Friday, July 21, 2017

Bài viết hay(5202)

Dạo hội đàm Paris năm 1973, tui thấy Nguyễn Thị Bình, Xuân Thuỷ "chì" hơn phái đoàn VNCH; nhất là khi Kissinger "đi đêm" với Lê Đức Thọ là tui cảm thấy ...thua to. Linh tính cho biết Mỹ sẽ bỏ VNCH nhưng không hiểu sao ông Thiệu - Khiêm tỉnh bơ; nhất là khi Mỹ bàn giao mấy căn cứ như Long Bình thì mấy ông sĩ quan chỉ lo tháo gở đem bán kiếm tiền bỏ túi mà chẳng thấy lo cho tương lai không mấy sáng sủa. Bây giờ Cả Lú cũng same shit khi suôt mấy năm qua, BCT và TƯ Đảng chỉ lo đếm tiền mà chẳng thèm cải cách chính trị gì ráo. Chia phe tranh giành rồi mạnh ai bỏ túi chứ chẳng đứa nào làm trò gì ra hồn. Hầu hết đầu tư nước ngoài vào VN cộng thêm tài kinh doanh địa ốc của vài đại gia khiến ai nấy cứ tưởng VN thành con rồng lộn. Nếu khá, tại sao đại gia, cán bộ cứ muốn ht rồi bỏ chạy qua Mỹ mua nhà, cho con du học, lấy chồng VK? 

MỘT SỐ GHI NHẬN

Bây giờ việc đi Mỹ, đi một số nước Âu Châu để định cư, du học, tìm đối tác làm ăn, trình diển văn nghệ, du lịch… được xem là “ngon”. Ngay con tôm, con cá da trơn cũng cố gắng vượt qua rào cản của nước chủ nhà, dù hơi khó, len lỏi để có mặt ở Mỹ. Nhiều mặt hàng xuất khẩu khác như may mặc, nông sản cũng nhắm đến hai thị trường (khó tính) Mỹ và EU. Báo PLO ngày 20.7 trong bài: “Cá tra Việt Nam bị triệt đường vào Mỹ” dẫn lời ông Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, Phải xác định Mỹ vẫn là thị trường chủ lực: Từ nay đến cuối năm, ngành thủy sản cần tập trung tháo gỡ khó khăn cho cá tra tại các thị trường Mỹ, EU. Phải xác định Mỹ vẫn là thị trường chủ lực của cá tra Việt Nam. Bộ sẽ cùng các cơ quan liên quan đàm phán tháo gỡ thị trường, nhất là đấu tranh với đạo luật Farm Bill của Mỹ”.
Trong nước thì từ môi trường, hàng hóa, cách sống đến các trò chơi trên TV (kèm câu) theo tiêu chuẩn Âu, Mỹ (American standard), hoặc theo phương pháp đo lường nầy, đánh giá kia của các nước trên.Vừa qua, ông Thứ trưởng GD cho biết rồi đây Bộ sẽ cho thi trắc nghiệm theo cách Mỹ, vì Mỹ có nhiều kinh nghiệm trong việc ra đề thi theo kiểu nầy. Mỗi khi đi ra hay tiếp các đối tác từ Âu, Mỹ đến quí vị thường kêu gọi sự đầu tư, giúp đỡ về vốn, về chuyên gia…

Nhưng ngược lại, một số ý kiến về Việt Nam từ hai nơi kia bị cho là can thiệp vào nội bộ, là thiếu khách quan, trung thực.
Do hoàn cảnh, hiện nay người Việt đi ra và ở khắp nơi, từ Mỹ đến các nước Châu Phi, không thể kể hết, sau đây chỉ nói vài trường hợp:
Đi ra do công tác hay tư tác. Nhiều quan chức cấp cao đã đi Mỹ, nhiều văn nghệ sĩ đã đi Mỹ, một số vị cựu chiến binh năm xưa đã trực tiếp đối súng với Mỹ “đánh cho Mỹ cút” nay cũng đã đi Mỹ để thăm quan, giao lưu, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm làm sâu sắc hơn sự quan hệ, nâng sự quan hệ lên một tầm cao mới, thúc đẩy gia tăng hợp tác v.v…
Đi tư tác thì nhiều, nhưng có mấy “diện” sau:
Đi công khai có phép tắc, có trật tự (ODP-Orderly Departure Program như HO, đoàn tụ) hay du học, tham quan… Những người đi theo dạng nầy thì thanh thản, có thể làm tiệc chia tay bà con “ở lại”. Họ được đưa tiễn, và quan trọng là đi đứng an toàn. Ngoài ra còn có những người bị buộc phải xuất cảnh, họ đi cũng “trật tự”, được hộ tống đến tận chân cầu thang máy bay.
Đi “chui” thì bị truy bắt vì tội vượt biên trái phép. Nếu bị tóm thì vào tù/đi cải tạo, nếu lọt chưa hẳn là may, trên đường thìlành ít rủi nhiều, Người đi chịu biết bao nhiêu nguy hiểm, nhiều người mất mạng trên biển, biết vậy nhưng có người đã chấp nhận.
Nhưng cả hai, hiện nay gọi chung là Việt kiều, là khúc ruột (ở cách) ngàn dặm. Điểm giống nhau nữa là họ đều gởi một lượng tiền lớn, kiều hối, về nước. Theo Ngân hàng Thế giới (WB) công bố, Việt Nam nhận 12,25 tỷ USD kiều hối trong năm 2015, riêng từ Mỹ là 7 tỷ đô. (xem: http://vneconomy.vn/thoi-su/my-dung-dau-ve-kieu-hoi-gui-ve-viet-nam-2015-20151228105746353.htm)
Kiều hối năm 2015 là > 12 tỷ, các năm khác cũng một lượng tương đương thế, tính chung là một số tiền lớn. Số nầy gởi về giúp thân nhân ở quê nhà, và (tự nhiên) thêm cho ngân sách một số ngoại tệ. Nhưng có ý cho rằng thực ra các số tiền kia còn lớn hơn, gởi bằng các hình thức mà Ngân hàng Nhà nước không kiểm soát được. Dù có hay không kiểm soát được thì đây cũng là một nguồn thu ngoại tệ lớn, mà các “quả đấm thép”, nhiều ngành xuất khẩu mơ cũng không thấy. Và trong các chuyến công du của các vị, ít có trường hợp nào kêu gọi đầu tư, xin viện trợ, vay được một khoản tiền như thế, nếu được cũng là “của nợ”, tiền vay, bị ràng buộc đủ thứ. Có khi vay về, như đã xảy ra, làm ăn thế nào không biết, lời không thấy,vốn cũng tiêu luôn, nhưng nợ (vốn+lãi) thì phải trả, có “xù” được đâu. Còn nhận kiều hối thì vô cùng khỏe, vô cùng sướng, không vướng víu gì cả. Những người ra đi đã trở về thăm bà con, quê hương, có kẻ về cư trú “bên nầy”, đến kỳ sang “bên kia” nhận trợ cấp, ăn về nội, tội về ngoại. Vậy, những người ra đi cũng có một tí đóng góp, vẫn còn có ích. Nhưng ngược lại, một số người ở trong nước đang xẻ núi lấp sông chiếm đất công, đất trồng trọt để làm sân golf, rì sọt, xây biệt thự, biệt phủ. Một số làm thất thoát, tẩu tán hàng nghìn, hàng chục, hàng trăm nghìn tỉ đồng. Họ đang phá đất nước để làm giàu riêng nhưng vẫn được tiếng là có “công” là xây dựng. Món nợ của quốc gia do họ gây ra, đừng kể dân, các vị ĐBQH cũng boăn khoăn, không rõ, liệu có “an toàn” không.
Có thể, gặp người quen trong một bữa cà phê hay một bữa liên hoan, đám giỗ, họ mừng nói sắp/đã du lịch sang Mỹ hay con họ đang/sắp được du học Mỹ. Các cách trên không có ý khoe khoang, chỉ báo tin vui. Du lịch Mỹ thì vui, du học Mỹ thì có tương lai.
Nhiều người tuổi cao được đi Mỹ. Thấy vậy, có người quen góp ý thành thật rằng tuổi già, trình độ không có, tiếng Anh không rành, sang “bển” biết làm gì, ngồi nhà suốt ngày buồn thấy bà. Ở Mỹ, ai cũng đi làm từ tinh mơ, tối mịt mới về. Qua, rồi ân hận như ông X, ông Y. Ở mình vui hơn, có tiền thì có thiếu thứ gì, ăn không thiếu thứ gì. Và nhiều người ra đi cũng trả lời thành thật, ra đi ra xa bà con, quê hương sao không buồn. Đi đâu phải để làm gì, chỉ vì tương lai của bọn nhỏ.
Vì tương lai con em, nhiều người giàu có đã lo cho con đi Mỹ từ trong thai. Báo emdep.vn/xã hội có bài “Sang Mỹ đẻ con lấy quốc tịch đã trở thành trào lưu của mẹ Việt?”.
Một số vị “có điều kiện”, ngoài việc xây dựng cơ ngơi, lo đưa con lớn vào chỗ nầy chỗ kia, còn đưa con nhỏ sang Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật, Sing du học. Thanh Niên có bài “Du học sinh Việt Nam ở Mỹ tăng ‘chóng mặt’”.
clip_image002
Chi phí theo học tại các trường tại Mỹ không nhỏ, nhưng sinh viên Việt Nam lại đang tăng rất nhiều ở nơi đây - Ảnh:Bloomberg
Hình trên chắc “chụp” các du học sinh Việt Nam tại Mỹ, các em rất vui tươi, hớn hở. Không biết các em thuộc “giai cấp” nào.
Vượt qua Nhật Bản, Việt Nam có tỉ lệ gia tăng sinh viên theo học tại Mỹ cao thứ 3 trong đợt tuyển sinh vừa qua, một khảo sát mới đây của SEVIS cho biết.
Từ tháng 7 tới tháng 11.2015, số lượng sinh viên Việt Nam ở Mỹ tăng đến 18,9%, đặc biệt ở các trường đào tạo cao đẳng, đại học. Đây là con số chỉ xếp sau Ấn Độ (20,7%) và Trung Quốc (19,4%), những nước đóng góp nhiều sinh viên nước ngoài nhất ở Mỹ.
Thống kê này do Hệ thống thông tin về sinh viên và khách mời trao đổi (SEVIS) thực hiện và công bố trong tháng 12.2015. Khác với cách tính của Open Doors, thuộc Viện Giáo dục Quốc tế, những con số của SEVIS tính theo thời gian thực và bao hàm tất cả những người theo học tại mọi cấp trong hệ thống giáo dục.
Sự tăng trưởng của số lượng người Việt Nam theo học tại Mỹ được nhận xét “chóng mặt”, qua đó nâng tổng số học viên, sinh viên người Việt ở Mỹ lên 28.883 người. Như vậy, Việt Nam hiệp xếp thứ 6 trong thống kê về số học viên, sinh viên nước ngoài tại Mỹ.
Du học sinh có vai trò như đại sứ văn hóa, giúp người Mỹ hiểu thêm về người Việt Nam. Khi trở lại Việt Nam, họ giúp mọi người hiểu hơn về Mỹ. Ngoài ra, du học sinh có thể sử dụng kiến thức đã thu nhận tại Mỹ để xây dựng nước Việt Nam thịnh vượng hơn”, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Ted Osius phát biểu (theo VnExpress)
Ý nghĩa tốt đẹp là như vậy, còn thực tế mới là vấn đề.
Đi du học ở những nước văn minh là một sự đầu tư. Thế nhưng, có người đi du học mà (cố tình) không thấy, có người học cái nầy lại để củng cố cho cái kia. Kim Jung Un đã du học tại Bắc Âu, một xã hội tự do, dân chủ, hiền hòa nhưng khi về nước cầm quyền thì lại là một tay độc tài thượng hạng. Học về tự do dân chủ để bóp tự do dân chủ “từ trong trứng nước”.
Số 28.883 du học sinh Việt Nam tại Mỹ, không phải là số “chóng mặt”, đó là số đầu tư lớn về người. Không phải tất cả người đi du học đều thành tài, nhưng số người du học đông thì chắc dễ có người tài hơn, cứ cho rằng đó là một sự đầu tư đúng và cũng sẽ sử dụng đúng. Nếu những người đã du học đã thành danh trở về hợp với những người giỏi trong nước thì chắc chắn đất nước có một một “số vốn” nhân tài đông. Nhân tài là vốn quí của quốc gia, trong các lần “gặp gỡ tài năng” ta hay nghe câu nầy. Nhưng có vốn là một việc, còn dùng vốn để sinh lời là việc khác.
Lâu nay “ta” hãnh diện về một số người Việt Nam học hành đỗ đạt rất cao ở Pháp, Anh, Mỹ… rằng ông A, bà B đoạt giải thưởng quốc tế về lĩnh vực nầy, có công trình về lĩnh vực kia. Nhưng một số đang ở, làm việc luôn tại xứ người vì tại đó “môi trường thông thoáng”. Một số khác ở trong nước, ngoài nước có tài, có tâm huyết, nhiều lần hiến kế, góp ý, nhưng ý của họ khác với ý “trên”, họ không được nghe, chứ đừng nói tới được dùng, đã thế, còn bị phê phán nặng nề. Thử hỏi như vậy thì dù du học nhiều, dù có nhiều nhân tài cũng như… không.Trịnh Khả Nguyên

Đến lúc Việt Nam phải tỉnh ngủ chính trị?

Tuần rồi (06-08/tháng 7) lướt Internet thấy không khí hội họp định kỳ của 20 nước kinh tế đứng đầu thế giới, G-20, rộn rịp ở Hambourg do nước Đức tổ chức.
Có điều lạ là Chính phủ Việt Nam cũng được mời tham dự với tư cách quan sát viên. Lý do vì Việt Nam là nước chủ nhà đứng ra tổ chức kỳ họp 21 quốc gia của Tổ chức Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương, APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) vào tháng 11 ở Đà Nẵng. Các nền kinh tế lớn Hoa Kỳ, Canada, Nga, Nhật và Trung Quốc đều là thành viên của tổ chức kinh tế quan trọng này.
Tuy G-20 không có lịch trình định hướng minh bạch cho mỗi lần họp nhưng kỳ họp hàng năm của họ thường là dịp để các nhà lãnh đạo bàn về những vấn đề chính trị và kinh tế quan trọng của thế giới đang chi phối mỗi nước.

Nhưng cũng tại kỳ họp này, những quốc gia nhỏ khách mời cũng tìm cách “tự quảng cáo” cho chính sách và thành tích phát triển của mình để tìm đầu tư quốc tế.
Đây là trường hợp của Việt Nam tại hội nghị G-20 năm nay. Phái đoàn Việt Nam do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cầm đầu còn bao gồm nhiều lãnh đạo của các doanh nghiệp lớn trong nước. Tuy sự có mặt của Việt Nam lạ nhưng không ngạc nhiên, sau khi các hội nghị kinh tế trong nước từ đầu năm đã báo động Việt Nam có nguy cơ bị phá sản tài chính.
Từ đầu năm 2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chính thức cảnh cáo về nguy cơ nợ công của Việt Nam đã vượt mức giới hạn là 65% của GDP (Gross Domestic Product, mức sản xuất nội địa). Sự thẳng thắn nhìn nhận của ông Phúc đã làm cho nhiều chuyên gia tài chính ngạc nhiên vì trước đó, các giới chức hữu trách thường tránhđề cập đến mức gia tăng nợ công chỉ cốt giữ “màu hồng” cho nền kinh tế để thu hút đầu tư ngoại quốc FDI (Foreign Direct Investment) .
Với mức nợ công này, tính ra đồng dollar là trên 95 tỷ. Nếu chia cho trên 90 triệu dân thì mỗi đầu người Việt Nam phải gánh chịu khoảng 1.384 USD, tương đương trên 30 triệu đồng.
Như vậy, mối nguy nợ công của Việt Nam sẽ tạo sức ép “vỡ trận” nhanh hơn vào nền tài chính quốc gia như tác giả bài viết này đã một lần cảnh giác tại cuộc hội thảo kinh tế ở Sài Gòn năm 2016.
Như vậy thì phải chăng sự có mặt của TT Phúc ở Hambourg là cơ hội cho phái đoàn Việt Nam tìm cách làm quen với các “thượng hoàng” kinh tế thế giới để mưu cầu trợ giúp trong tương lai?

Viễn ảnh kinh tế của Việt Nam

Nhưng đâu là bối cảnh của những mối lo về kinh tế của Việt Nam trong năm nay 2017 và sự sụp đổ có thể tới năm 2018 về ngân sách quốc gia nói riêng và nền tài chính gồm cả ngân hàng nói chung? Và tại sao Kinh tế Việt Nam cần Đổi mới lần nữa thay vì làm một Chương Trình Tái Cơ Cấu Tốn Kém?
Theo tin tức từ Bộ Kế hoạch Đầu tư dịp cuối năm 2016, chương trình đầu tư được gọi là Tái cơ cấu (TCC) đòi hỏi một số “vốn” khổng lồ là mười triệu tỷ VNĐ hay 480 tỷ USD cho thời gian 5 năm 2016-2020. Nhưng không nêu rõ là tiền này sẽ lấy từ đâu ra, từ ngân sách hay vay mượn nước ngoài?
Một chuyên gia trong nước nói những ai hy vọng kế hoạch TCC sẽ có thể có tài trợ từ Quỹ Phát triển Hạ tầng do Trung Hoa bảo trợ, là mơ hồ và thiếu trách nhiệm, trong bối cảnh sự chống đối lệ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc đang lên cao trong nhiều thành phần trong xã hội.
Theo ước tính từ trong nước thì Việt Nam sẽ cần gần 100 tỷ đô la đầu tư TCC cho mỗi năm trong 4 năm từ 2017 đến 2020, tức một nửa của GDP năm 2015 (199 tỷ) và gấp đôi tiền tích lũy (tiết kiệm) của cả nước hàng năm khoảng 50 tỷ. Đó là một con số không tưởng. Và không rõ tái cơ cấu gồm những đề mục hay các dự án nào mà tốn kém như thế, và hiệu quả ra sao với chỉ số ICOR (7-8) đã rất lớn của Việt Nam do hiệu quả đầu tư vốn rất kém.
Thật sự, theo một số chuyên gia trong và ngoài nước dám nói lên sự thực, Việt Nam hiện không có tiền và không cần tiền để đầu tư lớn và tốn kém như vậy. Thực trạng ngân sách 2016 và dự báo 2017 là tiền thu ngân sách chỉ vừa đủ để trả nợ trong và ngoài nước và chi thường xuyên. Đầu tư Chính phủ gần như hoàn toàn dựa vào tiền đi vay thì lấy đâu ra để đầu tư tái cơ cấu như đề ra như trên?
Chương trình Đổi Mới trong nền kinh tế Việt Nam gần sụp đổ vào các năm 1986-1990 đã dựa vào cải cách cơ chế và tạo thành công kinh tế đáng kể trong hai thập niên 1986-2006, mà không cần đầu tư nhiều, là thí dụ về hiệu quả cao của thay đổi cơ chế sản xuất, nhất là cho giá gạo trong nước được ấn định tự do theo thị trường. Nhưng cả thập niên sau đó 2007-2015 đã đánh dấu sự thụt lùi gần như trong 10 năm của Đổi mới với các chính sách kinh tế sai lầm bị chi phối và chỉ hưởng lợi bởi các “nhóm lợi ích”, hay bè phái.
Thí dụ quan trọng nhất cho việc tái cơ cấu hiện nay mà cần ít vốn, là phát triển khu vực công nghệ với sự phối nhập giữa các hãng công nghệ trong nước với các hãng FDI để học hỏi và áp dụng công nghệ hiệu quả từ bên ngoài, như bài học từ kinh nghiệm Trung Hoa, Đài Loan và Hàn Quốc đã thành công trong việc thu hút FDI và áp dụng công nghệ Âu Mỹ trong tiến trình phát triển.
Chỉ làm vậy mới giải quyết được vấn đề hấp thụ khối chuyên viên trung cấp mới tốt nghiệp và nhân công thất nghiệp, lên tới 50,000 người qua báo chí trong nước.
Tin trong nước từng nói đến một số tiền lớn nhiều ngàn tỷ đồng đã được dành ra để “xuất khẩu” các chuyên viên này ra nước ngoài tìm việc là nỗi buồn tủi và sỉ nhục cho đất nước và nền giáo dục quốc gia, khi nhiều nước khác trong vùng đang luôn cố tìm cách chống lại nạn “brain drain” (chảy máu chất xám) bằng cách tạo công việc cho họ ở trong nước.

Việt Nam đã làm ngược lại!

Như vậy phải chăng các nỗ lực “Đánh thức Con Rồng Ngủ Quên” Việt Nam[2] đã thất bại và thay vào đó là thực trạng “Con Rồng Ngủ Luôn”, khi Việt Nam trở thành một nền kinh tế chuyên gia công trong khu vực FDI và chuyên xuất cảng nhân công rẻ ra nước ngoài làm công để gửi tiền về nhà giúp xây dựng một mức sống vật chất cao hơn?
Như thế thì còn đâu là giấc mơ “Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa vào năm 2020” như khẩu hiệu của các chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước đưa ra trong ba thập niên qua?
Nhưng quan trọng nhất, Đổi mới II lần nữa bây giờ, theo ý kiến chung từ trong hay ngoài nước, phải bắt đầu từ một cải cách thể chế cơ bản, là: Nền Kinh Tế Tự Do Hơn cho Khu Vực Tư Nhân, phát triển bằng cách Cởi Trói Doanh Nghiệp và phải giải thể nhanh khu vực công, nhất là các doanh nghiệp nhà nước đang làm ăn thua lỗ mà vẫn khống chế toàn nền kinh tế.
Chính sách tái cơ cấu kinh tế mới này có ý nghĩa và thích hợp cho vai trò một chính phủ muốn mang danh “kiến tạo” như TT Phúc từng tuyên bố nhiều lần. Là không nhằm điều khiển hay tạo dựng tất cả thay đổi về chính sách và điều kiện thực hiện, mà chỉ nhằm vai trò hướng dẫn xúc tác, kích thích các sáng tạo từ thị trường, và nhất là từ khu vực kinh tế tư nhân, để phát triển kinh tế cả nước, chỉ theo cơ chế thị trường mà bỏ hẳn cái đuôi “định hướng xã hội”.
Trở lại với đầu đề chính về đe dọa cho nền kinh tế Việt Nam trong năm 2017, song hành với nợ công thật sự (kể cả Nợ công Chính phủ và nợ của các xí nghiệp quốc doanh) được ước tính đã lên tới trên 200% GDP, còn phải kể đến “cục máu đông” là món nợ xấu ngân hàng vượt trên 12% theo ước tính mới được thừa nhận của Chính phủ (chứ không phải con số “đẹp” chính thức công bố là 3%-4% cách đây 1-2 năm từ Ngân hàng Nhà nước), đây là hai lý do quan trọng đã đưa đến thế vỡ trận tài chính cho năm nay và năm tới, trừ phi các giải pháp cấp thiết có thể kịp tìm ra và được áp dụng.
Nhưng lý do chính yếu cho kinh tế Việt Nam còn phát triển tạm khá chung quanh mức tăng 6% của GDP nhờ vào lượng đầu tư dồi dào FDI trên 10 tỷ USD mỗi năm trong các năm vừa qua, và tỷ giá của Đồng VN cũng theo đó đứng vững. Nếu gạt ra phần lợi tức quốc gia dính đến FDI, phần lợi tức quốc gia của riêng các yếu tố trong nước (Gross Domestic Income) chưa chắc đã có mức tăng trưởng trên 3% trong vài năm qua.
Điều này giải thích rõ tại sao hiện có 2 hình ảnh tương phản của nước Việt Nam trong vài thành phố lớn như Sài Gòn và tình cảnh chung còn lại của cả nước, nhất là trong các vùng nông thôn. Khi người viết có dịp đặt chân trở lại Sài gòn trong tháng 5 vừa qua, lòng không thể không rộn ràng với những sinh hoạt làm ăn tấp nập của thành phố, với các phố xá khang trang thêm nhiều nhờ các khu chung cư và những thương xá lớn phồn hoa do đầu tư ngoại quốc (của Nhật, Trung Hoa, Hong Kong và Singapore) để đáp ứng nhu cầu tiêu pha của giới đầu tư và giới trung lưu mới trong nước với mức lương càng ngày càng cải thiện.
Nhưng tình hình chung cả nước xấu đi với độ tăng trưởng GDP chững lại, và khu vực ngoài FDI thì xuống thấp với nhiều doanh nghiệp tư giải thể và khu vực nông thôn đi vào lầm than từ 2 năm nay do giá các nông sản tiếp tục thay phiên hạ thấp “cần giải cứu”. Cộng thêm bức tranh phá sản tài chính do tình trạng ngân sách bội chi và nợ xấu ngân hàng tồn đọng nói trên, thì khó nói nền kinh tế cả nước nói chung đang “tăng trưởng bền vững”?!
Từ ngày 20/01/2017 vừa qua, Chính phủ Trump đã tuyên bố Hoa Kỳ rút khỏi TPP. Với thực tế đó, FDI liệu còn đóng nổi vai trò trụ cột cho kinh tế Việt Nam bao năm nữa? Và tỷ giá của ĐVN sẽ ra sao nếu đồng Nhân Dân Tệ của Trung Hoa sẽ xuống dốc không phanh với các biện pháp chế tài thương mại mới được chờ đợi bởi Hoa Kỳ trong vòng 1-2 năm tới, và tiếp đó là khủng hoảng lòng tin của dân Tàu với đồng tiền của nước họ?
Khi phó hội kỳ họp G-20 vừa rồi, chắc đoàn Việt Nam đã rõ hơn ai hết là Hoa Kỳ và ngay cả Nhật Bản hay vài cường quốc khác có mặt không lưu tâm lắm về TPP hay các hiệp ước thương mại khác. Mối ưu tư chính quốc tế là các vấn đề chính trị và quân sự nóng bỏng hơn như Bắc Triều Tiên, Syria… Chuyện kinh tế thương mại vẫn là nước nào lo chuyện nước ấy! Không ai giúp cho người khác cả!
Khi viết lời kết cho bài này, tất nhiên điều mơ ước của người viết cho quê hương cũ của mình là một đất nước tự do dân chủ và phát triển. Những nhà lãnh đạo hiện thời có vẻ bắt đầu tỉnh ngủ về thực trạng kinh tế. Nhưng liệu họ có sớm tỉnh ngủ cả về chính trị[3] để thực hiện cho Việt Nam những cải tổ về chính trị như giới lãnh đạo Myanmar đã làm cho đất nước họ trong vài năm gần đây?
Sự tỉnh ngủ chính trị sẽ kéo theo cả phép lạ kinh tế mà Việt Nam đã mơ ước trong dài lâu.
Phạm Đỗ Chí[1]

Chú thích:

[1] Bài viết phản ánh ý kiến riêng và dựa một phần trên bài nói chuyện của tác giả trong một cuộc hội thảo kinh tế tại Sài Gòn cuối tháng 11/2016, về vấn đề phát triển thành phố Sài Gòn và nền kinh tế Việt Nam nói chung, với sự tham dự của khoảng 500 người Việt từ hải ngoại. Bài viết cũng mới được cập nhật hóa với các dữ kiện thống kê và trong bối cảnh cuộc họp của nhóm G-20 do nước Đức mới tổ chức ở Hambourg (6-8 tháng 7, 2017, có sự tham dự của Thủ tướng Việt Nam như quan sát viên với tư cách nước chủ nhà sẽ tổ chức kỳ họp APEC vào tháng 11/17 sắp tới ở Đà Nẵng).
[2] Tài liệu tham khảo: “Đánh Thức Con Rồng Ngủ Quên”, Phạm Đỗ Chí và Trần Nam Bình chủ biên, Nhà xuất bản Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, 2001.
[3] Trong vai trò đó, cần có một chương trình cải cách thể chế chính trị SONG HÀNH với chính sách cải cách kinh tế một cách toàn diện, nhằm “cởi trói” cho doanh nghiệp tư nhân, tạo cú hích để tăng tốc phát triển nền kinh tế. Chương trình đó có thể bắt đầu với Sài Gòn là thí điểm, sau đó có thể lan rộng ra các thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ,…
Bài gửi BVN qua email.

Xin đừng vơ cả chúng em

“Chúng em” ở đây là những chiến sỹ, hạ sỹ quan, đúng ra có thể xưng là “chúng tôi” theo đúng lễ tiết tác phong chính quy, song thường là lính mới, ít tuổi, lại là lính quèn, nên xưng hô vậy để tỏ rằng mình biết điều. Lâu nay chúng em thấy dư luận ồn ào việc quân đội làm kinh tế, rằng là thế này, thế kia, người bênh, người chê, chưa thấy ông to, bà lớn nào làm trọng tài huýt còi cho trận đấu dừng hay tiếp tục, thành thử cứ nhức cả đầu.
Song là người trong quân ngũ chúng em xin giãi bày để đừng bị vơ vào cái sự thể này. Từ ngày khai sinh đến nay lúc nào quân đội ngoài chức năng đánh giặc cũng làm ra của cải nói chữ là “làm kinh tế”. Vốn đại đa số người lính xuất thân từ dân cày, nên việc là trồng rau, nuôi lợn, chăn bò, thả cá… là chuyện nhỏ, đụng chân tay cho đỡ ngứa tay chân. Đất nước càng đổi mới thì việc quân đội làm kinh tế cũng đổi mới, thế mới có lính thợ, nhiều loại lính thợ. Nhưng cái bất biến của việc quân đội làm kinh tế vẫn đặc hiệu là “nước sông công lính”.

Công bằng mà nói, từ việc ỏ ê về đất quốc phòng lèo sang việc quân đội làm kinh tế là hồ đồ hòng lấp liếm, dằn dỗi do ngộ nhận của Nhóm kiêu binh. Chẳng những không một ai có nửa lời ta thán mà còn hoan nghênh việc quân đội làm kinh tế. Thời chiến đã vậy thời bình càng phải có. Xưởng may quân đội tận dụng công xuất may cả quần áo sơvin, đóng giày dân sự. Các nhà máy quốc phòng tận dụng năng lực kỹ nghệ cao làm hàng dân dụng được ưa chuộng. Thời thiếu thốn trăm bề, vớ được hàng quốc phòng là sướng âm ỉ vì là đồ “nồi đồng, cối đá”. Hơn nữa thế những mong ta có nền công nghiệp quốc phòng hiện đại chế ra vũ khí, đạn dược tối tân thậm chí cả nguyên tử để phòng vệ quốc gia, quyết không như một thời phải ngửa ta xin, biến người Việt là “lính đánh nhau gia công cho nước ngoài”, còn đất nước ta thành bãi thử nghiệm vũ khí mới, tiêu hủy thứ thải loại, đổ hóa chất hủy diệt. Còn thời nay tất nhiên nhiều trang thiết bị quân sự phải nhập khẩu, nghe nói rất tốn kém khi ngân khố thâm thủng mà còn bị không ít kẻ dòm ngó, tranh thủ bòn rút.
Vậy thực sự việc này thế nào. Để làm kinh tế mọi động tác cơ bắp đều đến tay chúng em. Còn từ sĩ quan (gọi tắt là quan) trở lên là nhàn, chỉ tay là chính, dĩ nhiên các quan không nhàn cái đầu. Các quan đêm nằm nghĩ việc cho chúng em làm. Quan lớn hơn thì xin được dự án, chạy được công trình thạm chi nhận làm B phẩy, rốt cuộc cũng lại đến chúng em vôi vữa, cát sỏi, tay búa, dàu mỡ, lấm lem. Và cũng dĩ nhiên đến bữa, xuất ăn của chúng em là đại táo, còn của các quan là trung táo, tiểu táo, đặc táo. Siêu đặc táo vừa ăn vừa có vui vẻ[1]. Có sản phẩm là có tiền, vượt tiến độ là có thưởng. Chúng em nguyên xi phụ cấp, hậu hĩ được vại bia cỏ là sướng ra mặt, thế là hơn thời cơm vắt, ngủ rừng nhiều lắm. Các quan ngoài lương hệ số cao còn có thưởng. Quan chủ trò nhận siêu thưởng. Tiền đút kềnh túi phải cho vào tài khoản. Tài khoản đầy thì chuyển khoản ra ngoài. Còn nhớ thời chiến tranh đã lưu truyền: “Cuốc xẻng chia từ dưới lên, nhu yếu phẩm chia từ trên xuống[2]. Đã là thân phận người lính thì thời nào cũng vậy. Liên tưởng thời “phong kiến thối nát”, người lính “Ngày thời canh điếm, tối dồn việc quan/Chém tre đẵn gỗ trên ngàn/Hữu thân hữu khổ phàn nàn cùng ai/Miệng ăn măng trúc, măng mai…”[3]. Thì ra cái khẩu hiệu “đồng chí chung câu quân hành” thời nay chỉ là bánh vẽ. Càng chính quy, lính càng ra lính, quan phải thật là quan, thế người ta mới máu làm quan, có gan chạy thăng quan, tiến chức.
Những tình tiết trên càng rộ lên từ ngày ngả vào lòng định hướng thị trường. Khi còn là Trạm giao liên, đương nhiên chúng em phải bếp núc, xoong nồi, bát đĩa, song thấy ấm lòng bởi đã tiếp sức cho đồng đội ra trận. Còn từ ngày nó hóa phép thành khách sạn “không sao”, cho thuê tổ chức sự kiện, tiệc cưới, phòng ngủ đủ tiện nghi, thì lính tráng nay vẫn nghiêm trang như điều lệnh, đứng chờ các quan say mèm, để mặc chúng em dọn mâm.
Đất quốc phòng làm sân gôn. Sân nào cũng do chúng em san lấp, trồng cỏ, khoét lỗ…, nhưng chơi thì đừng bén mảng. May phúc được sai nhặt bóng, chăm cỏ là tốt số rồi. Đánh gôn phải là quan. Quan sao vạch, quan dân sự cùng đánh, đánh xong cùng vui, mặn nồng như tình cá nước. Hết trận, các quan xe lên hơi về nhà lầu, chúng em lại sắp hàng đi về trại, ăn cơm tập thể, nằm giường cá nhân.
Lại vạch chuyện đất quốc phòng do quân đội tự chia cho nhau làm nhà ở. Khốn nạn nào đến có lượt chúng em. Nhưng khốn khổ thì có. Quan làm nhà lính chúng em được điều động đến thực thi nhiệm vụ. Người xây, kẻ trát, người chở vật liệu, kẻ trang trí nội thất… Công trình của quan tân gia, chúng em ra khỏi nhà, balô lên đường nhận “nhiệm vụ mới”.
Ngày làm, đêm thay phiên canh gác. Từ mùa xuân 1795, nước ta đã hoàn toàn độc lập tự do và vĩnh viễn độc lập tự do; rồi nguyện xin làm bạn với bốn phương; kẻ thù truyền kiếp nay tay bắt mặt mừng; có chăng chỉ là giặc nội xâm thì đã có Ban Chống tham nhũng trừ diệt; dân ở ngoài, chỉ lo bọn trộm chó, thành thử “việc súng ống” nhàn nhã hẳn. Ngày lại ngày các quan chỉ riêng việc “vui là chính” đã mệt nhoài, nên canh gác là để các quan ngon giấc năm canh ở phòng lạnh trong khuôn viên kín cổng cao tường, là đúng thân phận người lính. Còn nhiều chuyện nữa, nhưng dường như thế là đủ, đừng vơ cả quân đội vào chuyện lình xình này tức là vơ cả chúng em và đổ vấy lên cả những nhiều sỹ quan cả đời biền biệt xa nhà, ngày lại ngày chỉ biết làm việc… quân.
Trước những lời ra tiếng vào việc quân đội làm kinh tế, chúng em mừng với tuyên bố hùng hồn của vị tướng lớn hậu duệ của một vị tướng thật to. Ngài nói “Mục tiêu là không để cho những sai phạm xảy ra ở một nơi sạch nhất, đó là quân đội”. Quân đội sạch thật chứ còn gì nữa. Nào ai dám lấy cái kim sợi chỉ của dân, nhờ thế mà đi dân nhớ, ở dân thương. Có cậu lính nào đang tại ngũ lại lù lù xây cái nhà to đùng như biệt phủ. Có đứa nào lại nghênh ngang lên xe hộp, xuống xế khủng. Lại có đứa nào dám nhậu nhẹt ríu rít em út. Mong hết hạn quân ngũ giữ được “gáo” về quê như bao lớp dàn anh từng như thế là mừng, không dính da cam, da quýt không tuyệt tự càng quý. Lớp lớp lính chúng em tự hào vì có các bà mẹ là siêu anh hùng, là anh hùng của các bà mẹ anh hùng nhất quả đất. Các bà đều hân hoan tiễn những đứa con dứt ruột đẻ ra ra trận để đến ngày chân chậm, mắt mờ, da mồi, tóc bạc, mơ mơ, tỉnh tỉnh, các anh vẫn không về, mình mẹ giành danh hiệu “Mẹ Việt Nam anh hùng”.
Xin dư luận hãy công bằng, đừng nói chung chung quân đội làm kinh tế dễ bị lợi dụng nhập nhèm, đánh lận con đen. Phải chỉ đích thị, lôi ra ánh sáng các hành vi lợi dụng danh nghĩa quân đội, sự nghiệp quốc phòng để phè phỡn trên xương máu đồng bào, đồng đội. Nghe phong thanh ở sân bay Tân Sơn Nhất nghi có mộ tập thể cả trăm chiến sỹ hy sinh khi đánh vào sân bay này hồi Mậu Thân sáu tám (1968). Vì thế khi bung bét ra vụ việc nào đừng nghĩ chúng em là đồng phạm. Có kiểm tra, song chắc sai sót sẽ ít, rất ít, phải giữ bí mật… quốc phòng.Nguyễn Duy Nghĩa
[1] Tiêu chuẩn suất ăn cho quân đội theo cách của Trung Quốc lấy gốc là chữ “táo” nghĩa là bếp. Đại táo là bếp to – nhiều người ăn. Trung táo là bếp vừa, Tiểu táo là bếp nhỏ cho quan to và trên nữa là đặc táo cho quan thật to.
[2] Thời chiến, các chiến sỹ được cấp vật phẩm tiêu dùng cá nhân thiết yếu, cũng là gọi theo chữ của Trung Quốc là “nhu yếu phẩm”
[3] Ca dao: “Thương anh ra trấn ải quan – Ba năm trấn thủ lưu đồn”.

No comments:

Post a Comment