Wednesday, July 19, 2017

Bài viết hay(5198)

Sau vụ bác sĩ Đào bị United đuổi xuống máy bay thì coi bộ nhiều người thèm kiếm tiền bằng mọi cách; kể cả chuyện sẳn sàng làm "nạn nhân" của các hãng máy bay. Chưa biết United đền bù cho bác sĩ Đào bao nhiêu nhưng thiên hạ đồn rùm là ít nhất $10 triệu đô thì coi bộ ai cũng muốn "kiếm chuyện" với United và các hãng máy bay. Dân Mỹ đã quá quen thuộc với chuyện đụng xe kiếm tiền. Luật sư có lẽ là nghề "thất đức" nhất khi cứ muốn cải trắng thành đen hay ngược lại. Ngẫm nghĩ mới thấy cuộc đời này có lắm đứa lưu manh làm giàu một cách bất chính nhưng ra đời thiên hạ cứ thấy nó giàu, có địa vị là ai cũng nể sợ. Bởi vậy ai cũng muốn giàu nhanh, giàu tắt, giàu bằng mọi giá mà bất kể đạo đức. Xã hội Mỹ đã tạo ra nhiều thói hư tật xấu khi ai cũng ham tiền riết rồi ích kỷ, tham lam, sẳn sàng làm tiền mà bất chấp tất cả. Nhiều bác sĩ, luật sư VN ở Bolsa đã ngồi tù chỉ vì tham tiền mà gian lận bảo hiểm.

Thói quen lạm quyền

Trong số chúng ta, đã bao nhiêu người từng xin xỏ để được “phạt linh động”, đã “gọi điện thoại cho người thân” khi bị cảnh sát giao thông chặn xe xử phạt?
Tôi sẽ để câu hỏi đó lại cho mỗi người tự trả lời. Tôi chỉ xin kể một câu chuyện. Tháng 6/2016, Thủ tướng Campuchia Hun Sen bị phạt vì không đội mũ bảo hiểm.
Khi ấy ông Hun Sen đăng lên Facebook cá nhân một đoạn video. Trong đó, vị thủ tướng đi khoảng 500 m trên xe máy mà không đội mũ bảo hiểm. Một tuần sau, ông nhận được quyết định nộp phạt hành chính.
Thủ tướng Hun Sen sau đó đăng tấm vé phạt lên Facebook. Ông đã nộp phạt cho cả chủ chiếc xe mà mình lái - vốn bị phạt số tiền bằng ông Hun Sen. Hun Sen cũng đánh giá cao viên cảnh sát đã phạt ông vì thực thi nhiệm vụ "không phân biệt đối xử cũng như không e ngại những người có quyền lực, kể cả thủ tướng".
Tuần trước, khi di chuyển ở Campuchia, tôi cũng đã cố xin xỏ một nhân viên công vụ cho mình được “du di” tí chút ở trên luật. Đó là một việc rất nhỏ mà tôi nghĩ rằng đã có thể được “tạo điều kiện” ở nhiều nơi khác tại Đông Nam Á này, nhất là khi tôi là người nước ngoài. Nhưng những gì tôi nhận lại chỉ là một nụ cười kèm lời từ chối. Nụ cười ấy khiến tôi nhớ lại câu chuyện của Thủ tướng Hun Sen. Chẳng có lý do gì mà một nhân viên công vụ Campuchia phải cảm thấy nên “thông cảm” cho ai ngoài luật khi Thủ tướng đã xác lập một hình mẫu như vậy.
Sẽ có người hoài nghi rằng động tác của Hun Sen mang nặng tính “trình diễn”. Nhưng nó không thực sự quan trọng: tôi, với tư cách một người vừa phạm luật hành chính của Campuchia, lại cảm thấy hoàn toàn hài lòng khi bị xử phạt - vì thủ tướng của họ đã xác lập một hình mẫu như vậy.
Trên Facebook Việt Nam chúng ta có những hình mẫu như thế nào?
Chúng ta có một vị tướng về hưu xúc phạm CSGT Cần Thơ. Video được quay lại cho thấy, người đàn ông (được xác định là trung tướng đã nghỉ hưu) có nhiều lời nói không đúng mực với trung úy CSGT. Xúc phạm là một uyển ngữ mà báo chí dành cho những câu chửi tục của vị tướng về hưu này. Những người có lương tri hẳn khó có thể xem hết clip với những câu chửi thề, lời lẽ lớn tiếng đòi cách chức, rồi cách người đàn ông rút một tấm thẻ "quyền uy" nào đó. Một cách thể hiện quyền lực.
Phải khẳng định rằng những lời chửi tục ấy là một biểu hiện cực đoan, nhưng không bất thường: có thể dễ dàng tìm thấy những hình mẫu như thế ở bất kỳ đâu trên mạng. Trong phản ứng giận dữ của ông tướng về hưu, tôi thậm chí còn nhìn thấy chút cảm giác bị sốc: ông cảm thấy chính việc người CSGT chặn mình lại mới là bất thường.
Hay là không cần tìm trên mạng, bạn có thể quay trở lại với câu hỏi của tôi ở đầu bài và nhận ra: chúng ta tìm thấy hình mẫu “lạm quyền” ấy ở trong chính tâm thức của mình, trong chính danh bạ điện thoại của mình.
Có nhiều cách định nghĩa về quyền lực. Tựu trung lại quyền lực là khả năng chi phối hoặc buộc các chủ thể khác phải phục tùng ý chí của mình. Đó có thể coi là quyền lực cứng. Còn quyền lực mềm, là thông qua việc gây ảnh hưởng để khiến người khác làm theo những gì mình muốn.
Nhưng cái mà vị tướng về hưu kia thể hiện, tôi gọi đó là quyền lực tùy tiện. Một thứ quyền lực sinh ra từ những cán bộ, hay thậm chí là… người quen cán bộ, tự cho mình những đặc ân, vị thế cao hơn những người khác, thậm chí cao hơn pháp luật. Và đôi khi pháp luật có vẻ nương nhẹ với những người xuất thân là cán bộ công chức. Không chỉ trong lĩnh vực giao thông đường bộ nhỏ hẹp.
Tháng 9/2016, TAND tỉnh Phú Yên tuyên án vụ cố ý làm trái xảy ra tại UBND huyện Đông Hòa. Bị cáo là các cựu lãnh đạo, cán bộ huyện, từ phó chủ tịch đến trưởng phòng. Trong phiên tòa đó, 12/15 bị cáo được tuyên án treo. Một bản án mà VKS cho rằng, Tòa đã ưu ái đến mức áp dụng "nhầm" điều luật để xử mức án nhẹ và cho các “nguyên cán bộ" hưởng án treo. VKSND cấp cao đã kháng nghị đề nghị tòa phúc thẩm phải xử tăng án.
Khi những hình mẫu như thế được xác lập, người dân lên án. Nhưng cùng lúc đó, trong tâm thức, người dân cũng tiếp nhận một ý niệm lệch lạc về “quyền lực”, về độ uyển chuyển của luật pháp. Ý niệm ấy lây lan và lớn lên thành một văn hóa. Cuối cùng, sự hống hách, coi thường luật pháp, nghĩ rằng mình có thể thoát ra khỏi luật bằng những cuộc điện thoại hay “tấm thẻ ngành” trở thành… tập tính. Tức là người ta có thể làm nó một cách vô thức. Tức là, không chỉ có cán bộ, lãnh đạo thì mới tham gia vào hoạt động ấy.
Có một điều đáng nói, là nếu xét đến sự hống hách này như một tập tính văn hóa, thì anh CSGT cũng thuộc về… nhóm yếu thế. Anh ta cũng là cán bộ cấp thấp, so với một cuộc điện thoại đề nghị lạm quyền cho “một ông anh” nào đó mà bất kỳ thường dân nào có thể gọi.
Tôi hy vọng có nhiều độc giả nghiêm túc nghĩ về câu hỏi tôi nêu ra ở đầu bài. Bởi vì cùng với việc lên án nhân vật đã lớn tiếng với CSGT kia, chúng ta cần xác lập những hình mẫu khác - để hướng tới thượng tôn pháp luật.
Có lẽ cần cảm ơn ông tướng về hưu, vì nhờ ông, chúng ta có cơ hội nhận ra sự ảo tưởng về quyền lực và quan hệ, có thể xấu xí tới mức độ nào.Trần Anh Tú

Cái chết của Lưu Hiểu Ba: Thông điệp cho Trung Quốc và phương Tây

clip_image002
LƯU HIỂU BA, mất ngày 13/7 vừa qua, không là cái tên cửa miệng ở phương Tây. Tuy nhiên, với người Trung Quốc đang đòi dân chủ, đang chống lại dã tâm cản đường dân chủ của Đảng Cộng sản, thì cái tên Lưu Hiểu Ba lại rất nổi bật. Tiếng nói uy nghiêm, trầm tĩnh và không ngưng nghỉ kêu đòi tự do cho dân tộc Trung Quốc của Lưu Hiểu Ba đã khiến ông trở thành một trong những nhà phản kháng vì lương tâm nổi tiếng nhất thế giới, cùng hàng ngũ với Andrei Sakharov và Nelson Mandela. Ông cũng là tù nhân lương tâm đoạt giải Nobel Hoà bình như họ.

Lưu Hiểu Ba chết trên giường bệnh vì ung thư gan, tại một bệnh viện ở miền Đông Bắc Trung Quốc. Nhưng, nỗi đau mà Lưu Hiểu Ba, cùng gia đình và bằng hữu, phải chịu đựng trở nên nặng nề hơn không vì bệnh tật, mà vì tình trạng bi đát của ông. Lưu Hiểu Ba, một trí thức hàn lâm, một tác gia chuyên văn và triết, đã ở tù đến năm thứ 8, trong bản án 11 năm tù vì tội chống chính quyền. “Tội” của ông thực ra chỉ là viết hiến chương đòi hỏi dân chủ, lý tưởng mà ông theo đuổi suốt mấy chục năm, ông cũng là một nhân vật chủ chốt trong cuộc đấu tranh năm 1989 tại Quảng trường Thiên An Môn.
Dù ở bệnh viện dân sự, ông vẫn bị canh giữ như tù nhân. Gia đình xin cho ông được trị bệnh ở nước ngoài nhưng chính quyền không cho. Họ cho bố trí lính gác quanh khu ông điều trị, và cài cả một đạo binh những tay kiểm duyệt internet để ngăn chặn mọi thông điệp cảm thông hoặc chia sẻ đến với ông, họ còn ra lệnh cho gia đình ông phải im miệng. Rõ ràng, Đảng Cộng sản Trung Quốc muốn thế giới quên mất Lưu Hiểu Ba và những gì ông đại diện.
Vấn đề là thế giới bên ngoài có nguy cơ sẽ quên ông thật.

Nhút nhát và vị kỷ

Các chính quyền phương Tây có một thành tích dài ngoằng cho thấy họ nhút nhát và vị kỷ khi phản ứng trước các vụ Trung Quốc đối xử thô bạo với giới bất đồng chính kiến:
Vào thập niên 1980, khi Trung Quốc bắt đầu mở cửa với thế giới bên ngoài, các nhà lãnh đạo phương Tây đã tích cực tìm cách thu phục Trung Quốc về phe họ trong cuộc tranh chấp chống Liên Xô, nên họ gần như không muốn nhắc nhở gì đến các tù nhân chính trị của Trung Quốc. Tại sao phải làm mất lòng nhà cải cách Đặng Tiểu Bình bằng cách lải nhải về những người bất đồng như Nguỵ Kinh Sinh? (Nguỵ Kinh Sinh lúc đó đang chịu án 15 năm tù vì vai trò trong phong trào Bức tường Dân chủ, khiến phản kháng lan rộng khắp Trung Quốc, phong trào bị Đặng Tiểu Bình triệt hạ năm 1979.)
Đến năm 1989, thái độ của giới lãnh đạo phương Tây lại thay đổi, khi Đặng Tiểu Bình thẳng tay đàn áp vụ Thiên An Môn làm hàng trăm người chết. Bỗng nhiên, lải nhải phàn nàn với Trung Quốc về các nhà bất đồng bị bỏ tù trở thành mốt thời thượng (Trung Quốc lúc này hoá mờ nhạt vì Liên Xô đang sụp đổ). Thỉnh thoảng, chính quyền cộng sản cũng trả tự do cho vài người, với hy vọng cải thiện hình ảnh Trung Quốc trong mắt thế giới, và việc này khiến các nhà lãnh đạo phương Tây rất lấy làm biết ơn. Biết ơn vì họ muốn dân chúng phương Tây, tuy bất bình vì vụ thảm sát Thiên An Môn, thấy rằng áp lực của phương Tây với Trung Quốc ít ra cũng có kết quả.
Nhưng đến giữa thập niên 1990, khi kinh tế Trung Quốc bùng nổ và lợi ích thương mại chiếm thế thượng phong, giới bất đồng chính kiến ở Trung Quốc lại bị đẩy xuống hàng thứ yếu thêm lần nữa. Trong mắt các quan chức phương Tây, Trung Quốc đang ngày càng giàu mạnh, vì vậy rất không nên làm phiền lòng họ. Các công ty lớn nhất thế giới tranh nhau ùa vào thị trường Trung Quốc, còn Mỹ, Anh và các nước khác thì cho hình thành các cuộc “đối thoại nhân quyền”, để khéo léo tách các vấn đề nhân quyền khỏi các phi vụ làm ăn được dàn xếp trên thượng tầng.
Đến năm 2008, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu lại làm lệch cán cân thêm lần nữa. Phương Tây bắt đầu nhìn Trung Quốc như vị cứu tinh cho phương Tây về kinh tế. Và rồi đến đầu tháng 7 năm nay (2017), khi lãnh tụ các nước G20, có cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhóm họp thường niên tại Đức, đã không có bất kỳ một nhà lãnh đạo nào lên tiếng về tình trạng của Lưu Hiểu Ba, mặc dù căn bệnh nan y của ông đã được dư luận biết đến rộng rãi.

Đã đến lúc can thiệp

Các lãnh tụ phương Tây như thầm nghĩ rằng “Lên tiếng để làm gì cơ chứ?” Vì Trung Quốc luôn trả đũa nước nào chê trách thành tích nhân quyền của họ. Mãi tới năm 2016, Trung Quốc mới tái lập quan hệ ngoại giao với Na Uy, sau khi trở nên nguội lạnh với Oslo chỉ vì họ đăng cai lễ trao giải Nobel Hoà bình năm 2010 cho Lưu Hiểu Ba (Trung Quốc không cho ông đi Oslo nhận giải, nên ban tổ chức đã phải dùng một chiếc ghế trống thay cho ông).
Một lý do khác khiến phương Tây ngần ngại là Tập Cận Bình không dễ gì lắng nghe. Trước khi nắm quyền năm 2012, Tập Cận Bình đã dùng lời lẽ đay nghiến, nói móc “một số người nước ngoài, no cơm rửng mỡ, không biết làm gì khác hơn là chỉ trích nước ta”. Sau khi lên ngôi, Tập Cận Bình đã tận dụng các quyền được nêu trong luật an ninh mới để gia tăng áp lực lên các nhà bất đồng và những ai quấy nhiễu Đảng Cộng sản. Tập cũng tận dụng cả công nghệ mới, như trí thông minh nhân tạo, để giám sát hiệu quả hơn những ai gây rối.
Tuy nhiên, vẫn có nhiều lý do chính đáng vì sao các nhà lãnh đạo phương Tây cần lên tiếng mạnh mẽ để bênh vực các nhà bất đồng Trung Quốc.
Một lý do là khả năng trả đũa của Trung Quốc đã bị phóng đại thái quá, Trung Quốc còn khó trả đũa hơn nhiều nếu phương Tây biết hành động thống nhất. Kinh tế Trung Quốc lệ thuộc vào thương mại. Ngay cả với Na Uy nhỏ bé, ảnh hưởng kinh tế của vụ lùm xùm kia cũng chỉ giới hạn.
Một lý do khác là việc lên tiếng sẽ giúp thách thức Tập Cận Bình, buộc ông xét lại quan điểm cố chấp rằng tống ngục các nhà bất đồng là chuyện rất bình thường. Sự im lặng của phương Tây sẽ chỉ khiến Tập bỏ tù thêm các nhà hoạt động khác. Và xin hãy nhớ rằng, đối với những ai sẵn lòng hy sinh tất cả để theo duổi dân chủ thì khi biết rằng họ được phương Tây ủng hộ, đó sẽ là một khích lệ tinh thần rất lớn, dù rằng điều đó sẽ không giúp họ được trả tự do hay đối xử tốt hơn.
Phương Tây cũng cần lên tiếng cho những nhà bất đồng vì những nguyên tắc cốt lõi đang bị đe doạ. Trong những năm qua, có nhiều cuộc tranh luận tại Trung Quốc về việc các giá trị nhân bản thì mang tính phổ quát hay chỉ phù hợp trong một nền văn hoá đặc thù. Khi im lặng không nói gì về Lưu Hiểu Ba, phương Tây cho thấy họ gần như đồng ý ngầm với Tập Cận Bình rằng không còn những giá trị phổ quát nào nữa và do đó, phương Tây không có quyền phê phán những giá trị của Trung Quốc hoặc cách Trung Quốc thực thi các giá trị của họ.
Thông điệp tiêu cực này không chỉ làm tổn hại đến chính nghĩa tự do tại Trung Quốc, nó còn giúp Tập Cận Bình che đậy một điểm yếu trong lập luận của ông. Cần nhớ rằng Trung Quốc, tương tự các nước phương Tây khác, là quốc gia đã ký tên vào bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, trong đó có đoạn nói rằng: “Mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và quyền”.
Nếu phương Tây quá ích kỷ và e ngại đề cao những giá trị phổ quát trong khi chúng đang bị công khai xem thường ở Trung Quốc, thì chẳng khác nào phương Tây chấp nhận nguy cơ là những giá trị đó sẽ lụi tàn tại nhiều nơi trên thế giới, và cuối cùng sẽ lụi tàn ngay tại phương Tây.
Phương Tây đáng lẽ đã phải lên tiếng bênh vực Lưu Hiểu Ba. Ông là đại diện tuyệt hảo nhất cho những người bất đồng chính kiến tại Trung Quốc. Lộ trình xây dựng dân chủ, được biết đến qua Hiến chương 08, khiến ông phải vào tù, đã nêu ra mục tiêu rất rõ ràng: Cần chấm dứt chế độ độc đảng và cần có các quyền tự do đích thực.
Mục tiêu của Lưu Hiểu Ba không phải là kích động nổi dậy, mà là cổ vũ cho đối thoại hoà bình. Ông cũng đã thành công phần nào: Đã có hàng trăm người, kể cả các trí thức hàng đầu, ký tên vào Hiến chương khi Lưu Hiểu Ba bị lôi vào nhà tù.
Kể từ đó đến nay, bộ máy kiểm duyệt và bọn côn đồ của Đảng Cộng sản đã bóp nghẽn đối thoại. Phương Tây phải chấm dứt ngay sự im lặng, vì như thế chẳng khác gì tiếp tay với Trung Quốc trong việc bịt miệng dư luận.
Còn Lưu Hiểu Ba? Công việc của ông, buồn thay, xem như đã xong rồi.
The Economist, 15/7/2017
Phan Trinh dịch

"Diệt chuột đừng để vỡ bình", nên hiểu thế nào?


PHÁP QUYỀN VÀ CHỐNG THAM NHŨNG
Câu hỏi có thể được đặt ra là tại sao (chúng ta) KHÔNG THỂ áp dụng được các cách thức kiểm soát, các nguyên tắc pháp quyền (Rule of Law) song song với việc áp dụng các cách thức của thị trường để vừa phát triển kinh tế, vừa có thể chống lại tham nhũng?
Vấn đề ở chỗ, hai nước Trung Quốc, Việt Nam áp dụng kinh tế thị trường nhưng vẫn kiên định theo chủ nghĩa Mác Lê nên về thể chế không đa nguyên, do một đảng lãnh đạo, phù hợp với cách thức chuyên chính. Việc việc áp dụng các nguyên tắc pháp quyền thì lại đi cùng với các thể chế dân chủ. Vì vậy khi chỉ một đảng lãnh đạo tuyệt đối theo hướng chuyên chính thì không thể áp dụng các nguyên tắc này được. Theo căn bản pháp quyền thì luật pháp phải đặt trên hết, hệ thống nhà nước phải thiết chế theo cách kiểm soát và hạn chế quyền lực của nhau. Chính phủ phải do Quốc hội/ dân bầu và chịu sự phán quyết độc lập của Tòa án. Các nguyên tắc Minh bạch (Transparency), Giải Trình (Accountablity) và Chịu trách nhiệm (Responsibility) được thực thi nghiêm minh để đảm bảo công bằng xã hội. Hệ thống báo chí phải minh bạch tự do và độc lập. Đảm bảo những yếu tố như vậy thì mới ngăn chặn và giảm thiểu được sự hoành hành của tham nhũng và tư lợi…
Có thể nói, Đảng CS TQ và VN muốn chống tham nhũng, nhằm bảo đảm tính chính danh của mình. Nhưng tham nhũng là bất trị vì pháp quyền (mọi người đều phải tuân thủ và bình đẳng trước pháp luật) và các nguyên tắc minh bạch, giải trình và chịu trách nhiệm là không thể áp dụng được. Cụ thể hơn, chính quyền cộng sản Trung Quốc và Việt Nam biết rằng không thể duy trì tính chính danh (legitimacy) của mình chỉ bằng nền kinh tế nghèo đói tập trung bao cấp và một hệ thống công an nhiều tầng mà bản thân hệ thống an ninh này cũng nguồn lực để tồn tại, phát triển, nên họ phải mở cửa đổi mới để kinh tế khá lên như trên đã đề cập. Hệ thống công an, an ninh cũng to lớn lên và được trang bị mạnh mẽ hơn để đề phòng chống đối. Như vậy để đảm bảo tính chính danh, duy trì quyền lực thì đổi mới kinh tế là giải pháp hai trong một: làm sao cho dân khá lên về kinh tế và đồng thời phải có môt hệ thống công an để sẵn sàng trấn áp (vì khá lên về kinh tế người dân sẽ đòi hỏi nhiều quyền hơn cái ăn cái mặc). Các nghiên cứu cho thấy khi các đảng CS cảm thấy hệ thống trấn áp của mình yếu thì họ sẽ mở cửa mạnh mẽ và tư nhân hóa rất nhanh (trường hợp nhiều nước Đông Âu, gọi là biển thủ của công rồi biến nhanh, các nhà kinh tế chính trị gọi hiện tượng này là “biển thủ trong một ngày mưa”, Embezzlement in a rainy day), còn nếu còn tự tin vào sức mạnh của hệ thống này thì họ sẽ mở cửa từ từ, dần dần (trường hợp Việt Nam, Trung Quốc).
Tuy nhiên, với Việt Nam và Trung Quốc như đã nói, tham nhũng phát sinh từ chính sách phát triển kinh tế nhưng không chấp nhận các nguyên tắc kiểm soát lẫn nhau giữa các nhánh quyền lực (tam quyền) trong hê thống thể chế, không minh bạch và thiếu vắng giải trình, từ đó làm suy yếu nền kinh tế, quyền lực nhà nước lung lay. Nhà nước buộc phải chống tham nhũng. Tiếp tục câu chuyện chống tham nhũng bằng minh họa sau đây:
Có một vụ tham nhũng lớn, giả sử ban đầu nhà nước - một-đảng muốn cho dân chúng thấy rằng mình cũng tôn trọng các nguyên tắc minh bạch, giải trình và cũng muốn để cho tòa án xét xử, và đảng cũng không xen vào. Khi tiến hành điều tra, nhà nước phát hiện ra sự yếu kém của hệ thống, sự tham nhũng nằm ngay trong các quan chức cao cấp và người thân của họ. Lúc này, sự tự do báo chí nếu có (được mệnh danh là quyền lực thứ tư), cũng như các nguyên tắc giải trình và minh bạch nêu trên được thực thi, sẽ làm cho dân chúng oán hận, tính chính danh trở nên mong manh. Nhà nước sẽ ở thế tiến thoái lưỡng nan, chấp nhận phơi bày thì càng gây thêm oán giận của dân và không chắc hậu quả sẽ như thế nào. Vì vậy, không thể tiếp tục phanh phui được nữa nên đành phải giới hạn thậm chí ngăn chặn báo chí (nghĩa là không thể minh bạch), và sẽ không có giải trình của các quan chức liên quan (Nếu đóng cửa giải trình với nhau thì cũng như không vì không ai biết được là có giải trình hay không). Tòa án bị ngăn lại vì lệnh dừng từ trên. Khi dân cảm thấy bức xúc và phản ứng, biểu tình vì không được biết, không được nghe (đòi giải trình) thì hệ thống công an sẵn sàng vào cuộc - không phải để thực thi luật pháp bắt những kẻ tham nhũng, mà để trấn áp việc chống đối nhà nước thậm chí là trấn áp việc chống đối những quan chức tham nhũng vì họ vẫn đang tại chức, để đảm bảo tính chính danh, uy tín.
Song song đó, việc gắn kết ngày càng nhiều những bên liên quan với nhà nước (nhân thân, sân sau của quan chức, anh em, vợ con bà con…) sẽ càng làm khó cho chính đảng. Sự điều động hay dàn xếp hạ cánh nội bộ sau đó hoàn toàn không có tác dụng răn đe chính quan chức tham nhũng và cả các quan chức chuẩn bị tham nhũng, vì “hình phạt” như vậy thực ra không khác lộc vua/đảng ban cho.
Như vậy có thể thấy rằng chống tham nhũng mà không chấp nhận những nguyên tắc của pháp quyền cũng như không có sự độc lập của tòa án và của hệ thống báo chí, thì dù có quyết tâm cũng thất bại. Thất bại ở chỗ muốn đảm bảo tính chính danh bằng công khai- minh bạch, chấp nhận giải trình nhưng nếu công khai minh-bạch và chấp nhận giải trình thì lại làm lung lay chính tính chính danh đó.Lê Vinh Triển

Đối thoại với Marx và Engels

Không biết tại sao lúc sắp đến xem 2 pho tượng đồng Karl Marx và Friedrich Engels tại quản trường Alexander mình thấy hồi hộp, lo lắng... Chả là nghĩ rằng 2 Cụ rất thiêng. Cái gì được thờ phụng, khấn vái, tín ngưỡng lâu ngày... cũng trở thành thiêng và những người sùng kính thần tượng, luôn là những hung thần khủng bố tinh thần, đe dọa cả mạng sống của những ai bất tín. Cứ nhìn bọn IS giết bất cứ ai đụng đến Thánh Ala hay ngài Mohamet thì biết... Thế nên đến gặp 2 Cụ, mình phải cung kính, cho áo trong quần, đi đứng nghiêm trang, chắp tay đứng xa xa chiêm ngưỡng, Cụ Marx thì ngồi trầm ngâm, cau có; Cụ Engels đứng đăm chiêu, mặt buồn xa xăm... Mình run run nói:
- Thưa hai Ngài Các Mác và Phri - đờ - rích Ăng ghen...
- Phát âm cho đúng! Mà sao gọi chúng ta là Ngài? – Engels nhắc nhở, giọng nghiêm trang.
- Anh từ đâu đến? Marx hỏi, giọng trầm, nhân hậu.
- Dạ thưa hai Ngài, tôi đến từ Việt Nam...
- ÔI! Việt Nam! Việt Nam... Đó là nơi trung thành thờ phụng học thuyết của ta nhất trên thế giới này – Marx sung sướng reo lên – Thế anh có là đảng viên không?
- Thưa Cụ có là đảng viên Đảng lao động, sau này đổi thành Đảng CSVN ạ. Mà tôi hơn 50 năm tuổi đảng rồi cơ đấy...
- Ôi, thế thì gọi chúng ta là đồng chí chứ, sao lại “Ngài”? Đồng chí Việt Nam lại gần đây, vào đây... Marx thật nhân từ, gần gũi... Mình mạnh dạn bước tới, đặt tay lên tay Marx.
- Đồng chí hơn 50 năm tuổi đảng là rất đáng quý trọng... Engels nói.
- Dạ, thưa hai đồng chí, 50, 60 hay 70 tuổi đảng cũng không ý nghĩa gì đâu ạ. Nếu anh có ý kiến phê phán những sai lầm của Đảng về nhận thức học thuyết Mac –Lê hay vạch trần sự sa đọa của những đảng viên nắm quyền lực bị tha hóa, là bị bọn dư luận viên bảo là "phản động" và chửi bới, gọi thằng nọ thằng kia; còn nếu dám đấu tranh chống những hành động bất công của những kẻ nhân danh chính quyền đến cưỡng chế, giải tỏa... là bị đàn áp đánh đập. Như đồng chí Kình ỡ xã Đồng Tâm, hơn 50 năm tuổi đảng, 83 tuổi đời, mà dám đấu tranh, cũng bị bọn đảng viên trẻ đánh cho gẫy xương đùi làm 3 khúc, nhét giẻ vào mồm, còng tay, khiêng vứt lên xe ô tô như con vật... - Marx chau mày:
- Đồng chí Việt Nam nói gì ta không hiểu, sao phê phán mà lại là "phản động"? Nhờ có phê phán và luôn luôn phê phán ta mới thành Karl Marx chứ! Thế “dư luận viên” là gì mà hỗn xược vậy? Đấu tranh là hạnh phúc, sao đồng chí Kình lại bị đối xử như vậy? Bọn đó là loại người nào? Mà sao lại gọi học thuyết của ta là “Mác – Lê”? Ai cho phép gọi lung tung, tùy tiện như vậy?
- Thưa đồng chí, vì Đảng CSVN muốn đốt cháy giai đoạn phát triển TBCN, đi tắt, đón đầu, nhảy vọt lên CNXH, nên vận dụng lý luận của Lenine và nhiều thứ khác với học thuyết của đồng chí, thành lý luận của Đảng...Có hẳn Hội đồng Lý luận Trung ương nghiên cứu, đề xuất chứ không nói lung tung đâu ạ...
- Ta tiên đoán, xã hội loài người phát triển đến giai đoạn TBCN cực thịnh, khi lực lượng sản xuất vô cùng lớn mạnh, con người đạt đỉnh cao của văn minh, phát triển toàn diện cả thể chất và tinh thần, trí tuệ và đạo đức; may móc, thiết bị cực kỳ tinh xảo, trí thông minh của con người được gửi vào trong các thiết bị, để nó trở thành trí tuệ nhân tạo, thay con người làm nhiều việc vất vả, của cải dư thừa... Một xã hội người với người là bạn, không còn áp bức, bất công, phân biệt đối xử, tham lam, ích kỷ, lấy những giá trị cao quý của loài người làm chuẩn mực... Đó mới là xã hội XHCN, xã hội của những con người Tự do phát triển... Sao lại có chuyện “đi tắt, đón đầu”, “nhảy vọt” lên CNXH?
- Thế cái các anh gọi là CNXH hiện nay nó thế nào?- Engels nghiêm khắc hỏi.
- Thưa hai đồng chí. Có thể thể nói về kinh tế, đã đi từ thất bại này đến thất bại khác ạ. Phương thức sản xuất công hữu hóa, tập thể hóa, nhà nước quản lý toàn bộ nền sản xuất, kế hoạch hóa, duy ý chí... nên năng suất ngày một thua kém TBCN..., và như hai đồng chí thấy CNXH ở Liên xô và các nước châu Âu sụp đổ hoàn toàn, lại quay về CNTB... Về xã hội thì khi Đảng CS cầm quyền thực hiện chuyên chính vô sản, đấu tranh giai cấp, khiến xã hội phân hóa, thù ghét nhau và gây rất nhiều thảm họa...
- Ta biết tình hình chung rồi. Ta muốn hỏi về cái XHCN của Việt Nam cơ. – Engels lạnh lùng, ngắt lời.
- Thưa hai đồng chí, tình hình Việt Nam cũng theo quy luật chung đó, nhưng không bị sụp đổ như các nước châu Âu, có lẽ là do đặc thù của “Phương thức sản xuất châu Á”, nên còn đảng CS Trung quốc, Triều tiên nữa...
- Ô hay, nói về CNXH của Việt Nam cơ mà – Engels có vẻ cáu.
- Thưa 2 đồng chí, cái gọi là CNXH ở Việt Nam hiện nay, về phương thức sản xuất thì các tập đoàn nhà nước thua lỗ, phá sản hàng loạt, nhiều cái càng làm càng lỗ; kinh tế tư nhân phát triển mạnh, giai cấp tư sản đang hình thành và cướp đoạt tài nguyên quốc gia rất trắng trợn, bóc lột người lao động rất thô bạo; đặc biệt tư bản nước ngoài đầu tư vào chiếm đoạt giá trị thăng dư khủng khiếp...
- Tình cảnh người lao động thế nào? – Engels hỏi.
- Gần như “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” đồng chi viết năm 1844 ấy ạ.
- Trời ơi! Thế sao công nhân không nổi dậy, đấu tranh? – Engels giận dữ.
- Thưa hai đồng chí, đến trí thức đòi tranh luận, phản biện còn bị chụp mũ phản động; còn công nhân mà bãi công, biểu tình thì bị đàn áp...
- Đảng CS lại đi đàn áp quần chúng vùng lên đấu tranh chống bất công là sao?- Engels lại hỏi. Marx vẫn trầm ngâm...
- Thưa hai đồng chí, vì Đảng CS lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối, không có đảng đối lập hay cạnh tranh; không có cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, nên Đảng ngày càng độc quyền, độc đoán, người ta gọi Đảng là “ông vua tập thể”...
- Quyền lực tuyệt đối thì tha hóa tuyệt đối... Engels lẩm nhẩm... Marx thở dài:
- Ta đã dự báo - dự báo thôi nhé, giai đoạn phát triển tột cùng của CNTB mới hy vọng chuyển lên CNXH và đó là CNXH khoa học. Còn cái CNXH các anh đang xây dựng là thứ CNXH gì ta không hiểu. Mà ta đã phân tích, có nhiều thứ CNXH giả mạo, đó là kiểu XHCN phong kiến, CNXH độc tài trại lính... anh hiểu chưa?
- Dạ hiểu rồi ạ, trải nghiệm mấy chục năm nên không chỉ hiểu mà thấm thía, thấu hiểu lắm ạ.
- Anh nói cụ thể vài nét về cái gọi là CNXH ở Việt Nam xem nó hình thù ra sao? – Engels nói.
- Dạ, về học thuyết, gọi là chủ nghĩa Mác – lê – Tư tưởng Hồ Chí Minh; về kinh tế gọi là “Kinh tế thì trường định hướng XHCN”; về cơ chế gọi là Đảng lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối; về xã hội, bất công, phân hóa xã hội ngày càng lớn; y tế, giáo dục, dịch vụ công ngày càng tăng thu phí; người già, người thất nghiệp, trẻ mồ côi tự kiếm sống rất tội nghiệp; người lao động trong nước bị bóc lột, đối xử bất công không có nghiệp đoàn độc lập để đấu tranh; xuất khẩu lao động làm thuê cho tư bản nước ngoài ngày càng nhiều; GDP tăng khá, những thặng dư giá trị thì vào tay giới chủ; quan chức trong bộ máy chính quyền thì bổ nhiệm theo nguyên tắc:”Nhất hậu duệ, nhì tiền tệ, ba quan hệ, bốn trí tuệ”...
- Thôi thôi! Đồng chí càng nói ta càng không hiểu. Cái thứ đồng chí vừa nói, nó là CNTB hoang dã, sao dám gọi là CNXH – Marx vốn điềm tĩnh bỗng phát khùng lên. Engels lắc đầu, phẩy tay, có ý xua đuổi mình đi...
Mình hãi quá, vội thưa: Tôi rất xin lỗi, đã làm phiền lòng hai Ngài! Tôi xin lui ạ.
Hai Cụ có vẻ trầm ngâm, liếc nhìn những tấm phù điêu xung quanh, thể hiện giai cấp vô sản đang quằn quại và vùng lên... với vẻ mắt buồn bã...
Berlin, 18/7/ 2017
Mạc Văn Trang

No comments:

Post a Comment