Sunday, June 11, 2017

Ông bác sĩ “nhảy rào”

TT - Ngày ấy, người ủng hộ bảo ông Phan Thanh Hải giống con sóc, ý khen ông thông minh, năng động. Kẻ dè bỉu gọi ông là con đỉa, nhẫn tâm kiếm sống bằng cách bóc lột dân nghèo.
Kỳ 4: "Nhảy rào" làm y tế tư nhân Phóng to
Ông Phan Thanh Hải - giám đốc Trung tâm y khoa Medic (đứng) - đang theo dõi một ca chụp CT đa mặt cắt - Ảnh: N.C.T.
Mạnh dạn đi trước chính sách cả chục năm, tất cả những gì ông làm chỉ để chứng minh rằng không có văn bản nào có thể trói buộc được sự vận động nền kinh tế, mà bản thân nó sẽ tự điều chỉnh theo nhu cầu của thị trường.
Phòng khám “ba lợi ích”
Có một thời ông Phan Thanh Hải là đề tài của những cuộc tranh luận về đạo đức của người thầy thuốc. Ấy là giai đoạn sau giải phóng 1975, một giai đoạn cực kỳ khó khăn của ngành y tế Sài Gòn. Viện sĩ, tiến sĩ Dương Quang Trung ngày ấy được giao tiếp quản ngành y tế TP.HCM sau giải phóng gọi đó là giai đoạn “thiếu đủ thứ”.
Sau một đêm thức dậy, người dân bỗng thấy thành phố vắng bóng hơn một ngàn mấy trăm nhà thuốc - kết quả của đợt cải tạo công thương nghiệp. Nhà thuốc không còn nhưng người dân vẫn bệnh nên chợ trời mới ra đời, chỉ khác là người mua kẻ bán đều sợ sệt, lén lút. Nhân lực cho ngành y tế cũng rơi vào khủng hoảng trầm trọng vì nhiều bác sĩ, dược sĩ xếp hành lý bỏ ra nước ngoài.
Các bệnh viện thiếu kim tiêm, thiếu chỉ, thiếu thuốc... Người bệnh xếp hàng chờ chực khám từ ngày này qua ngày khác để xin được vài viên thuốc. Các bác sĩ thì chỉ đợi tan giờ làm việc để về nhà nuôi heo, trồng rau... cải thiện đời sống.
Đang làm việc tại Bệnh viện Bình Dân, ông Hải loay hoay mãi với ý nghĩ nếu chỉ ngồi đợi thì không biết đến khi nào mới hết khổ. Khi đó, ông là đại biểu HĐND khóa I (1977-1981). “Ông nghị” trẻ quyết định “vào trận” bằng việc đề đạt lên cấp trên xin mở một phòng khám do chính các bác sĩ của Bệnh viện Bình Dân đảm nhiệm để phục vụ người bệnh sau giờ hành chính.
Vào cuối những năm 1970, đụng chạm đến hai chữ “thị trường” đã là điều cấm kỵ, nói gì đến “kinh tế tư nhân” và nhạy cảm hơn nữa là “y tế tư nhân”. Ý kiến của ông Hải đưa ra lập tức bị “phản pháo”. Khi ông bảo vệ quan điểm của mình, nhiều người thẳng thừng bảo ông tệ hơn con đỉa, “hút máu nhân dân mà sống”.
Ông Phan Thanh Hải (bìa phải) đón Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa (thứ hai từ trái sang) và các quan chức TP.HCM thăm Medic - Ảnh: N.HẰNG
Cuối cùng, với sự ủng hộ của chủ tịch UBND TP.HCM Mai Chí Thọ, giám đốc Sở Y tế Nguyễn Duy Cương và giám đốc Bệnh viện Bình Dân Nguyễn Trọng Nhân, phòng khám cũng ra đời năm 1980 trên cơ sở phòng phóng xạ của Bệnh viện Bình Dân trên đường Trương Định. Khoảng 10 bác sĩ “cùng chí hướng” với bác sĩ Hải sau khi kết thúc công việc ở bệnh viện lại về với phòng khám.
Thiết bị hiện đại nhất của phòng khám là mấy cái ống nghe nên khám bệnh vẫn “sờ nắn” là chính. Doanh thu được chia theo tỉ lệ bệnh viện 30%, bác sĩ 70%. Theo ông Hải, phòng khám “đứng” được vì hoạt động dựa trên nguyên tắc “ba lợi ích”: bác sĩ có đồng ra đồng vào để nuôi sống bản thân và gia đình, bệnh viện có thêm khoản thu nhập để trang trải chi phí điều trị, và bệnh nhân được khám nhanh, về nhanh. Số lượng bệnh đến ngày càng đông, nhiều khi không còn đủ chỗ để chờ đợi.
Sự lựa chọn của dân
Phòng khám tồn tại được sáu năm thì phải trả về cho Bệnh viện Ung bướu sau khi khoa ung bướu tách ra khỏi Bệnh viện Bình Dân để thành lập bệnh viện riêng. Năm 1986 cũng là năm đánh dấu những thay đổi trong đường lối chính sách của Đảng để mở đường cho tư nhân làm kinh tế.
Viện sĩ Dương Quang Trung, phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM lúc ấy, nhìn nhận cái phòng khám be bé của Bệnh viện Bình Dân - “cái nôi” của ngành y tế tư nhân VN - đã được khai sinh trong sự không đồng tình của nhiều người trong ngành. “Một số vị lãnh đạo ủng hộ, nhưng đa số lại quan niệm ngành y tế phải là xã hội chủ nghĩa, cái gì cũng phải bao cấp miễn phí cho người dân. Giữa bác sĩ và người bệnh mà có hơi đồng tiền vào là phi đạo đức. Nhưng lúc đó tôi nghĩ là cho phép bác sĩ đi làm thêm sau giờ làm việc thì có lợi hơn là bắt họ ở nhà... nuôi heo chứ!” - ông Trung kể.
Tuy nhiên, kinh tế y tế với những nét đặc thù riêng vẫn là một cụm từ hoàn toàn xa lạ với giới doanh nhân thời ấy. Ông Hải cũng không ngoại lệ. Nhưng ông nghĩ qui mô phòng khám ngày càng lớn là qui luật tất yếu của sự phát triển nếu như những người điều hành đáp ứng được sự mong đợi của người dân.
Cùng với các cộng sự, ông gói ghém đồ đạc chuyển về một cơ sở khang trang hơn ở số 428 Điện Biên Phủ, đối diện Bệnh viện Bình Dân. Phòng khám mới có một cái tên “tươm tất” hơn là Khu chẩn đoán bệnh viện Bình Dân, được trang bị một số trang thiết bị như máy chụp X-quang, máy siêu âm...
Theo viện sĩ Dương Quang Trung, phòng khám Điện Biên Phủ lúc đó tuy “khoác vỏ” nhà nước nhưng hoạt động tương đối độc lập. Các khoản thu chi tài chính được hạch toán kinh tế nội bộ với bệnh viện, báo sổ gửi lên Sở Y tế. Nhưng bệnh nhân lại cảm nhận được sự khác biệt của nó. Với họ, các bác sĩ ở đó dường như thao tác nhanh hơn, giải thích bệnh cũng nhiệt tình hơn, thái độ cũng mềm mỏng hơn. Đang bệnh nên ai cũng muốn nhận được sự đối xử ân cần và chu đáo nhất. Người này rỉ tai người kia, cứ thế mà phòng khám khấm khá dần.
Phòng khám hoạt động được ba năm thì nhiều vị chức sắc bắt đầu “ngộ” ra mô hình này không đơn giản như họ tưởng: có vẻ như nó đang giúp cho một số người trở nên giàu có, tích lũy tài sản nhiều hơn kẻ khác. Thế là một ngày, cán bộ thanh tra xuất hiện để kiểm kê tài sản.
Mục đích của chuyến viếng thăm là họ muốn làm cho ra lẽ khởi đầu các ông bác sĩ có cái gì, bây giờ có cái gì. Đoàn thanh tra khẳng định tài sản đó từ đâu ra nếu không phải là tích lũy của nhân dân, bóc lột của người nghèo? “Giải pháp họ đưa ra là chúng tôi bị buộc phải ra đi để lại tài sản cho nhân dân! Tôi ra đi, xem như xếp lại giấc mơ của mình” - ông Hải thở dài, nhớ về hơn 15 năm về trước khi ông từ giã chức trưởng khoa cấp cứu Bệnh viện Bình Dân, bước vào một lối rẽ mới khi bước qua tuổi 40.
Năm 1990, ông Hải lập Trung tâm chẩn đoán y khoa Medic tại Hòa Hảo dưới sự bảo trợ của Trung tâm Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ y tế TP.HCM. Trung tâm y khoa tư nhân hiện đại bậc nhất VN này ra đời với sự tin tưởng tuyệt đối của ông: nền kinh tế thị trường vận động theo nhu cầu, nơi nào đáp ứng được thì người dân đến. “Nơi nào người dân đã chọn, chắc chắn Đảng sẽ đến soi đường” - ông Hải cười tự tin.

No comments:

Post a Comment