Sunday, May 14, 2017

Thêm đập thủy điện trên sông Mekong, miền Tây chồng chất nỗi lo

Các đập thủy điện trên sông Mekong.Lào đang xúc tiến việc xây dựng con đập thứ ba trên dòng chính sông Mekong là đập Pak Beng, tiếp theo hai con đập gây tranh cãi đang được xây dựng của Lào là Xayaburi và Don Sahong cũng trên dòng chính của sông Mekong.
lao0
Đập thủy điện Lào đe dọa nông nghiệp đồng bằng sông Cửu Long
Giới chuyên gia quốc tế và trong nước cho rằng các con đập của Lào kết hợp với những con đập đã được xây trước đó từ thượng nguồn sông bên Trung Quốc đang và sẽ có tác động tiêu cực lớn lên nông nghiệp và đánh bắt cá ở đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam, nước hạ nguồn sông.
Chỉ hai tháng sau khi Lào chính thức thông báo lên Ủy Hội Sông Mekong (MRC-Mekong River Commission) vào tháng 11 năm ngoái về dự kiến xây dựng đập thủy điện Pak Beng trên dòng chính sông, vào hồi giữa tháng 1 vừa qua, MRC cho biết đã chọn ngày 20 tháng 12 năm 2016 là ngày đầu tiên cho quá trình tham vấn chính thức toàn vùng về đập Pak Beng. Đây là bước đi khiến các chuyên gia quốc tế quan ngại vì cho rằng việc xúc tiến xây dựng đập quá nhanh trong khi các bên liên quan vẫn chưa nhận đủ thông tin về dự án cũng như những đánh giá ảnh hưởng về môi trường của dự án lên dòng sông.
Báo cáo đánh giá môi trường chiến lược của thủy điện dòng chính sông Mekong đưa ra vào hồi năm 2010 của MRC kết luận nếu tất cả các con đập dự kiến được xây dựng trên trong chính sông Mekong được thực hiện thì các dự án này đóng góp khoảng 8% năng lượng cho toàn vùng nhưng làm tổn thất các ngành thủy sản và nông nghiệp 500 triệu đô la một năm, hơn 100 loài sinh vật có nguy cơ tuyệt chủng.
Ảnh hưởng lên nông nghiệp và thủy sản
lao1
Vận chuyển lúa gạo tại vùng đồng bằng sông Cửu Long, đoạn ngang Cần Thơ hôm 10/12/2014. AFP photo
Theo MRC, các nước Trung Quốc, Lào và Campuchia đã quy hoạch trên 20 đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong. Trung Quốc đã triển khai xây 8 đập ở thượng nguồn. Các nước Lào, Campuchia có kế hoạch xây 11 đập ở hạ nguồn.
Bà Maureen Harris, Giám đốc chương trình khu vực Đông Nam Á của tổ chức International Rivers, nhận định :
Các con đập này sẽ làm giảm lượng phù sa của sông và điều này sẽ ảnh hưởng đến sự màu mỡ của đất, ảnh hưởng đến nông nghiệp dọc dòng sông và sẽ có ảnh hưởng rất lớn lên nông nghiệp của Việt Nam ở vùng đồng bằng sông Me Kong.
International Rivers là một tổ chức phi chính phủ chuyên lên tiếng về môi trường các dòng sông ở nhiều nước trên thế giới.
Theo tiến sĩ Dương Văn Ni thuộc trường đại học Cần Thơ, người đã có nhiều năm nghiên cứu về tác động môi trường của các đập thủy điện và biến đổi khí hậu lên vùng đồng bằng sông Cửu Long, các đập thủy điện của Trung Quốc, Lào, và Campuchia làm giảm lượng phù sa thô và phù sa mịn bù đắp cho vùng đồng bằng sông Cửu Long.
THAILAND-SEASIA-ENVIRONMENT-DAM
Ngư dân gỡ cá đánh bắt được trên sông Mekong, khu vực Lào hôm 29/5/2013. AFP photo
Nếu đúng kế hoạch Lào tiếp tục 11 đập ở Lào và cả ở Campuchia thì có thể nói chắc chắn là lượng cát thô nằm trong phù sa sẽ không còn về đồng bằng sông Cửu Long nữa. Kéo dài thêm là các loại cát mịn cũng bị ảnh hưởng. Bây giờ đã bị ảnh hưởng lượng cát thô rồi nhưng nếu 11 đập đó xây nữa thì kể cả cát mịn cũng bị ảnh hưởng…
Hiện nay ở đồng bằng sông Cửu Long các công trình làm đường làm lộ, làm nền nhà thì cát mịn là vật liệu người ta san lấp mặt bằng, tôn tạo nền lộ. Nếu các đập thủy điện ở Lào và Campuchia xây dựng nữa thì lượng cát mịn còn giảm sâu hơn nữa.
Theo đánh giá của tiến sĩ Dương Văn Ni lượng cát thô hay còn gọi là phù sa thô ở đồng bằng sông Cửu Long vốn có tác dụng làm ổn định nền đáy sông, hạn chế xói lở trên đất liền, đã giảm đáng kể trong khoảng 8 năm trở lại đây. Ông ước tính khoảng 50% lượng cát thô đã mất đi từ phía các đập thủy điện ở thượng nguồn bên Trung Quốc sang đến đất Lào.
Đánh giá về tác động của phù sa mịn mất đi đối với nông nghiệp ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, tiến sĩ Dương Văn Ni cho biết :
Có hai ảnh hưởng, thứ nhất là các đập làm giảm dòng chảy, các phù sa này bị lắng và không đi về được phía dưới đồng bằng sông Cửu Long. Thứ hai quá trình này cũng khá nguy hiểm là phần lớn đất đồng bằng sông Cửu Long là đất phèn, nếu thiếu một lượng phù sa bồi đắp, khi đất bị trơ ra hay khai thác, tức bị oxy hóa thì phèn nó xì ra, làm cho các phù sa này lắng đọng, làm mất khả năng phù sa tràn lên trên đồng bồi bổ đồng ruộng. Cộng thêm chuyện nữa là khi nước về ít đi thì các công trình tại chỗ, đê bao chẳng hạn càng làm cho phù sa lên đồng càng khó khăn hơn, cho nên lượng phù sa dinh dưỡng lên đồng giảm sút rất nghiêm trọng.
Hiện tại Lào đã cho tiến hành xây dựng hai đập Xayaburi và Don Sahong. International Rivers đánh giá khoảng 75% đập Xayaburi đã hoàn tất. Mặc dù hai đập chưa hoàn tất, nhưng vùng đồng bằng sông Cửu Long đã chịu những tác hại về mặt thủy sản theo đánh giá của tiến sĩ Dương Văn Ni :
Về các đập trên Lào đang khởi động xây dựng, hiện tại tác động đầu tiên là làm xáo trộn dòng sông, nó làm tăng độ đục của dòng nước, một số loài cá di cư, đặc biệt cá di cư từ biển Hồ lên hạ Lào giảm đáng kể. Quá trình xây dựng tạo độ đục trên dòng sông nên những vùng hố sâu chẳng hạn là chỗ đẻ cho nhiều loài cá vào mùa khô bị mất đi những chỗ đẻ đó thì trong năm 2015 và 2016, các chỗ chúng tôi quan sát thì các loài cá di cư giảm đáng kể khi về đồng bằng sông Cửu Long.
MRC đã quá vội vã
Bất chấp những lo ngại này, Lào vẫn đang xúc tiến chuẩn bị việc xây dựng đập Pak Beng ở miền Bắc Lào với dự đính bán đến 90% điện sản xuất từ đập thủy điện sang Thái Lan.
Ngày 16 tháng 1, tổ chức International Rivers, ra thông cáo bày tỏ thất vọng trước tuyên bố mới của MRC về quá trình tham vấn đối với đập Pak Beng vì cho rằng MRC đã quá vội vã với con đập mới trong khi những vấn đề được nêu ra với hai con đập trước của Lào là Xayaburi và Don Sahong vẫn chưa được nhìn nhận đầy đủ.
MRC là tổ chức bao gồm sự tham gia của các nước Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan. Các nước này đã ký thỏa thuận sông Mekong vào năm 1995 theo đó các nước có liên quan được quyền đưa ý kiến về các dự án trong quá trình tiền tham vấn làm cơ sở cho việc ra quyết định sau cùng. Theo International Rivers, Lào đã không thực hiện tốt cam kết của mình khi tiến hành xây dựng hai đập Xayaburi và Don Sahong khi chưa có sự đồng thuận từ các nước. Bà Maureen Harris tỏ ra bi quan trước những cam kết mà Lào sẽ thực hiện với đập Pak Beng dựa trên những gì mà Lào đã và đang làm với các đập hiện tại.
Về cam kết của Lào trong quá trình tiền tư vấn đối với đập mới Pak Beng, chúng tôi dựa vào những gì đã thấy qua hai con đập trước mà Lào đã làm và cho đến giờ thì chúng tôi không thấy có dấu hiệu rõ ràng nào là Lào đã có những thay đổi đáng kể hay cải thiện có ý nghĩa nào trong quá trình lần này.
Đối với hai con đập trước là Xayaburi và Don Sahong, các nước trong khu vực đã nêu ra những quan ngại sâu sắc về cả hai dự án và đưa ra những đề nghị cụ thể như thêm các thông tin cơ sở về đánh giá những ảnh hưởng xuyên biên giới và họ cũng yêu cầu kéo dài thời gian quá trình tiền tư vấn để có thêm thông tin về ảnh hưởng lên các nước. Nhưng những lo ngại này chưa bao giờ được đề cập trong quá trình tiền tư vấn.
Trả lời báo Người Đô Thị hôm 22 tháng 2 vừa qua, ông Phạm Tuấn Phan, Giám đốc điều hành Ban Thư ký của MRC cho rằng Lào đã lắng nghe những ý kiến quan ngại và đã có thay đổi trong thiết kế với hai con đập Xayaburi và Don Sahong, tạo điều kiện cho sự di chuyển của cá, cải thiện phù sa. Ông Phan cũng cho rằng đập Xayaburi có thể được coi như một đập kiểu mẫu cho tất cả các đập trên dòng chính sông Mekong. Bà Maureen Harris bày tỏ sự nghi ngờ về nhận định này.
Nói rằng đập Xayaburi có thể là kiểu mẫu thì rất đáng ngại đối với chúng tôi vì chúng tôi thấy những gì đã diễn ra trong quá trình xem xét đập là những quan ngại lớn từ các nước và tổ chức có liên quan nhưng những quan ngại này đã không được nhìn nhận một cách minh bạch. Cuối cùng thì chính phủ Lào và nhà đầu tư có thông báo là sẽ có thêm đầu tư để làm giảm ảnh hưởng của đập nhưng từ lâu rồi chúng tôi thấy là vẫn không có sự rõ ràng về thiết kế bổ sung và họ cũng không cung cấp các văn bản về những thay đổi thiết kế này.
Toàn bộ thiết kế của đập bao gồm những thay đổi vẫn chưa được công bố rộng rãi cho công chúng và không được đánh giá độc lập để biết được là những thay đổi này có hiệu quả thế nào trong việc làm giảm tác động của đập lên dòng sông.
Từ năm 2010 các chuyên gia quốc tế đã kêu gọi các nước nên ngưng việc xây dựng toàn bộ các đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong trong 10 năm cho đến khi có thêm những nghiên cứu tổng thể về ảnh hưởng của các đập thủy điện lên dòng sông.
Tuy nhiên kiến nghị này đã không được thực hiện khi Lào đã cho tiến hành xây dựng hai đập và đang chuẩn bị cho đập thủy điện tiếp theo. International Rivers quan ngại quá trình phê duyệt từng đập thủy điện của MRC hiện tại quá nhanh và chưa đủ tính minh bạch. Chuyên gia Maureen Harris cho rằng ảnh hưởng của từng đập là nhỏ nhưng với đà phê duyệt như hiện nay, khi một loạt các đập được xây dựng, hậu quả về lâu dài lên dòng sông sẽ lớn hơn rất nhiều.
Việt Hà, phóng viên RFA
them-dap-thuy-dien-tren-song-mekong-mien-tay-chong-chat-noi-lo
Đập Pak Beng do một công ty của Trung Quốc thiết kế và đầu tư xây dựng. Nguồn: Pak Beng Hydropower project
Các chuyên gia Việt Nam lo ngại cuộc sống 20 triệu dân miền Tây bị xáo trộn lớn khi Lào xây thêm đập thủy điện Pak Beng trên sông Mekong.Ủy ban sông Mekong Việt Nam vừa tổ chức tham vấn quốc gia về thủy điện Pak Beng, dự kiến được xây dựng trên sông Mekong ở Tây Bắc nước Lào. Buổi tham vấn diễn ra tại Cần Thơ nhằm ý kiến của chuyên gia, lãnh đạo các tỉnh phía Nam.Các chuyên gia cho rằng số liệu trong tài liệu phía Lào cung cấp đã cũ, giải pháp cũng lạc hậu, không đánh giá tác động xuyên biên giới. Ba công trình thủy điện của Lào gồm Xayaburi, Don Sahong, Pak Beng tác động lớn đến dòng chảy của sông Mekong vào mùa khô; sẽ làm tăng hiện tượng xâm nhập mặn trên sông Tiền và sông Hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của 20 triệu dân đồng bằng sông Cửu Long.
Nếu xét tác động tổng thể cả chuỗi 11 đập thủy điện trên sông Mekong mà hai nước Lào và Campuchia dự kiến xây dựng (Lào 9 đập, Campuchia 2 đập) thì lượng nước xuống hạ nguồn thiếu hụt đến 28%; nước mặn sẽ lấn sâu vào đất liền. Mặt khác, hồ chứa Pak Beng lưu giữ đến 90% bùn cát đáy và một phần bùn cát lơ lửng từ thượng nguồn…
Giáo sư Nguyễn Ngọc Trân cho rằng báo cáo dự án thủy điện Pak Beng có các vấn đề là thiếu số liệu, chuỗi số liệu quá ngắn so với các thời gian sử dụng của đập, không tính đến tác động địa chất trong không gian và theo thời gian...
Theo giáo sư Trân, miền Tây đang bị sạt lở nghiêm trọng do tích lũy trầm tích thiếu, nguy cơ bị xâm thực, sụt lún vùng đất này quá rõ. "Một đập thủy điện hoạt động trăm năm chứ không phải 20 năm nên phải đánh giá rõ ràng tác động như thế nào? Đặc biệt là tích lũy trầm tích, phù sa bị con đập này giữ lại thì sẽ vô cùng tai hại cho đồng bằng phía hạ lưu", ông nói.
Giáo sư Trân cũng lưu ý đập Pak Beng nằm trong vùng động đất hoạt động rất mạnh mà báo cáo của dự án chưa nói tới. Chu kỳ động đất 10-20 năm là 5-6 độ Richter, 50 năm thì 7 độ Richter. Gần nơi Pak Peng sẽ toạ lạc, nhiều địa phương đã ghi nhận các trận động đất 6-7 độ Richter. "Trên dòng Mekong Lào xây dựng đập dây chuyền, nếu xảy ra động đất thì sẽ đổ vỡ dây chuyền", ông quan ngại.
"Tôi đề nghị Lào hoãn xây dựng đập, làm báo cáo đánh giá tác động toàn diện, đầy đủ hơn để trình các quốc gia trong khu vực", giáo sư Trân nói và cho biết đối với Việt Nam, đây là vấn đề sống còn nên khó khăn cách mấy cũng yêu cầu phía bạn hoãn lại.
Tiến sĩ Vũ Ngọc Long (Viện Sinh thái học miền Nam) cho rằng đồng bằng sông Cửu Long được hình thành do phù sa sông Mekong. Vùng đất này sẽ bị sụt lún khi không còn phù sa. Bài toán biến đổi khí hậu sẽ xảy ra nhanh hơn, nặng nề hơn khi các đập thủy điện lần lượt chặn dòng chính Mekong. Do đó, báo cáo dự án nên bổ sung nghiên cứu vấn đề xuyên biên giới với Việt Nam, nhất là về tác động sinh thái biển.
Địa phương vừa xảy ra sạt lở nghiêm trọng ở bờ sông Vàm Nao - Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lâm Quang Thi cho rằng các đập thủy điện thượng nguồn đều gây lo lắng cho cả miền Tây và cấp độ quốc gia. Tuy nhiên, nếu chỉ đánh giá tác động riêng kinh tế, xã hội và môi trường là chưa đủ. "Nếu như Lào và Campuchia cho xây toàn bộ 11 đập trên song Mekong và các công ty của Trung Quốc đầu tư tất cả thì tình hình sẽ như thế nào?", ông Thi nói.
Tiến sĩ Dương Văn Ni (Khoa môi trường, đại học Cần Thơ) nói tham vấn thủy điện Pak Beng lần này cũng giống như khi tham vấn thủy điện Xayaburi mấy năm trước. Khi đó, Thủ tướng Việt Nam cũng có văn bản đề xuất Lào cho dời lại 10 năm sau hãy xây đập. "Nhưng nước bạn vẫn xây, vì sao? Vì tham vấn chỉ mang tính góp ý chứ không có tính pháp lý. Rõ ràng chúng ta đang rơi vào vòng luẩn quẩn", ông Ni lo lắng.Bộ Trưởng Tài nguyên - Môi trường, Chủ tịch Ủy ban sông Mekong Việt Nam Trần Hồng Hà cho biết, là quốc gia cuối nguồn sông Mekong, Việt Nam theo dõi đặc biệt với sự quan tâm đặc biệt và quan ngại sâu sắc trước việc các quốc gia đầu nguồn xây dựng đập thủy điện. Việc làm này cùng với biến đổi khí hậu đã tác động kép lên toàn bộ đồng bằng sông Cửu Long mà đỉnh điểm là xâm nhập mặn năm 2016 và sạt lở khắp nơi, đặc biệt là ở bờ sông Vàm Nao vừa qua.
Hồi tháng 2, trong buổi tham vấn tại Lào, tiến sĩ Davong Phonekeo - thư ký thường trực của Bộ Năng lượng và Mỏ Lào - cho rằng dù có tăng trưởng kinh tế ấn tượng gần đây, Lào vẫn là quốc gia kém phát triển nhất khu vực Mekong. Do đó việc phát triển thủy điện theo cách bền vững và có trách nhiệm là chất xúc tác cho phát triển kinh tế và giúp cho hàng triệu người nước này 
thoát nghèo.
Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Lào Sommath Pholsena cho rằng, dư luận không nên quá lo lắng về các tác động từ dự án đập thủy điện Pak Beng. Lào sẽ phải đảm bảo và phải chịu trách nhiệm đối với người dân Lào, Việt Nam, Campuchia và Thái Lan.
Pak Beng là thủy điện thứ nhất trong chuỗi 11 bậc thang thủy điện dòng chính dự kiến xây dựng trong vùng hạ lưu vực sông Mekong. Đây là công trình thứ 3 của Lao (thuộc huyện Pak Beng, tỉnh Oudomxay, Tây Bắc Lào), sau Xayaburi và Don Sahong, cách đồng bằng sông Cửu Long gần 2.000 km.
Thủy điện Pak Beng có công suất thiết kế 912 MW, điện lượng 4,765 GWh. Khi hoàn thành sẽ có đến 90% lượng điện sản xuất ra được bán sang Thái Lan. Chính phủ Lào cho biết công trình đập Pak Beng dự kiến được khởi công năm 2017, hoàn tất vào năm 2023 và bắt đầu đi vào hoạt động thương mại năm 2024.
Trước đó, Chính phủ Lào đã nộp cho Ủy hội sông Mekong quốc tế (MRC) báo cáo về nghiên cứu khả thi, đánh giá tác động môi trường và xã hội của thủy điện Pak Beng. Cuối năm 2016, các nước thành viên MRC thống nhất quá trình tham vấn cho dự án thủy điện này trong vòng 6 tháng.Cửu Long

Nhiều quốc gia đầu nguồn Mê Kông xây đập thủy điện: 20 triệu dân ĐBSCL chịu ảnh hưởng

Đó là lo ngại của các nhà quản lý, chuyên gia tại hội thảo tham vấn dự án thủy điện Pắc-Beng của Lào trên dòng chính sông Mê Kông do Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam (UBSMK) tổ chức tại Cần Thơ vào hôm qua, 12/5.
Trẻ em trên cánh đồng nứt nẻ ở Sóc Trăng vào năm 2016​. Ảnh: Hòa Hội.Trẻ em trên cánh đồng nứt nẻ ở Sóc Trăng vào năm 2016​. Ảnh: Hòa Hội.
"Việc xây dựng đập thủy điện cùng với biến đổi khí hậu đã tác động kép lên ĐBSCL mà đỉnh điểm là xâm nhập mặn hồi năm 2016 và sạt lở khắp nơi ở ĐBSCL, nhất là tại An Giang gần đây”- Bộ trưởng TN&MT Trần Hồng Hà nói.
Bộ trưởng Trần Hồng Hà cũng bày tỏ lo ngại khi gần đây tình hình khai thác nguồn nước dòng chính sông Mê Kông càng gia tăng. Các nước Trung Quốc, Lào, Thái Lan đang tập trung xây dựng các dự án thủy điện. Việt Nam ở cuối nguồn nên quan tâm đặc biệt và quan ngại sâu sắc trước việc các quốc gia đầu nguồn xây đập thủy điện.
Chịu tác động kép
Theo ông Nguyễn Thanh Hùng-Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, ĐBSCL hiện nay đang chịu tác động kép bởi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và xây đập ở thượng nguồn ngày càng nặng nề. Cụ thể, rõ nhất là năm 2016, xâm nhập mặn, sạt lở bờ biển, còn bờ sông thì lũ không về, tình hình sạt lở đất ngày càng nghiêm trọng.
Ông dẫn chứng, Đồng Tháp có 123 km dọc bờ sông Tiền kéo dài đến giáp Campuchia, thì sạt lở hết 60 – 100 km (chiếm trên 60%). “Cần phải có kịch bản cho ĐBSCL nếu các đập đi vào hoạt động cùng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, vận hành cơ chế liên hồ sao cho đảm bảo an toàn và phải có dự báo, tính toán dài hơi thì mới mong ĐBSCL tồn tại”-ông Hùng đề xuất.
PGS.TS Lê Anh Tuấn-Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu trường Đại học Cần Thơ đề nghị tạm hoãn việc xây đập Pắc-Beng một thời gian để hoàn thiện báo cáo tác động môi trường. Ông cho rằng, xây đập ngay sẽ không chỉ ảnh hưởng đến 20 triệu dân ĐBSCL mà còn ảnh hưởng đến 60 triệu dân sống ven sông Mê Kông, kể cả ở các nước thượng nguồn (Thái Lan, Lào, Campuchia, Myanmar).
Ông Tuấn phân tích, đập Pắc- Beng sẽ giữ những lượng bùn cát từ thượng nguồn về hạ lưu trong chuỗi các bậc thang thủy điện. Càng nhiều bậc thang và hồ chứa thì sự thiếu hụt phù sa và bùn cát về đồng bằng càng gia tăng. Hệ quả là sạt lở bờ sông và ven biển, xâm nhập mặn, sự thay đổi hệ sinh thái thủy sinh càng gia tăng và ngày càng tích lũy. Vì thế, khả năng tan rã vùng đồng bằng ngày ngày càng rõ nét.
Cùng quan điểm với PGS.TS Lê Anh Tuấn, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật nhà nước cho rằng, ĐBSCL sạt lở như hiện nay là do cán cân trầm tích thiếu, dự báo 20 – 30 năm nữa sẽ bị lún chìm.
Vì thế, ông đề nghị các nước thượng nguồn xây đập phải xem đến lợi ích của các nước trong khu vực. Đồng thời, khi xây dựng cần đánh giá tác động trên toàn môi trường nước và có tính dài hạn. Còn ông Nguyễn Văn Sánh-Giám đốc Viện Nghiên cứu và Phát triển ĐBSCL (thuộc Đại học Cần Thơ) lo lắng sẽ gây ảnh hưởng đến an ninh nguồn nước. Đồng thời, ĐBSCL sẽ gặp khó trong việc liên kết vùng.
Xâm nhập mặn nghiêm trọng
Ông Trần Minh Khôi, chuyên gia của UBSMK Việt Nam cho biết, thủy điện Pắc-Beng sẽ gây nguy cơ suy giảm chất lượng nước, đồng thời làm giảm hàm lượng và tải lượng phù sa bùn cát về phía hạ lưu dẫn đến suy giảm nguồn cung cấp dinh dưỡng quan trọng cho hoạt động sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL, quan ngại đến sinh kế của gần 20 triệu người dân khu vực này.
Tính toán sơ bộ cho thấy, tác động tích lũy của 11 bậc thang thủy điện dòng chính sông Mê Kông, trong đó có dự án Pắc-Beng có thể làm giảm từ 60 - 67% nguồn chất dinh dưỡng (đạm và lân) cho ĐBSCL. Ngoài ra, còn góp phần làm gia tăng sạt lở, xâm nhập mặn cho khoảng 16 – 20% dân số ĐBSCL.
Theo TS. Nguyễn Văn Trọng, nguyên Viện trưởng Viện Nuôi trồng thủy sản 2 (Bộ NN&PTNT), dự án sẽ ảnh hưởng đến di cư của các loài cá như cá tra dầu, cá vồ cờ, bông lau…Hơn nữa, sự suy giảm phù sa cùng với dinh dưỡng sẽ tác động đến chức năng hệ sinh thái thủy sinh.
Còn ông Nguyễn Anh Đức, đại diện nhóm chuyên gia của UBSMK Việt Nam chỉ ra rằng, dự án Pắc–Beng không chỉ chịu tác động tại chỗ là lưu giữ hầu hết bùn cát đáy và một phần bùn cát lơ lửng về từ thượng nguồn trong lòng hồ, ước tính tổng bùn cát đáy và lơ lửng bị thu giữ là 90%.
Ngoài ra, còn tác động xuyên biên giới, cụ thể là ĐBSCL của Việt Nam. Ông Đức dẫn chứng, nếu xét 3 công trình Pắc Beng, Xay-nha-by-ry và Đôn-sa-hong thì tại Tân Châu-Châu Đốc (An Giang) tổng lượng bùn cát bị giảm khoảng 5%. Còn xét tổng thể chuỗi 11 đập trên sông Mê Kông thì bị giảm đến 65%.
Pắc-Beng là công trình thủy điện đầu tiên của bậc thang 11 đập thủy điện trên dòng chính vùng hạ lưu vực Mê Kông. Công trình nằm ở huyện Pắc Beng, tỉnh U-đôm-xay cách thành phố Viêng Chăn của Lào 610 km về phía thượng lưu và cách biên giới Việt Nam 1.933 km. Công suất thiết kế là 912 MW và điện lượng trung bình năm là 4.765 GwH do Công ty Sản xuất năng lượng quốc tế Datang của Trung Quốc làm chủ đầu tư. Khi hoàn thành lượng điện chủ yếu xuất khẩu sang Thái Lan 90%, còn lại phục vụ nội địa.


No comments:

Post a Comment