Tuesday, June 20, 2017

Bài viết hay(5074)

Phải công nhận VC hay thiệt khi liên tục tạo ra nhiều "sự cố" thu hút sự chú ý của dư luận nhằm đánh lạc hướng hay lái bà con qua đề tài khác thay vì tập trung mãi vào Formosa. Đảng đã nhận tiền của Tàu dù là TQ hay Taiwan thì phải ngậm miệng chứ đuổi tụi nó đi thì ...bể mánh hay sao? Chuyện mẹ Nấm cũng ít được bà con quan tâm cho dù cô đấu tranh cho bà con. Duy Thức, Hồ Hải cũng rơi vào quên lãng? Tội nghiệp.

Kiến nghị số 01 của các Luật sư Đồng Tâm

(v/v xác định 59ha đất đang có tranh chấp, khiếu nại, tố cáo tại Đồng Tâm có phải là đất quốc phòng hay không)
Hà Nội, ngày 19 tháng 6 năm 2017
Kính gửi:​
- Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội
- Chánh Thanh tra thành phố Hà Nội
Chúng tôi, những luật sư đang trợ giúp pháp lý cho những người dân ở xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội về những vấn đề liên quan đến 59ha đất đang có tranh chấp, khiếu nại, tố cáo tại Đồng Tâm.
Theo những người dân Đồng Tâm, 59ha này là đất nông nghiệp từ bao đời nay, không phải là đất quốc phòng theo như nhận định của một số đơn vị quân đội và chính quyền địa phương. Sau khi nghiên cứu một số hồ sơ tài liệu liên quan do người dân Đồng Tâm cung cấp, chúng tôi xin có ý kiến như sau:

1. Kết luận nội dung tố cáo số 47/KL-UBND ngày 31/10/2016 của UBND thành phố Hà Nội, UBND thành phố Hà Nội (sau đây gọi tắt là “KL số 47” – tài liệu 1) có đề cập đến 5 tài liệu quan trọng được coi liên quan đến đất quốc phòng tại xã Đồng Tâm:
a. QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 của Thủ tướng Chính phủ (tài liệu 2);
b. Quyết định số 386/QĐ-UB ngày 10/11/1981 của UBND tỉnh Hà Sơn Bình (tài liệu 1a);
c. “Sơ đồ phạm vi quản lý đất sân bay Miếu Môn”, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức do Lữ đoàn 28 phối hợp với UBND các xã (trong đó có UBND xã Đồng Tâm) lập ngày 07/5/1992; (tài liệu 2a)
d. QĐ 5383/QĐ-UBND ngày 20/10/2014 (tài liệu 3);
e. QĐ 551/QĐ-TM của Bộ Tổng tham mưu – Bộ Quốc phòng (tài liệu 3a).
2. QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 của Thủ tướng Chính phủ duyệt cấp cho Bộ Quốc phòng 208ha đất thuộc địa phận xã Trần Phú và Nông trường Lương Mỹ, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Sơn Bình để xây dựng sân bay Miếu Môn và các hạng mục công trình phục vụ sân bay đợt 1; ranh giới, tọa độ của đất cấp do đồng chí Bộ trưởng Quốc phòng và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Sơn Bình xác định cụ thể cho phù hợp với quy hoạch tổng mặt bằng khu vực...”.
Như vậy, thẩm quyền xác định ranh giới, tọa độ của khu đất 208ha theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Sơn Bình. Chúng tôi hiện không thấy văn bản nào có xác nhận của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Sơn Bình để xác định ranh giới, tọa độ của khu đất 208ha (tài liệu 4a). Chúng tôi đề nghị UBND thành phố Hà Nội cung cấp văn bản này (nếu có)?
3. UBND tỉnh Hà Sơn Bình có QĐ 386-QĐ/UB ngày 10/11/1981 về việc giao đất đợt 1 xây dựng sân bay Miếu Môn, trong đó đất thuộc địa giới hành chính xã Đồng Tâm gồm: Đất của HTX Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức 47.36 ha, đất của HTX vôi đá Miếu Môn 5ha (theo KL số 47).
Tuy nhiên theo người dân xã Đồng Tâm, đất của HTX vôi đá Miếu Môn nằm trên xã Trần Phú, huyện Mỹ Đức, không nằm trên xã Đồng Tâm.
Chúng tôi không có Quyết định 386 này cùng sơ đồ hay bản đồ kèm theo. Đề nghị UBND thành phố Hà Nội cung cấp (nếu có).
4. Theo KL số 47: Năm 1989, Bộ Tư lệnh Công binh bàn giao khu đất sân bay Miếu Môn cho Lữ đoàn 28 thuộc Quân chủng Phòng không – Không quân quản lý, sử dụng. Năm 1992, Lữ đoàn 28 phối hợp với các xã Trần Phú, Mỹ Lương huyện Chương Mỹ, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức lập “Sơ đồ phạm vi quản lý đất sân bay Miếu Môn” được UBND các xã xác nhận ngày 07/5/1992...Năm 2013, Lữ đoàn 28 phối hợp với Xí nghiệp đo đạc bản đồ - Cục bản đồ thuộc Bộ Tổng tham mưu tiến hành đo đạc, xác định diện tích đất 236,7 ha, tăng so với diện tích tại Quyết định số 113/TTg ngày 14/4/1980 của Thủ tướng Chính phủ giao là 28,7ha...
Theo chúng tôi, việc Lữ đoàn 28 phối hợp với các UBND xã để lập “Sơ đồ phạm vi quản lý đất sân bay Miếu Môn” là trái quy định của Thủ tướng Chính phủ tại QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 như chúng tôi đã nêu tại điểm 2 (thẩm quyền xác định ranh giới, tọa độ của khu đất 208ha theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Sơn Bình). Do đó, không thể nhận định “Sơ đồ phạm vi quản lý đất sân bay Miếu Môn” này có giá trị pháp lý.
Mặt khác, việc Lữ đoàn 28 chiếm và xác định diện tích 236,7ha vượt quá 28,7ha theo QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 (208ha) làm đất quốc phòng cho sân bay Miếu Môn là không có căn cứ pháp lý.
5. Quyết định 5383/QĐ-UBND ngày 20/10/2014 của UBND thành phố Hà Nội (“QĐ 5383”) về việc giao 236,7 ha đất cho Quân chủng Phòng không – Không quân (Bộ Quốc phòng). Quyết định này có những điểm vi phạm, sai luật như sau:
(i) QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 là quyết định cấp 208ha đất đợt 1 xây dựng sân bay Miếu Môn cho Bộ Quốc phòng và Quyết định số 386/QĐ-UB ngày 10/11/1981 của UBND tỉnh Hà Sơn Bình là quyết định giao đất đợt 1 (để thực hiện QĐ 113/TTg). Việc UBND thành phố Hà Nội ban hành QĐ 5383 giao chính đất đã được Thủ tướng cấp và UBND tỉnh Hà Sơn Bình đã giao cho Bộ Quốc phòng là không phù hợp pháp luật vì trên một diện tích đất không thể có quyết định giao đất 02 lần khi quyết định giao đất lần đầu vẫn còn có hiệu lực (và đã được thực hiện).
(ii) QĐ 5383 tự động đưa 236,7ha đất được đo thực địa trái pháp luật vào làm đất quốc phòng là trái với QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 của Thủ tướng Chính phủ (chỉ xác định diện tích 208ha).
(iii) Ngay sau khi nhận được QĐ 5383, Lữ đoàn 28 – Quân chủng phòng không không quân đã có công văn đề ngày 23/10/2014 khẳng định Lữ đoàn này chỉ quản lý sử dụng 208ha đất, không phải 236,7ha.
(iiii) QĐ 5383 căn cứ vào Luật đất đai 2013 (có hiệu lực từ 01/7/2014). Theo người dân Đồng Tâm, tại thời điểm năm 2014 phần diện tích đất để xây dựng sân bay Miếu Môn trên xã Đồng Tâm đều bỏ hoang hoặc giao khoán cho 14 hộ dân canh tác (và thực tế hiện nay cũng như vậy).
Điều 50 khoản 2 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính Phủ quy định:
“2. Đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh phải được sử dụng đúng mục đích đã được xác định. Đối với diện tích đất không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông báo cho đơn vị sử dụng đất để đưa đất vào sử dụng đúng mục đích; sau 12 tháng kể từ ngày được thông báo, nếu đơn vị sử dụng đất không khắc phục để đưa đất vào sử dụng đúng mục đích thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thu hồi để giao cho người khác sử dụng”.
Lẽ ra, nếu UBND thành phố Hà Nội thực hiện đúng quy định của Luật đất đai 2013 và QĐ 113/QĐ-TTg, nếu thấy diện tích nào của đất quốc phòng chưa được sử dụng hoặc không đúng mục đích quốc phòng, UBND thành phố Hà Nội phải thông báo cho đơn vị sử dụng đất và sau 12 tháng kể từ ngày được thông báo, nếu đơn vị sử dụng đất không khắc phục để đưa đất vào sử dụng đúng mục đích thì UBND thành phố Hà Nội phải thu hồi để giao cho người khác sử dụng. Việc UBND không thông báo và thực hiện như trên như vậy là trái với NĐ 43/2014/NĐ-CP của Chính phủ.
6. QĐ 551/QĐ-TM của Bộ Tổng tham mưu – Bộ Quốc phòng về việc thu hồi 50.03ha đất hiện do Quân chủng Phòng không – Không quân quản lý tại sân bay Miếu Môn để giao cho Tập đoàn Viễn thông quân đội là quyết định trái thẩm quyền và không đúng pháp luật. Theo Luật đất đai 2013, chỉ UBND cấp huyện và cấp tỉnh mới có quyền ra quyết định thu hồi và giao đất. Không có quy định nào cho phép một cơ quan như Bộ Tổng tham mưu ra quyết định thu hồi và quyết định giao đất.
Mặt khác, Điều 50 khoản 3 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính Phủ quy định:
“ 3. Trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất trong nội bộ đất quốc phòng, an ninh theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh đã được phê duyệt thì đơn vị sử dụng đất phải xin chuyển mục đích sử dụng đất tại Sở Tài nguyên và Môi trường kèm theo ý kiến bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an”.
Nếu áp dụng quy định này, phải có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh đã được phê duyệt (tài liệu 5a) để làm căn cứ cho việc chuyển mục đích sử dụng đất và phải có ý kiến bằng văn bản của Bộ Quốc phòng (tài liệu 6a) và đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất tại Sở Tài nguyên và Môi trường (tài liệu 7a). Cho đến nay chúng tôi không thấy những tài liệu này. Trường hợp UBND thành phố Hà Nội có những tài liệu này xin đề nghị cung cấp cho chúng tôi.
7. Theo người dân Đồng Tâm cho biết, diện tích 59ha - khu đất Đồng Xênh là đất nông nghiệp của xã Đồng Tâm từ bao đời nay, không thuộc diện tích 47,36ha theo QĐ 386-QĐ/UB ngày 10/11/1981 của UBND tỉnh Hà Sơn Bình, tức không thuộc diện tích 208ha theo QĐ 113/TTg ngày 14/4/1980 của Thủ tướng Chính phủ. Diện tích đất này có giáp diện tích 47,36ha, có cột mốc xác định. Họ cho rằng một số cán bộ địa phương lập lờ về hai diện tích đất này, báo cáo lên cấp trên và các cơ quan khác khiến cấp trên và các cơ quan khác nhầm lẫn khi cho rằng diện tích 59ha mà người dân Đồng Tâm đang khiếu kiện nằm trên diện tích 47,36ha xã Đồng Tâm đã được tỉnh Hà Sơn Bình giao cho Bộ Quốc phòng.
Việc cố tình gây nhầm lẫn này rất nghiêm trọng, tuy nhiên theo chúng tôi có thể dễ dàng kiểm tra trên thực địa và trên cơ sở các sơ đồ, bản đồ liên quan. Đáng tiếc đến nay chưa có một cơ quan nào nghiêm túc thực hiện việc kiểm tra này với sự hiện diện của người dân Đồng Tâm. Hiện người dân Đồng Tâm đang nghi ngờ họ bị đánh lừa và thực tế đã xảy ra khi ngày 15/4/2017, một số cán bộ của những cơ quan, đơn vị liên quan mời một số đại diện xã Đồng Tâm đến thực địa để xác định các cột mốc. Nhưng những người dân Đồng Tâm (có cụ Lê Đình Kình, 83 tuổi) đến thực địa cho rằng đã bị bắt cóc, khởi đầu cho sự kiện tháng Tư tại Đồng Tâm rất nghiêm trọng mà mọi người đều đã biết.
8. Để lấy lại niềm tin của người dân, trên cơ sở công khai minh bạch, chúng tôi đề nghị Thanh tra thành phố Hà Nội tham mưu Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội chủ trì một cuộc họp liên ngành có sự tham gia của đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không – Không quân, Lữ đoàn 28, Tập đoàn Viễn thông quân đội, UBND huyện Mỹ Đức với những đại diện các hộ dân và có sự tham gia của các luật sư để:
- Các cơ quan, đơn vị nào cho rằng 59 ha này thuộc đất quốc phòng xuất trình quyết định, giấy tờ, tài liệu, bản đồ liên quan chứng minh.
- Làm rõ Quyết định (hay văn bản) làm cơ sở xác định 59 ha (nếu có) là đất quốc phòng dựa trên những căn cứ pháp lý, thực tế nào?
- Nếu cần thiết, cho kiểm tra trên thực địa (các cột mốc) và so sánh các sơ đồ, bản đồ liên quan để xác định rõ 59ha đất mà người dân Đồng Tâm đang khiếu kiện có trùng với 47,36ha đất của HTX nông nghiệp Đồng Tâm đã được UBND tỉnh Hà Sơn Bình thu hồi và giao cho Bộ Quốc phòng để xây dựng sân bay Miếu Môn.
9. Để có cơ sở làm rõ thêm những vấn đề liên quan, chúng tôi trân trọng đề nghị Thanh tra thành phố Hà Nội và UBND thành phố Hà Nội tạo điều kiện cung cấp cho chúng tôi những tài liệu (nếu có) đã nêu trên gồm các tài liệu 1a, 2a, 3a, 4a, 5a, 6a, 7a.
Chúng tôi rất mong các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, chấp thuận kiến nghị trên của chúng tôi, để sớm giải quyết vụ việc Đồng Tâm theo đúng pháp luật, có tình, có lý và sớm ổn định tình hình tại địa phương.
Trân trọng.
Nơi gửi:
- Như trên;
- Những người dân Đồng Tâm;
- Bản sao được cung cấp cho các cơ quan báo chí, truyền thông theo yêu cầu của những người dân Đồng Tâm.
Các luật sư ký tên:
clip_image002
Đọc thêm:

Đồng Tâm: nhóm Luật sư kiến nghị lên Chủ tịch Hà Nội

Một nhóm Luật sư từ Hà Nội vừa gửi kiến nghị lên Chủ tịch UBND Thành phố, ông Nguyễn Đức Chung, đề nghị xác nhận về mảng đất gây tranh chấp tại Đồng Tâm.
Bản kiến nghị có chữ ký của năm Luật sư, được gọi là nhóm 'các Luật sư Đồng Tâm' được thực hiện hôm 19/6/2017 cũng được đồng gửi tới Chánh Thanh tra thành phố Hà Nội đề nghị xác định 59 ha đất đang có tranh chấp, khiếu nại, tố cáo tại Đồng Tâm 'có phải là đất quốc phòng hay không'.
Trao đổi với BBC hôm 19/6, Luật sư Lê Văn Luân, thành viên trong nhóm đứng tên kiến nghị cho hay văn bản được gửi trực tiếp cho ông Nguyễn Đức Chung vì ông là người thay mặt lãnh đạo và chính quyền thành phố trực tiếp làm việc với dân.
Bản kiến nghị, với chín điểm lớn, có đoạn viết:
"Để lấy lại niềm tin của người dân, trên cơ sở công khai minh bạch, chúng tôi đề nghị Thanh tra thành phố Hà Nội tham mưu Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội chủ trì một cuộc họp liên ngành có sự tham gia của đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không - Không quân, Lữ đoàn 28, Tập đoàn Viễn thông quân đội, UBND huyện Mỹ Đức với những đại diện các hộ dân và có sự tham gia của các luật sư để:
"Các cơ quan, đơn vị nào cho rằng 59 ha này thuộc đất quốc phòng xuất trình quyết định, giấy tờ, tài liệu, bản đồ liên quan chứng minh.
"Làm rõ Quyết định (hay văn bản) làm cơ sở xác định 59 ha (nếu có) là đất quốc phòng dựa trên những căn cứ pháp lý, thực tế nào?
"Nếu cần thiết, cho kiểm tra trên thực địa (các cột mốc) và so sánh các sơ đồ, bản đồ liên quan để xác định rõ 59 ha đất mà người dân Đồng Tâm đang khiếu kiện có trùng với 47,36ha đất của HTX nông nghiệp Đồng Tâm đã được UBND tỉnh Hà Sơn Bình thu hồi và giao cho Bộ Quốc phòng để xây dựng sân bay Miếu Môn".
'Tùy quyết định cụ Kình'
clip_image003
LS Trần Vũ Hải nói về vụ khởi tố ở Đồng Tâm
Trả lời BBC, luật sư Lê Văn Luân nói nhóm Luật sư 'hy vọng' sẽ sớm nhận được trả lời từ lãnh đạo và chính quyền, thanh tra Hà Nội, đặc biệt từ Tướng Nguyễn Đức Chung, người đã có 'đối thoại Đồng Tâm' với người dân cuối tháng Tư.
Ông cũng nói trong trường hợp không có phản hồi, 'chúng tôi cũng đã có các phương án và kịch bản tiếp theo', nhưng 'chưa tiện công bố' vì chúng tôi 'còn đang làm việc' với ngư dân ở Đồng Tâm.
clip_image004
Tôi xác nhận clip cụ Kình tố cáo 'là thực'
Đối với sự việc tại Đồng Tâm, Chủ tịch nước cho biết "đang chỉ đạo TP Hà Nội rút kinh nghiệm toàn diện vụ việc - Chủ tịch nước Trần Đại Quang.
'Rút kinh nghiệm toàn diện'
Bản thân người trong cuộc, cụ ông Lê Đình Kình có nói trên một video clip gần đây, nêu quan điểm mảng đất trong sự việc "là đất nông nghiệp của xã Đồng Tâm".
Vụ việc ở Đồng Tâm cũng đã được các lãnh đạo cao nhất ở Việt Nam quan tâm.
Chủ tịch nước Trần Đại Quang được báo chí nhà nước dẫn lời trong cuộc tiếp xúc với các cử tri hôm 26/4, cho hay:
"Chủ tịch nước Trần Đại Quang nêu thực trạng khiếu kiện, tranh chấp về đất đai đang xảy ra ở nhiều tỉnh thành trong cả nước. Vấn đề quan trọng là phải nắm chắc tình hình, phải tìm hiểu rõ nguyên nhân vì sao để xảy ra tình trạng đó. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp giải quyết có hiệu quả có tình, có lý", báo VietnamNet tường thuật.
"Muốn vậy, phải lắng nghe ý kiến của nhân dân, đồng thời, cũng phải giải thích cho dân hiểu được những chủ trương chính sách, quyết định của Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở để tạo nên sự đồng thuận", Chủ tịch nước được Vietnamnet dẫn lời khẳng định.
Vẫn theo báo này, Chủ tịch Trần Đại Quang cũng nhấn mạnh 'phải luôn giữ nghiêm kỷ cương phép nước' nhưng đồng thời cũng phải 'mở rộng dân chủ', phải 'gần dân, sâu sát dân' để lắng nghe ý kiến người dân, tìm hiểu 'ngọn nguồn nguyên nhân' sự việc.
"Chúng ta cũng không đồng tình với việc gây áp lực bằng cách giữ cán bộ. Nhưng chúng ta phải rút kinh nghiệm việc này. Phải đối thoại, trao đổi với người dân để tạo sự đồng thuận", Chủ tịch nước chia sẻ.
"Đối với sự việc tại Đồng Tâm, Chủ tịch nước cho biết "đang chỉ đạo TP Hà Nội rút kinh nghiệm toàn diện vụ việc", từ nguyên nhân, quá trình xử lý đến bài học rút ra," vẫn theo báo VietnamNet.

Ba ý kiến gần đây của Huy Đức về báo chí “cách mạng”


1. Bộ Thông tin hay Bộ Công an

(Nhân đọc bài viết phản cảm
Thuê bao di động phải chụp ảnh chân dung chính chủ) (1)
Quan sát những chính sách của Bộ 4T dưới thời Trương Minh Tuấn, tôi không hiểu ông Tuấn đang làm Bộ trưởng Bộ Thông tin hay là Bộ trưởng Bộ Công an [Những kẻ leo lên ghế đó bằng gót chân Achilles thì trong lòng thường sợ hãi và hay gồng mình chứng tỏ]. Càng nghĩ, càng thấy đề xuất của Bộ trưởng đầu tiên của Bộ 4T, ông Đỗ Trung Tá, cách đây gần 20 năm là rất sáng suốt: Cần tách phần truyền thông ra và lập "bộ công nghệ thông tin". Ông Tá là Bộ trưởng cuối cùng hiểu biết như một chuyên gia về viễn thông và công nghệ thông tin. Cấu trúc của Bộ 4T đang mở đường cho các cán bộ tuyên huấn nửa mùa về làm Bộ trưởng trong khi ngành tác động đến tương lai của đất nước là công nghệ thông tin thì bọn họ chỉ là những anh mù [Nhắc các nhà báo không like phòng khả năng mất thẻ].
Nguồn: FB Truong Huy San

2. Báo chí phản ứng trước chính sách xấu

(Nhân đọc bài Buộc chụp ảnh khi đăng ký thuê bao di động, liệu có đúng luật?) (2)
43% người đọc tìm kiếm thông tin được dẫn qua mạng xã hội đã làm "sex, sến hóa" báo chí. Khác với thời làm báo của chúng tôi, báo chí giờ đây rất thờ ơ với chức năng phản biện chính sách. Đó là là nguyên nhân để cho 7.000 điều kiện kinh doanh xuất hiện trong giai đoạn 2008 -2015. Cám ơn Điệp Hoàng và Tuổi trẻ, hy vọng sau bài viết này, Tuổi trẻ sẽ quay lại với sứ mệnh truyền thống phản ứng nhanh, mạnh, bài bản với cái xấu trong đó bao gồm cả chính sách xấu.
Nguồn: FB Truong Huy San

3Đề xuất một kiến giải (3)

Để tránh lá cải hóa "nền báo chí cách mạng", "cách mạng" nên cho phép báo lá cải danh chính ngôn thuận vận hành. Để tư nhân không còn phải núp bóng các cơ quan mũ cao áo dài. Để cái mông, vòng eo của Ngọc Trinh; cái lưỡi của Lý Nhã Kỳ... vẫn có thể đong đưa trước đám đông mà "cách mạng" không còn mang tiếng.
Các cơ quan đã nắm quyền lực nhà nước, nhất là các cơ quan siêu quyền lực như Công an, Tòa án, VKS, Thanh tra... thì không được nắm cơ quan ngôn luận. Thật là nguy hiểm khi một người vừa bị bắt, đã bị báo ngành mô tả như tội phạm; một người đã bị án phạt tù lại còn phải chịu án ngôn từ của một cơ quan thuộc tòa. Các cơ quan này nên bán các tờ báo đang ăn khách của họ và chuyển những nhà báo biên chế sang làm những tờ nội san, thuần túy thông tin và trao đổi nghiệp vụ.
Quốc hội cần ra một nghị quyết chỉ cấp ngân sách cho một số cơ quan báo chí nhất định nhằm đảm bảo quyền được thông tin của người dân và, trước khi cho phép tư nhân, cho phép các hiệp hội ra báo để đảm bảo quyền tự do ngôn luận của người dân.
Hãy coi báo chí như một doanh nghiệp và hãy để báo chí vận hành như một doanh nghiệp. Một khi phía sau báo chí không phải là một cơ quan nhà nước, nếu nhà báo đưa tin để vu khống, bôi nhọ, tống tiền... sẽ dễ dàng bị doanh nghiệp, người dân kiện ra tòa hoặc bị tố giác trước các cơ quan thực thi pháp luật.
Thay vì tô vẽ vai trò của nhà báo hoặc trao cho họ các sứ mệnh lớn lao hãy coi báo chí là một nghề có vớ vẩn có cao quý như nhiều nghề khác. Hãy để các nhà báo thực hiện quyền hành nghề và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật (kể cả việc tự đối diện với các vụ kiện). Chỉ có tòa án mới có thể tước quyền hành nghề của các nhà báo; quyền ấy không đơn giản chỉ là cái thẻ để cho Bộ TT & TT hăm dọa nay cấp mai rút. Thay vì ca tụng hãy để cho các nhà báo được quyền nói ra sự thật.
Nguồn: FB Truong Huy San

Chính trị Pháp: Một thời đại mới?

Cuộc bầu cử vừa qua ở Pháp, với chiến thắng hiển hách của ông Macron và Đảng La République En Marche (LREM) non trẻ là một tiếng sét cảnh tỉnh cho toàn thế giới, từ Châu Âu già đời với dân chủ đến những quốc gia đang hì hục đấu tranh cho tự do dân chủ trên khắp địa cầu, cho đến cả những nước đang mỏi mòn tuyệt vọng vì chiếc cũi sắt độc tài có ổ khóa quá lớn, cả dân tộc bị lừa vào đó trong một cơn hăng máu nhẹ dạ «dại rồi còn biết khôn làm sao đây», cố sức vùng quẫy đã mấy mươi năm mà vẫn chưa thoát được ra.

Bởi lẽ, thời đại ngày nay không còn cho phép người ta dùng phương pháp bạo động làm cứu cánh – không thể vào rừng xây dựng căn cứ cách mạng, tổ chức lực lượng vũ trang cướp chính quyền – mà trước sau chỉ có kiên trì đấu tranh hòa bình, đối thoại bằng trí tuệ, dùng lý trí sắc bén gắn với tình cảm chân thành, và tuân thủ những phương thức uyển chuyển, thích đáng, đúng quy luật và đúng thời cơ, mới mong giành được thắng lợi.

Đấu tranh sẽ diễn ra ở bất kỳ nơi đâu còn tồn tại cái ác, nhất là cái ác nhân danh cái thiện để dễ bề núp náu. Đấu tranh cũng diễn ra trên bất kỳ lĩnh vực nào mà sự bất công, phi lý vẫn còn ngự trị. Đấu tranh nhằm thức tỉnh chóng vánh những kẻ có thừa tâm huyết nhưng còn mắc kẹt trong ý thức, để họ chuyển hóa sang hàng ngũ những người dấn thân chân chính. Đấu tranh mềm dẻo nhằm thuyết phục, lôi cuốn dần các tầng lớp đại chúng, do điều kiện kinh tế khác nhau nên thường xuyên phân hóa, và trước dòng chảy thời cuộc thường vẫn trụ lại ở vòng ngoài. Dấu tranh với tâm lý mỏi mệt, bi quan, nửa đường bỏ cuộc, ngay trong đội ngũ của chính mình, trước một hành trình lâu dài tưởng như chưa thấy đâu là điểm đến. Đấu tranh liên tục hết thế hệ này sang thế hệ khác, kỳ cho đến khi mọi tham vọng chuyên chế đều bị bẻ gãy, mọi thế lực đàn áp dân chúng phải chùn tay, cái tổ chức hạt nhân của những lý thuyết độc tôn cuối cùng đành tan rã. Nghĩa là «chiến trường» sẽ có địa bàn chủ yếu tại các diễn đàn công khai, giữa nghị trường Quốc hội, quan trọng hơn nữa là ngay trong cuộc sinh hoạt kinh tế-xã hội thường ngày.

Như vậy, bài học thẳng thắn, nhiệt thành, thiết thực và bất phân tả hữu của một Macron trong suốt cuộc vận động tranh cử của nước Pháp năm 2017 sẽ mang lại rất nhiều kinh nghiệm bổ ích cho các dân tộc cũng đang đấu tranh vì sự nghiệp dân chủ chân chính của họ, mà Việt Nam là một trong số ấy.

Xin mời bạn đọc tham khảo bài phân tích nóng hổi dưới đây của ông Từ Thức.

Bauxite Việt Nam

Những phòng phiếu ở Pháp vừa đóng cửa. Đã đến lúc đặt câu hỏi tại sao có hiện tượng Macron, tại sao những đảng phái một sớm một chiều bị quét sạch, có gì bất ổn, nếu không nói khủng hoảng, trong hệ thống đảng phái hay trong những chế độ dân chủ. Một thời đại cũ đã hạ màn, nhưng kỷ nguyên mới sẽ dẫn nước Pháp, Âu Châu đi về đâu?
Kết quả bầu cử [Quốc hội] vòng hai đã cho Macron quá số dân biểu cần thiết để có đa số tuyệt đối, mặc dù làn sóng dân biểu LREM (La République En Marche) ít vũ bão hơn dự đoán: 350 đắc cử (kể cả 42 ghế của đảng đồng minh Modem) thay vì 400 hay 450, trên tổng số 577, theo các cơ quan thăm dò.
Cử tri Pháp, giữa hai vòng đầu phiếu, đã nghe lời kêu gọi của các nhóm đối lập, không muốn cho Macron một số dân biểu quá đông, đã muốn những khuynh hướng khác có tiếng nói trong Quốc hội.
Phá sản
Đảng Cộng hòa, LR, hữu phái, không thua quá nặng như dự đoán, nhưng với 113 ghế, đã mất một nửa dân biểu. Chưa bao giờ một chính đảng hữu phái chiếm ít ghế như vậy. Nhất là nhóm LR sẽ chia ra ít nhất làm hai: một bên là những người chống Macron, một bên là những người - gọi là «les constructifs» (những người có thiện chí xây dựng) sẵn sàng ủng hộ Macron, hay tham chánh, nếu có cơ hội. Đồng sàng, dị mộng. Cuộc tranh chấp nội bộ sẽ nẩy lửa để nắm cái xác LR.
Đảng Xã hội, với 30 ghế, so với 290 trong Quốc hội cũ, đã phá sản, theo nghĩa chính trị cũng như tài chánh. Trên phương diện chính trị, với 30 dân biểu ngơ ngác, chia rẽ, đảng tả phái ôn hòa ngày nay không biết mình là ai, ở đâu. Tổng thư ký Đảng Cambadélis, bị loại ngay từ vòng đầu (với 8% phiếu bầu) đã tuyên bố từ chức. Mất gần 90 % số dân biểu và phiếu tín nhiệm, Đảng Xã hội mất… 90 triệu euros tiền trợ cấp trong 5 năm, sẽ phải bán trụ sở khang trang đường Solférino, Paris (ước tính 50 triệu euros) và sa thải hầu hết nhân viên làm việc đảng.
Khi nhìn Cambadélis đứng trên một bục gỗ giữa đường, cầm phóng thanh hô hào bỏ phiếu cho phe Xã hội, nhưng không có ai tò mò dừng chân, người ta khó tưởng tượng chỉ cách đây năm năm, khi Hollande lên ngồi ghế Tổng thống, Đảng Xã hội còn đa số ở Thượng viện, Hạ viện, nắm trong tay hầu hết các chính quyền địa phương, từ cấp vùng tới cấp tỉnh.
Hai đảng cực đoan mang được người vào Quốc hội, nhưng không đông đảo như họ mong đợi. Đảng cực hữu FN (Front National), chỉ có 8 ghế, không đủ 15 ghế để lập một nhóm, để có tiếng nói trong Quốc hội.
Đảng cực tả LFI (La France Insoumise) với 17 ghế có thể coi là thành công, vì lần đầu đặt chân vào Hạ viện, nhưng cũng có mùi vị thất bại, vì thủ lãnh Mélenchon vẫn hy vọng đóng vai trò đối lập số một, làm mưa làm gió ở Quốc hội.
Nhiều người nghĩ rằng số dân biểu ít hơn dự trù là một điều hay cho Macron. Thứ nhất, vì rất khó kiểm soát một đội quân ô hợp trên 400 dân biểu, người tới từ bên hữu, người tới từ bên tả, chưa bao giờ làm việc với nhau. Thứ hai, với Mélenchon phe cực tả, Le Pen cực hữu, những tay mồm loa mép giải (grandes gueules), phe đối lập sẽ có tiếng nói, trong khi Macron vẫn ngủ ngon, vì ngoài đa số tuyệt đối, đảng cầm quyền có bốn lực lượng đối lập, chống đối nhau mạnh hơn là chống Chính phủ.
57% vắng mặt
Nếu Macron đưa tới một làn gió mới, người ta chưa biết làn gió đó sẽ thổi về phương nào, vì ít người biết rõ chính sách của ông ta về những vấn đề quan trọng, thí dụ vấn đề khủng bố, di dân, Hồi giáo, tại một quốc gia có trên 6 triệu người Hồi giáo và hàng ngàn thanh niên, mặc dù sinh ra, lớn lên ở Pháp nhưng đã và đang tham gia thánh chiến ở Trung Đông.
Người ta biết rõ hơn quan điểm của Macron về kinh tế (tự do kinh doanh), về nạn thất nghiệp (cởi trói các xí nghiệp để khuyến khích tuyển mộ), về Âu Châu (nước Pháp không thể đứng ngoài Âu Châu, Âu châu không thể tồn tại nếu không có nước Pháp), thế giới hóa (phải đương đầu, hơn là đóng cửa quay về với quá khứ), nhưng cũng phải chờ xem ông ta giải quyết, xoay xở ra sao để thực hiện những cải cách trong một quốc gia chia rẽ và một dân tộc vẫn còn thờ ơ: 57% cử tri không đi bầu, con số kỷ lục trong Đệ ngũ Cộng hòa (từ 1958).
Cử tri Pháp, không ai bảo ai, cùng một lúc, khắp nơi, theo chủ nghĩa «dégagisme», loại trừ không thương tiếc cả một hệ thống chính trị lỗi thời, cho về vườn một loạt chính khách, hôm qua còn là những khuôn mặt chính trị tưởng là không ai thay thế nổi. Đúng như câu ngạn ngữ «nghĩa địa đầy những người không ai thay thế nổi».
Nhiều người chưa hề đọc một chữ trong 12 trang chương trình hành động của Macron, bỏ phiếu chỉ để gởi những dinausores – những con vật thời tiền sử – về vườn. Nhưng số người tham dự bầu cử quá yếu, một nửa nước Pháp vẫn còn hoài nghi, nhất là những người có cảm tưởng mình bị gạt ra bên lề đường: cử tri bầu cho Macron đa số là những người thuộc thành phần ưu tú, có bằng cấp, thích ứng với thế giới hiện đại.
Mặc dầu có đa số tuyệt đối, Macron sẽ phải mềm dẻo hơn, khôn khéo hơn,   không thể nói đa số dân Pháp đã ủng hộ chính sách của mình để thi hành những biện pháp mạnh. Mỗi dân biểu được đắc cử với không quá 25% tổng số cử tri ghi danh. Đó là cái gai đầu tiên của ông Tổng thống trẻ.
Các đảng đối lập nói Macron không đại diện cho dân Pháp, bởi vì không tới một nửa cử tri đi bầu. Quên rằng chính họ cũng không vận động nổi cử tri của họ và còn được ít phiếu bầu hơn Macron.
Kiến thức chính trị
Có nhiều lý do con số tham dự quá ít: thứ nhất là thời tiết. Trời tốt, thiên hạ đi chơi hơn đi bầu. Trời xấu, ngồi nhà hơn đi bầu. Có người không đi bầu vì coi TV, nghe thăm dò, thấy đằng nào Macron cũng thắng, có bầu cũng không thay đổi gì. Đáng lo ngại hơn là những người không đi bầu vì hết tin tưởng. Hay, như trường hợp đa số những người trẻ, không hiểu vai trò của một dân biểu trong một chế độ dân chủ. Đó là một đe dọa thực sự cho dân chủ, nhất là tệ trạng đó càng ngày càng trầm trọng: con số vắng mặt trong những cuộc bầu cử lập pháp, từ 15% năm 1978, đã không ngớt leo thang, tới kỷ lục 43% cách đây năm năm, và 57% kỳ này.
Tệ trạng thiếu kiến thức chính trị nhiều khi đưa tới tai họa. Sau khi dân Anh bỏ phiếu Brexit, trong vài giờ, hàng triệu người trẻ lên Internet tìm hiểu về hậu quả của việc ra khỏi liên hiệp Âu Châu, và ký kiến nghị đòi… làm lại cuộc trưng cầu dân ý. Nếu họ chịu khó tìm hiểu trước, kết quả trưng cầu dân ý đã khác hẳn.
Alternance paresseuse
Macon có thể cải cách nước Pháp trong bối cảnh đó? Đó là một dấu hỏi phải chờ thực tế trả lời.
Tới giờ này, Macron mới chỉ qua giai đoạn đầu, nhưng cũng đã là một cuộc cách mạng, giai đoạn xoá bỏ một truyền thống kỳ cựu, có người gọi là «alternance paresseuse» (luân phiên lười biếng). Hai chính đảng tả, hữu thay nhau nắm quyền, chán phe này, người ta bỏ phiếu cho phe kia, mặc dù không tin tưởng gì. Cử tri lười biếng đẻ ra những chính quyền lười biếng. Hay ngược lại. Phong tục đó đã chấm dứt.
Cũng như đã chấm dứt hiện tượng các chính tri gia nhà nghề. Đa số những người lãnh đạo ở Pháp mới chập chững ra khỏi những trường lớn như Sciences Po, ENA , đã nắm ngay những chức vụ hành chánh hay chính tri quan trọng, trở thành dân biểu, từ trần với chức bộ trưởng, nghị sĩ, chưa hề làm việc trong một xí nghiệp, chưa hề đụng chạm với đời sống thực. Các chính trị gia thao thao bất tuyệt về mọi vấn đề lý thuyết lớn lao, nhưng ú ớ khi được hỏi giá một ổ bánh mì, một vé xe bus.
Phá hủy sáng tạo
Macron mới thực hiện được chuyện mà một chuyên gia chính trị gọi một cách văn hoa là «destruction créative», phá hủy sáng tạo. Phá bỏ một hệ thống chính trị đã lỗi thời, đã quá mệt mỏi, để tạo một phương pháp làm việc khác, thực tiễn hơn, coi việc hiệu quả quan trọng hơn ý thức hệ.
Macron đưa vào Quốc hội những người đa số đến từ xã hội dân sự, đã hành nghề, chưa hề làm chính trị, trẻ hơn và một nửa là phụ nữ. Trong đó có một phụ nữ gốc Việt, Stéphanie Đỗ, 37 tuổi. Không phải chỉ có Đảng LREM của Macron, những đảng khác, từ cực tả tới cực hữu, kể cả Đảng bảo thủ LR , lần này cũng đưa vào Quốc hội những bộ mặt mới. Ba phần tư dân biểu đặt chân vào Quốc hội lần đầu, trung bình 48 tuổi (54 tuổi năm 2012), 40% là phụ nữ, so với 25% trong Quốc hội cũ và… 1,4% thời De Gaulle, 1958. Người ta không biết đội quân mới đó sẽ sinh hoạt ra sao, nhất là dân biểu LREM, tới từ bốn phương, chưa quen kỷ luật của một chính đảng. LREM sẽ tổ chức một khóa hội thảo để các dân biểu mới học nghề. LREM cho hay có đủ chính trị gia có kinh nghiệm để hướng dẫn, và Quốc hội có một đội ngũ chuyên viên đông đảo, có khả năng, để trợ giúp những người một sớm một chiều trở thành dân biểu.
Tả, Hữu
Nhiều người đặt hai câu hỏi. Thứ nhất: chuyện tả hữu có còn ý nghĩa gì không, và thứ hai, những đảng chính trị có cần thiết nữa không trong một chế độ dân chủ?
Câu trả lời là chuyện tả, hữu vẫn sẽ tồn tại, vì trong một chế độ dân chủ, không có gì tệ hại hơn là mọi người nghĩ như nhau. Nhưng thêm vào đó, sẽ có những yếu tố khác: hướng về tương lai hay quay về quá khứ, chống hay chấp nhận thế giới hóa… Và không thể có sinh hoạt dân chủ nếu không có các chính đảng đứng đắn.
Vấn đề của các chính đảng ở Pháp là họ không chịu, không có khả năng thích ứng với một thế giới đã hoàn toàn thay đổi.
Phe hữu chẳng hạn, đặt trọng tâm vào kinh tế thị trường, sáng kiến cá nhân, trên định luật căn bản là sự cạnh tranh sẽ đưa tới tiến bộ, sẽ khiến giá cả hạ thấp, người tiêu thụ được hưởng, thị trường sẽ tự điều hòa, tự lành mạnh hóa và xã hội sẽ phát triển.
Những cuộc khủng hoảng kinh tế gần đây cho thấy định luật ấy không đứng vững nữa. Các tổ hợp công ty càng ngày càng lớn, càng ngày càng tập trung, càng ngày càng cấu kết với nhau để thao túng thị trường. Hậu quả là hàng triệu người mất nhà mất việc, nằm đường. Hậu quả là sự bất công trở thành khủng khiếp.
Thế giới hóa, nếu đã nâng cao đời sống của hàng trăm triệu người, cũng đã gây điêu đứng, làm tan nát hệ thống kỹ nghệ ở nhiều quốc gia, nhất là các quốc gia Tây phương. Hậu quả là nạn thất nghiệp và niềm tin vào tương lai lung lay, nhuệ ký bại hoại.
Phe tả tin vào sự can thiệp của nhà nước sẽ đưa tới công bằng xã hội. Điều đó hoàn toàn đúng trong thế kỷ trước. Sau đệ nhị thế chiến, «l’état providence», nhà nước mầu nhiệm, là một mô hình xã hội của Pháp được cả thế giới mơ ước. Tất cả những tiến bộ xã hội đều do phe tả tranh đấu và đạt được: hạn chế giờ làm việc, cấm lao động thiếu nhi, nghỉ hè ăn lương, an sinh xã hội, v.v. Đó là những tiến bộ làm thay đổi hoàn toàn đời sống của người dân, nhất là giai cấp thợ thuyền. Chữ Xã hội chủ nghĩa không có nghĩa xấu như người Việt nghĩ vì bị ám ảnh với kinh nghiệm Xếp hàng cả ngày.
Nhưng khi các hãng xưởng thi nhau đóng cửa vì bị các nước đang phát triển cạnh tranh, nhà nước trở thành bất lực. Cựu Thủ tướng Xã hội Lionel Jospin nói như thú tội: nhà nước không thể giải quyết mọi chuyện (L’état ne peut pas tout).
Các Chính phủ tả phái không biết làm gì hơn là sáng chế ra đủ mọi hình thức trợ cấp, để băng bó những vết thương. Nhưng khi những vết thương quá nhiều, ngân sách trống rỗng, ngay cả chuyện hàn gắn vá víu đó cũng trở thành khó khăn, gây bất mãn.
Sự bất mãn càng tăng trong một xã hội có trên 10% dân số là di dân Ả Rập. Những trợ cấp đặt trên nguyên tắc rất chính đáng là ưu tiên cho người nghèo. Trên thực tế, những người di dân bao giờ cũng có lợi tức thấp, đông con, được hưởng nhiều trợ cấp. Ngưòi dân bản xứ bất mãn, kết án các đảng tả phái chỉ bênh vực di dân, người đen, người Ả Rập.
Tình trạng càng rắc rối hơn khi có những phong trào Hồi giáo quá khích, lộng hành tại những khu bình dân. Phe tả, theo truyền thống vẫn chống chế độ thuộc địa, có mặc cảm da trắng, nhắm mắt làm ngơ trước những chuyện lộng hành đó, khiến càng ngày càng bị coi là đảng của người di dân, thay vì đảng của thợ thuyền.
Dần dần, giới thợ thuyền bỏ các đảng tả phái, đi theo những nhóm cực hữu, lấy chủ nghĩa dân tộc làm chiêu bài hành động. Chữ «ouvriers» (thợ thuyền) ngày nay biến mất trên những chương trình hành động của Đảng Xã hội, và muốn thắng cử, tại nhiều địa phương, phe tả bắt buộc phải trông đợi vào lá phiếu của di dân.
Các chính khách, bất lực không nhất thiết vì vô trách nhiệm, nhưng vì thực tế phức tạp vượt khỏi khả năng của họ. Dân chúng có cảm tưởng bầu bán cũng vô ích, vì sẽ không thay đổi gì.
Lấy một thí dụ: Tổng thống Xã hội Hollande khi tranh cử hứa sẽ đánh thuế 75 % những lợi tức trên 1 triệu euros. Biện pháp được ủng hộ vì… ít người kiếm được 1 triệu mỗi năm. Lên cầm quyền, chuyện đó không bao giờ được thi hành, vì một lẽ đơn giản: chỉ cần ký giấy thi hành, hôm sau đa số những người có lợi tức cao sẽ… di tản chiến thuật qua Belgique, Thụy Sĩ, chỉ cách Paris một, hai giờ xe lửa.
Những ông cực tả như Mélenchon, LFI, đưa giải pháp mị dân, hứa lấy tiền của người giàu chia cho người nghèo. Quên rằng hầu hết những người có gia sản lớn đều sống ở những nước láng giềng, ít thuế hơn. Một anh chơi tennis, chỉ thắng vài trận đã tính chuyện mua nhà ở Bruxelles hay Lausanne. Ở Pháp, những người có lợi tức rất lớn chạy lánh nạn, trên 55 % dân có lợi tức thấp được miễn thuế. Hậu quả là gánh nặng thuế má đều đổ lên đầu giới trung lưu. Lại thêm một tầng lớp đông đảo bất mãn.
Đó chỉ là một vài thí dụ, trong hàng trăm, hàng ngàn thí dụ khiến các chính đảng càng ngày càng xa cử tri. Họ sống trong một thế giới khác. Những người làm chính trị đôi khi mù quáng đến độ không biết đất đang lở dưới chân. Trước ngày tranh cử Quốc hội vòng đầu, từ LR, FN, tới LFI, đảng nào cũng vẫn còn hy vọng chiếm đa số trong Quốc hội, để bổ nhiệm Thủ tướng và thi hành chính sách của mình. Những chuyên gia về chính trị cũng không có ai tiên đoán hiện tượng Macron. Rút kinh nghiệm Trump và Brexit, người ta nghĩ đến phong trào cực hữu FN hơn là LREM.
Sự lo lắng mơ hồ
Lý tưởng tả hay hữu, các đảng chính trị chưa hoàn toàn biến mất như nguời ta nghĩ, nhưng chắc chắn phải thích ứng với một thế giới đã hoàn toàn thay đổi. Macron thể hiện cái nhu cầu thích ứng, đổi mới đó.
Với đa số tuyệt đối ở Quốc hội, Macron bắt buộc phải thành công, nếu không, khó tưởng tượng phản ứng của một dân Pháp trong những năm tới.
Trước khi thực hiện những thay đổi cụ thể, việc đầu tiên là phải tạo một niềm tin cho một dân tộc đầy những hồ nghi. Trong chính trị cũng như trong kinh tế, lòng tin là yếu tố quyết định. Triết gia Ivar Kristav nói những khó khăn của nước Pháp có thực, nhưng dù sao, nước Pháp vẫn là một nước giàu, sản lượng quốc gia không ngừng tăng từ nhiều thập niên. Cái phải thay đổi trước hết là tinh thần bi quan. Cái lo lắng mơ hồ của một dân tộc, Kristav gọi là «anxiété culturelle», nhiều khi nó sâu xa và tai hại hơn là những khó khăn cụ thể thưòng nhật.
Paris, 06/2017Từ Thức

No comments:

Post a Comment