Sunday, July 16, 2017

Bài viết hay(5183)

Vĩnh biệt Liu Xiaobo (Lưu Hiểu Ba), một anh hùng của Trung Quốc nhưng cũng là kẻ thù của chế độ CSTQ. Anh khiến tui phải suy nghĩ lại về phương thức tranh đấu đòi dân chủ, nhân quyền và cách chống Cộng sản độc tài của chúng ta bấy lâu nay. Trí thức không muốn bạo động, chú trọng nhiều hơn đến dân trí, dân sinh, dân quyền nhưng từ Gandhi đến Martin Luther King đã cho chúng ta bài học gì? Với Cộng sản độc tài, họ hiểu rõ phương thức tranh đấu với bạo lực cách mạng để giành chính quyền, họ nếm trải nhà tù và đàn áp, họ rành kỹ thuật dân vận và tuyên truyền thì họ sẳn sàng bóp chết từ trứng nước mọi mầm mống chống đối bằng mọi cách; nhất là kỹ thuật chia cắt, bưng bít và thủ tiêu. Tại sao Reagan có thể làm sụp đổ Liên Sô và Đông Âu mà không tốn một viên đạnTại sao Bolsa cứ bát nháo?

Cuộc đời tranh đấu của Liu Xiaobo

clip_image002
Nhà hoạt động dân chủ Liu Xiaobo. Ảnh: QUARTZ.

Giải Nobel Hoà Bình năm 2010 sẽ vĩnh viễn vắng mặt người nhận giải.
Ông Liu Xiaobo (Lưu Hiểu Ba), đã trút hơi thở cuối cùng ngày 13/7/2017 sau một thời gian chống chọi với căn bệnh ung thư gan trong nhà tù Trung Quốc.
Ngày 26/06/2017, truyền thông quốc tế đồng loạt đưa tin Liu Xiaobo được đưa đi chữa bệnh ngoài trại giam, sau khi ông được chẩn đoán là đã đi vào thời kỳ cuối của căn bệnh ung thư gan. Ông qua đời khi mới 61 tuổi.
Liu Xiaobo là một anh hùng trong mắt nhiều người, nhưng cũng là kẻ thù của chế độ.
Con đường từ học giả đến nhà bất đồng chính kiến
Theo Yang Jianli, một người bạn thân đang sống lưu vong của Liu Xiaobo, khát vọng mang đến công lý và kiến thiết đất nước của ông Liu bắt đầu từ rất sớm. Ông sinh năm 1955 tại Jinlin, phía Bắc của Trung Quốc trong một gia đình trí thức, có cả bố lẫn mẹ là đảng viên đảng Cộng sản. Lớn lên trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, Liu từng tham gia chương trình đưa trí thức trẻ về lao động ở nông thôn.
“Rất nhiều người cùng chịu khổ trong thời kỳ ấy cho rằng, họ có quyền được hưởng thụ cuộc sống về sau như là một sự đền bù. Nhưng Liu Xiaobo thì khác, ông xem đó là trải nghiệm quý báu giúp mình thực sự hiểu nổi khốn khổ của người dân dưới sự lãnh đạo của chính quyền Trung Quốc”, ông Yang cho biết.
Năm 1977, Liu được nhận vào học Văn chương tại Đại học Jinlin (tỉnh Cát Lâm – Đông Bắc Trung Quốc), nhưng ông lại sớm say mê Triết học phương Tây. Ông nhận bằng thạc sĩ năm 27 tuổi và trở thành giảng viên tại Đại học Jinlin. Ông bắt đầu thu hút sự chú ý của giới trí thức Trung Quốc bằng những phản biện sắc bén về các lý thuyết xã hội. Liu nhanh chóng trở thành một hiện tượng trong giới trí thức Trung Quốc.
Sự nghiệp khoa bảng của Liu thuận buồm xuôi gió cho đến năm 1989.
Ngày 27/04/1989, Liu đổi chuyến bay từ Tokyo đi Mỹ quay về Trung Quốc khi nghe tin chính quyền kiên quyết “dẹp loạn” những cuộc biểu tình của sinh viên đòi tự do báo chí, tự do ngôn luận, kiểm soát tham nhũng tại Quảng trường Thiên An Môn.
“Tôi không có thời gian để do dự, hoặc là sống hoặc là chết, tôi sẽ trở về”, Liu nhớ lại.
clip_image004
Ông Liu Xiabo (thứ hai từ trái sang) cùng với ba người bạn đã tham gia tuyệt thực tại Thiên An Môn năm 1989. Ảnh: AP.
Ngày 02/06/1989, Liu và ba người bạn tuyệt thực trong ba ngày để kêu gọi chính quyền dỡ bỏ thiết quân luật và đối thoại một cách hòa bình với sinh viên.
Rạng sáng ngày 04/06/1989, những con đường ở Quảng trường Thiên An Môn ngập đầy máu của người biểu tình sau các cuộc đàn áp của quân đội. Liu và nhiều trí thức khác đã kiên quyết tìm cách thỏa thuận với chính quyền để số sinh viên còn lại có thể rút lui an toàn ra khỏi đó.
“Trong những giờ phút cuối cùng, Liu đã cầm loa và nói: ‘Chúng ta phải đi thôi'”, Robin Munro, một người từng là nhà hoạt động nhân quyền tại Bắc Kinh tại thời điểm đó kể lại. Trong khi các lãnh đạo sinh viên đòi sẽ “chết ở đó cho dân chủ”, Liu Xiaobo đã nói, “chúng đã làm hết sức có thể rồi”. Robin chia sẻ rằng, anh luôn cảm thấy phải mang ơn cứu mạng của Liu Xiaobo.
Mà đúng như thế, những cựu sinh viên có mặt tại Quảng trường Thiên An Môn, như bà Rose Tang, cũng cho rằng, ông Liu Xiaobo đã cứu hàng trăm, nếu không phải là hàng nghìn sinh viên, trong đó có bản thân bà.
Sau khi phong trào Thiên An Môn bị dập tắt, Liu Xiaobo đã bị bắt và bị giam giữ bí mật từ năm 1989 đến tháng 01/1991 vì tội “tuyên truyền phản cách mạng và kích động”.
“Sau năm 1989, nhiều người chọn cách lãng quên, chọn sống ở nước ngoài và kể cả làm việc cho chính phủ. Liu Xiaobo thì không”, ông Liao Yiwu, một người bạn của ông Liu nói.
Năm 1996, Liu bị đưa đi cải tạo ba năm sau khi thảo “Các đề xuất chống tham nhũng” và kêu gọi điều tra làm rõ cuộc đàn áp đẫm máu ở Thiên An Môn năm 1989.
clip_image006
Một bức ảnh ông Liu Xiaobao và vợ chụp năm 2000 tại Bắc Kinh. Ảnh: http://liuxiaobo.eu/
Cũng trong trại cải tạo, ông kết hôn với Liu Xia (Lưu Hà), người duy nhất có thể giúp ông nắm bắt tình hình bên ngoài. Sau khi ông Liu Xiaobo bị bắt lần cuối cùng vào tháng 6/2009 cho đến ngày hôm nay, bà Liu Xia vẫn còn bị an ninh khủng bố tinh thần, giam lỏng tại nhà.
Nhưng có một việc Liu Xiaobo vẫn luôn kiên trì, đó là viết lách. Tính đến năm 2008, ông đã viết khoảng 800 bài viết và xuất bản nhiều cuốn sách.
Liu Xiaobo có vẻ đã thật sự trở thành nỗi sợ hãi của chính quyền. Họ cấm ông xuất bản sách tại Trung Quốc. Những cuốn sách của ông sau từ năm 2000 chỉ được xuất bản ở Đài Loan và Hong Kong. Ông cũng không thể giảng dạy hay diễn thuyết về bất cứ điều gì.
Ngòi bút là thứ mạnh nhất và cũng là thứ duy nhất mà ông có thể dùng để đấu tranh cho nhân quyền và dân chủ.
Hiến chương 08
Trong suốt 20 năm, ông Liu đã tranh đấu cho một Trung Quốc tự do và cởi mở hơn. Ông yêu cầu chính quyền Trung Quốc tuân thủ Điều 35 Hiến pháp, vì ghi rõ người Trung Quốc được hưởng “quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do lập hội, tự do hội họp, tuần hành và biểu tình”.
Năm 2008, ông Liu cùng với một số người khác soạn thảo Hiến chương 08 (零八宪章). Hiến chương được công bố ngày 10/10/2008 với hơn 300 người ký tên đầu tiên là các cựu đảng viên đảng Cộng sản, luật sư, nhà hoạt động nhân quyền và biên tập viên của các tờ báo.
Trong lời nói đầu, Hiến chương 08 nói:
“Cho đến ngày hôm nay, tiến trình cải cách chính trị vẫn còn nằm trên giấy: có luật pháp nhưng không có pháp quyền (rule of law), có một bản hiến pháp nhưng không có chính thể lập hiến (constitutional goverment), đây vẫn là thực tế chính trị mà ai cũng có thể thấy.
Hiến chương 08 là lời kêu gọi cải cách toàn diện về nhân quyền, hệ thống chính trị và pháp lý tại Trung Quốc. Đến tháng 9/2010, hơn 10.000 người ký tên trực tuyến vào bản Hiến chương này.
Chính quyền Trung Quốc coi đó là những yêu cầu bất thường và không thể chấp nhận. Ông Liu Xiaobo bị giam giữ và thẩm vấn hai ngày trước khi Hiến chương 08 được công bố.
clip_image008
Tuần hành ở Hồng Kong sau khi Liu Xiaobo được trao Giải Nobel Hòa bình 2010. Ảnh: AP
Ông bị bắt giam chính thức vào ngày 23/6/2009, và bị biệt giam, không được tiếp xúc với luật sư và bất kỳ thân nhân nào trong một thời gian dài.
Phiên tòa sơ thẩm tuyên phán ông 11 năm tù giam vì tội “tổ chức kích động nhằm lật đổ chính quyền” (Điều 105, Bộ luật Hình sự 1997 của Trung Quốc).
Luật sư của ông cho rằng, “bản án của Liu Xiaobo là vi hiến. Bởi vì Hiến pháp Trung Quốc cho phép công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do xuất bản và tự do biểu đạt”.
“Độc đảng hay đa đảng chỉ là một quan điểm về thể chế nhà nước, đòi hỏi đa đảng không đồng nghĩa với mong muốn lật đổ chính quyền”.
Còn bản thân mình, Liu Xiaobo đã phát biểu trong phiên tòa phúc thẩm tháng 02/2010 như sau: “Tôi chỉ phản đối thể chế chính trị độc tài hay toàn trị. Điều đó không phải là lật đổ chính quyền. Bất đồng không có nghĩa là lật đổ”.
Ông không bao giờ có cơ hội thấy được tự do và dân chủ trên quê hương mình.TRẦN LONG VI
Tài liệu tham khảo:

Trung Quốc: Ông Lưu Hiểu Ba được hỏa táng trong tang lễ riêng tư

Các bức ảnh do chính quyền địa phương chia sẻ cho thấy bà Lưu và những người trong tang quyến ở bên cạnh quan tài mở của ông Lưu, được bao quanh bởi cúc trắng, một biểu tượng đau buồn ở Trung Quốc. Bà Lưu rõ ràng trông rất đau khổ.
Một quan chức nói ông tin rằng bà Lưu đã được trả tự do, nhưng luật sư của ông Lưu Hiểu Ba, Jared Genser, đã bác bỏ tuyên bố này và nói bà Lưu đã bị câu lưu từ sau khi chồng bà qua đời.
"Thế giới cần vận động để giải cứu bà ấy - và cần nhanh chóng", ông viết trong một tuyên bố.
clip_image001
Bà Lưu Hà (ngoài cùng, bên phải), góa phụ của ông Lưu Hiểu Ba, và tang quyến tại tang lễ ở Thẩm Dương. Ảnh: HANDOUT

Nhà hoạt động hàng đầu của Trung Quốc và khôi nguyên Giải Nobel Hoà bình Lưu Hiểu Ba đã được hỏa táng trong một tang lễ riêng tư.
Ông Lưu, người từng bị kết án 11 năm tù vì tội "lật đổ", đã chết vì ung thư gan hôm thứ Năm, 13/7/2017, sau nhiều năm thi hành án trong tù.
Ông là nhà bất đồng chính kiến và chỉ trích nổi bật nhất của Trung Quốc.
Vợ ông, bà Lưu Hà, bị quản thúc tại gia kể từ khi ông được trao giải Nobel Hoà bình nhưng bà đã dự tang lễ của chồng ở Thẩm Dương.
Đó là thành phố mà ông Lưu được điều trị ung thư gan khi đã ở giai đoạn cuối.
clip_image003
Ông Lưu Hiểu Ba là ai?
Một viên chức nói rằng thi thể của ông Lưu đã được hỏa táng "phù hợp với các phong tục địa phương và mong muốn của gia đình".
Khúc cầu hồn 'Requiem', tác phẩm của Mozart, đã được phát tại buổi lễ, ông nói.
clip_image005
Lễ tang của nhà tranh đấu Lưu Hiểu Ba được tổ chức vào sáng sớm ngày 15/07/2017, tại Thẩm Dương. Shenyang Municipal Information Office/via REUTERS
'Cần giải cứu nhanh chóng'
Các bức ảnh do chính quyền địa phương chia sẻ cho thấy bà Lưu và những người trong tang quyến ở bên cạnh quan tài mở của ông Lưu, được bao quanh bởi cúc trắng, một biểu tượng đau buồn ở Trung Quốc.
Bà Lưu rõ ràng trông rất đau khổ.
Thế giới cần vận động để giải cứu bà ấy - và cần nhanh chóng
Luật sư của Lưu Hiểu Ba
Một quan chức nói ông tin rằng bà Lưu đã được trả tự do, nhưng luật sư của ông Lưu Hiểu Ba, Jared Genser, đã bác bỏ tuyên bố này và nói bà Lưu đã bị câu lưu từ sau khi chồng bà qua đời.
"Thế giới cần vận động để giải cứu bà ấy - và cần nhanh chóng", ông viết trong một tuyên bố.
Hôm thứ sáu, ủy ban trao giải Nobel Hòa bình bày tỏ "lo lắng" sâu sắc về bà Lưu và kêu gọi Trung Quốc trả tự do cho bà.
Không lâu trước khi ông Lưu Hiểu Ba qua đời, các bác sỹ phương Tây đã tới Trung Quốc để thăm khám bệnh tình cho ông.
Tin cho hay đề nghị của các bác sỹ đưa ông Lưu ra nước ngoài để chữa trị trước khi tiến triển bệnh trở nên trầm trọng hơn đã bị giới chức Trung Quốc khước từ.
Giới bình luận cho rằng Bắc Kinh có thể đã không muốn ông Lưu rời khỏi Trung Quốc vì e ngại ông sẽ 'tiết lộ các thông tin' về thời gian ông bị giam giữ, theo truyền thông quốc tế.

Thế giới và Trung Quốc đối với Lưu Hiểu Ba

1. Thế giới thương tiếc nhà đấu tranh dân chủ Lưu Hiểu Ba


clip_image002
Những người thương tiếc về cái chết của nhà đấu tranh dân chủ Lưu Hiểu Ba trong một cuộc biểu tình bên ngoài văn phòng liên lạc của Trung Quốc vào ngày 13 tháng 7 năm 2017 tại Hồng Kông.

clip_image004
Ông là một trong những gương mặt chính trong phong trào biểu tình đòi dân chủ tại Quảng trường Thiên An Môn hồi 1989. Đối với nhiều người trên thế giới, ông Lưu Hiểu Ba là một anh hùng đấu tranh cho dân chủ, nhưng lại là một kẻ xấu trong con mắt của chính phủ đất nước ông.
clip_image006
Một cuốn sách chia buồn được trưng bày giữa những bông hoa và một bức chân dung của Lưu Hiểu Ba, tại một đài tưởng niệm tạm thời để vinh danh nhà văn trong thời gian lưu trú tại Hoa Kỳ vào ngày 13 tháng 7 năm 2017.
clip_image008
Một người phụ nữ khóc tiếc thương và căm phẫn lên án chính quyền CS Trung Quốc trong đêm.
clip_image010
Những người biểu tình ủng hộ dân chủ và các cựu nghị sĩ Lee Cheuk-yan và Albert Ho tham dự một cuộc biểu tình ngồi ngoài Văn phòng Liên lạc Trung Quốc tại Hồng Kông vào ngày 10 tháng 7 năm 2017.
clip_image012
Ủy ban Nobel Hòa bình đã tuyên bố Bắc Kinh „chịu trách nhiệm nặng nề” cho cái chết của ông. Họ cũng nói họ lo ngại cho tình hình của người vợ, bà Lưu Hà, đã bị quản thúc từ 2010. Quốc tế đã lên án Trung Quốc. Ủy ban Nobel cho rằng sự ra đi của ông là “quá sớm” và việc Trung Quốc không cho phép ông đi nước ngoài chữa trị là “vô cùng đáng buồn. ”Đức, một trong những quốc gia cân nhắc là một lựa chọn cho ông Lưu, hối hận rằng việc di chuyển đã không diễn ra, Ngoại trưởng Sigmar Gabriel nói: “Trung Quốc có trách nhiệm trả lời một cách nhanh chóng, công khai và rõ ràng vì sao không phát hiện ra bệnh ung thư này sớm hơn”, ông nói thêm trong một thông cáo. Ngoại trưởng Anh Boris Johnson cũng nói Trung Quốc đã “sai” khi từ chối cho ông Lưu Hiểu Ba đi nước ngoài để chữa bệnh. Hoa Kỳ tiếc thương cái chết của ông Lưu Hiểu Ba và kêu gọi Trung Quốc thả bà góa phụ của nhà bất đồng chính kiến khỏi bị quản thúc tại gia và để bà ấy rời khỏi Trung Quốc. (Hình: Getty Images)
***

2. Tưởng nhớ Lưu Hiểu Ba qua nghệ thuật và mạng xã hội

clip_image013
Phác họa của nghệ sĩ Badiucao tưởg nhớ ông Lưu Hiểu Ba, tác phẩm mang tên Tự do sau chót - Final Freedom. Ảnh: BADIUCAO
Ông Lưu Hiểu Ba, khôi nguyên Nobel Hòa bình là nguồn cảm hứng cho một thế hệ mới những nhà hoạt động vì dân chủ Trung Quốc và cái chết của ông được nhiều nghệ sĩ có xu hướng chính trị tưởng nhớ.
Nhiều nhà hoạt động nhìn nhận ông là 'người đỡ đầu' cho sự nghiệp của họ và đã bày tỏ lòng biết ơn tới ông dù Lưu Hiểu Ba bị giới chức Trung Quốc kết án tù vài lần vì tội "lật đổ".
Một trong những nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ là tình yêu được ghi nhận đầy đủ giữa ông Lưu Hiểu Ba và bà Lưu Hà, vợ ông, người hiện vẫn bị quản thúc tại gia.
clip_image015
Ông Lưu Hiểu Ba là ai?
Bức ảnh hai vợ chồng ông Lưu Hiểu Ba dưới đây được lan truyền trong giới các nhà hoạt động là bạn bè của họ, và nó đã đặc biệt khiến nhiều người cảm động.
clip_image017
Ảnh được một nhà hoạt động có trụ sở tại Quang Châu, Ye Du, đăng trên twitter cho thấy ông Lưu Hiểu Ba và bà Lưu Hà, tại một địa điểm không được tiết lộ. Ảnh: EPA
Bức ảnh này đã gợi cảm hứng cho một số tác phẩm về tình yêu của họ, như bức ảnh của nghệ sĩ Badiucao dưới đây mang tên Bệnh nhân Trung Quốc.
clip_image019
Phác họa vẽ ông Lưu Hiểu Ba và bà Lưu Hà của nghệ sĩ Badiucao. Ảnh: BADIUCAO
Nghệ sĩ sống tại Úc này cũng vẽ một tác phẩm trên tường ở Hosier Lane tại Melbourne hôm thứ Tư, kêu gọi thả tự do cho ông Lưu.
clip_image021
Ảnh: BADIUCAO
Nghệ sĩ hoạt hình nổi tiếng Rebel Pepper đã vẽ và đưa lên tw tác phẩm của mình, cũng lấy cảm hứng từ bức ảnh nói trên.
clip_image023
Ảnh: RFA
Nghệ sĩ hoạt hình Trung Quốc, Tiểu Quái, cũng vẽ dựa trên bức ảnh này với hình ảnh hai ngọn nến biểu tượng cho vợ chồng ông Lưu.
clip_image025
Bản quyền hình ảnh XIAOGUAI
Năm 2010, ông Lưu không được phép đi tới Thụy Điển nhận giải Nobel Hòa bình.
clip_image026
Bản quyền hình ảnh GETTY IMAGES
Hình ảnh chiếc ghế bỏ trống tại Oslo năm 2010 đã là nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ như tác phẩm dưới đây của Badiucao.
clip_image027
Bản quyền hình ảnh BADIUCAO
Rebel Pepper cũng có tác phẩm về chiếc ghế bỏ trống này và sử dụng cả sọc kẻ từ bộ pyjamas ông Lưu Hiểu Ba mặc.
clip_image028
Bản quyền hình ảnh REBEL PEPPER
Tại Hong Kong, nơi giới hoạt động công khai kêu gọi thả ông Lưu, sinh viên 17 tuổi Anson Hui nói với hãng tin AFP trước đó trong tuần anh sợ rằng cái chết của ông sẽ có nghĩa là gì.
"Tôi cảm thấy lo sợ. Nếu ông Lưu Hiểu Ba mất đi, sẽ không ai có thể thay thế ông... Nếu không có ông Lưu Hiểu Ba chúng ta không thể đoàn kết cả thế giới cùng lên tiếng được.
"Thế giới sẽ mất đi một lãnh tụ tinh thần".
***

3. Trung Quốc xóa sạch mọi hình thức tỏ lòng thương tiếc đối với Lưu Hiểu Ba

clip_image030
Một người phụ nữ tỏ lòng thương tiếc người được trao giải Nobel Hòa bình Lưu Hiểu Ba bên ngoài văn phòng liên lạc của Trung Quốc tại Hong Kong, ngày 14 tháng 7, 2017.
Những người làm công tác kiểm duyệt của Trung Quốc ra sức xóa bỏ hình ảnh những ngọn nến, thông điệp ‘hãy an nghỉ’ và những lời thương tiếc khác dành cho ông Lưu Hiểu Ba khỏi mạng xã hội trong khi họ tìm cách dập tắt thảo luận về cái chết của nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng này.
Nhà hoạt động dân chủ 61 tuổi qua đời hôm thứ Năm vì ung thư gan dưới sự canh gác dày đặc của công an tại một bệnh viện ở thành phố Thẩm Dương, đông bắc Trung Quốcclip_image032nhưng phần lớn người Trung Quốc vẫn không hay biết gì về cái chết của ông hoặc thậm chí không biết ông là ai.
Tìm kiếm tin tức về cái chết của ông trên công cụ tìm kiếm Baidu của Trung Quốc không cho kết quả nào. Mạng xã hội Weibo, một dạng Twitter của Trung Quốc, chặn việc sử dụng tên ông và chữ viết tắt "LXB" của tên ông (Liu Xiaobo).
Thậm chí cả những hình thức bày tỏ sự tiếc thương ít gây chú ý nhất trên Weibo cũng bị xóa bỏ.
Một người dùng đăng dòng chữ "RIP" (viết tắt của ‘Rest In Peace’ nghĩa là ‘hãy an nghỉ’) được khuyến cáo rằng nó đã bị xóa "vì vi phạm những quy định và luật pháp có liên quan" dù không hề nhắc tên Lưu Hiểu Ba.
RIP giờ là một trong số những cụm từ tìm kiếm bị chặn trên mạng truyền thông xã hội của Trung Quốc.
Người dùng đăng những emoji (biểu tượng thể hiện cảm xúc) hình ngọn nến lên Weibo cũng bị xóa. Khi truy cập vào mạng Weibo trên máy tính cá nhân, biểu tượng này không còn nằm trong số những lựa chọn biểu tượng cảm xúc nữa.
Tuy nhiên, với ứng dụng di động Weibo, biểu tượng ngọn nến vẫn còn nhưng những nỗ lực đăng nó lên đều bị chặn và kích hoạt một thông báo nói rằng "nội dung bất hợp pháp!".
Từ "cây nến" trong tiếng Trung Quốc cũng bị cấm.
Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ Internet thông qua một hệ thống kiểm duyệt được gọi là "Phòng Hòa Trường Thành" (Bức tường lửa dài) và theo dõi chặt chẽ nội dung nhạy cảm trên mạng truyền thông xã hội.
Những bình luận ca ngợi nhà bất đồng chính kiến này đã bị dọn sạch khỏi các trang mạng xã hội.
"Ông ấy là người dũng cảm trong thời đại này, lịch sử sẽ nhớ tới ông ấy dù sống hay chết," một người sử dụng đăng lên Weibo nhưng sau đó bị xóa.
Một người khác nói: "Ông, người vừa giải phóng, đã làm cho thế giới khác biệt, chúng tôi, những người vẫn còn trong tù, kính cẩn chào ông".
***

4. Người Trung Quốc cho rằng, Liu Xiaobo đáng gặp quả báo

clip_image034
Luật Khoa tạp chí lược dịch từ The Chinese Think Liu Xiaobo Was Asking For It của tác giả James Palmer, được đăng trên báo Foreign Policy ngày 12/7/2017.
***
Đổ lỗi cho nạn nhân (blaming the victim) là điều mà người ta sẵn sàng làm để mong có được một giấc ngủ bình an ở xứ sở này, nơi mà chính quyền sẵn sàng nghiền nát bạn bất cứ lúc nào.
Liu Xiaobo (Lưu Hiểu Ba), người đoạt giải Nobel Hòa Bình và là nhà văn bất đồng chính kiến Trung Quốc, đang trong những ngày cuối đời vì căn bệnh ung thư gan. Ông Liu đã ở tù từ năm 2009, và “tội” của ông là đã công bố một bản Hiến chươngkêu gọi cải cách chính trị.
Thế nhưng, ở Trung Quốc, chả ai coi ông là “người hùng’ cả. Đa số người dân tại đây chỉ nghe loáng thoáng về ông nếu như họ có một chút quan tâm đến cái tên Liu Xiaobo. Những người đã biết về ông ấy, theo kinh nghiệm cá nhân tôi, đều nói về ông với một giọng điệu khinh miệt. “Ông ta nên cảm tạ chính phủ đã chữa trị miễn phí cho bệnh của mình!” – một người quen của tôi đã viết câu đó trên mạng xã hội.
Tôi đã từng rất choáng trước thái độ coi thường những người bất đồng chính kiến của tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc – ngay cả ở những người mang tư tưởng khá cởi mở. Phản ứng đầu tiên của những người này là luôn luôn tìm cách đổ lỗi cho những người đối kháng. Tất cả mọi tội lỗi đều bị gán ghép lên những nạn nhân, chứ không phải là những kẻ đã bắt giam, tra tấn, và bỏ tù họ. Chế độ là chế độ, thế thôi.
Nhưng theo thời gian, tôi nhận ra được, đó là một hiện trạng tâm lý: đổ lỗi cho nạn nhân là một cách mà một số người dùng để tự cứu rỗi. Phiên bản mà tôi thấy ở xã hội toàn trị Trung Quốc thực ra đại diện cho một hiện trạng đang xảy ra ở khắp nơi. Trong tâm lý học, nó được gọi là giả thuyết thế giới công bình (just world).
Đó là một niềm tin, có ý thức hoặc không, là khi những đìều bất hạnh xảy ra cho một số người, thì nhất định phải có một nguyên nhân hợp lý để giải thích cho nó. Ví dụ như: ông này bị ung thư vì ông ta không tin vào Chúa và không cầu nguyện đủ. Cô kia bị hãm hiếp vì cô ấy đã lang thang vào một khu phố phức tạp không nên đến. Nếu anh chàng đó tỏ ra tôn trọng người cảnh sát kia một chút thì đâu đến nỗi, v.v.
Con người buộc phải tin vào một thế giới công bình như là một cơ chế tự bảo vệ bản thân về mặt tâm lý trước những điều bất công khủng khiếp mà họ phải đối mặt hằng ngày trong cuộc sống. Vì thực tế là, không có ai trong chúng ta dám nhận mình là đứa trẻ mà Thuợng đế nâng niu nhất.
Và vì vậy, chúng ta biết rằng, bất cứ lúc nào, bệnh tật, tai nạn, hoặc thiên tai đều có thể ngay lập tức lấy đi tất cả những gì mà chúng ta yêu thương nhất. Thế nhưng chúng ta lại tự huyễn hoặc bản thân, rằng mình không phải cọng tơ nhện vất vơ trước lò lửa nóng, rồi tìm mọi cách để lý giải sự khổ nạn của những kẻ khác để có thể tiếp tục ngô nghê mà an ủi, chúng ta vẫn ổn đấy thôi.
Trung Quốc không chỉ là một thế giới bất công mà con người cần phải tự biện giải, mà nó còn dung túng cả một chế độ bất công. Điều này dẫn đến một luận điểm của không ít người trong giới trí thức Trung Quốc – rằng Trung Quốc cần phải đặt việc ổn định đất nước và trật tự xã hội lên trên công lý và tự do. (Mà thường là, họ sẽ dùng những cách diễn đạt trừu tượng hơn, chứ không phải là thực tế trần trụi như đánh gãy tay và bỏ tù nhà báo).
Đó là sự cố gắng để xoay chuyển một sự việc không ai muốn chấp nhận trở thành một diễn ngôn mà tâm lý chúng ta có thể tạm dung nạp – họ không phải chối bỏ là xã hội bất công, nhưng họ sẽ nhún vai cho rằng, trong vụ này, lỗi là ở nạn nhân.
Bằng cách đó, nhà nước đã trở thành một hiện tượng tự nhiên chứ không còn mang vai trò đạo đức nữa: nếu một người ngu ngốc tới mức muốn dùng cái ô nhỏ bé của anh ta chống chọi lại cơn bão cấp 8, mà còn nghĩ là có thể che chắn cho người khác, thì lỗi là ở gã khờ kia chứ có phải của cơn bão đâu?
Rất nhiều người Trung Quốc, cũng như người dân ở các xã hội toàn trị khác, không muốn trực tiếp đối kháng với những điều khủng khiếp mà chế độ sẵn sàng ra tay với họ. Và vì thế, khi thấy nhà nước muốn đè chết một công dân khác, thì họ thà cho rằng lỗi chắc chắn nằm ở người dân đó. Những người như thế phải biết trước hậu quả gì sẽ xảy ra khi làm những điều đó chứ. Họ không nên quá hợm hĩnh như vậy, họ phải biết là mình đang chống đối với ai, với loại chính quyền nào chứ.
Và đó là lý do vì sao mà chính quyền Trung Quốc luôn cảm thấy thoải mái khi nói về Liu Xiaobo và những người dám chống đối chế độ trực diện. Chúng ta thấy rất rõ điều này khi Liu được trao giải Nobel Hòa Bình. Cả một dàn đồng ca của truyền thông nhà nước ồ ạt lên tiếng sau một tuần ngậm tăm vì Ban Tuyên giáo chưa đưa ra chỉ thị để xử lý thông tin. Những người như ông Liu là những ví dụ cho bài học răn đe từ chính quyền: dám vượt qua giới hạn thì sẽ bị tiêu diệt – và tất cả mọi tội lỗi sẽ bị cả xã hội đổ lên mình.
Chính quyền tỏ vẻ như – và cả đám đông công chúng thì hầu như cũng tin rằng, những giới hạn trong xã hội đã được họ vạch ra rất rõ ràng. Nhưng vấn đề là ở đây, những giới hạn đó vốn là vô hình cho đến khi một người vô tình bước qua chúng.
Ông chú của Jimmy, bạn tôi, không thể nào biết được công ty xây dựng của ông đang tham gia đấu thầu một dự án, mà đối thủ chính là một băng đảng xã hội đen bao gồm quan chức địa phương và giang hồ thật. Khi ông biết được thì họ đã bắt cóc ông đến sân thượng của một toà cao ốc đang xây, chặt đứt hai chân và bỏ mặc ông ở đó cho đến chết trong khi công an địa phương vu cáo và bắt giam em trai ông với một số tội họ tùy nghi đặt cho.
Những sai trái khủng khiếp nhất mà chính quyền làm ra thường là đối với những người dân chẳng phạm phải tội lỗi gì, ngoại trừ việc họ đã có mặt sai địa điểm và không đúng lúc. Đó chính là những bản án oan có khả năng gây nguy hiểm một cách lớn nhất đến chế độ trong cách đánh giá của chính quyền.
clip_image038
Bà Zhang Huanzhi, mẹ của Nie Shubin, một người bị xử tử hình oan vào năm 1996 về tội hiếp dâm và giết người và được minh oan… 18 năm sau. Ảnh: China Daily
Nếu điều gì có thể khuấy động được sự vô cảm của công chúng, thì đó sẽ là những vụ án oan mà nạn nhân là những người dân bình thường, chứ không phải là những nhà bất đồng chính kiến. Và vì thế, khi những cuộc đụng độ tầm thường giữa chính quyền và người dân trở thành bi kịch của xã hội, chúng ta sẽ thấy truyền thông nhà nước chỉ nói qua quýt về chúng; một chút giới thiệu mở đầu và ngay sau đó sẽ tìm cách đóng lại bất cứ cuộc thảo luận nào về vấn đề đó.
Nhưng đàn áp chính trị thì lại không như thế, nó luôn được tuyên xưng ở các phương tiện công cộng. Khi nhà nước muốn đè bẹp những cuộc thảo luận vừa được nhen nhúm trên thế giới mạng ở Trung Quốc năm 2003, blogger nổi tiếng Charles Xue đã bị ép nhận tội trên truyền hình trực tiếp cho cả nước xem vì “tội” dùng mạng Weibo để viết bài . Khi đó, tôi đã nói chuyện với một người đồng nghiệp thông minh và cởi mở người Trung Quốc, và cô ta hoàn toàn cảm thấy việc làm thô bỉ mang đầy mùi Cách mạng Văn hóa của nhà nước không ảnh hưởng gì đến mình. “Ông ta (Charles Xue) chắc chắn đã được (nhà nước) cảnh cáo rồi”.
Hoặc hãy nhìn vào sự kiện Falun Gong (Pháp Luân Công). Khi nhà nước bắt đầu đàn áp giáo đồ, đã có rất nhiều người tỏ ra đồng cảm với họ. Vì sao công an lại sách nhiễu bà kia nhỉ, bà ta chỉ tập Thái cực quyền trong công viên thôi mà? Thế nhưng, khi những người lãnh đạo của Falun Gong bắt đầu đưa ra những vấn đề mang tính đối kháng với chính quyền như biểu tình và tự thiêu xung quanh khu vực Trung Nam Hải (là khu hành chính trung ương của chính quyền và nơi mà trụ sở đảng Cộng sản Trung Quốc tọa lạc), thì sự đồng cảm của xã hội cũng bốc hơi theo đó.
clip_image040
Falun Gong tụ tập tại Beijing năm 1999 trước khi chiến dịch đàn áp của chính quyền bắt đầu. Ảnh: epochtimes
Ta không thể nào không muốn tò mò hơn một chút về dấu ấn văn hóa trong cách phản ứng của người dân. Thuyết nhân quả có một truyền thống lâu đời tại Trung Quốc. Đó là một quan niệm cho rằng số mệnh của một người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những căn cơ, tội lỗi của tiền kiếp và cả những nghiệp chướng của kiếp này.
Người Tây phương sống ở Trung Quốc cũng không hẳn là miễn nhiễm với nó. Tôi nhớ đến các cuộc trò chuyện với những người nước ngoài sống tại đây khi Peter Dahlin, một nhà hoạt động nhân quyền người Thuỵ Điển bị bắt, bị từ chối cung cấp thuốc men, và bị ép nhận tội trên truyền hình trực tiếp.
Những lời mà tôi nghe được là: “Ông ta hành xử quá không đúng mực. Ông ta đã vượt qua giới hạn mà đáng lý ông ấy phải biết rồi chứ. Chắc rồi, những việc như thế làm sao mà xảy ra với chúng tôi được, chúng tôi là những người tuân thủ quy tắc của trò chơi và đương nhiên là sẽ được tôn trọng”. (Công bằng hơn mà nói, Dahlin bị phán là đã chơi nhạc Bob Dylan quá lớn khi trời vừa sáng, và trong một thế giới công bình thì anh ta chắc là phải bị trừng phạt cho thật nặng vào.)
Trở lại vụ án của Liu Xiaobo, tất cả những gì mà ông từng viết đều bị lôi ra để đấu tố ông. Ông bị cáo buộc là đã từng viết phải cần thêm “300 năm thuộc địa” thì Trung Quốc mới có thể trở nên văn minh như Hong Kong, là một người ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố, và đôi khi là một người quá mù quáng nên không nhìn thấy sự suy tàn của nền văn minh Tây phương. Tất cả những thứ ấy đều bị các nhà trí thức Trung Quốc và cả một số người Tây phương theo chủ nghĩa biện giải(apologists) lôi ra làm lý do để phản bác Liu.
Những người ấy sẽ không bao giờ thèm giải thích là tại sao những bài luận không chừng mực, hoặc một niềm tin ngây thơ về một chủ nghĩa nào đó lại có thể là lý do và bằng chứng để bắt một người phải chịu cảnh áp bức và tù đày hằng chục năm. Đối với họ, chỉ cần nhích ngón tay một chút, kiếm bất cứ lời biện bạch nào là đủ để có thể quay về kê cao gối ngủ.
Một trong những cách kỳ quái nhất mà người ta đàm tiếu về Liu Xiaobo và những người bất đồng chính kiến khác như nghệ sĩ sôi nổi, Ai Weiwei (Ngải Vị Vị), mà tôi từng nghe qua, là ý kiến cho rằng những người này đang chuẩn bị cho một sự nghiệp vĩ đại nào đó và sẽ kiếm được bộn tiền từ phương Tây.
Những bài xã luận của Global Times (Hoàn cầu Thời báo) đã diễn tả những người đấu tranh cho dân chủ là “những kẻ đặt cược nhầm sòng.” Có lẽ, quan niệm này tồn tại là vì bộ máy tuyên truyền của chính phủ luôn tìm mọi cách đến gắn mác có liên quan đến cái gọi là “thế lực thù địch” lên tất cả những người bất đồng chính kiến trong nước.
Thế nhưng, đó cũng là một cách để tối giản mọi thứ rồi nhét vào cái vòng đa nghi luẩn quẩn mà cả xã hội Trung Quốc đang vận hành trong đó. Cứ tin rằng những ai dám chống lại chế độ là đều vì tiền của bọn Tây, chứ chẳng phải là nguyên tắc hay lý tưởng quái gì cả, và bạn sẽ biện minh được tất cả những trò tham nhũng và ngã giá mà bạn là một mắc xích của chúng.
Hiện tượng này có vẻ phổ biến nhất ở những người đã từng rất trẻ và rất có lý tưởng ở những năm 1980. Họ đã thỏa hiệp (với chính quyền), vậy tại sao những kẻ cứng đầu cứng cổ kia lại không thể? Tất cả mọi người – hoặc ít ra là những người trong cùng giai cấp xã hội với họ: dân thành thị, học cao, trí thức – đã có được một cuộc sống thành đạt trong những năm qua rồi kia mà.
Một ngày nào đó, tôi hy vọng là Liu Xiaobo sẽ được tưởng niệm trong những thời đại về sau như là một người đã chết vì niềm tin vào tự do dân chủ của mình cho một Trung Quốc tốt đẹp, công bình, và tử tế hơn. Nhưng đó sẽ là một con đường còn rất dài ở phía trước.
Còn ngay lúc này, ông đang hấp hối mà rất nhiều đồng bào của ông chỉ nhún vai cho qua. Đến cuối cùng, Liu Xiaobo ơi, ông thật đã mong đợi điều gì sẽ đến?

No comments:

Post a Comment