Wednesday, June 7, 2017

Nhiều quốc gia đồng loạt cắt quan hệ ngoại giao với Qatar

Ai Cập, Bahrain, Arab Saudi đồng loạt cắt quan hệ ngoại giao với Qatar với lý do nước này liên quan chủ nghĩa khủng bố.

Vị trí
Vị trí các quốc gia vùng Vịnh. Đồ họa: BBC.
Arab Saudi cắt quan hệ ngoại giao và đóng cửa biên giới với Qatar "để bảo vệ an ninh quốc gia khỏi nguy hiểm từ chủ nghĩa khủng bố và chủ nghĩa cực đoan", hãng thông tấn quốc gia Arab Saudi SPA đưa tin hôm nay. Arab Saudi dừng mọi liên lạc trên biển và đất liền với Qatar, kêu gọi "các quốc gia anh em làm tương tự".
Bahrain cũng thông báo chấm dứt quan hệ với Qatar vì Doha gây ảnh hưởng tới "an ninh và ổn định của Manama, can thiệp vào vấn đề nội bộ vương quốc này". Công dân Qatar ở Bahrain có 14 ngày để rời đi, Reuters cho biết.
Ai Cập cáo buộc Qatar tài trợ các tổ chức "khủng bố", trong đó có Anh em Hồi giáo (Muslim Brotherhood) và tuyên bố cắt quan hệ với Doha. Bộ Ngoại giao Ai Cập thông báo đóng cửa không phận và các cảng biển đối với mọi phương tiện vận tải Qatar.
Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) nói Qatar "ủng hộ, tài trợ và khuyến khích các tổ chức khủng bố, cực đoan", làm xói mòn ổn định khu vực. Với lý do đó, UAE cắt quan hệ và cho các nhà ngoại giao Qatar 48 giờ để rời đi.
Liên minh Arab, do Arab Saudi dẫn đầu, đang đối phó phiến quân nổi dậy ở Yemen cũng thông báo khai trừ Qatar.
Theo AFP, Qatar từ lâu đã bị cáo buộc là quốc gia tài trợ khủng bố. Nước này từng bị chỉ trích vì ủng hộ những nhóm nổi dậy đối phó chính phủ Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Bộ Tài chính Mỹ đã ra lệnh trừng phạt nhiều cá nhân Qatar do "tài trợ các hoạt động khủng bố".
Qatar là thành viên trong liên minh quốc tế, do Mỹ dẫn đầu, đang đối phó Nhà nước Hồi giáo (IS). Quốc gia này có căn cứ không quân al-Udeid, nơi Mỹ bắt đầu mọi chiến dịch trên không của liên minh trong khu vực.

Quốc gia Tây Phi Mauritania tuyên bố cắt quan hệ ngoại giao với Qatar vì nước này "ủng hộ khủng bố".

Ngân hàng trung ương Qatar ở thủ đô Doha. Ảnh: Reuters.
Ngân hàng trung ương Qatar ở thủ đô Doha. Ảnh: Reuters.
"Nhà nước Qatar liên kết chính sách của họ... nhằm ủng hộ các tổ chức khủng bố và tuyên truyền các tư tưởng cực đoan", hãng thông tấn MIA đăng thông báo từ Bộ Ngoại giao Mauritania cho biết ngày 6/6. "Điều này dẫn đến tổn thất sinh mạng lớn tại những quốc gia Arab, châu Âu và trên khắp thế giới".
Mauritania, quốc gia ở Tây Phi, tuyên bố cắt quan hệ với Qatar vì lý do trên. Mauritania cũng là một thành viên trong Liên đoàn Arab.
Theo Arab News, với quyết định trên, Mauritania trở thành quốc gia thứ 9 cắt quan hệ ngoại giao với Qatar.
Arab Saudi, Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Ai Cập hôm 5/6 đồng loạt cắt quan hệ ngoại giao với Qatar vì Doha "ủng hộ phiến quân Hồi giáo và Iran". Doha phủ nhận cáo buộc này. Yemen, chính phủ ở miền đông Libya và Maldives sau đó cũng quyết định cắt quan hệ với Qatar.
Jordan sáng 6/6 thông báo sẽ hạ cấp quan hệ với Qatar sau khi xem xét "nguyên nhân khủng hoảng" giữa Doha và một số quốc gia Arab. Jordan còn thu hồi giấy phép kênh truyền hình Al Jazeera, trụ sở Doha.
Cửa khẩu từ Qatar sang Arab Saudi vắng bóng người
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/6 lên tiếng ủng hộ việc Arab Saudi cùng các đồng minh cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar. Trong khi đó, Reuters dẫn lời các quan chức và cựu quan chức Mỹ cho biết Washington sẽ thầm lặng tìm cách xoa dịu căng thẳng giữa Arab Saudi và Qatar bởi Doha rất quan trọng đối với lợi ích ngoại giao và quân sự Mỹ.
Qatar là nơi có căn cứ không quân al-Udeid, nơi Mỹ bắt đầu mọi chiến dịch trên không của liên minh trong khu vực, trong đó có không kích Nhà nước Hồi giáo (IS). Quân đội Mỹ thông báo không có ý định bỏ al-Udeid, bất chấp căng thẳng ngoại giao trong khu vực.
8 quốc gia trong Liên đoàn Arab đã cắt hoặc giảm cấp quan hệ ngoại giao với Qatar. Đồ họa: BBC.
8 quốc gia trong Liên đoàn Arab đã cắt hoặc giảm cấp quan hệ ngoại giao với Qatar. Đồ họa: BBC.
Như Tâm

Tổng thống Mỹ lên tiếng ủng hộ việc Arab Saudi cùng các đồng minh cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar.

trump-ung-ho-cac-bien-phap-co-lap-qatar
Ông Trump khẳng định sự ủng hộ với Arab Saudi trên mạng xã hội. Ảnh: Twitter
"Thật tốt khi thấy chuyến thăm Arab Saudi bắt đầu phát huy tác dụng. Họ nói sẽ cứng rắn trong vấn đề tài trợ chủ nghĩa cực đoan, mọi điều đều chỉ tới Qatar. Đây có thể sẽ là khởi đầu cho sự kết thúc của chủ nghĩa khủng bố", Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm qua viết trên mạng xã hội Twitter. Ông ủng hộ việc Arab Saudi cùng các đồng minh cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, do cáo buộc nước này hỗ trợ khủng bố, AFP đưa tin.
Đây được coi là động thái bất ngờ nhằm vào một trong những đồng minh chủ đạo của Washington. Qatar là nơi Mỹ đặt căn cứ quân sự lớn nhất tại Trung Đông. Ông Trump đưa ra bình luận không lâu sau khi lãnh đạo Kuwait tới Arab Saudi để tìm cách giải quyết cuộc khủng hoảng ngoại giao lớn nhất thế giới Arab trong nhiều năm qua.
Ngoại trưởng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani trong khi đó khẳng định "không có bằng chứng cho thấy chính phủ Qatar ủng hộ các nhóm Hồi giáo cực đoan".
Các nước gồm Arab Saudi, Bahrain, Ai Cập, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Yemen, Libya và Maldives tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, đồng thời ngừng mọi kết nối trên bộ, trên biển và trên không với nước này. Họ cáo buộc Qatar dung dưỡng các nhóm cực đoan, cũng như ủng hộ Iran.
Qatar từng có nhiều lần căng thẳng với các nước láng giềng. Tuy nhiên, hành động của Arab Saudi khiến nhiều quốc gia lo ngại về nguy cơ gia tăng bất ổn ở khu vực Trung Đông. Hàng chục chuyến bay đã bị hủy, máy bay Qatar không được đi vào không phận các nước láng giềng. Người dân Qatar đang đổ xô mua thực phẩm vì lo sợ tình trạng thiếu lương thực.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ hôm qua tuyên bố không có kế hoạch rời khỏi căn cứ không quân al-Udeid ở Qatar trong bối cảnh khủng hoảng ngoại giao tại vùng Vịnh đang bùng phát.Tử Quỳnh

Tehran cho biết có thể xuất khẩu lương thực sang Qatar bằng đường biển trong lúc Doha bị cô lập ở vùng Vịnh.

Người Qatar đổ xô tới siêu thị để mua lương thực. Ảnh: Doha News
Người Qatar đổ xô tới siêu thị để mua lương thực. Ảnh: Doha News
Reza Nourani, chủ tịch hiệp hội xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp Iran được hãng thông tấn Fars hôm nay dẫn lời cho biết nước này có thể đưa lương thực sang Qatar trong vòng 12 tiếng, trong bối cảnh nước này bị Arab Saudi và các nước Arab cô lập.
Iran và Arab Saudi là các đối thủ trong khu vực, hai nước ủng hộ các phe đối lập trong những cuộc chiến ở Syria và Yemen. 
Arab Saudi, Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Ai Cập hôm 5/6 đồng loạt cắt quan hệ ngoại giao với Qatar vì Doha "ủng hộ phiến quân Hồi giáo và Iran". 5 nước khác sau đó cũng quyết định cắt quan hệ với Qatar.
Qatar chỉ có biên giới đất liền duy nhất với Arab Saudi, phải dựa nhiều vào nhập khẩu lương thực, đa phần từ các quốc gia vùng Vịnh. Ngược lại, Qatar xuất khẩu lượng hàng hóa trị giá 896 triệu USD sang Arab Saudi, theo thống kê của Liên Hợp Quốc năm 2015. 
Kênh truyền hình Al-Jazeera trước đó cho biết nhiều xe tải chở lương thực cho Doha hiện phải xếp hàng ở biên giới, chưa thể vào Qatar. Xuất khẩu của Qatar, gồm máy móc, thiết bị điện tử và vật nuôi bằng đường bộ sang Arab Saudi cũng bị ảnh hưởng.
Việc Arab Saudi cắt quan hệ với Qatar cũng là tin xấu cho ngành công nghiệp dịch vụ, gồm các khách sạn và tài xế taxi ở Doha. Người Arab Saudi thường sang Qatar nghỉ sau lễ của người Hồi giáo Ramadan. 
Để tránh tình trạng dân chúng sợ hãi do khan hiếm hàng hóa, chính phủ Qatar ra tuyên bố các tuyến chở hàng đường thủy và đường không vẫn được duy trì để nhập khẩu. Chính quyền cam kết dùng mọi biện pháp cần thiết để ngăn chặn ảnh hưởng xấu đến xã hội và nền kinh tế.

Arab Saudi đưa ra một số điều kiện để bình thường hóa quan hệ và yêu cầu Qatar thực hiện trong 24 giờ. 

Vua Arab Saudi Salman bin Abdulaziz al-Saud. Ảnh: AFP
Vua Arab Saudi Salman bin Abdulaziz al-Saud. Ảnh: AFP
Các điều kiện để bình thường hóa quan hệ song phương được Arab Saudi đưa ra hôm nay với Qatar gồm trục xuất toàn bộ thành viên của tổ chức Anh em Hồi giáo, bị coi là khủng bố, trục xuất thành viên phong trào Hamas của Palestine, đóng băng tài khoản của những người này và những người bị nghi có liên quan, theo đài phát thanh Akhbar Al Aan.
Arab Saudi cũng tuyên bố Qatar có 24 giờ để thực hiện các điều kiện này. Ngoài ra, Arab Saudi cũng được cho là yêu cầu Qatar lập tức hủy quan hệ ngoại giao với Iran.
Arab Saudi còn yêu cầu Qatar lập tức thay đổi chính sách của kênh truyền hình Al Jazeera để cơ quan này không phát sóng những tin tức đi ngược lại lợi ích của các nước vùng Vịnh và thế giới Arab.
Hôm 5/6, Arab Saudi, Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, Ai Cập, tuyên bố cắt quan hệ ngoại giao với Qatar, cáo buộc Doha ủng hộ các tổ chức khủng bố và gây bất ổn cho tình hình Trung Đông.
Chính quyền các nước Libya, Yemen cũng như Maldives và Mauritania sau đó cũng tuyên bố chấm dứt quan hệ với Qatar. Ngày 6/6, Jordani tuyên bố hạ mức quan hệ ngoại giao với Qatar và đóng cửa văn phòng Al Jazeera ở nước này.
Bộ Ngoại giao Qatar bác bỏ cáo buộc cho rằng Doha can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác cũng như hỗ trợ cho các nhóm khủng bố, lấy làm tiếc về quyết định cắt quan hệ ngoại giao của các nước vùng Vịnh.

Vị trí địa lý của Qatar ở vùng Vịnh. Đồ họa: BBC
Vị trí địa lý của Qatar ở vùng Vịnh. Đồ họa: BBC
Văn Việt

Dù bị các nước vùng Vịnh dồn ép, Qatar có thể vượt qua cuộc khủng hoảng nhờ tiềm lực tài chính và truyền thông của mình.

loi-thoat-cho-cuoc-doi-dau-giua-qatar-va-cac-nuoc-vung-vinh
Người dân Qatar tích trữ nhu yếu phẩm sau khi nước này bị các quốc gia vùng Vịnh cô lập. Ảnh: AFP
Một cơn sóng thần ngoại giao vừa tràn qua vùng Vịnh, khi một loạt quốc gia gồm Arab Saudi, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Bahrain, Yemen và Ai Cập bất ngờ tuyên bố cắt đứt quan hệ với Qatar, đẩy nước này vào tình cảnh bị cô lập hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định rằng cuộc khủng hoảng này sẽ không dẫn đến điều tồi tệ nhất và có thể sẽ được tháo gỡ qua các kênh ngoại giao, theo Euronews.
Ông Abdel Bari Atwan, tổng biên tập tờ al Rai của Kuwait, cho rằng cuộc khủng hoảng ở vùng Vịnh hiện nay có nguồn gốc sâu xa từ mối quan hệ giữa Qatar và Iran cũng như sự ủng hộ mà Doha dành cho phong trào Anh em Hồi giáo và Hamas.
Theo ông Atwan, các nước vùng Vịnh năm 2014 đưa ra thỏa thuận rằng Qatar sẽ cắt đứt quan hệ với Iran và phong trào Anh em Hồi giáo, nhưng quốc gia này đã không làm như vậy. Sau chuyến thăm tới vùng Vịnh gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump, các nước trong khu vực đang tìm cách xây dựng một liên minh mới chống lại Iran, nhưng Qatar dường như đã tự tách mình ra khỏi liên minh này.
Atwan dự đoán rằng trong vài ngày tới, các nước vùng Vịnh sẽ tiếp tục gia tăng sức ép ngoại giao lên Qatar, khi niềm tin giữa các bên đã đổ vỡ. "Mục đích cuối cùng của họ là tăng tối đa áp lực lên Qatar, buộc nước này phải tuân thủ đầy đủ những điều kiện mà các quốc gia vùng Vịnh đưa ra", Atwan nhận định.
Trong trường hợp Doha vẫn kiên quyết không nhượng bộ dù bị cô lập, Atwan cho rằng các nước vùng Vịnh có thể sẽ chuyển sang phương án B, không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự.
Tuy nhiên, chuyên gia bình luận quốc tế Ruben Banerjee, người từng sống ở Qatar nhiều năm, cho rằng kịch bản này rất khó xảy ra. Qatar là nơi có căn cứ không quân al-Udeid với hơn 1.000 lính Mỹ cùng sở chỉ huy tiền phương của Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ, Lầu Năm Góc cũng đã tuyên bố sẽ không rời bỏ căn cứ này bất chấp cuộc khủng hoảng trong khu vực. Việc các nước Arab phát động chiến dịch quân sự tấn công một quốc gia có căn cứ quân sự Mỹ gần như là điều không thể xảy ra.
Oanh tạc cơ B-1 Mỹ cất cánh từ căn cứ al-Udeid ở Qatar (Video: USAF)
Ngoài ra, liên minh quân sự do Arab Saudi dẫn đầu vẫn đang tham gia vào chiến dịch tấn công phiến quân Houthi ở Yemen và gánh chịu nhiều tổn thất về sinh lực, vật lực, tài chính. Các nước này rất khó có thể đồng thời phát động một cuộc chiến nữa nhắm vào Qatar, đất nước có tiềm lực tài chính bậc nhất trong khu vực.
Theo Banerjee, tương lai của cuộc khủng hoảng được thể hiện khá rõ trong thái độ của chính người dân Qatar. Hôm qua, rất nhiều người đổ tới các siêu thị, trung tâm mua sắm để tích trữ lương thực, nhu yếu phẩm vì lo ngại các mặt hàng nhập khẩu sẽ bị Arab Saudi phong tỏa. Tuy nhiên, không một ai tỏ ra hoảng sợ hay quá lo lắng về tương lai ảm đạm của đất nước.
"Tôi cho rằng tình hình ở Qatar còn lâu mới bị coi là thảm họa", Banerjee nhấn mạnh. Ông nói rằng dù có diện tích nhỏ bé, Qatar có sức mạnh hàng đầu trong khu vực cả về tài chính lẫn khả năng định hướng dư luận.
Sức mạnh tài chính và truyền thông
loi-thoat-cho-cuoc-doi-dau-giua-qatar-va-cac-nuoc-vung-vinh-1
Dù có diện tích nhỏ, Qatar có nguồn lực tài chính rất mạnh so với các nước trong khu vực. Đồ họa: WP
Với 335 tỷ USD trong quỹ đầu tư quốc gia, thu nhập bình quân đầu người ở mức 129.726 USD, cùng trữ lượng khí đốt khổng lồ, Qatar không hề phải đối mặt với bất cứ thách thức kinh tế nào giống như người khổng lồ láng giềng Arab Saudi đang phải loay hoay đối phó.
Người dân Qatar được hưởng rất nhiều phúc lợi của chính phủ và gần như không phải làm việc mà vẫn sống dư dả. Người dân bản địa đi làm có thể có thu nhập cao gấp đôi những chuyên gia nước ngoài có trình độ tới quốc gia này làm việc.
Các nước láng giềng trong khu vực rõ ràng rất ghen tị với Qatar, nhất là với tập đoàn truyền thông Al Jazeera, thế lực có thể định hướng dư luận trên mọi ngõ ngách của thế giới Arab. Al Jazeera hoạt động một cách chuyên nghiệp, có tác động rất lớn đến dư luận toàn bộ vùng Vịnh, phần nào phản ánh chính sách đối ngoại của Qatar.
Theo Banerjee, với sức mạnh tài chính và truyền thông như vậy, Qatar nắm trong tay công cụ hoàn hảo để gia tăng ảnh hưởng trong khu vực, chạm tay vào những lĩnh vực gây tranh cãi nhất, chẳng hạn như cho phép các lãnh đạo phong trào vũ trang Hamas của Palestine trú ngụ, hay cung cấp nơi ẩn náu cho các thành viên nhóm Taliban. Chính những tranh cãi như vậy lại càng khiến Qatar thể hiện được quyền lực của mình.
Dàn siêu xe trên đường phố thủ đô Doha của Qatar (Video: Dlightswitch)
Chuyên gia này khẳng định dù Arab Saudi, Ai Cập và các quốc gia vùng Vịnh khác có đồng lòng gia tăng căng thẳng với Qatar, họ không đủ khả năng để đẩy nước này vào thế đường cùng và cuộc khủng hoảng sẽ sớm qua đi, giống như những lần hục hặc trước đây trong khu vực.
Trên thực tế, Kuwait, một trong những quốc gia vùng Vịnh liên quan đến cuộc khủng hoảng, đã đề nghị tổ chức các cuộc đàm phán hòa giải giữa các bên, theo BBC. Qatar cũng tuyên bố hoan nghênh biện pháp này, cho biết đang tìm kiếm "hình thức đối thoại cởi mở và chân thành" để giải quyết khủng hoảng.
"Cuộc khủng hoảng Qatar hiện nay chỉ là một thời khắc khó khăn không hơn không kém. Trong mọi kịch bản, trời sẽ không sập xuống dù các nước đang cố dồn ép để cô lập Qatar", Banerjee nhấn mạnh.Trí Dũng

No comments:

Post a Comment