Sunday, June 25, 2017

Hong Kong gặp khó khăn lớn về rác thải

Hồng Kông hiện là khu vực có mật độ dân số cao thứ tư trên thế giớiBản quyền hình ảnhRON YUE / ALAMY STOCK PHOTO
Image captionHồng Kông hiện là khu vực có mật độ dân số cao thứ tư trên thế giới.
Khi lần đầu tiên tôi gặp Chan King Ming tại Đại học Trung Quốc của Hong Kong, khó để tưởng tượng rằng khu vực này đang phải đối mặt với thảm hoạ môi trường. Chúng tôi đang nói chuyện vào một buổi sáng mùa xuân khô rét, trong khu trường đại học nhiều cây xanh ở New Territories của Hong Kong. Giữa các cây cối, tôi có thể nhìn thấy biển lấp lánh dưới ánh nhìn của các khối nhà của thành phố và sườn dốc núi phía sau. Không nhìn thấy một chai nhựa hoặc tờ báo phế thải vứt vương vãi.
Nhưng vẻ bề ngoài này là không thật. Hong Kong có thể là sạch trên bề mặt thôi. nhưng các dịch vụ công cộng đang gắng sức đậy cái nắp rác của thành phố . Mặc dù hết sức nỗ lực dọn dẹp, khu vực này đã tạo ra 3,7 triệu tấn rác đô thị năm 2015, con số lớn nhất trong 5 năm. Nó đã trải qua 13 bãi chôn lấp, và hiện đang được chuyển chức năng thành các công viên, sân golf và sân thể thao, chỉ còn 3 bãi rác đang hoạt động. Với tốc độ này, sẽ chỉ vài năm nữa là những bãi này cũng bắt đầu tràn đầy. "Nếu Hồng Kông tiếp tục theo cách này, chúng tôi sẽ đến điểm tới hạn vào năm 2020," ông Chan nói, một ước tính được xác nhận bởi Bộ Bảo vệ Môi trường của Hong Kong.
Chan là một nhà khoa học về môi trường và cũng là một chính trị gia của Đảng Dân chủ Mới của Hong Kong, kinh nghiệm đã cho ông một cái nhìn vô song về những khó khăn xã hội, kinh tế và công nghệ của việc cứu thành phố khỏi sự ngập tràn này. "Chúng tôi đang theo hướng đô thị hóa không bền vững," Chan nói. Và đó có thể là một cảnh báo cho các quốc gia khác, khi mà ngày càng có nhiều người cảm thấy sự cám dỗ của cuộc sống thành phố, có nghĩa là các nhà môi trường trên khắp toàn thế giới sẽ theo dõi sát sao các bước tiếp theo của Hong Kong.
Cư dân Hồng Kông có thể sớm phải trả một khoản phí nhỏ cho mỗi túi rác mà họ thải đi.Bản quyền hình ảnhSTEVE VIDLER / ALAMY STOCK PHOTO
Image captionCư dân Hong Kong có thể sớm phải trả một khoản phí nhỏ cho mỗi túi rác mà họ thải đi.
Với khoảng 7 triệu người, chen chúc trên diện tích 2.000 km2, Hong Kong hiện là khu vực có mật độ dân số cao thứ tư trên thế giới (sau láng giềng, Macau, Singapore và Monaco). Với diện tích có giá cao như vậy, còn ít chỗ để xây dựng các bãi chôn lấp mới.
Du lịch Hong Kong chỉ tạo thêm áp lực này. Do các ngành công nghiệp của khu vực chuyển sang Trung Quốc đại lục, khu vực này đã nỗ lực để thu hút nhiều du khách từ đất liền để thúc đẩy kinh tế của mình. Giờ đây, hàng năm có khoảng 60 triệu du khách thêm vào các hòn đảo này (gần 7 lần số dân sống thường xuyên ở đây) với khoảng 70% đến từ Trung Quốc đại lục. Các món ăn và các trung tâm mua sắm của Hong Kong là hai trong số những thứ thu hút chủ yếu, có nghĩa là mỗi khách sẽ tạo ra thêm nhiều rác thải về thức ăn và bao bì. "Chúng tôi cần họ để thúc đẩy kinh tế, nhưng cũng có những hạn chế," Chan nói.
Thêm vào những khó khăn này là tình trạng 'nền kinh tế tự do'của Hong Kong, có nghĩa là chính quyền không muốn áp đặt các quy định có thể đe dọa đến thương mại. "Có thể coi đây là nền kinh tế tự do nhất trên thế giới, vì vậy các quan chức chính quyền cố gắng hết sức để không can thiệp vào các dây chuyền sản xuất, hoặc vào hành xử của người tiêu dùng," Chan nói. Vì lý do này, thí dụ hiện nay có rất ít luật về đóng gói sản phẩm hoặc bất kỳ biện pháp nào khác để làm giảm chất thải.

Chiến dịch Hàng rào Xanh

Hồng Kông đã từng xuất khẩu rác thải sang Trung Quốc đại lục, nhưng luật pháp gần đây là nó phải xử lý rác thải của chính mìnhBản quyền hình ảnhSEAN PAVONE / ALAMY STOCK PHOTO
Image captionHong Kong đã từng xuất khẩu rác thải sang Trung Quốc đại lục, nhưng luật pháp gần đây là nó phải xử lý rác thải của chính mình
Cùng với nhiều nước khác, Hong Kong đã từng chuyển một số rác thải của mình sang Trung Quốc đại lục để tái chế. Trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc có thể tận dụng các kim loại phế liệu, chất dẻo, và các kim loại quý hiếm trong hàng điện tử, rác cũng thường đi kèm những đồ thừa vô dụng và gây nhiễm (kể cả thực phẩm và chất thải y tế), tạo ra những rắc rối tiếp theo về môi trường cho các thành phố Trung Quốc. Do đó, chính phủ đã quyết định cấm nhập khẩu các vật liệu chưa xử lý, một động thái được gọi là "Hàng rào Xanh", với hy vọng rằng các nước khác sẽ làm sạch vật liệu của họ trước khi bán những thứ có giá trị này.
Không may, Hong Kong vẫn chưa phát triển đủ các nhà máy tái chế của riêng mình để đáp ứng chính sách thay đổi này. "Vì vậy, những thứ đáng phải được gửi đến Trung Quốc để chế biến thì lại đang được đưa vào bãi rác," Doug Woodring, một nhà vận động môi trường và là đồng sáng lập của Liên Minh Khôi Phục Đại Dương, người tôi gặp sau khi tôi nói chuyện với Chan, nói.
Kết quả là, bất chấp những cảnh báo lặp đi lặp lại, rác thải của thành phố Hong Kong vẫn tiếp tục tăng lên trong 5 năm qua, và chính quyền sẽ cần phải hành động nhanh chóng trước khi tất cả các bãi chôn lấp rác ở đây hết mức chứa.
Một bước tiến lớn sẽ là việc đưa ra một "phí rác thải", khiến người dân địa phương phải trả khoảng 0,11 đô la Hong Kong cho mỗi lít rác thu được. Đạo luật mới, được công bố hồi đầu năm nay, sẽ có hiệu lực vào năm 2019, và tờ Bưu điện Hoa nam Buổi sáng ước tính khoảng 33-54 đô la Hong Kong (khoảng 3-5 bảng Anh) với mỗi hộ gia đình, mỗi tháng. Những người đề xướng luật này đã đi biển tới Đài Bắc ở Đài Loan, và Seoul ở Hàn Quốc, cả hai thành phố này đã giảm được 30% lượng rác thải bằng các kế hoạch tương tự.
Cục Bảo vệ Môi trường Hong Kong cũng đang tiến hành kế hoạch đưa một lò đốt rác trị giá 10 tỷ đô la Mỹ vào Lantau (hòn đảo lớn nhất của Trung Quốc lục địa, về phía tây nam của Hong Kong). Việc đốt chất thải sẽ làm giảm khoảng một phần mười kích thước của nó. Mặc dù vậy, nó chỉ có thể đốt được khoảng 30% tổng sản lượng rác của thành phố, theo ước tính của Chan. Giải pháp này hoàn toàn không được được người dân địa phương ưa thích, họ hiểu và lo ngại về sự ô nhiễm không khí sẽ gia tăng khi có lò đốt.
Không có các nhà máy tái chế mới, Hồng Kông sẽ phải chống trả với sự dâng tràn rác thải của dân thành phố và du khách.Bản quyền hình ảnhREUTERS / ALAMY STOCK PHOTO
Image captionKhông có các nhà máy tái chế mới, Hong Kong sẽ phải chống trả với sự dâng tràn rác thải của dân thành phố và du khách.
Chan lại nhiệt tình hơn về kế hoạch xây dựng một nhà máy chế biến thực phẩm ở Lantau, nơi sẽ tái chế chất thải từ các nhà bếp thương mại quanh sân bay. Ông chỉ ra rằng các nhà trồng trọt hiện đang nhập khẩu rất nhiều phân ủ com pốt từ mãi tận Hà Lan, trong khi rác thải thực phẩm phân hủy là một nguồn tự nhiên ở đây. Những nhà máy như vậy cũng có thể sản xuất biogas để chạy xe. "Theo ước tính sơ bộ, chúng tôi cần 20 nhà máy có quy mô đó để xử lý chất thải thực phẩm," Chan nói. "Nhưng tôi nghĩ nó đáng để làm, bởi vì chúng ta cần phải tái sử dụng hết mức các vật liệu còn dùng được."
Vùng đất này cũng có thể hưởng lợi từ các nhà máy xử lý rác thải điện tử, cho phép các nhà sản xuất trích xuất các vật liệu có giá trị để xuất khẩu, một động thái mà nó có thể thúc đẩy kinh tế Hong Kong. Nhưng những kế hoạch này cần sự hỗ trợ của chính quyền hơn nữa, kể cả một hệ thống tốt hơn buộc các gia đình và doanh nghiệp phải phân loại các loại rác thải khác nhau (gồm thực phẩm, nhựa, thủy tinh) ngay tại nguồn, trước khi chúng được thu thập. "Tại lúc này là chưa có," Chan nói.
Chỉ riêng khối lượng rác thải, xuất phát từ rất nhiều người, làm cho việc phân loại riêng rẽ cái gì tốt và cái gì xấu sau khi thu thập rác là quá khó khăn. "Vấn đề là ngay lúc này, mọi thứ đều để trong một túi (thức ăn, dầu mỡ, nào giấy, nào nhựa) và nó làm trung hòa giá trị của tất cả," Woodring nói. "Thậm chí nếu ta lọc rác ướt khỏi rác khô, thì cũng dễ dàng cho ai đó để có thể rút ra một số giá trị nhất định."
Woodring cũng muốn người ta và các công ty tính toán một "dấu chân chất dẻo", giống như "dấu chân các bon" cho phát thải khí nhà kính, để mọi người ý thức hơn về chất thải mà họ đang tạo ra. "Bởi vì nếu bạn không biết những gì bạn đang có thì bạn không biết làm thế nào để quản lý nó."
Như Chan và Woodring đều chỉ ra, các biện pháp môi trường không cần phải thách thức các doanh nghiệp ở Hong Kong: nó có thể tạo ra các cách để có thêm doanh thu mới. Ví dụ Woodring chỉ ra rằng Pacific Coffee (một trong những quán cà phê kiểu Mỹ phổ biến của thành phố) gần đây đã triển khai kế hoạch tái chế của riêng mình, nơi bạn có thể trả lại các nắp đậy qua sử dụng để được một lần rót thêm miễn phí, việc này giúp công ty thu gom vật liệu tái chế đồng thời làm tăng sự trung thành của khách hàng. Cho đến nay, các loại chiến lược kiểu này rất hiếm ở Hong Kong, nhưng đó là một bước đi đúng hướng, ông nói.
Sự sốt ruột của Chan là rõ ràng trong suốt cuộc trò chuyện với chúng tôi: vấn đề này là hiển nhiên ít nhất là trong một thập kỷ rồi, ông nói, nhưng tiến bộ là chậm, với những cuộc thảo luận triền miên thay vì ra chính sách có tính quyết định. "Chúng tôi đã lãng phí tất cả thời gian đó." Khi rác tiếp tục dâng tràn như lũ, sự bất động lúc này không phải là một lựa chọn.
BBC Future/Theo BBC

No comments:

Post a Comment