. Vì thế, bên cạnh những loại hình trường hiện có, loại hình homeschooling, tức học tại nhà, cần được thừa nhận về mặt pháp lý.
Quyền tự do lựa chọn còn thể hiện ở việc người học cần được quyền lựa chọn giáo viên phù hợp. Vì thế hệ thống giáo dục cần phải tổ chức sao cho lựa chọn này thực hiện được, ví dụ bỏ biên chế suốt đời. Không thể nào một giáo viên kém, nhưng vì lý do nào đó, vào được hệ thống giáo dục, thì nghiễm nhiêm ở đó gần 40 năm cho đến lúc về hưu mà không có cách nào để thay thế.
Một người có tự do lựa chọn là một người đã có khả năng lãnh đạo bản thân, làm chủ cuộc đời mình, và tự chịu trách nhiệm về sự làm chủ đó. Đó chính là những phẩm chất mà một người học cần hướng tới. Lãnh đạo bản thân, làm chủ cuộc đời mình là thước đo cho sự trưởng thành thực sự cho người học.
Tầng thứ ba của con người tự do sẽ là tự do trở thành, tức được tự do trong việc quyết định trở thành người mình chọn để trở thành. Nó bao gồm tự do thân thể, tự do biểu đạt cảm xúc, tự do biểu lộ tinh thần. Sự thay đổi của chúng chính là sự thay đổi của chúng ta. Người học phải nhận biết và làm chủ được những sự thay đổi đó, thông qua lựa chọn trong tự do và sau khi suy xét.
Cho đến nay, tự do thân thể đã được pháp luật bảo hộ, nhưng nhiều khi còn mâu thuẫn khi triển khai. Quyền tự do thân thể chưa được nhận thức đúng. Bạo hành trong gia đình và nhà trường, một sự xâm phạm tự do thân thể điển hình, vẫn xảy ra thường xuyên. Bạo lực học đường bùng phát cũng là chỉ dấu xấu cho thấy tự do thân thể đã bị xâm phạm ngay trong môi trường trong sáng nhất là nhà trường.
Còn tự do biểu đạt, dù là cảm xúc hay tinh thần, gần như ít khi được xét đến. Một phần do văn hóa truyền thống, một phần do giáo dục đã bỏ qua thứ tự do trở thành này, nên con người không được sống thật với cảm xúc và các giá trị tinh thần của mình, lại càng không dám biểu đạt chúng ra cho người khác thấy. Tất cả những điều này đều không tốt cho sức khỏe tâm thần, cho sức sáng tạo, và rộng hơn là cho một xã hội lành mạnh.
Có rất nhiều dấu hiệu cho thấy “tự do” chưa phải là một khái niệm được tôn trọng trong nhà trường, hay không phải là mục đích của nó.
Tầng thứ tư của con người tự do là tự do kiến tạo, có được trên nền móng từ ba thứ tự do đã nói ở trên. Một người chỉ có thể kiến tạo tương lai nếu tương lai đó đã được kiến tạo trong tâm trí mình trước hết. Tương lai của một con người, tương lai của một quốc gia, nằm ở thứ tự do kiến tạo này.
Đó là lý do vì sao tôi luôn tâm niệm rằng, triết lý giáo dục của thời đại mới không thể là đào tạo con người công cụ như hệ thống giáo dục hiện thời. Con người tự do là đích đến của giáo dục.Giáp Văn Dương

No comments:

Post a Comment