Wednesday, June 21, 2017

Ba đòn Trump có thể tung ra với Triều Tiên sau cái chết của Warmbier

Cấm du lịch, tăng trừng phạt kinh tế hay sử dụng biện pháp quân sự là những phương án Mỹ có thể sử dụng để đáp trả Triều Tiên.

ba-don-trump-co-the-tung-ra-voi-trieu-tien-sau-cai-chet-cua-warmbier
Otto Warmbier trong thời gian bị bắt ở Triều Tiên. Ảnh: KCNA
Cái chết của sinh viên Mỹ Otto Warmbier hôm 19/6 chỉ ít ngày sau khi trở về từ nhà tù Triều Tiên chắc chắn sẽ khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump tức giận, theo NBC News.
Gordon Chang, cây bút bình luận của Daily Beast, ngoài tuyên bố lên án Triều Tiên "tàn bạo", ông Trump sẽ phải làm điều gì đó để khiến Bình Nhưỡng hiểu rằng "hành động hãm hại một người Mỹ sẽ phải trả giá đắt". Chang cho rằng Tổng thống Mỹ có ba phương án có thể tung ra để gây sức ép với Triều Tiên sau vụ việc này.
Cấm công dân Mỹ du lịch đến Triều Tiên
Chang cho rằng trước sự chú ý của dư luận, Trump và Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ không dễ dàng để cho cái chết của Warmbier trôi qua mà không bị phản đối. Động thái có thể tiến hành ngay lập tức là cấm hoàn toàn công dân Mỹ du lịch đến Triều Tiên, vốn được Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ đưa ra trong phiên chất vấn Ngoại trưởng Rex Tillerson tuần trước.
"Chúng tôi vẫn đang đánh giá liệu chúng ta có nên áp đặt một hình thức hạn chế nào đó đối với việc cấp thị thực du lịch đến Triều Tiên hay không. Chúng tôi vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng nhưng đang xem xét nó", Tillerson nói với Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ.
Những người ủng hộ Đạo luật kiểm soát du lịch Triều Tiên đang hối thúc các nhà làm luật thông qua dự luật này. Trong một thập kỷ qua, có ít nhất 17 công dân Mỹ bị bắt giữ tại Triều Tiên với lý do "có hoạt động thù địch" chống lại Bình Nhưỡng.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Adam Schiff nói rằng du lịch giúp tạo ra nguồn thu cho Triều Tiên. Theo ông, cần phải có những biện pháp hạn chế hiệu quả và có tác động lớn đối với hoạt động thăm viếng của người Mỹ đến Triều Tiên và nên cấm hoàn toàn du khách Mỹ đến nước này.
Một lệnh cấm du lịch hoàn toàn đến Triều Tiên đòi hỏi phải có sự tán thành của quốc hội. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Rex Tillerson có thể đơn phương áp đặt "một lệnh hạn chế du lịch theo khu vực địa lý" nếu có mối nguy hiểm sắp xảy ra đối với an toàn của du khách Mỹ.
Sau cái chết của Warmbier, các công ty lữ hành đồng loạt tuyên bố không tiếp nhận người Mỹ cho các tour đến Triều Tiên vì "rủi ro quá lớn".

Hành trình tới cái chết của Otto Warmbier
Vẫn chưa rõ có bao nhiêu người Mỹ đến thăm Triều Tiên mỗi năm nhưng tháng trước văn phòng của công ty du lịch Koryo Tours tại bang New Jersey tiết lộ với New York Times rằng khoảng 20% trong số 4.000-5000 du khách phương Tây thăm Triều Tiên mỗi năm đến từ Mỹ.
Mỹ không có đại sứ quán tại Triều Tiên nên phải dựa vào các nhà ngoại giao Thụy Điển để hỗ trợ người Mỹ các nhu cầu về lãnh sự. Ngoài ra, số người Mỹ làm ăn ở Triều Tiên và làm việc cho các tổ chức phi chính phủ có hoạt động ở Triều Tiên là rất ít.
Siết chặt biện pháp trừng phạt kinh tế
Chang cho rằng Bộ Ngoại giao Mỹ có thể trừng phạt Triều Tiên sau cái chết của Warmbier bằng cách đưa nước này trở lại danh sách các nước bảo trợ khủng bố.
Năm 2008, Triều Tiên được đưa ra khỏi danh sách này như là một phần trong các cuộc đàm phán với Bình Nhưỡng do chính quyền tổng thống George W. Bush khởi xướng, nhằm thuyết phục nước này thu hẹp chương trình hạt nhân.
Theo Chang, một phương án khác nữa là siết chặt các biện pháp trừng phạt kinh tế hơn nữa. Động thái này sẽ đặt nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào tình thế khó khăn, đặc biệt là khi Bình Nhưỡng đang rất cần tiền cho chương trình hạt nhân và tên lửa.
Một điều vẫn chưa rõ là liệu cái chết của Warmbier có giúp gia tăng khả năng trả tự do cho ba công dân Mỹ khác đang bị giam giữ tại Triều Tiên hay không.
Chang cho rằng Trump sẽ gây sức ép đối với Triều Tiên để bảo đảm họ không chịu số phận tương tự như Warmbier.
Warmbier được Triều Tiên phóng thích sau khi Joseph Yun, đặc sứ về vấn đề Triều Tiên của Bộ Ngoại giao Mỹ, bay đến Bình Nhưỡng cùng với một đội y tế. Ông đã tiếp xúc với ba công dân Mỹ khác đang bị giam giữ tại Triều Tiên. Bộ Ngoại giao Mỹ muốn Triều Tiên sớm phóng thích họ nhưng thời gian cụ thể vẫn chưa được ấn định.
Han Tae Song, đại sứ Triều Tiên tại Liên Hợp Quốc, nói rằng những công dân Mỹ bị giam giữ tại Triều Tiên không phàn nàn về các điều kiện sinh hoạt trong tù.
Tấn công phủ đầu
Hôm 20/6, trong một động thái dằn mặt Triều Tiên, Mỹ đã điều hai máy bay ném bom siêu thanh B-1B bay qua bán đảo Triều Tiên, theo các quan chức Hàn Quốc.
Nhà Trắng chưa đưa ra tín hiệu cảnh báo nào về một cuộc không kích đáp trả Triều Tiên. Tuy nhiên, trò chuyện trong chương trình The Specialists của kênh truyền hình Fox News, người dẫn chương trình Eric Bolling cho rằng "có lẽ đến lúc tiến hành một cuộc tấn công phủ đầu Triều Tiên".
Ông cảnh báo chính quyền Trump sẽ gây rủi ro cho an toàn của nước Mỹ nếu Tổng thống không hành động ngay lập tức. Dolling tin rằng cần phải xem xét nghiêm túc lời đe dọa biến nước Mỹ thành tro bụi bằng tên lửa đạn đạo liên lục địa của Bình Nhưỡng.
Jonathan Pollack, nhà phân tích cao cấp ở Viện Brookings ở Washington, Mỹ, gọi cái chết của Warmbier là "hồi chuông báo động". Tuy nhiên, ông cho rằng nếu so sánh với việc Syria bị cáo buộc tấn công vũ khí hóa học giết hơn 100 người dân khiến Trump ra lệnh phóng tên lửa vào căn cứ không quân của Syria tháng 4/2017, tính phức tạp xung quanh việc ứng phó với Triều Tiên sẽ không dẫn đến khả năng Mỹ không kích Triều Tiên.
"Trong vấn đề Triều Tiên, bạn không thể chỉ đơn thuần phản ứng trước một sự kiện. Phản ứng đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ, kỷ luật và tính toán động cơ", Pollack nhận xét.Hồng Vân
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đến nay vẫn duy trì chính sách dựa vào Trung Quốc để gây sức ép buộc Triều Tiên kiềm chế chương trình phát triển tên lửa và vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, giới quan sát đánh giá ông Trump có thể sẽ phải thay đổi đáng kể chiến lược này, đặc biệt là sau cái chết của công dân Mỹ Otto Warmbier, theo CNN.
Ông Bruce Klingner, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu châu Á thuộc Quỹ Di sản, nhận định cái chết của Warmbier "không khác gì lời cảnh tỉnh đối với Mỹ về một hành động mạnh tay hơn" trước Triều Tiên.
Otto Warmbier là sinh viên Đại học Virginia, bị bắt tại Triều Tiên hồi đầu năm 2016 khi đang tham gia một tour du lịch tới đây. Warmbier bị kết án 15 năm tù khổ sai hồi tháng ba năm ngoái sau khi thú nhận cố trộm một băng-rôn tuyên truyền tại khách sạn ở Bình Nhưỡng. Triều Tiên cáo buộc Warmbier tội "âm mưu lật đổ" chính quyền.
Triều Tiên hôm 13/6 cho phép Warmbier về nước trong tình trạng hôn mê và tổn thương não nghiêm trọng. Dù được các bác sĩ điều trị tích cực, Warmbier qua đời một tuần sau đó.

Otto Warmbier bật khóc trong buổi họp báo ở Triều Tiên
Thông tin về cái chết của Warmbier lập tức làm dấy lên những lời kêu gọi từ Quốc hội Mỹ yêu cầu chính quyền phải thay đổi chiến lược với Triều Tiên.
"Mỹ không thể và không nên tha thứ cho việc các thế lực thù địch sát hại công dân nước mình", thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện, nhấn mạnh.
"Triều Tiên đang đe dọa láng giềng, gây bất ổn ở châu Á - Thái Bình Dương và ráo riết phát triển công nghệ với mục tiêu tấn công đất liền Mỹ bằng vũ khí hạt nhân", ông McCain nói thêm. "Giờ họ tiếp tục tăng cường hành động tàn bạo với người Mỹ, bao gồm cả ba công dân khác đang bị giam ở Triều Tiên".
ap-luc-bua-vay-trump-sau-cai-chet-cua-warmbier-1
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.
Giới quan sát nhận định cái chết của Warmbier có lẽ sẽ khiến Tổng thống Trump phải áp dụng một đường lối cứng rắn hơn trước Triều Tiên. Tuy nhiên, sự thay đổi chiến lược này lại tiềm ẩn nguy cơ gia tăng căng thẳng với Trung Quốc, một đồng minh lâu đời với Triều Tiên.
"Giống như người tiền nhiệm Obama, Tổng thống Trump mới chỉ có lời nói mà chưa đưa ra hành động cụ thể nào đối với cả Triều Tiên lẫn Trung Quốc", Klingner nhận xét.
Ông lưu ý tới thất bại của chính quyền Trump trong việc áp đặt "các biện pháp trừng phạt thứ cấp" lên những công ty Trung Quốc làm ăn với Triều Tiên.
Leon Panetta, người phục vụ trong Bộ Ngoại giao Mỹ dưới thời tổng thống Barack Obama từ năm 2011 đến năm 2013, nhấn mạnh rằng Washington "đã có sẵn những biện pháp trừng phạt" và "chúng có thể được áp dụng theo cách triệt để hơn".

Otto Warmbier vui chơi ở Triều Tiên trước khi bị bắt
Theo ông Panetta, trước cái chết của Warmbier, chính quyền Trump lúc này có một số lựa chọn, bao gồm yêu cầu lời giải thích từ phía Trung Quốc, phản đối thông qua đường ngoại giao hay gia tăng trừng phạt.
"Điều đó là không thể chấp nhận được và chính phủ Trung Quốc cần làm rõ xem chuyện gì đã xảy ra", ông Panetta nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ Trump ngày 19/6 gửi lời chia buồn đến gia đình Warmbier và lên án "sự tàn bạo của Triều Tiên". Trong cuộc họp với các lãnh đạo doanh nghiệp ở Nhà Trắng, ông cho biết rất nhiều điều tồi tệ đã xảy ra với Warmbier trong thời gian bị giam giữ tại Triều Tiên.
Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson khẳng định Triều Tiên "phải chịu trách nhiệm về án tù bất công đối với Otto Warmbier", đồng thời yêu cầu Bình Nhưỡng phải trả tự do cho ba công dân Mỹ khác đang bị "bắt giữ trái phép".
Theo bà Susan Thornton, quyền trợ lý ngoại trưởng Mỹ, vấn đề Triều Tiên sẽ là trọng tâm thảo luận trong cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Mỹ Tillerson và Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis với các đối tác Trung Quốc vào ngày 21/6.
Thornton hôm qua cho hay Mỹ "đang nhắm tới mục tiêu thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn với Trung Quốc, hướng đến một giải pháp hòa bình cho mối đe dọa hạt nhân và tên lửa Triều Tiên".
Theo ông Klingner, trong các cuộc gặp với Trung Quốc, Mỹ cần "truyền đi thông điệp rất rõ ràng rằng đã đến lúc ngừng trì hoãn các biện pháp trừng phạt thứ cấp".

Tính toán sai lầm của Triều Tiên trong cái chết của Warmbier

Triều Tiên thường giữ công dân để làm quân bài mặc cả với Mỹ, nhưng họ dường như đã mắc sai sót trong trường hợp của Warmbier.
Tính toán sai lầm của Triều Tiên trong cái chết của Warmbier
Otto Warmbier, 22 tuổi, bị bắt do cáo buộc có hành vi đe doạ tới Triều Tiên. Ảnh: AFP.
Triều Tiên có một kịch bản quen thuộc khi bắt giữ công dân Mỹ: Họ sẽ mở một phiên toà với án tù khổ sai kéo dài, sau đó thả tù nhân để đổi bằng những chuyến thăm cấp cao từ Mỹ, nhằm phục vụ cho mục đích tuyên truyền trong nước, theo AFP.
"Với trường hợp của Otto Warmbier, họ muốn làm theo kịch bản cũ", Andrei Lankov, giáo sư Đại học Kookmin, Hàn Quốc, nhận xét. Nếu như vụ Otto diễn ra theo đúng như mong muốn của Bình Nhưỡng, đó sẽ là "chiến thắng tuyệt vời về mặt tuyên truyền" đối với họ.
Các công dân Mỹ bị bắt giữ như nhà báo Laura Ling, Euna Lee hay nhà truyền giáo Kenneth Bae đều được trả tự do sau những cuộc gặp cấp cao cuả các cựu tổng thống Mỹ hay quan chức đại diện cho tổng tư lệnh nước Mỹ.
Thế nhưng mọi chuyện dường như không theo tính toán của Triều Tiên, khi Warmbier rơi vào hôn mê chỉ một thời gian ngắn sau khi bị kết án 15 năm tù khổ sai vào tháng 3/2016 vì hành vi lấy trộm một biểu ngữ tuyên truyền tại khách sạn. Sức khỏe Warmbier không tiến triển sau 17 tháng, buộc Triều Tiên đồng ý trả tự do cho tù nhân này hôm 13/6. Warmbier qua đời ngày 19/6 với bộ não bị tổn thương nặng nề.
"Nếu bạn chơi đi chơi lại một kiểu kịch bản, một ngày nào đó nó sẽ phản tác dụng. Đây là điều đang xảy ra trong vụ việc này", Lankov nhận định.
Các chuyên gia cho rằng có lẽ Triều Tiên không có ý định khiến công dân Mỹ rơi vào trạng thái hôn mê lâu như vậy, càng không có lý do để đẩy anh này vào chỗ chết.
Theo Lankov, Triều Tiên luôn muốn cho thế giới thấy rằng họ đối xử rất tốt với tù nhân Mỹ. Họ không muốn khi được trả tự do, các tù nhân lại "kể về quãng thời gian khổ đau, bị tra tấn vì điều đó ảnh hưởng lớn đến vị thế trên quốc tế của Bình Nhưỡng".
Go Myong-hyun, nhà nghiên cứu tại Học viện nghiên cứu chính sách Asan, phỏng đoán rằng những thứ tồi tệ xảy ra với Warmbier ở Triều Tiên có thể là một tai nạn và cũng là lý do khiến cho họ phải giấu vụ việc này trong suốt một năm qua.
"Theo những người đã đào tẩu khỏi Triều Tiên, Bình Nhưỡng thường trao trả những tù nhân có vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng", ông Greg Scarlatoiu, giám đốc tại Uỷ ban phụ trách nhân quyền Triều Tiên (HRNK), cho hay. "Với việc thả các tù nhân có tình trạng sức khoẻ xấu, các trại giam và cơ quan có liên quan tránh phải đối mặt với những tình huống khó xử".
Stephan Haggard, giám đốc chương trình Triều Tiên – Thái Bình Dương tại Đại học California cho rằng các quan chức Triều Tiên có thể đã cảm thấy rất lo lắng nhận ra sức khoẻ của Otto Warmbier ngày một xấu hơn.
Theo Haggard, tình báo Triều Tiên có thể đã che giấu hoặc không báo cáo đầy đủ việc Warmbier rơi vào hôn mê sâu, nên ngay cả Bộ Ngoại giao Triều Tiên cũng không biết rõ về tình trạng của anh này.
"Cuối cùng, ai đó nhận ra rằng trường hợp tồi tệ nhất là Warmbier có thể chết trong khi bị giam giữ. Triều Tiên khi đó bắt đầu thực hiện một số hành động ngoại giao để trả tự do cho Warmbier", ông Haggard nói thêm.
Tính toán sai lầm trong vụ Warmbier có thể sẽ khiến Triều Tiên hứng chịu phản ứng và hành động quyết liệt hơn từ Mỹ. Chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể tung ra một số biện pháp đáp trả, chẳng hạn như gia tăng hoặc áp đặt thêm lệnh cấm vận quốc tế, ban luật cấm du khách Mỹ đến Triều Tiên hoặc đưa Triều Tiên trở lại danh sách các nước tài trợ cho khủng bố.
"Cái chết của Warmbier sẽ gia tăng áp lực dư luận đáng kể lên ông Trump, buộc ông phải làm điều gì đó để khiến Bình Nhưỡng hiểu rằng hành động đẩy một người Mỹ vào chỗ chết sẽ phải trả giá đắt", Gordon Chang, cây bút bình luận của Daily Beast, nhấn mạnh.Trọng Nghĩa/Theo VNE
Otto Warmbier được đưa về nước trong tình trạng hôn mê

Vũ Hoàng

No comments:

Post a Comment