Tuesday, June 13, 2017

Bài viết hay(5050)

Làm TT Mỹ mà hổng lo đối nội và đối ngoại; tối ngày cứ lo ăn thua đủ với truyền thông thì đúng là khùng hết biết. Tui đã từng bị thẹo khi chơi Paltalk, Yahoo Messenger, Facebook nên tui sợ lắm rồi; nhất là khi dây với hủi thì phiền lắm. Tốt nhất là im lặng; mặc kệ chúng nó viết gì thì kệ cha chúng nó, coi như chó sủa mặc chó, đường ta, ta cứ đi. Hơi sức đâu mà lời qua tiếng lại làm gì cho nhức đầu. Tụi nó càng chọc tức, ta càng im thì nó càng điên lên chứ càng trả lời thì tụi nó càng bắt lỗi, moi móc ra nhiều hơn. Lạ gì cái đám nhà báo nói láo ăn tiền. Trump mắc khẩu nghiệp. Thiện tai. Poll cho thấy Trump không thua gì Bush con, CH luôn là #1 trong trưng cầu dân ý. Jeff Sessions ra hearing trước QH cho thấy he là cáo già,  không ấm ớ như Comey. Tui rất thông cảm với Ivanka khi ngày nào báo cũng chạy tít về cha mình với những lời lẽ cực kỳ độc ác thì khổ lắm. Đừng đọc, coi hình thôi.

Thuật ngữ quân sự mới: Nhà hàng, sân golf là ‘lá chắn phòng thủ’!

(VNTB) - Vụ “sân golf trong sân bay” ở Sài Gòn đang đầy ắp dấu hiệu “nhiệm vụ quốc phòng an ninh” như lối ngụy biện trấn áp dân trước khi nổ ra cuộc khủng hoảng Đồng Tâm ở thủ đô của Bộ Chính trị.
Đầy đến nỗi, nhà văn Nguyễn Quang Vinh viết trên báo Dân Việt phải mỉa mai rằng không thể viện “quốc phòng an ninh” để xem nhà hàng, khách sạn, sân golf là “lá chắn phòng thủ” ở khu vực Tân Sơn Nhất.
clip_image002
Thuật ngữ quân sự mới: Nhà hàng, sân golf là ‘lá chắn phòng thủ’!

Tại kỳ họp quốc hội tháng 5 - 6 năm 2017, hẳn nhóm lợi ích sân golf Tân Sơn Nhất và Bộ Quốc phòng đã bị bất ngờ bởi một làn sóng “đấu tố” quyết liệt từ đại biểu Quốc hội về nạn “sân golf trong sân bay”.
Đến nỗi, lần đầu tiên đã hiện ra một viên tướng quân đội - Thiếu tướng Lâm Quang Đại, Phó chính ủy Quân chủng Phòng không - Không quân, phát ngôn thay cho Bộ Quốc phòng: “Bộ Quốc phòng thống nhất sẽ thu hồi sân golf trong Tân Sơn Nhất bất cứ thời điểm nào khi có nhu cầu về quốc phòng hoặc khi có chỉ thị của cấp trên”.
Không hiểu ông Lâm Quang Đại có được viên tướng Bộ trưởng Quốc phòng là Ngô Xuân Lịch ủy quyền hay không? Hoặc nếu được ủy quyền để phát ngôn như vậy thì khi nào mới có “nhu cầu về quốc phòng”?
Nhưng dù gì, phía quân đội vẫn chỉ viện dẫn “nhu cầu quốc phòng” mà cố tình bỏ qua một thực tế khốn quẫn là nhu cầu về dân sự của một sân bay Tân Sơn Nhất không còn chỗ len chân, trong khi sân golf Tân Sơn Nhất có thể đủ để làm cả một sân bay mới.
Gần đây, “người phát ngôn Bộ Quốc phòng” Lâm Quang Đại còn cố gắng bao biện cho nhóm lợi ích quân đội: “Tôi nghĩ sân golf chiếm diện tích nhỏ thôi, chỉ 132 ha trong số 157 ha. Còn giai đoạn 2 xây dựng một số hạng mục liên quan đến thể thao thì vẫn chưa triển khai”, đồng thời chỉ ra “giải pháp”:  “Sự tồn tại của sân bay hiện nay tôi thấy đã vô lý rồi. Nếu xảy ra sự cố hàng không, chuyện về chiếc máy bay là đương nhiên, nhưng ở mặt đất tai nạn sẽ khôn lường”.
Cái cách ông Đại nói là “vô lý” của sân bay hiện hữu cũng chính là “giải pháp” của nhóm lợi ích đã vận động chính phủ thời Nguyễn Tấn Dũng, Quốc hội để thông qua dự án sân bay Long Thành lên đến 18 tỷ USD.
Vào tháng 3/2017, một bài viết trên Facebook Chống quan tham còn nêu ra một khả năng cực kỳ đáng lo ngại: một khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động và toàn bộ hành khách của sân bay Tân Sơn Nhất sẽ chuyển về sân bay Long Thành, 800 ha đất vàng của sân bay Tân Sơn Nhất sẽ rơi vào tay một đại gia của nhóm lợi ích quân đội là ông Dương Công Minh.
Còn nhớ vào cuối năm 2015, hoàn toàn ngược pha với cơn bức xúc của nhiều đại biểu Quốc hội về gánh nợ công quốc gia chồng chất như núi, hàng loạt sóng PR từ mặt báo, hội thảo đến “vận động hành lang” nơi nghị trường cho việc thông qua dự án sân bay Long Thành đã trở nên dồn dập và hết sức lộ liễu. Nhiều lý do “lợi ích kinh tế” và kể cả “ích lợi dân sinh” được nhóm PR dàn dựng, trong đó luôn nhấn mạnh đến nguyên nhân “sân bay Tân Sơn Nhất quá tải” và do đó cần phát triển hướng mới sang sân bay Long Thành.
Cũng trong thời gian trên, sân bay Tân Sơn Nhất “vô tình” bị liệt vào một trong 10 sân bay tệ nhất thế giới, được báo chí Việt Nam vừa vô tình vừa hữu ý ồn ào lan tỏa. Dù từ lâu đã bị cảnh “sân golf lấn sân bay,” nhưng chưa bao giờ trong lịch sử của mình, Tân Sơn Nhất lại bị hắt hủi rẻ rúng đến thế.
Đến sát thời điểm Quốc hội chuẩn bị “bỏ phiếu” về dự án sân bay Long Thành, vụ sập nguồn ở sân bay Tân Sơn Nhất bất ngờ nổ tung.
Ngay lập tức, một luồng dư luận bùng nổ, đề cập đến một âm mưu có thể đã được những bàn tay ma quái và tàn nhẫn nào đó sắp xếp nhằm biến sân bay Tân Sơn Nhất thành một hệ quả không thể không thay thế, bất chấp tai nạn hàng không tang thương hoàn toàn có thể xảy ra do sự cố mất điện.
Chỉ sang năm 2016 mới lộ hẳn vụ Tập đoàn Him Lam của ông Dương Công Minh đã chiếm dụng 157 ha đất của sân bay dân sự Tân Sơn Nhất từ nhiều năm qua. Dự án sân golf trong sân bay này cũng do Tập đoàn Him Lam làm chủ đầu tư…
Câu chuyện “lá chắn phòng thủ” chính là như thế.Thiền Lâm

MỘT VÒNG ĐAI MỘT CON ĐƯỜNG - MỘT NƯỚC LÀO ĐANG HÁN HOÁ

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long
Khi mà cố đô Luang Prabang có thêm một cây cầu, một nhà ga và một giang cảng "Made in China" thì khu Di Sản Thế Giới ấy sẽ mau chóng trở thành một "Phố Tàu - China Town" và thêm con Domino đổ xuống với cái giá phải trả là một nước Lào bị Hán hóa.
MƯỜNG LUÔNG KHU DI SẢN VĂN HOÁ
Cách đây 75 năm, nữ sĩ Vân Đài (1903-1964), trong một tập bút ký Sang Lào đã có nét hoạ chấm phá về Mường Luông - Luang Prabang, cố đô vương quốc Lào qua bốn câu thơ:
Chuông chiều ngân trong gió
Tháp núi ẩn màn sương
Lầu vua thu bóng nhỏ
Chùa bụt lạnh hơi sương... [Vân Đài, 1942]

Luang Prabang bao gồm rất nhiều cảnh quan văn hoá và lịch sử của Lào, thu gọn trên một khu đồi núi phủ cây xanh như một bán đảo nơi giao nhau của hai con sông: sông Mekong và sông Nam Khan, một phụ lưu lớn của con Sông Mekong, nơi có ngôi mộ Henri Mouhot (1826-1861) người tái phát hiện khu đền đài Angkor và cũng là người Pháp đầu tiên tới kinh đô Luang Prabang được Vua Lào Tiantha tiếp đón trọng hậu. Cố đô Luang Prabang cách thủ đô Vạn Tượng 425 km về phía Bắc. [Hình 2a]
clip_image002
Hình 1a: Luang Prabang với Hoàng Cung xưa trên con đường Phothisarat và nay là Viện Bảo tàng Quốc gia Lào [photo by Ngô Thế Vinh]
Được chọn là khu Di Sản Thế Giới / World Heritage site từ 1995, cố đô Luang Prabang đã được bảo vệ bằng những quy định khá khắt khe của UNESCO, trước trào lưu đổi mới và kinh tế thị trường đang diễn ra trên toàn nước Lào.
Khác xa với thủ đô Vạn Tượng ở phía nam đang mau chóng bị đô thị hoá, cố đô Luang Prabang chưa bị tràn ngập và nhấn chìm bởi những bảng hiệu quảng cáo và các khách sạn cao tầng.
Nhưng di sản văn hoá quý giá ấy còn tồn tại được bao lâu nữa khi đang phải đối đầu với các dự án thương mại của Trung Quốc trên Sông Mekong? Song song với kế hoạch phá đá phá các khúc sông ghềnh thác, Trung Quốc có dự án xây dựng một giang cảng nơi cố đô Luang Prabang.
Cho đến nay, Luang Prabang là nơi tương đối còn bảo tồn được một cảnh quan lịch sử có tính cách hài hoà của cả hai thời kỳ: văn hoá truyền thống cổ xưa của Vương quốc Lào và văn hoá thuộc địa từ thế kỷ 19 với các công trình kiến trúc từ thời Pháp, nên là một tụ điểm du lịch hấp dẫn của đất nước Lào. [Hình 1b]
Chỉ ít năm gần đây thôi, như một hiện tượng là lượng khách du lịch người Tàu ngày càng đông tràn xuống các nước hạ lưu Mekong: Việt Nam, Miến Điện, Thái Lan, Cam Bốt, và đông nhất là vào xứ Lào.
Qua chuyến viếng thăm Luang Prabang mới đây, nhà văn Tưởng Năng Tiến đã bén nhạy ghi lại một hoạt cảnh: "Người Tầu bây giờ có kiểu du lịch lạ lắm. Từ Vân Nam, họ đi xe van có trang bị lò nấu ăn, mền gối và bô đi cầu. Sáng sớm nhìn du khách Tầu thản nhiên đứng đánh răng, và cho con nít ngồi bô giữa công viên... Em cầm máy hình, ngần ngừ một lát rồi lặng lẽ bỏ đi mà lòng buồn muốn khóc, anh à. Bên cạnh nhà trọ của em là một tiệm rượu của một gia đình Việt Nam. Bà chủ than phiền là người Tầu đang làm hỏng thành phố này" [Email Tưởng Năng Tiến 11.06.2017] .
clip_image004
Hình 1b: Văn hoá thuộc địa thế kỷ 19 với các công trình kiến trúc từ thời Pháp vẫn tồn tại hài hoà với nét văn hoá cổ xưa của Lào nơi cố đô Luang Prabang. [Nguồn: internet]
GIANG CẢNG LUANG PRABANG MADE IN CHINA
Tiếp theo Dự án Cải thiện Thuỷ lộ Thượng nguồn sông Mekong (2001) và rồi tới Dự án Mười Năm Phát triển Thuỷ vận Quốc tế trên Sông Lancang-Mekong (2015-2025); Trung Quốc nay có thêm kế hoạch xây dựng một giang cảng thương mại trên khúc Sông Mekong nơi cố đô Luang Prabang, nơi sẽ có khả năng đón nhận những con tàu hàng lớn từ các giang cảng Tư Mao / Simao, Cảnh Hồng / Jinhong Vân Nam có trọng tải 500 tới 700 tấn.
Còn phải kể thêm một dự án đường sắt dài 420 km đã được khởi công từ tháng 12 năm 2016 nối liền các thành phố tây nam Trung Quốc, từ Vân Nam xuống tới Luang Prabang, và xuống xa tới thủ đô Vạn Tượng, dự trù hoàn tất vào năm 2021 tổn phí 6 tỉ MK với 70% là sở hữu của Công ty Đường sắt nhà nước TQ, cũng để phục vụ nhu cầu gia tăng chuyên chở hàng hoá và hành khách từ TQ đổ xuống phương Nam, được xem là nhanh hơn cả đường sông (1).
clip_image006
Hình 2a: Luang Prabang nơi giao nhau của sông Mekong và sông Nam Khan, một phụ lưu lớn của con Sông Mekong, [Nguồn: Laos Footprint Handbook]
clip_image008
Hình 2b: Ban Phanom cách Luang Prabang 5 km về hướng đông, bên bờ sông Nam Khan có ngôi mộ Henri Mouhot (1826-1861) người Pháp đầu tiên tới Luang Prabang được Vua Lào Tiantha tiếp đón trọng hậu. [Nguồn: tư liệu Ngô Thế Vinh]
clip_image010
Hình 2c: Cố đô Luang Prabang, được tổ chức UNESCO chọn là khu Di Sản Thế Giới / World Heritage site từ 1995: trong vòng tím là khu bảo tồn, vòng đỏ ngoài là khu đệm. [Nguồn: tài liệu UNESCO]
Thử tìm hiểu về dự án giang cảng Luang Prabang ấy ra sao?
Như từ bao giờ, Trung Quốc luôn luôn không có sự minh bạch / transparency về bất cứ dự án nào với các quốc gia Mekong láng giềng. Một ví dụ: TQ đã từng dấu nhẹm thông tin về các con đập thuỷ điện bậc thềm Vân Nam trên khúc Sông Lancang-Mekong thượng nguồn. Vẫn là "bài học chưa học / unlearned lessons" với 7 quốc gia trong lưu vực. [Tây Tạng phải được kể là một quốc gia trong lưu vực sông Mekong].
Khi mà cố đô Luang Prabang có thêm một cây cầu, một nhà ga và một giang cảng Made in China thì khu Di Sản Thế Giới ấy sẽ mau chóng trở thành một "Phố Tàu - China Town" và con Domino đổ xuống với cái giá phải trả là một nước Lào bị Hán hóa / 漢化.
Trong tương lai Luang Prabang có thể bị mất danh hiệu là Khu Di sản Thế giới theo Công ước của Liên Hiệp Quốc 1972 [World Heritage Convention] khi mà khu bảo tồn được coi như "thánh địa lịch sử văn hoá" của Lào bị xoá sạch và thay thế bởi những khu phố thương mại chồng chất những bảng hiệu tiếng Tàu với đông đảo cộng đồng người Hoa đổ tới mang theo cả những kiến trúc đậm nét văn hoá Tàu.
MỞ MỘT THUỶ LỘ TRÊN SÔNG MEKONG
Cách đây 151 năm, thời còn hoang dã, một đoàn Thám hiểm Pháp / Mekong Expédition do Doudart De Lagrée và Francis Garnier khởi hành từ bến Cảng Sài Gòn [1866-1868] ngược dòng sông Mekong trong một cuộc hành trình gian khổ 2 năm 24 ngày nhằm đi tìm một thuỷ lộ giao thương với Vân Nam nhưng đã gặp những khúc sông quá nhiều ghềnh thác nên phải đi tới kết luận: Sông Mekong không thể là thuỷ lộ giao thương với Trung Hoa.
Ngót hai thế kỷ sau thất bại của đoàn Thám hiểm Pháp, Trung Quốc lại vực dậy "ý tưởng lớn" của Francis Garnier với kế hoạch táo bạo phá đá phá các khúc sông ghềnh thác trên sông Mekong với quyết tâm mở một thuỷ lộ Mekong đi về phương Nam.
clip_image012
Hình 3: Đoàn thám hiểm Pháp [1866-1868] khi ngược dòng Mekong luôn luôn gặp phải những khúc sông ghềnh thác khiến họ tiêu tan hy vọng dùng con sông Mekong như một thuỷ lộ giao thương với Trung Hoa. [Nguồn: Voyage d'exploration en Indo-Chine, Francis Garnier, Paris 1885]
Giai đoạn Một 2001: TQ đã rất liều lĩnh dùng nhiều mìn và chất nổ để phá những khối đá trên 21 đoạn ghềnh thác cùng với các cù lao và cồn bãi / shoals trên khúc Sông Mekong thượng nguồn từ Vân Nam xuống tới ranh giới Miến Điện - Lào và Lào - Thái nhằm thực hiện "Dự Án Cải Thiện Thuỷ Lộ Thượng Nguồn Sông Mekong / Navigation Channel Improvement Project on the Upper Mekong River" khai thông lòng sông cho những con tàu trọng tải từ 500 tới 700 tấn chở đầy hàng hoá TQ có thể xuống tới Chiang Khong, Chiang Sean Bắc Thái Lan và Lào.
Dự án được ký kết vào tháng 4 năm 2001 giữa 4 nước Trung Quốc, Miến Điện, Thái Lan và Lào; riêng Cam Bốt và Việt Nam là hai quốc gia cuối nguồn thì không được đếm xỉa tới.
Theo mô hình của dự án thì có hàng trăm tấn đá, các cồn bãi trên sông sau khi bị chất nổ phá vỡ sẽ được các con tàu vét / backhoes dồn xuống những hố sâu dưới lòng sông mà ai cũng biết những vũng sâu này là nơi trú ẩn có tầm quan trọng sống còn đối với vô số loài cá và cũng là nơi lưới cá của ngư dân trong mùa khô. Lấp hết các vũng sông sâu bằng những khối đá vụn sẽ gây ảnh hưởng huỷ diệt ra sao trên cá và đời sống kinh tế và xã hội của ngư dân là điều không được nhóm Lượng Giá ảnh hưởng môi sinh / EIA thực sự quan tâm tới.
Và như từ bao giờ, "Kết quả lượng giá ảnh hưởng môi sinh / EIA / Environment Impact Assessment của dự án phá đá ấy được xem là không đáng kể". Và dĩ nhiên đã không có phần nghiên cứu ảnh hưởng xuyên biên giới / transboundary xuống xa tới các quốc gia hạ nguồn như Cam Bốt và Việt Nam.
Theo báo Watershed, một Diễn đàn Môi sinh của cư dân 5 quốc gia [Miến Điện, Thái Lan, Lào, Cam Bốt, Việt Nam] thuộc lưu vực sông Mekong xuất bản ở Thái Lan số tháng 11/ 2002 đã phải đưa ra nhận định: "Họ chỉ căn cứ trên có 2 ngày khảo sát thực địa / fieldtrips... rồi đi tới kết luận rằng Dự án phá đá phá ghềnh thác sẽ không có ảnh hưởng dài hạn nào trên nguồn cá và ngư nghiệp của cư dân sống hai bên bờ sông Mekong". Và trước mắt thì quốc gia hưởng lợi nhất từ Dự án này vẫn là nước lớn Trung Quốc nhưng với cái giá rất đắt phải trả vẫn là cư dân 5 nước hạ lưu sông Mekong.
Theo tiến sĩ Chris Cocklin và Monique Hain thuộc Viện Đại học Monash Úc thì bảng lượng giá ảnh hưởng môi sinh / EIA của Dự Án Cải Thiện Thuỷ Lộ Thượng Nguồn Sông Mekong: "thực chất là thiếu sót / substantively inadequate và cơ bản là sai trái / fundamentally flawed" (4).
Thiếu sót: vì không dựa trên đánh giá toàn thể và không có phần lượng định ảnh hưởng dài hạn của dự án mà phần tối quan trọng là ảnh hưởng trên hệ thủy học / hydrology, hệ sinh thái / ecology của con sông và cả ảnh hưởng do gia tăng số lượng tàu bè lưu thông trên dòng sông ấy.
Một ví dụ về hệ quả dây chuyền do dự án cải thiện thủy lộ, sẽ đưa tới gia tăng trao đổi hàng hóa, tạo thuận cho kỹ nghệ phát triển và hậu quả là gây thêm ô nhiễm. Ảnh hưởng dài hạn ấy ra sao với sức khỏe của cư dân các quốc gia cuối nguồn là hoàn toàn không được quan tâm tới.
Sai trái: vì các phân tích chỉ dựa trên sự phỏng đoán / speculation, với kết luận chủ quan và hoàn toàn thiếu những bước nghiên cứu có thực chất để rồi vẫn đi tới khẳng định là: “Dự án sẽ có ảnh hưởng tích cực về kinh tế trong các bước phát triển bền vững của Lưu vực sông Mekong. Đó chỉ là một kết luận vu vơ mà không đưa ra được các dữ kiện hay phân tích thuyết phục nào.
HẬU QUẢ NHÃN TIỀN NGAY GIAI ĐOẠN MỘT
Ngay giai đoạn đầu thực hiện kế hoạch khai thông sông Mekong, hậu quả tức thời là đã có một số tác hại môi sinh giáng trên đầu các cư dân sống trong lưu vực. Trong Mùa Mưa năm 2002, tại quận Chiang Khong tỉnh Chang Rai Thái Lan có nhiều khúc bờ sông vốn bền vững trong bao năm, nay bị sụp lở. Chỉ riêng làng Pak Ing đã mất đi một mẫu đất do nạn xói mòn này. Ba ngôi làng kế cận cũng mất 9 mẫu đất cùng với nhiều căn nhà bị trôi xuống sông. Phía tả ngạn bên Lào, hơn 100 gia đình thuộc làng Don Sawan tỉnh Bokeo phải di tản vì nguy cơ sụp lở càng lan rộng.
Niwat Roykaek thuộc Nhóm Bảo Tồn tỉnh Chiang Khong nhận định: “Dân trong vùng sống bằng cá lưới từ sông Mekong và cả sống bằng hoa màu trồng dọc theo hai bên bờ sông ấy. Con sông là mạch sống của họ nên cần phải khảo sát thật kỹ càng trước khi khai thác” (5).
Các nhà hoạt động môi sinh Bắc Miến Điện đã yêu cầu ngưng ngay kế hoạch phá đá trên khúc sông Mekong dài 234 km chảy dọc theo biên giới phía đông bắc Miến vì khúc sông này vốn là nguồn sống của các sắc tộc Lahu, Shan, Loi La và En (2). Và cũng đã có 52 tổ chức phi chính phủ [NGO/ Non Governmental Organizations] lên tiếng phản đối Dự án Phá Ghềnh Thác sông Mekong do những tác hại không thể chấp nhận được đối với ngư nghiệp, hệ sinh thái của con sông như một toàn thể và ảnh hưởng trên cư dân sống dọc con sông. Họ yêu cầu phải ngưng ngay dự án phá đá khai thông mở rộng dòng sông cho tới khi nào hoàn tất được các bước lượng giá đúng mức về “hậu quả môi sinh và xã hội” trên các cộng đồng cư dân sống trong lưu vực.
Giữa hai tháng 03 và 04, 2002 hai khúc ghềnh đá Tang Ao và Tang Luang đã bị triệt hạ và dân chúng Miến Điện sống trong khu vực thì hoàn toàn không được thông báo. Họ chỉ được biết khi thấy vô số cá bị chết, nồi dềnh, trôi giạt và thối rữa không còn ăn được. Ngoài cá, dân địa phương còn sống bằng nguồn lợi tức của rong tảo (riverweed / kai) mọc trên các ghềnh đá và nay thì cũng không còn nữa. Vẫn theo kế hoạch trên, thì sẽ có thêm 16 đoạn ghềnh thác nữa thuộc khu vực bang Shan Bắc Miến Điện và Lào sẽ bị phá hủy vào đầu năm tới (2).
Tưởng cũng nên nhắc tới ở đây một khía cạnh khá mỉa mai là không phải do chính quyền Hà Nội hay Nam Vang, nhưng chính mấy chục tổ chức nhỏ bé của cư dân Miến Điện chưa hẳn có tự do ấy lại lên tiếng đòi hỏi quyền sống cho hai nước láng giềng rất xa họ: “Kế hoạch phải có được sự đồng thuận của tất cả các quốc gia nơi có con sông Mekong chảy qua bao gồm cả Cam Bốt và Việt Nam”.
TÁC HẠI TẦM XA TRÊN CAM BỐT VÀ VIỆT NAM
Dự án phá đá, phá các khúc ghềnh thác có những hậu quả ra sao trước hết là đối với 4 quốc gia thượng nguồn (Trung Quốc, Miến Điện, Thái Lan và Lào) rồi sau đó là 2 nước hạ nguồn (Cam Bốt và Việt Nam) là những vấn nạn chưa có lời giải đáp.
Do cải thiện giao thông đường sông không chỉ giúp gia tăng xuất cảng hàng hóa thặng dư của TQ đồng thời tạo thuận cho việc khai thác các nguồn tài nguyên của các quốc gia hạ nguồn.
Nhưng câu hỏi quan trọng nhất được đặt ra là những lợi lộc kinh tế ấy và cả cái giá phải trả sẽ được phân phối ra sao đối với các quốc gia trong lưu vực?” (5).
Trước mắt thì quốc gia hưởng lợi nhất vẫn là Trung Quốc: hàng hóa Trung quốc sẽ tràn ngập đổ xuống các tiểu quốc phương Nam, cũng những con tàu 700 tấn ấy sẽ chuyên trở về Trung Quốc những tài nguyên thiên nhiên từ Miến Điện, Lào, Thái Lan để phục vụ cho nền kỹ nghệ đang rất phát triển do có thêm dồi dào nguồn thủy điện từ những con đập bậc thềm khổng lồ Vân Nam cũng từ nguồn nước con sông Mekong.
Tây Tạng là nơi phát nguồn con sông Mekong, Trung Quốc là nước xa nhất trên phía thượng nguồn nên rất ít bị ảnh hưởng do kế hoạch phá đá phá các khúc ghềnh thác trên sông Mekong. Nhưng kế hoạch đó đã có tác hại ngay trước mắt trên sinh cảnh và đời sống cư dân của các nước hạ nguồn như Miến Điện, Thái Lan và Lào, dĩ nhiên còn có ảnh hưởng dây chuyền trên đời sống cư dân của hai nước ở dưới xa là Cam Bốt và Việt Nam. Sự thay đổi đột ngột nhịp độ dòng chảy thiên nhiên của con sông Mekong gây hậu quả xói mòn và cả sụp lở bờ sông, hủy diệt nguồn cá như nguồn protein chính của cư dân sống trong lưu vực.
Đứng trước những tai ương có thể xảy ra, đến bao giờ thì người dân Việt Nam và Cam Bốt mới được thông báo một cách đầy đủ và cả quyền được tham gia ý kiến? (4)
Vì gặp phải quá nhiều chống đối của cư dân địa phương và các tổ chức bảo vệ môi sinh Bắc Thái Lan nên Dự án Giai đoạn Một đã phải dừng lại một thời gian.
Giai đoạn Hai 2015:
Nhưng để rồi 14 năm sau, đến tháng 12, 2015 Trung Quốc lại tiếp tục triển khai kế hoạch phá đá phá ghềnh thác trên sông Mekong, và nay có tên Dự án Mười Năm Phát triển Thuỷ vận Quốc tế trên Sông Lancang-Mekong / Development Plan for International Navigation on the Lancang-Mekong River (2015-2025).
Đây không chỉ nhằm gia tăng trao đổi thương mại mà Bắc Kinh còn có tham vọng củng cố thêm ảnh hưởng bao trùm lên toàn vùng với sáng kiến chiến lược "Một Vành Đai, Một Con Đường / One Border One Road / OBOR Initiative".
Và Dự án vẫn chỉ được tham khảo giữa 4 quốc gia thượng nguồn: Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Miến Điện trong khi quốc gia hạ nguồn là Cam Bốt và cuối nguồn là Việt Nam thì không được đếm xỉa tới cho dù bị ảnh hưởng nặng nề nhất và vẫn chưa thấy tiếng nói phản đối mạnh mẽ lẽ ra phải có từ hai quốc gia Việt Nam và Cam Bốt.
clip_image014
Hình 4: Ngày 19.04.2017, các kỹ sư địa chất Trung Quốc trên con tàu khảo sát cho Dự án phá đá Giai đoạn Hai, khai thông khúc sông Mekong giữa biên giới Lào-Thái. [Nguồn: Reuters/ JorgeSilva]
Vào ngày 19.04.2017, chỉ mới đây thôi, 60 kỹ sư Đại Hán trên 3 con tàu từ Trung Quốc đã thực hiện cuộc khảo sát Giai đoạn Hai Dự án 10 Năm Phát triển Thuỷ vận Quốc tế trên Sông Lancang-Mekong sẽ tiếp tục phá hết các khối đá trên các khúc sông ghềnh thác trên suốt 890 km đường sông từ giang cảng Tư Mao Vân Nam xuống Chiang San, Chiang Khong Bắc Thái, xuống xa tới cố đô Luang Prabang của Lào.
Một viên kỹ sư Tàu không muốn nêu tên cho biết: công việc của họ nằm trong đại dự án "Một Vành Đai Một Con Đường / One Belt One Road" nhưng trên thực tế thì kế hoạch phá đá phá ghềnh thác trên Sông Mekong đã có trước đó (2).
Thực chất với TQ, thì kế hoạch khai thông sông ngòi, xây dựng cầu đường và những hạ tầng cơ sở khác chỉ nhằm ưu tiên phục vụ cho quyền lợi của TQ, và các nước nhỏ lân bang chỉ được xem như những tiện nghi chánh trị của Bắc Kinh.
Cho dù vẫn phải gặp lại sự chống đối mạnh mẽ của cư dân Thái và hàng trăm tổ chức bảo vệ môi sinh NGOs vùng Bắc Thái Lan [Chiangkhong Conservation Group and Save the Mekong Campaign], nhưng xem ra chánh quyền quân nhân Thái và nhà nước toàn trị Lào luôn luôn có chính sách mở cửa đón nhận những khoản đầu tư khổng lồ đến từ Trung Quốc. Làm ăn với các thể chế "toàn trị và tham nhũng" luôn luôn là quyền lực mềm / soft power của chính quyền Bắc Kinh [Hình 5].
Có thêm phương tiện giao thông và chuyên chở, những hàng hoá rẻ tiền thặng dư của TQ từ đồ điện tử tới các đồ nhựa gia dụng sẽ đổ vào các nước láng giềng đã giết chết các nền công nghệ nhỏ địa phương. Không chỉ có thế, TQ còn xuất cảng đủ các loại nông phẩm cũng với rẻ mạt sẽ giết chết cả nền nông nghiệp trồng trọt tại các quốc gia lân bang, biến họ thành một tầng lớp tiêu thụ không sản xuất và càng ngày càng lệ thuộc vào Phương Bắc.
clip_image016
Hình 5: Tháng 2, 2017 hơn 500 cư dân tỉnh Chiang Khong Bắc Thái đã tụ họp phản đối kế hoạch khai thông sông Mekong của Trung Quốc với biểu ngữ: "Sông Mekong không thể đem bán: ngưng ngay dự án phá ghềnh thác". Tong Phun là nhà thơ Thái Lan nằm giữa tấm biểu ngữ lớn; các phong trào bảo vệ môi sinh luôn luôn được sự tham gia của giới văn chương nghệ thuật Thái. Liệu đến bao giờ thì "hình ảnh mơ ước" ấy mới có thể xuất hiện ở Việt Nam? [Nguồn: EarthRights International, 02.13.2017]
Thongpho Vongsriprasom, nguyên Bộ trưởng Canh nông Lào đã lên tiếng báo động là kế hoạch phá đá / rocks phá ghềnh thác / rapids trên sông Mekong sẽ làm tăng vận tốc dòng chảy và cộng thêm với sóng lớn / waves của các con tàu hàng sẽ huỷ hoại các bờ sông, vốn là vùng canh tác rất màu mỡ của người dân Lào, trong khi chỉ có 4% diện tích nước Lào phù hợp cho nông nghiệp (1).
clip_image018
Hình 6: Khúc sông Mekong nơi cố đô Luang Prabang, vẫn có một nguồn thực phẩm nông sản hoa màu ven sông với lớp đất phù sa màu mỡ. [Photo by Ngô Thế Vinh]
Theo ước tính của MRC / Uỷ Hội Sông Mekong thì vận tải đường sông tuy dài hơn (từ Tư Mao tới Luang Prabang là 890 km, trong khi khoảng cách đường bộ chỉ có 510 km) nhưng vẫn giảm thiểu được 20% tổn phí vận chuyển; nhưng liệu các "chuyên gia công chức" của MRC có đủ tầm nhìn xa để đánh giá những thiệt hại trên toàn hệ sinh thái và các tổn thất kinh tế xã hội lâu dài trên các cộng đồng cư dân địa phương?
Theo Viện Nghiên cứu Phát triển Thái/ TDRI / Thailand Development Research Intitute cho rằng khi Thái quyết định hợp tác với Trung Quốc trong kế hoạch phá đá khai thông sông Mekong cho các con tàu lớn lưu thông, thì Thái Lan chỉ có "mất nhiều hơn là được" từ dự án này.
Wiroon Kampilo nguyên chủ tịch Phòng Thương Mại Chiang Rai Bắc Thái đưa ra nhận định với báo giới địa phương rằng: "Doanh nghiệp Thái chẳng được lợi lộc gì từ Dự án Phát triển Thuỷ vận Quốc tế trên Sông Lancang-Mekong vì chúng ta có rất ít hàng hoá cần vận chuyển qua đường sông để bán sang Tàu và chỉ có Trung Quốc sẽ thực sự được hưởng lợi" (2).
clip_image020
Hình 7: Trung Quốc dùng mìn và chất nổ phá đá phá các ghềnh thác trên khúc sông Mekong nơi biên giới giữa Bắc Thái Lan và Lào. [Nguồn: Chiang Rai Times, Jan 17, 2017]
Tác hại từ những con đập bậc thềm Vân Nam còn đó, cộng thêm với dự án 12 con đập hạ lưu trên đất Lào và Cam Bốt, nay lại thêm bước tái khởi động kế hoạch mở rộng phá đá phá các khu ghềnh thác trên sông Mekong, hậu quả sẽ là những tác hại tích luỹ. Hậu quả tác hại trước mắt trên các cộng đồng cư dân nghèo trong lưu vực là mất nguồn cá và mất nguồn nông sản trồng trọt ven sông và trực tiếp đe doạ an ninh thực phẩm của họ. Tất cả những bước phát triển không bền vững ấy / unsustainaible development, khiến cả một hệ sinh thái phong phú của con sông Mekong chỉ đứng thứ hai sau con sông Amazon đang chết dần.
clip_image022
Hình 8: Những con tàu lớn Trung Quốc từ các giang cảng Tư Mao/ Simao và Cảnh Hồng / Jinhong, Vân Nam chở đầy hàng hoá Made in China đang xuôi dòng đổ xuống các tỉnh Bắc Thái Lan. Photo by Ngô Thế Vinh]
Từ Sáng Kiến Hành Lang Kinh Tế Bắc Nam Lưu Vực Lớn Sông Mekong: Greater Mekong Subregion/ GMS North-South Economic Corridor Flagship Initiative tới sáng kiến dự án chiến lược toàn cầu Một Vành Đai Một Con Đường/ One Belt One Road Initiative mới đây của Trung Quốc, thì một quốc gia nhỏ bé như nước Lào chỉ với 7 triệu dân [ít hơn so với dân số Sài Gòn 8,5 triệu], trên một diện tích 235.800 km2 mật độ dân số 31/ km2 cho tới nay trong suốt dòng lịch sử, vẫn đúng như nhận định của Bernard Fall: "Nước Lào không được coi là một thực thể địa dư, chủng tộc hay xã hội mà thuần chỉ là một tiện nghi chính trị. / Laos at the time was neither a geographical nor an ethnic or social entity, but merely a political convenience".
Không phải chỉ có Lào, mà toàn lưu vực sông Mekong cũng đang là tiện nghi chính trị và kinh tế của Trung Quốc, đã và đang bị Bắc Kinh khai thác một cách huỷ hoại và không bền vững / destructive and unsustainable development với ưu tiên cho mục tiêu đem lợi nhuận cho Trung Quốc, nhưng với những cái giá rất cao phải trả về suy thoái phẩm chất cuộc sống của hàng bao nhiêu triệu cư dân nơi hạ nguồn.
California, 12.06.2017NGÔ THỀ VINH

BẦU CỬ QUỐC HỘI: CƠN BÃO MACRON

ảnh bài 5 -1
Tsunami, raz de marée. Người ta dùng những chữ đó, không phải để nói về thủy triều Nhật Bản, mà để mô tả kết quả bầu cử Hạ Viện Pháp. Phong trào En Marche của tân Tổng thống Macron, như một làn sóng vũ bão, đã làm trôi các chính đảng, tràn vào Quốc hội, thay đổi hoàn toàn bộ mặt chính trị Pháp. Trò chơi ngoạn mục của Macron tiếp diễn.

Cuộc bầu cử dân biểu ngày Chủ nhật 11/06 mới chỉ là vòng đầu, phải chờ vòng hai, Chủ nhật tới, mới có kết quả chính thức, nhưng người ta phỏng đoán không sợ sai lầm là phong trào La République en Marche, LREM, của Macron sẽ thắng rất xa số ghế đa số tuyệt đối cần thiết, đè bẹp đối phương, từ tả sang hữu.
Ngay từ tối Chủ nhật, người ta đếm không hết những chính trị gia hàng đầu bị loại, tuyên bố sẽ rời bỏ chính trị, hay lập những phong trào mới.
CƠN BÃO CHÍNH TRỊ
Dân Pháp bỏ phiếu hai vòng, vòng đầu để loại bớt con số ứng cử viên đông đảo (gần 8 ngàn ứng cử viên tranh nhau 577 ghế). Ứng cử viên nào chiếm trên 50% số phiếu sẽ đắc cử. Nếu không, những người chiếm trên 12,5 % số cử tri ghi danh sẽ lọt vào vòng hai.
Căn cứ trên kết quả vòng đầu, người ta phỏng đoán LREM sẽ đưa vào hạ viện trên 400 dân biểu (từ 400 tới 460, tùy cơ quan thăm dò), trong khi chỉ cần 289 ghế (trên tổng số 577) để có đa số tuyệt đối ở Hạ viện, đủ để bổ nhiệm Thủ tướng và thông qua các đạo luật. Nhắc lại: Quốc hội Pháp có hai viện, thượng và hạ, nhưng Hạ viện giữ vai trò quyết định. Hai viện thảo luận, biểu quyết về một đạo luật, nhưng khi có bất đồng ý kiến, Hạ viện có tiếng nói cuối cùng.
ảnh bài 5 -2
LREM một mình, chiếm phần bánh lớn nhất. Còn lại mảnh vụn, trên 100 ghế, chia cho tất cả các đảng khác, từ tả sang hữu.
Hai đảng LR (Les Républicains, Đảng Cộng hòa, hữu phái ôn hòa) và PS (Parti socialiste, Đảng Xã hội, tả phái ôn hòa) đã thay nhau cầm quyền từ nhiều thập niên, thua nặng. Hai đảng này, chiếm trên 90% số ghế trong Quốc hội hiện tại, một sớm một chiều bị gạt ra lề đường.
LR, liên kết với đảng đứng giữa UDI, chỉ chiếm trên dưới 100 ghế, mất một nửa, trở thành một nhóm đối lập không có ảnh hưởng gì.
PS còn thê thảm hơn nữa. PS, liên kết với đảng xanh và một vài nhóm tả phái ôn hòa) sẽ mất 90% dân biểu, chỉ còn từ 20 tới 30 ghế, so với 290 ghế - đa số tuyệt đối trong Quốc hội cũ. Trong đệ ngũ Cộng hòa (từ 1958), chưa bao giờ người ta chứng kiến một cuộc thanh trừng dữ dội tới mức độ đó.
Tất cả những người lãnh đạo đảng Xã hội bị loại ngay vòng đầu bởi những ứng cử viên vô danh LREM, hôm qua hàng xóm cũng không biết tên, biết mặt, kể cả tổng thư ký đảng, Jean Chistophe Cambadélis (8 % phiếu bầu!), hay ứng cử viên Tổng thống Benoit Hamon. Những nhân vật này, trước đây, với tên tuổi và địa vị của họ, chỉ cần ghi tên cũng đã coi như thắng cử. Những ứng cử viên xã hội hiếm hoi tai qua nạn khỏi là những người đã ủng hộ Macron, được LREM tha tội, không đưa người ra tranh cử.
Hai đảng cực đoan, FN (Front National, Mặt trận Dân tộc, cực hữu), và LFI (La France Insoumise, Nước Pháp bất khuất, cực tả), lên như diều trong cuộc tranh cử Tổng thống, cũng chịu chung số phận. LFI, liên hiệp với Đảng Cộng sản, sẽ có không quá 10 dân biểu, không đủ 15 ghế để thành lập một nhóm để có tiếng nói trong hạ viện. FN, đảng cực hữu đã đưa Marine Le Pen vào vòng chung kết trong cuộc tranh cử Tổng thống, sẽ chiếm từ 1 tới 8 ghế. Từ 11 triệu phiếu trong cuộc bầu cử Tổng thống, các ứng cử viên FN tụt xuống còn dưới 3 triệu.
DÉGAGISME
Những lý do gì khiến Macron thắng một cách dễ dàng như vậy?
Tạm đưa vài lý do:
- Thứ nhất: dân Pháp đưa Macron vào điện Elysée, muốn cho ông ta đa số ở Hạ Viện để cải cách nước Pháp. Có người dùng chữ ‘’réparer‘’ (sửa chữa), ‘’réparer la France’’, sửa chữa nước Pháp, như người ta sửa chữa một cái xe cũ. Macron đã chứng tỏ, trong một tháng đóng vai Tổng thống, ông ta dù trẻ tuổi nhưng có bản lãnh và khả năng lãnh đạo.
- Thứ hai: Các đảng cầm quyền LR, PS không thích ứng với thời đại, vẫn suy nghĩ, hành xử như trước, trong khi thế giới đã thay đổi, nước Pháp đã thay đổi, người Pháp đã thay đổi. Xã hội Pháp ngủ gà, ngủ gật, chỉ chờ một người có khả năng, táo bạo, một khuôn mặt mới. Khuôn mặt đó là Macron.
- Thứ ba: Các đảng cực đoan lên như diều trong cuộc tranh cử tổng thống nhờ những lý luận mị dân, những giải pháp đơn giản nhưng ăn khách (chấm dứt di dân, chận đứng Hồi giáo với FN , chống tài phiệt, san bằng những bất công với LFI). Những lời hứa hẹn đó không hấp dẫn nữa trong cuộc tranh cử Quốc hội mà cử tri biết họ sẽ chẳng làm được gì vì sẽ là thiểu số.
- Thứ tư: tất cả các đảng phái đều có cái nhìn bi quan, mô tả nước Pháp với những viễn ảnh đen tối. Macron nhìn tương lai một cách lạc quan, nghĩ nước Pháp có dư điều kiện để nắm lại vai trò một cường quốc nếu chấp nhận cải cách. Các chính khách khác quay đi quay lại những đĩa hát đã quen, cả nước đã thuộc lòng, Macron dùng một ngôn ngữ thực tiễn, cụ thể, dễ hiểu.
- Thứ năm, quan trọng hơn cả: tất cả đều là nạn nhân của ‘’chủ nghĩa dégagisme‘’, ra đời từ những cuộc ‘’cách mạng mùa Xuân’’ trước đây ở Bắc Phi. ‘’Dégager‘’ nghĩa là tống khứ, dẹp đi, cho về vườn, cho về nhà ngồi chơi xơi nước tất cả những chính khách đã thay nhau cầm quyền, coi chuyện quốc gia là đất dụng võ dành riêng cho mình. Xuất hiện ở Tunisie, nơi tiếng Pháp còn thông dụng, những biểu ngữ ‘’DÉGAGEZ!‘’ lan tràn khắp Bắc Phi, Trung Đông, ngày nay tới Pháp. Nếu có một chủ nghĩa nào được dân Pháp chia xẻ, từ tả sang hữu, chủ nghĩa đó tên là “dégagisme‘’.
Bị ‘’dégagés’’, hàng loạt chính khách Pháp, hôm qua còn mơ ghế Bộ trưởng, Thủ tướng hay Tổng thống, tuyên bố giã từ võ khí. Quyết định đó không phải đơn giản, vì những người làm dân biểu từ lâu năm, quen với đời sống vật chất thoải mái, đã quên thói quen làm việc.
BẠC TRIỆU
ảnh bài 5-3
Bị mất ghế ở Quốc hội, ngoài khía cạnh chính trị, cũng là một vấn đề lớn về kinh tế đối với các đảng phái. Nước Pháp là nước của đủ mọi hình thức trợ cấp. Các đảng phái chính trị sống nhờ trợ cấp của nhà nước. Số tiền trợ cấp tính trên số dân biểu, nghị sĩ và số phiếu mỗi đảng đạt được (trên 1 euros một năm cho mỗi lá phiếu). Mục đích của việc tài trợ là để tránh cho các đảng phái khỏi rơi vào tay các thế lực tài phiệt. Ngày nay, các đảng phái có quyền nhận sự đóng góp của tư nhân, nhưng hạn chế 7500 Euros mỗi người, khác với Hoa Kỳ, tư nhân có thể đóng góp vô giới hạn cho các chính đảng. Trong năm 2015, đảng Xã hội PS đã nhận trên 24 triệu euros trợ cấp, UMP, ngày nay là LR, 18 triệu. Khi LR mất một nửa dân biểu và phiếu bầu, sẽ mất một nửa trợ cấp. LR chắc sẽ phải tính chuyện bán trụ sở, dời tới một nơi rẻ tiền hơn. Đảng Xã hội, mất 90 % dân biểu và phiếu bầu, sẽ phải nghĩ đến việc sa thải ít nhất 80% trong số 600 nhân viên làm việc tại trụ sở Đảng.
Trái lại, LREM với lực lượng dân biểu hùng hậu và số phiếu bầu đáng kể, sẽ là đảng chính trị giàu nhất, dù chỉ ra đời từ một năm nay.
BÉNI DES DIEUX
Ngay cả những người hồ nghi ngày nay phải nhìn nhận Macron là một hiện tượng. Có người dùng thành ngữ ‘’béni des Dieux‘’ (được ân sủng của Thượng Đế), hay hơn thế nữa, người đi trên nước (marcher sur l’eau), giống như Jésus-Christ. Cái gì ông ta mó vào cũng trở thành vàng. Chỉ cần in danh hiệu LREM, hình Macron thật lớn trên truyền đơn cũng đủ trở thành dân biểu. Cũng như chỉ in bông hồng, biểu tượng của đảng Xã hội, thật nhỏ, cũng đủ để bị loại, dù khả năng tới đâu, uy tín tới đâu.
Tới giờ này, mọi ngọn gió đều thổi sau lưng “the kid‘’, mọi chuyện đều thuận chiều, xuôi gió với Macron:
- Đối phương chính trị, rất đông, đành bó tay, bất lực. Ông ta cũng chẳng cần lên tiếng, cãi cọ. Nếu bên tả đả kích ông ta là tay sai của giới kinh tài, kẻ thù của người nghèo, người yếu (ám chỉ quá khứ làm việc ở ngân hàng của Macron), đã có bên hữu tố cáo ông ta là một tay thiên tả nguy hiểm. Trên thực tế, Macron là người thực tiễn. Về mặt kinh tế, ông ta có khuynh hướng tự do, trao hai bộ kinh tế và ngân sách cho Le Maire và Darmanin, hai chính khách leaders hữu phái, cựu LR ly khai. Về mặt xã hội, Macron có khuynh hướng nhân bản, nhưng thực tiễn. Ông ta nói muốn phân phát, phải kiếm tiền; muốn giải quyết nạn thất nghiệp, phải cởi trói các xí nghiệp khỏi thuế khoá quá nặng và thủ tục hành chánh, luật lệ quá rườm rà, quá khắt khe.
- Những phản kháng, chỉ trích đến từ bốn phía không gây một tiếng vang, vì các đảng chính trị đã mất uy tín.
Ngay cả những nghiệp đoàn, đã từng làm tê liệt nước Pháp mỗi lần chính phủ muốn cải cách đôi chút cũng thuận lợi cho Macron. Nghiệp đoàn CGT, có quá khứ Mác xít, cực đoan nhất, vừa mất vai trò số một qua cuộc bầu cử trong các xí nghiệp tư. Nghiệp đoàn CFDT, thắng cử, là nghiệp đoàn ôn hòa, chủ trương đối thoại để tìm giải pháp. Nghiệp đoàn thứ ba, Force Ouvrière, tuyên bố sẽ không chống đối trên nguyên tắc, sẵn sàng thương lượng.
Có nhiều dấu hiệu cho thấy Macron có thể sửa đổi luật lao động bằng những sắc lệnh (ordonnances) khỏi cần biểu quyết, vì vấn đề phải được giải quyết cấp bách, trong khi môt đạo luật tranh cãi ở Quốc hội, đi qua đi lại từ Hạ tới Thượng viện, phải mất hai năm, thêm một, hai năm nữa mới có hy vọng thực thi. Các nghiệp đoàn chắc sẽ nhượng bộ, mặc dù những cải cách gần đây của Hollande, mềm dẻo hơn, đã làm tê liệt nước Pháp, bởi vì Macron tuyên bố trước sẽ không lùi bước và các nghiệp đoàn biết rằng nếu đưa ra Quốc hội, các dân biểu En Marche sẽ biểu quyết tất cả những biện pháp Macron đề nghị.
TỪ MERKEL TỚI POUTINE
- Macron tiếp tục làm người ta ngạc nhiên, nếu không thán phục.
Khi ông ta lập phong trào En Marche, thiên hạ mỉm cười. Một đảng chính trị phải bắt đầu từ hạ tầng, phải trưởng thành, sinh sôi, phát triển, ít nhất mười, hai mươi năm mới hy vọng thành hình. Macron đã làm trong một năm.
Macron tuyên bố ra tranh cử Tổng thống, giới chính trị mỉa mai: lại thêm một anh khùng muốn lên TV cho hàng xóm biết mặt.
Macron đắc cử. Chính giới nhăn mặt: để coi một anh chàng 39 tuổi, không kinh nghiệm, xoay xở ra sao trước các con cáo già quốc tế. Macron tỏ ra rất tự tin, rất chững chạc, rất… tổng thống. Tự nhiên với Merkel, ngang hàng với Trump, thân thiện với Trudeau, cởi mở với các lãnh tụ Âu Châu.
Với Nga, Macron đi một chiêu đáng nể. Poutine (Putin) đang gặp khó khăn ở Syrie, khó khăn nội bộ vì bế tắc kinh tế, khó khăn với Âu Châu sau vụ xâm lấn Crimée, khó khăn với Hoa Kỳ vì Quốc hội đang điều tra về liên hệ giữa Trump với Nga. Hơn bao giờ hết, Poutine, cô lập, muốn nối lại đường dây với Âu Châu. Người có can đảm đưa tay ra kéo Poutine xích lại với Âu Châu là Macron. Âu Châu tán thưởng, vì biết rằng có rất nhiều vấn đề trên thế giới sẽ không có giải pháp, nếu không có bàn tay của Kremlin.
Macron đón tiếp Poutine trong khung cảnh huy hoàng của cung vua ở Versailles, nhưng thẳng thắn trình bày quan điểm của Pháp, của Âu Châu. Và không ngần ngại cho ‘’Nga hoàng‘’ một bài học về báo chí, khi đề cập tới những tờ báo Nga do Kremlin giựt giây, đã bôi nhọ Macron và bà xã trong suốt thời gian tranh cử. Poutine đứng chịu trận, mặc dù nổi tiếng là người có égo rất lớn. Người Pháp hãnh diện thấy một lãnh tụ Tây đương đầu với một cường quốc, giống như khi Villepinte, Bộ trưởng Ngoại giao của Chirac, đọc diễn văn ở trụ sở Liên Hiệp Quốc, giải thích tại sao Pháp không nhắm mắt theo G. Bush Jr trong cuộc phiêu lưu không lối thoát ở Iraq.
BRIGITTE
- Ngay cả chuyện bà vợ Macron lớn hơn chồng 24 tuổi cũng trở thành một lợi khí chính trị. Macro nói việc người ta diễu cợt dạy ông ta một điều: người ta không thể làm gì, xây dựng gì nếu bận tâm tới cái nhìn của người khác. Macron chứng tỏ mình muốn gì, có đủ nghị lực để vượt qua những thử thách. Phụ nữ dần dần có cảm tình với Brigitte Macron vì thấy bà ta đã chứng tỏ đời người đàn bà không chấm dứt ở tuổi 40.
- Ngay cả trên bình diện ngoại giao, thời cuộc cũng mỉm cười với Macron. Trump tìm cách làm suy yếu liên hiệp Âu Châu, Theresa May gặp khó khăn ở Anh sau Brexit, đây là lúc cả Âu Châu muốn củng cố liên hiệp. Âu Châu coi Macron, cùng với Merkel, là lãnh tụ của liên hiệp, vì Macron là người đã tránh cho nước Pháp, và từ đó cho cả Âu Châu vì phản ứng domino, rơi vào tay một đảng cực đoan, chủ trương bế quan toả cảng.
Đức ủng hộ Macron vì thấy ông ta có thể cải cách nước Pháp, trái với một Hollande quá e dè. Đức và Âu Châu cần một nước Pháp mạnh, vì Pháp cùng với Đức là hai quốc gia rường cột của liên hiệp. Âu Châu, thất vọng với các nhà lãnh đạo Pháp trước đây, đặt kỳ vọng trên hai vai ông tổng thống trẻ.
NHỮNG KHUÔN MẶT MỚI
Trước ngày bầu cử, các chính đảng tự tin, nghĩ họ có kinh nghiệm tranh cử, có cơ sở ở các địa phương, sẽ chặn đứng cơn sóng Macron, với những ứng cử viên chân ướt chân ráo, hầu hết chưa hề hoạt động chính trị, được tuyển lựa qua … internet. Kết quả, LREM sẽ mang vào một đội dân cử hùng hậu nhất trong lịch sử chính trị Pháp. Một bộ mặt khác của nước Pháp. Dân biểu tiêu biểu của Pháp trước đây là một người da trắng, 66 tuổi, làm nghề tự do (bác sĩ, kỹ sư) hay công chức. Dân biểu LREM là những người thuộc nhiều sắc tộc, làm đủ nghề, trẻ hơn và trên 40% là phụ nữ.
Tất cả đều thuận buồm xuôi gió với ‘’the kid‘’. Một điểm đen: số cử tri tham dự bầu cử quốc hội quá yếu: 50% . Một nửa nước Pháp còn ngần ngại đứng nhìn. Macron sẽ phải thuyết phục để họ khỏi nghĩ mình đứng ngoài lề.
Thêm nữa, yếu điểm của một đa số quá mạnh cũng có nghĩa là những khuynh hướng khác không có tiếng nói ở Quốc hội. Khi một khuynh hướng không được diễn tả ở Quốc hội, nó có thể diễn tả bằng bạo động ngoài đường phố. Nhất là ở một xứ thích biểu tình, đình công, bãi thị như nước Pháp. Người ta chờ xem Macron xoay xở ra sao để có thể sửa đổi luật lao động trong những tháng tới mà không làm tê liệt nước Pháp. Đó là một thử thách trước mắt. Đối với Macron, đó là một thử thách quan trọng hàng đầu, vì Macron coi việc giải quyết nạn thất nghiệp, cùng với cải cách giáo dục, là ưu tiên số một để cải cách nước Pháp. Nếu ông ta đầu hàng, tất cả những dự án cải cách khác sẽ bị xếp xó, như trong quá khứ. Nếu thành công, Macron có thể tiếp tục làm công việc chưa ai làm, chưa ai dám làm: ‘’sửa chữa‘’ nước Pháp.
Một vấn đề khác: một đội ngũ dân biểu quá đông đảo, không kinh nghiệm, chưa phải là đảng viên, có thể trở thành một đám nghị gật, hay ngược lại, trở thành những dân cử thiếu kỷ luật, phản ứng không lường được. Giới thân cận chính quyền trấn an: chuyện đó khó thể xảy ra, vì Macron làm việc có phương pháp. Và những dân biểu mới được tuyển lựa trước hết trên tiêu chuẩn muốn đóng góp cải thiện xã hội. Chờ xem. Cuốn phim Macron còn nhiều màn bất ngờ, ngoạn mục.Từ Thức
Paris 12 /06 / 17

Tiếng nước tôi: Khi nào cần 'xin' và khi nào thì 'được'

TTO - Thói quen dùng từ xin và được trước các câu nói, phổ biến đặc biệt trên trên truyền hình đã khiến cho những người yêu tiếng Việt phải thắc mắc, rằng dùng 'kính ngữ' trong nhiều trường hợp, có cần thiết?
Tiếng nước tôi: Khi nào cần 'xin' và khi nào thì 'được'
1. Dự tiệc cưới ở nhà hàng, tôi ngồi cạnh một phụ nữ nước ngoài biết tiếng Việt. Chị thắc mắc tại sao người dẫn chương trình nói “Xin được cảm ơn đã chọn nhà hàng chúng tôi và hân hạnh được phục vụ quý khách” thay vì “Cảm ơn đã chọn nhà hàng chúng tôi và hân hạnh phục vụ quý khách”. 
Thắc mắc này có hợp lý không?
Từ xin dùng trong câu cầu khiến giúp biểu đạt một sắc thái nhẹ nhàng hơn, chẳng hạn “xin giữ yên lặng” ít mệnh lệnh hơn so với “hãy giữ yên lặng”.
“Xin đời sống cho tôi mượn tiếng” (Bài Không tên số 1, Vũ Thành An, 1965) là cách diễn đạt thi vị của: đời sống ơi, hãy cho tôi mượn tiếng.
Trong khi ấy, cảm ơn là hành động lịch sự do chủ thể thực hiện hướng đến người đối thoại nên có thể không cần từ xin kèm theo.
Tuy nhiên, ta vẫn thường gặp cách nói “xin cảm ơn”. Bài thơ Còn chút gì để nhớ được Vũ Hữu Định (1942-1981) sáng tác năm 1970 có câu “xin cảm ơn thành phố có em / xin cảm ơn một mái tóc mềm”.
Hai câu này có thể hiểu là: cho phép tôi cảm ơn thành phố vì có em đang sống, cho phép tôi cảm ơn mái tóc của em. Người cảm ơn (vốn là “anh khách lạ”, chưa hề quen “em Pleiku má đỏ môi hồng”) đã xin phép vì muốn làm giảm sự đường đột.
Như vậy “xin cảm ơn” không còn nghĩa cầu khiến “hãy cảm ơn”, mà diễn đạt sự dè dặt, thận trọng, nhún nhường.
Tương tự, “xin giới thiệu”, “xin có ý kiến”... không có nghĩa là “hãy giới thiệu”, “hãy có ý kiến”... mà có nghĩa “cho phép tôi giới thiệu”, “cho phép tôi có ý kiến”.
2. Khi nhà hàng cảm ơn và phục vụ, thực khách là người được cảm ơn và được phục vụ. Trong trường hợp này, được diễn tả mối quan hệ bị động - chủ động giữa khách thể và chủ thể.
Chị người nước ngoài có lý khi đề nghị bỏ từ được trong câu nói của người dẫn chương trình.
Có ý kiến cho rằng “được đi học”, “được ăn ngon”... là nói tắt của “được cử đi học”, “được phục vụ món ăn ngon”...
Trong cách nói này, “được” nhấn mạnh khía cạnh vinh hạnh hoặc quyền lợi xét theo góc nhìn của chủ thể.
Do đó có thể hiểu “được phục vụ quý khách” là “được chọn để phục vụ quý khách”. Cách hiểu này còn gây tranh cãi vì có thể nhầm với quan hệ bị động - chủ động, nhất là khi đối tượng của hành động chưa được xác định.
3. Trong các trường hợp trên, từ xin trong xin cảm ơn đã thay đổi hàm nghĩa và có thể bỏ đi, từ được trong được cảm ơn có thể gây hiểu lầm. Tuy nhiên, việc dùng tùy tiện xin, được có xu hướng gia tăng trên các chương trình truyền hình.
Trong Gương mặt thân quen 2017 tập 3 phát trên sóng VTV3 ngày 27-5, người dẫn chương trình mở đầu bằng: “Xin được chào đón tất cả quý vị khán giả đang đến với chương trình Gương mặt thân quen 2017!”
Ta có thể bỏ cụm từ xin được trong câu này mà vẫn không làm ảnh hưởng đến nội dung cần diễn đạt.
Trong lễ tôn vinh Thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam 2016 phát trên sóng VTC16 ngày 10-7-2016, một trong hai người dẫn chương trình nói:
“Thay mặt ban tổ chức, chúng tôi xin được công bố danh sách top 100 thương hiệu, sản phẩm đạt danh hiệu thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2016” và “Chúng tôi xin được trân trọng kính mời...”.
Ta có thể thay xin được bằng trân trọng trong câu đầu và bỏ hẳn xin được trong câu sau.
Cân nhắc việc dùng các từ xin và được cũng là một cách trân trọng tiếng Việt vậy.TRƯỜNG LÂN

No comments:

Post a Comment