Sunday, July 30, 2017

Bài viết hay(5232)

Oceanside tổ chức hội chợ có ca nhạc giúp vui nên đông người kéo về. Cha con tui đi xe lửa xuống chơi. Từ ngoài đường vô tới tiệm ăn Ruby trên cầu tàu thấy du khách đi qua đi lại cũng đủ thích rồi; nhất là mấy cô sinh viên mặc bikini nhỏ xíu quá ư hấp dẫn. Vài ông bà già thiện nguyện hướng dẫn cho du khách. Vừa ăn uống, vừa nghe nhạc, hổng có chính chị chính em gì hết. Chủ yếu là vui. Thật bình an, vui vẻ giữa mọi người không phân biệt màu da. Bà Mỹ đen, ông Mỹ trắng, thằng Mễ chụp hình giùm cho cha con tui rồi bắt tay nhau thân thiện. Great weekend!

Nắm tay nhau xây dựng nền dân chủ: Giấc mộng Việt Nam

Trong những năm qua, khi đi vào nghiên cứu, tìm hiểu về vấn đề dân chủ, xây dựng thể chế dân chủ, trong đầu tôi luôn có một câu hỏi: có một thể chế dân chủ nào có thể áp dụng cho mọi quốc gia (trong trạng thái bình thường, tức là không có chiến tranh), đều đem đến kết quả tốt đẹp không? Làm thế nào để có được một thể chế dân chủ, để xây dựng được một thể chế dân chủ như vậy?
Những nỗ lực nghiên cứu đã được đền đáp, tôi tin là tôi đã tìm ra được một thể chế dân chủ có thể áp dụng cho mọi quốc gia đạt tới đích cuối cùng: tự do của người dân. Không những vậy, thể chế dân chủ này sẽ chỉ đường và đưa các quốc gia hòa hợp vào một thể chế lớn hơn, thể chế dân chủ toàn cầu, mà chúng ta thường được nghe dưới cái tên Toàn cầu hóa.
Sẽ có một câu hỏi đặt ra ngay lập tức, vậy thể chế dân chủ này so sánh với thể chế dân chủ Hoa Kỳ có điều gì giống và khác nhau? Xin trả lời, giống ở những nguyên lí cơ bản, nhưng khác ở cách thức xây dựng một hệ thống đồng bộ ngay từ ban đầu. Thể chế dân chủ Hoa Kỳ, thể chế dân chủ ưu việt nhất hiện nay, là một quá trình tìm tòi, sáng tạo trong xây dựng quốc gia Hoa Kỳ, cũng là quá trình xây dựng thể chế dân chủ Hoa Kỳ. Đó là quá trình thử và sai vô cùng vất vả của người dân Hoa Kỳ trong suốt mấy trăm năm. Đến nay, về cơ bản, đó là thể chế khá hoàn thiện, tuy nhiên, chưa phải là hoàn hảo.

Thể chế dân chủ mà tôi sắp trình bày, dựa trên việc rút ra được những nguyên lí cơ bản nhất của thể chế dân chủ Hoa Kỳ, nhưng việc áp dụng là hoàn toàn chủ động và đồng bộ trong hệ thống các mối liên hệ hữu cơ ở tất cả các lĩnh vực. Về cơ bản, những nguyên lí đã được trình bày trong cuốn sách Dân Chủ của tôi. Tuy nhiên, bài viết này, sẽ giải thích và trình bày các nguyên lí đó, dưới một khía cạnh khác về thể chế dân chủ. Đó là một cấu trúc tự hoàn thiện bao gồm hệ thống các cơ chế tự điều chỉnh ở tất cả các lĩnh vực.
I/ Thể chế Dân chủ - Cấu trúc tự hoàn thiện bao gồm hệ thống các cơ chế tự điều chỉnh ở tất cả các lĩnh vực
1/ Một số vấn đề lí luận
Trước khi đi sâu tìm hiểu thể chế dân chủ, chúng ta cần tìm hiểu lí thuyết và lí luận về Cấu trúc tự hoàn thiện, và cơ chế tự điều chỉnh. Một thể chế dân chủ có thể áp dụng cho tất cả các quốc gia thì bản thân nó phải có sự tự hoàn thiện bên trong cấu trúc của nó. Chính vì vậy, chúng ta cần phải hiểu được, thế nào là một cấu trúc tự hoàn thiện.
Cấu trúc tự hoàn thiện là một hệ thống các yếu tố bên trong tương tác lẫn nhau luôn luôn dẫn tới sự phát triển cả về phẩm và lượng của hệ thống hay cấu trúc đó.
Cấu trúc tự hoàn thiện nào cũng bao hàm bên trong các yếu tố sau:
- Động lực nội tại của cấu trúc (hệ thống)
- Cơ chế thực thi, phát huy, phát triển động lực đó
- Tính đồng bộ của hệ thống
Khi chúng ta nói tới cấu trúc tự hoàn thiện, là nói tới cấu trúc xã hội trong đó con người tương tác lẫn nhau. Vậy các yếu tố của cấu trúc tự hoàn thiện sẽ được hiểu như thế nào về mặt xã hội?
- Động lực nội tại của cấu trúc, đó chính là nhu cầu chung nhất, quan trọng nhất của con người, chúng ta cần tìm ra nhu cầu này.
- Cơ chế thực thi, phát huy, phát triển động lực chính là cơ chế, cách thức để con người thực hiện nhu cầu chung, quan trọng nhất đó.
- Tính đồng bộ của hệ thống xuất phát từ nhu cầu đa dạng của con người, cũng như yêu cầu vận hành của hệ thống.
Bởi vì nhu cầu (chung) của con người là tự nhiên, nên điều quan trọng nhất là cơ chế thực thi, thực hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu đó. Cơ chế này chính là hạt nhân trong cả một hệ thống các yếu tố tương tác lẫn nhau của hệ thống.
Khi chúng ta tìm ra được nhu cầu chung, quan trọng nhất, động lực cho toàn hệ thống, và chúng ta tìm ra, xây dựng được cơ chế thực thi hiện thực hóa nhu cầu này, cùng với các yếu tố tương tác đồng bộ thì hệ thống, cấu trúc đó sẽ tự vận hành đưa lại những điều tốt đẹp nhất, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của cá nhân hoặc tập thể nào. Đó gọi là cấu trúc tự hoàn thiện.
Cơ chế tự điều chỉnh: Có hai khía cạnh để nói về cơ chế tự điều chỉnh, một là sự sắp đặt các thành tố theo một lo-gic tương tác thúc đẩy và kiểm soát lẫn nhau giúp cho các thành tố đều phát triển không bị thiên lệch và mất kiểm soát. Ví dụ rõ nhất là cơ chế Tam quyền phân lập. Hai là, cơ chế tự điều chỉnh là sự vận hành của hệ thống các quy định về kết quả và hậu quả mà chủ thể có thể lựa chọn đem lại lợi ích cho bản thân và công việc. Đây là hệ thống các quy định cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ về sự thưởng phạt, những lợi ích, hậu quả ở tất cả các khía cạnh, lĩnh vực của đời sống con người. Mỗi một cá nhân, trong toàn bộ tương tác với xã hội, từ công việc đến sinh hoạt xã hội đều cần tự điều chỉnh hành vi phù hợp với các quy định trong từng khía cạnh, lĩnh vực của đời sống. Cơ chế tự điều chỉnh sẽ giúp nâng cao hiệu lực và hiệu quả của cấu trúc tự hoàn thiện, đồng thời ngăn chặn ngay từ đầu những khiếm khuyết và lệch lạc có thể dẫn tới sự phá hủy cấu trúc tự hoàn thiện của thể chế dân chủ.
Như vậy, cấu trúc tự hoàn thiện là hệ thống các yếu tố, trong đó có yếu tố hạt nhân, tương tác dẫn tới sự phát triển của hệ thống. Cơ chế tự điều chỉnh giúp nâng cao hiệu lực và hiệu quả của cấu trúc tự hoàn thiện.
2/ Diễn giải thể chế Dân chủ dưới góc độ cấu trúc tự hoàn thiện
a- Như phần trên có đề cập, điều quan trọng đầu tiên của cấu trúc tự hoàn thiện là tìm ra được động lực bên trong cấu trúc. Thể chế dân chủ có bộ khung cấu trúc là toàn thể xã hội con người trong một quốc gia. Tìm động lực của xã hội chính là tìm hiểu nhu cầu cơ bản, quan trọng nhất của con người sống trong xã hội. Tìm đúng nhu cầu nội tại, cơ bản, quan trọng nhất của con người là bước quan trọng đi tới cơ chế quan trọng nhất, là hạt nhân của cấu trúc tự hoàn thiện, của thể chế dân chủ. Đó là cơ chế bảo đảm phát huy, phát triển động lực, nhu cầu cơ bản đó.
Từ trước tới nay, đã có nhiều sách báo, tài liệu nói về nhu cầu quan trọng nhất của con người nói chung, nhưng có khá nhiều sự lầm lẫn. Ví dụ, có người nhận định, nhu cầu quan trọng nhất của con người là mong muốn được mọi người cho mình là quan trọng. Điều này nghe qua thì có vẻ hợp lí, tuy nhiên nó không phải là tất cả. Có rất nhiều người không đi tìm kiếm sự đánh giá của người khác về bản thân mình, họ đi tìm sự đặc biệt, sự khác biệt của bản thân với mọi người. Cũng như vậy, việc nỗ lực tạo ra nhiều tiền, để thỏa mãn nhiều nhu cầu khác nhau của con người là một nhu cầu quan trọng mà nhiều người theo đuổi, tuy nhiên, vẫn có những người không theo đuổi việc kiếm tiền trong xã hội. Vậy thì điều gì là chung nhất, bao hàm tất cả các nhu cầu khác biệt (mà quan trọng đối với mỗi cá nhân) đối với con người nói chung? Đó là nhu cầu tự thể hiện bản thân của con người. Anh này muốn tự thể hiện bản thân bằng việc kiếm được nhiều tiền, chị kia muốn tự thể hiện bản thân bằng việc có nhiều quyền lực. Người khác muốn tự thể hiện bản thân thông qua sự khác biệt trong hội họa ...vv... Nhu cầu tự thể hiện bản thân là nhu cầu tối quan trọng, chung nhất và không thể thiếu ở mỗi một con người. Như vậy, bất kỳ một xã hội nào cũng hàm chứa một động lực nội tại cho sự phát triển và tự hoàn thiện như nhau, bởi nhu cầu quan trọng nhất của con người là giống nhau ở tất cả các chủng tộc, sắc tộc và các quốc gia.
b- Vậy điều gì có thể giúp cho con người thỏa mãn, thực hiện được nhu cầu tối quan trọng đó? Đó chính là sự Tự do! Tự do là yếu tố quan trọng nhất để con người nói chung và mỗi cá nhân nói riêng có thể thỏa mãn nhu cầu tự thể hiện bản thân. Chúng ta cần xây dựng được cơ chế bảo đảm tự do của con người, thì xã hội sẽ phát triển và tự hoàn thiện.
Tiếp đến, yếu tố nào là quan trọng nhất bảo đảm tự do của con người trong xã hội? Chúng ta đều biết rằng, một xã hội dân chủ phải bao hàm nhiều yếu tố, định chế quan trọng như: tam quyền phân lập, cơ chế tản quyền (nhà nước liên bang), đa nguyên đa đảng, các quyền cơ bản của con người, các quyền dân sự, quyền công dân, v.v. Nhưng khi có tất cả các yếu tố này thì yếu tố nào là quan trọng nhất, là hạt nhân cần tập trung và nhấn mạnh. Đó là yếu tố đã từng nêu ở các cuốn sách và bài viết trước đây: khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi cá nhân là hạt nhân quan trọng nhất của cơ chế dân chủ, của thể chế dân chủ.
Như vậy, cơ chế để bảo đảm khả năng tự bảo vệ quyền con người của mỗi cá nhân là cơ chế hạt nhân, quan trọng nhất trong cấu trúc tự hoàn thiện của thể chế dân chủ
c- Để bảo đảm, thực thi được cơ chế hạt nhân này, cần có một loạt các điều kiện và yếu tố được thực hiện. Đây chính là yêu cầu về tính đồng bộ của hệ thống, cấu trúc tự hoàn thiện. Có nhiều định chế liên quan tới việc bảo đảm các quyền con người về mặt luật pháp và cơ chế thực hiện. Nhưng quan trọng nhất trong cơ chế hạt nhân (khả năng tự bảo vệ quyền con người của mỗi cá nhân) là TÒA ÁN NHÂN QUYỀN để mỗi một cá nhân có thể tự bảo vệ các quyền con người của mình. Tòa án Nhân quyền chính là định chế quan trọng nhất để thực hiện khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi cá nhân.
Tòa án Nhân quyền là nơi các cá nhân có thể tự bảo vệ các quyền con người của mình, nhưng trong trường hợp cá nhân là người nghèo, không có tiền để thuê luật sư và tham gia tố tụng thì sao? Đây chính là nơi thể hiện tính đồng bộ và ưu việt của thể chế dân chủ lấy con người làm trung tâm, tất cả tập trung cho tự do của con người. Đó là, tất cả các công dân đều được miễn phí khi tham gia tự bảo vệ các quyền con người của mình tại các Tòa án Nhân quyền ở tất cả các cấp. Hệ thống chính quyền các cấp sẽ phải có nguồn kinh phí cho việc này. Nếu chúng ta chỉ nêu ra những cơ chế, định chế tốt đẹp bảo vệ quyền con người mà không đi tới cùng các yêu cầu, điều kiện để bảo đảm cơ chế đó vận hành đúng và đem lại lợi ích cao nhất cho người dân thì chúng ta không bao giờ có được sự tự do thực sự của người dân và một nền dân chủ hiệu quả.
II/ Phương thức xây dựng thể chế dân chủ của quốc gia
Có một điều cần lưu ý, phương thức xây dựng thể chế dân chủ của quốc gia được nêu ra ở đây không phải là sự khác biệt hoặc mới mẻ hoàn toàn. Thực tế, đó cũng chính là việc xây dựng các định chế cần thiết của bất kỳ nên dân chủ nào trên thế giới hiện nay. Tuy nhiên, có sự nhấn mạnh, tập trung đặc biệt vào một số định chế, đồng thời cũng có sự bổ sung, hoàn thiện ở nhiều khía cạnh.
Trước hết, chúng ta cần khẳng định, việc xây dựng thể chế dân chủ của quốc gia bao hàm việc xây dựng các định chế cần thiết sau: Hiến pháp Dân chủ, hay còn gọi là đạo luật cơ bản của quốc gia; cơ chế tam quyền phân lập (lập pháp, hành pháp và tư pháp); hình thành, thành lập các đảng chính trị (đa nguyên, đa đảng); cơ chế tản quyền, chế độ liên bang; các quyền tự do cơ bản của con người; các quyền tự do dân sự chính trị, hay quyền công dân,…vv…Trong quá trình xây dựng toàn bộ các định chế đó, cần chú trọng hoàn thiện và xây dựng thêm một số định chế và nội dung quan trọng.
1/ Tập trung xây dựng thể chế dân chủ cơ sở, là đơn vị hành chính mà người dân trực tiếp tham gia
Đây là điều khác biệt với phần lớn cách thức xây dựng thể chế dân chủ hiện nay trên thế giới. Trọng tâm của thể chế dân chủ cần phải đặt ở đơn vị cơ sở, là nơi người dân có thể tham gia trực tiếp nên việc xây dựng các điều luật bảo đảm các quyền con người trong điều kiện hoàn cảnh cụ thể của họ (để hiểu rõ hơn phần này, xin đọc cuốn sách Dân Chủ, chương IV, hiện thực hóa dân chủ). Một khuynh hướng quan trọng của thế giới là toàn cầu hóa đã giúp giảm bớt các gánh nặng vai trò quốc gia, cũng có nghĩa là giảm bớt sự tập trung quyền lực và nguồn lực của trung ương trong xây dựng thể chế dân chủ. Như vậy, thời điểm để xây dựng thể chế dân chủ tập trung trên bình diện cơ sở là rất thuận lợi đối với các quốc gia.
2/ Tập trung xây dựng Tòa án Nhân quyền các cấp và cơ chế thực thi để người dân tự bảo vệ các quyền con người của mình
Đây là cơ chế, định chế quan trọng nhất của thể chế dân chủ, là hạt nhân trong cấu trúc tự hoàn thiện của thể chế dân chủ quốc gia. Chúng ta xây dựng thành công các Tòa án Nhân quyền, và cơ chế thực thi việc bảo vệ quyền con người là chúng ta đã thành công trong xây dựng thể chế dân chủ. Tòa án Nhân quyền cũng là yếu tố, định chế mới so với tất cả các thể chế dân chủ hiện đang tồn tại trên thế giới. Để xây dựng thành công Tòa án Nhân quyền và cơ chế thực thi, cần thực hiện những việc sau đây:
- Sự độc lập hoàn toàn và quyền lực tuyệt đối trên cơ sở hiến pháp và luật pháp của ngành tư pháp nói chung và Tòa án Nhân quyền nói riêng. Nếu không có sự độc lập, và quyền lực tuyệt đối của Tòa án Nhân quyền, chúng ta không thể nói tới việc người dân có thể tự bảo vệ các quyền con người của mình.
- Xây dựng đội ngũ luật sư nhân quyền độc lập và chuyên nghiệp trong việc hỗ trợ pháp lí và cùng tham gia bảo vệ quyền con người của công dân.
- Xây dựng nguồn kinh phí của nhà nước phục vụ bảo trợ cho các hoạt động bảo vệ quyền con người của công dân trong tố tụng.
Tóm lại, ngoài việc thành lập Tòa án Nhân quyền các cấp, nhà nước cần bảo đảm sự hỗ trợ về pháp lí và tài chính để công dân tự bảo vệ các quyền con người của mình.
3/ Trang bị kiến thức về tự do, dân chủ và cách thức xây dựng thể chế dân chủ cho người dân
Người dân là chủ thể xây dựng nên thể chế dân chủ, nhất là khi trọng tâm của thể chế dân chủ ở cấp cơ sở, thì nhận thức của người dân là yếu tố quan trọng. Người dân cần được trang bị đầy đủ các kiến thức về tự do, dân chủ, về việc xây dựng thể chế dân chủ, và đặc biệt cần hiểu rõ cơ chế để bảo vệ các quyền con người của mình. Đây là việc làm vô cùng quan trọng nhưng hầu như chưa có một quốc gia nào thực hiện việc trang bị kiến thức cho nhân dân về lĩnh vực này. Một mặt, các thể chế dân chủ của các quốc gia hiện nay, chủ yếu được xây dựng trên bình diện quốc gia, không phải trên bình diện dân chủ cơ sở, nên vai trò của người dân rất mờ nhạt. Mặt khác, các kiến thức về tự do, dân chủ quá kinh viện, trừu tượng và khó hiểu, nên không thể phổ cấp đến cho người dân. Chính vì vậy, để thực hiện việc trang bị kiến thức cho người dân hiệu quả cần phải:
+ Chuẩn hóa các kiến thức về tự do dân chủ dưới hình thức dễ hiểu, sinh động và dễ phổ biến nhất.
+ Xây dựng các học viện về dân chủ, các khoa dân chủ học ở các trường đại học, môn học dân chủ ở các trường trung học phổ thông để phổ biến tới mọi người trong xã hội.
Người dân càng có nhiều hiểu biết về tự do, dân chủ thì đóng góp xây dựng nên thể chế dân chủ càng thiết thực hiệu quả và nâng cao khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mình.
4/ Ứng dụng cơ chế tự điều chỉnh trong mọi mặt hoạt động của đời sống xã hội
Không nghi ngờ gì nữa, việc ứng dụng cơ chế tự điều chỉnh trong các mặt hoạt động của đời sống xã hội sẽ nâng cao hiệu lực và hiệu quả của thể chế dân chủ. Cơ chế tự điều chỉnh, với khía cạnh là quy định về kết quả và hậu quả những lựa chọn của cá nhân cho bản thân và công việc. Hệ thống thưởng phạt về tác phong sinh hoạt, đi sớm về muộn tại công sở, hoặc về hậu quả công việc sẽ đặt các cá nhân vào những lựa chọn tối ưu cho bản thân và công việc. Một cơ chế tự điều chỉnh trong công việc là điều tuyệt đối cần thiết và cần thực hiện ngay. Ví dụ, một phòng công tác có trưởng phòng và 10 nhân viên. Các nhân viên có các quy định thưởng phạt chi tiết, tỉ mỉ, và hình phạt nặng nhất là đuổi việc, nếu vi phạm một số lỗi nhất định. Trưởng phòng sẽ bị cách chức khi có 3-4 nhân viên bị đuổi việc. Cứ như vậy, một vụ trưởng (hay cục trưởng, viện trưởng…) cũng sẽ bị cách chức khi có đủ số lượng các trưởng phòng dưới quyền bị cách chức theo quy định… Đó chính là cơ chế tự điều chỉnh.
Tuy nhiên, việc thực thi cơ chế tự điều chỉnh cần phải tính toán rất kĩ càng, chi tiết. Ban đầu, cơ chế này nên áp dụng vào công việc thực thi ở các lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm. Sau đó sẽ lan tỏa ra tất cả các lĩnh vực của toàn hệ thống. Cuối cùng sẽ tới các sinh hoạt dân sự của người dân, khi mà người dân đã làm quen và chấp nhận cơ chế tự điều chỉnh trong công việc.
Cần nhấn mạnh một điều, cơ chế tự điều chỉnh là vô cùng quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả của cấu trúc tự hoàn thiện – thể chế dân chủ tự do.
III/ Nắm tay nhau xây dựng nền Dân chủ: Giấc Mộng Việt Nam
Theo mạch lo-gic của cuốn sách Dân Chủ và các bài viết của tác giả, đến nay chúng ta đã có chất liệu để có thể xây dựng thể chế dân chủ tự do. Các nguyên lí cơ bản, và một phần lớn nội dung xây dựng thể chế dân chủ đã được khái quát trong cuốn sách Dân Chủ. Phần đầu bài viết này đã giải thích toàn bộ thể chế dân chủ dưới góc độ một cấu trúc xã hội được xây dựng phát huy tối đa động lực nội tại của con người và toàn thể xã hội, đưa tới sự phát triển và tự hoàn thiện của hệ thống, cấu trúc đó. Chúng ta cũng đã đề cập tới phương thức xây dựng thể chế dân chủ của quốc gia nói chung, áp dụng cho tất cả các quốc gia. Tuy nhiên, đối với Việt Nam, chúng ta cần phải có các bước đi, cách làm cụ thể, thiết thực dựa trên hoàn cảnh hiện tại của đất nước và các đặc thù riêng có của Việt Nam.
1/ Những nội dung quan trọng cần chuẩn bị trong quá trình xây dựng thể chế dân chủ ở Việt Nam
Trong bài viết "Những thách thức trong việc xây dựng thể chế Dân chủ ở Việt Nam", chúng ta đã đề cập tới những đặc trưng riêng của Việt Nam khi xây dựng thể chế dân chủ. Đó là, chúng ta chưa có các lực lượng chính trị thay thế, người dân bị bất ngờ và chúng ta chưa có kinh nghiệm làm việc chung với tư cách các tổ chức, đoàn thể. Chính vì vậy, chúng ta cần có thời gian để thực hiện các bước chuẩn bị quan trọng. Việc xây dựng thể chế dân chủ là một công việc vô cùng quan trọng và phức tạp. Có cảm giác, các quốc gia thay đổi chế độ trong thời gian vừa qua trên thế giới đã quá vội vàng trong việc thiết lập các định chế dân chủ. Chúng ta thường nghe nói, các nước có thời gian xây dựng hiến pháp, chuẩn bị cho tổng tuyển cử từ 6 tháng đến 1 năm. Đây là thời gian không tưởng, hầu như chẳng ai làm được gì ngoài việc copy các hiến pháp và phương thức tổ chức sẵn có ở đâu đó. Tôi nghĩ rằng, chúng ta nên để ra 2-3 năm chuẩn bị và từ 1-2 năm cho các đảng phái, tổ chức lực lượng chính trị vận động tranh cử. Đó là thời gian tối thiểu, nếu chúng ta muốn xây dựng một thể chế dân chủ tự do thực sự. Vậy trong thời gian này, chúng ta cần chuẩn bị và thực hiện những công việc gì?
a- Định hình các tổ chức, đảng phái và lực lượng chính trị. Đây là việc vô cùng quan trọng, và cần có thời gian để thực hiện. Chúng ta có một số đảng phái, tổ chức chính trị ở hải ngoại, khi chuyển tiếp về trong nước, cũng phải mất một thời gian để người dân làm quen và lựa chọn. Những tổ chức ở trong nước cũng bắt đầu được thành lập và vận động người dân tham gia. Thời gian 2-3 năm không phải là nhiều, nhưng cũng đủ để các tổ chức đảng phái định hình và bước vào hoạt động được.
b- Xây dựng dự thảo hiến pháp dân chủ để xin ý kiến nhân dân. Đây là việc làm bắt buộc với bất cứ quốc gia nào bắt tay xây dựng thể chế dân chủ. Hiến pháp là đạo luật cơ bản của một quốc gia, nhưng chúng ta cần một cách nhìn thoáng hơn về vấn đề này. Chúng ta chỉ nên nêu những vấn đề quan trọng nhất trong việc định hình quốc gia, các nội dung quan trọng nhất. Về hiến pháp mới của Việt Nam, tôi nghiêng về tinh thần xây dựng hiến pháp của Tập hợp dân chủ đa nguyên, nhưng cần có thêm hai nội dung quan trọng: Đạo luật về xây dựng Tòa án Nhân quyền các cấp và Đạo luật về việc bắt buộc trang bị kiến thức cho người dân về tự do, dân chủ và phương thức xây dựng thể chế dân chủ.
c- Thành lập Ủy ban Hòa giải quốc gia. Đây là nội dung rất quan trọng, không thể thiếu được đối với đất nước chúng ta. Trong một thế kỷ qua, chúng ta đã quá chia rẽ và hận thù, cũng như xung đột liên miên. Chúng ta cần một ủy ban để hóa giải hận thù, để phân biệt đúng sai và cuối cùng, để kéo mọi người lại gần nhau hơn, chung tay xây dựng đất nước. Ủy ban Hòa giải cần thực hiện những công việc gì?
+ Xây dựng được hệ thống giá trị quy chuẩn, dựa vào việc tham khảo hệ thống các giá trị của quốc tế, để từ hệ thống quy chuẩn đó, đánh giá lại toàn bộ lịch sử Việt Nam, trước mắt là từ cuối thế kỉ XIX đến nay. Những gì là đúng, là sai, là công, là tội cần được minh bạch, rõ ràng đối với các lực lượng chính trị xã hội, đối với các cá nhân có dấu ấn trong lịch sử nước nhà. Đây là việc rất quan trọng mà phần lớn các nước thoát khỏi họa Cộng sản đã không thực hiện. Điều này đặc biệt quan trọng với Việt Nam bởi vì một di sản vô cùng tai hại mà Cộng sản Việt Nam đã để lại, đó là mọi giá trị trong cuộc sống đều bị đảo lộn, khiến cho người dân không thể nhận thức được những gì là đúng, là sai, là công, là tội…
+ Tập hợp toàn bộ các hồ sơ, các khiếu nại, tố cáo về sự oan sai của tất cả người dân từ khi đảng Cộng sản xuất hiện tới khi sụp đổ. Cần phân chia thành các thể loại khác nhau để có hướng xử lí. Đây cũng là công việc bắt buộc nếu chúng ta muốn chia tay quá khứ để cùng bắt tay xây dựng tương lai. Việc xử lí dựa trên tinh thần công khai thừa nhận sự oan sai, khôi phục, phục hồi danh dự, phẩm giá của các nạn nhân. Nếu điều kiện kinh tế cho phép, sẽ có sự đền bù một phần cho nạn nhân.
+ Xác định tinh thần chủ đạo trong việc xử lí những người có trách nhiệm của chế độ Cộng sản Việt Nam. Đây là việc rất khó khăn, phức tạp và nhạy cảm. Nhưng theo quan điểm của cá nhân tôi, khi đã có Ủy ban Hòa giải thì mọi việc phải được thực hiện bài bản, công khai, minh bạch. Tinh thần chung là học tập cách xử lí của các nước đi trước thoát khỏi họa Cộng sản, đồng thời không làm ảnh hưởng tới công cuộc xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai. Nhưng dù có làm cách nào, có lẽ theo tôi, vẫn cần có một sự sám hối tập thể của những người đã cố ý hoặc vô tình đày đọa nhân dân và dân tộc.
2/ Những nội dung cần chú trọng, nhấn mạnh và đặc biệt quan tâm trong quá trình xây dựng thể chế dân chủ tự do
a/ Nội dung cần chú trọng: Xây dựng nhà nước liên bang. Đây là một điều kiện, một cơ chế bắt buộc của thể chế dân chủ. Cơ chế tản quyền, giúp cho mọi vùng, miền có các đặc thù riêng biệt có thể phát triển và phát huy hết các lợi thế so sánh của mình. Đồng thời tránh được những xung đột đảng phái trên quy mô quốc gia. Điều kì lạ là phúc lợi của cơ chế tản quyền, của chế độ liên bang rất lớn và việc thực hiện nó rất quan trọng đối với thể chế dân chủ tự do nhưng có rất nhiều quốc gia trên thế giới đã bỏ qua. Chúng ta thấy, có các quốc gia dân chủ lâu năm như Pháp, quốc gia có thể chế dân chủ khá lâu như Thái Lan, các quốc gia mới có thể chế dân chủ như Ai Cập, Ucraina… đều bỏ qua định chế quan trọng này. Những quốc gia này đều có những bất ổn và khiếm khuyết trong cấu trúc dân chủ. Đặc biệt hơn cả, chúng ta thấy, Thái Lan là một ví dụ điển hình về thất bại của nền dân chủ liên quan trực tiếp tới việc bỏ qua cơ chế tản quyền, chế độ liên bang. Những quốc gia vừa đề cập, nếu chuyển sang chế độ liên bang, sẽ giải quyết cơ bản các bất ổn hiện nay.
Trên cơ sở nhận thức về lí luận, sự cần thiết của cơ chế tản quyền, của chế độ liên bang, đồng thời rút kinh nghiệm của các quốc gia bỏ qua yếu tố quan trọng này, chúng ta cần thống nhất, nhà nước của Việt Nam tương lai là nhà nước liên bang.
b/ Nội dung cần nhấn mạnh: Tòa án Nhân quyền. Chúng ta đã đề cập tới nhiều lần, về việc Tòa án Nhân quyền, cơ chế để người dân thực hiện việc bảo vệ các quyền con người của mình là cơ chế hạt nhân, quan trọng nhất của thể chế dân chủ tự do, của cấu trúc tự hoàn thiện. Nhưng việc cần nhấn mạnh cơ chế này cũng là bởi, nếu thực hiện, chúng ta là nước đầu tiên trên thế giới thực hiện việc này. Vậy nên, tính chất quan trọng là việc mở đường của sự thành công hay thất bại của một cách tiếp cận mới trong xây dựng thể chế dân chủ. Chúng ta thực hiện thành công cơ chế này, nội dung này, thể chế dân chủ của chúng ta sẽ là hình mẫu trong tương lai cho các nước khác học tập theo.
c/ Nội dung cần đặc biệt quan tâm: Trang bị kiến thức về tự do, dân chủ và phương thức xây dựng thể chế dân chủ cho người dân. Xét đến cùng, một cơ chế, một thể chế muốn thành công phải dựa vào sự tham gia, đóng góp, thực hiện và thực thi của người dân. Nhưng người dân chỉ có thể tham gia khi họ nhận thức được các vấn đề, nội dung mình tham gia để đem lại lợi ích cho chính bản thân mình. Khi chúng ta trang bị các kiến thức này cho người dân, chúng ta không cần phải lo lắng, lo ngại nhiều về thể chế dân chủ của mình. Bởi vì, khi người dân biết được các quyền (lợi) của mình, biết cách thức xây dựng thể chế dân chủ đem lại quyền lợi đó, và cuối cùng, biết cách để bảo vệ các quyền con người của mình thì mặc nhiên, đất nước sẽ có một thể chế dân chủ tự do thực sự, tiệm cận sự hoàn hảo. Xét cho cùng, các quốc gia chưa có được tự do thực sự cho người dân, cũng là bởi người dân chưa biết được: tự do là gì?
***
Chúng ta có tương lai, chúng ta có những con người quan tâm tới việc xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai, điều chúng ta cần là sự đoàn kết và quyết tâm. Tôi tin rằng, lịch sử sẽ lựa chọn dân tộc nhiều đau thương và bất hạnh này (Việt Nam) để làm được điều gì đó cho nhân loại. Vậy chúng ta có tự tin để nắm tay nhau xây dựng thành công một thể chế dân chủ nâng đỡ và tôn vinh con người hay không? Hãy nắm tay nhau chung xây GIẤC MỘNG VIỆT NAM!
Hà Nội, ngày 31-5-2017Nguyễn Vũ Bình

Phiên tòa xử Trần Thị Nga: Bi hay hài kịch?

Các ông lại diễn trò. Trơ trẽn. Xử án nhưng không cho ai coi. Các ông biết kịch mình diễn quá dở? Trong khi giặc Tầu đe dọa ngoài khơi, quân đội chưa đánh đã chạy, các ông không có gì khẩn cấp hơn là mang một người đàn bà tay không với hai đứa con dại ra xử. Hành hạ một người đàn bà dễ hơn là đánh giặc. ‘’La vengeance est une justice sauvage ‘’ ( Sự trả thù là một công lí man rợ - Francis Bacon). Cũng chẳng phải là một sự trả thù, vì có thù oán gì đâu? Trần Thị Nga hay Mẹ Nấm chỉ bày tỏ một chút lòng với đất nước đang bị lấn chiếm mỗi ngày trên đất, trên rừng, trên biển...
Các quan tòa khi đọc bản án người ta viết sẵn có một chút áy náy, một giây bứt rứt? Mười năm cho Mẹ Nấm, người đã nói những điều chính các ông nghĩ, nếu còn lương tri. Chính các ông nói, nếu có can đảm. Tội của Mẹ Nấm, bà Nga? Viết báo, biểu tình chống Tầu, chống Formosa, giúp dân bị cướp đất, cướp nhà khiếu kiện. Trước khi bị giam, bà Nga đã bị côn đồ, tay sai của bạo quyền dùng gậy sắt đánh gẫy tay, gẫy chân. Công an cấm hàng xóm mang hai đứa con dưới 12 tuổi lên thành phố kiếm cơm ăn, khi nhà bà bị phong tỏa.

Trước khi các ông lên án, xin kể một chuyện đã và đang làm xôn xao nước Pháp: cách đây 33 năm, một chú bé, Grégory Villemin, bị giết, thả trôi sông. Vụ án đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực vì ở một xứ văn minh, sinh mạng một đứa trẻ là chuyện cực kì nghiêm trọng, không phải nơi trẻ em bị bắt cóc, mổ bụng, lấy nội tạng mà nhà nước khoanh tay vì công an, cảnh sát dành hết thì giờ, sức lực đi hành hạ đàn bà, con nít biểu tình chống Tầu, chống Formosa.
Sau 33 năm, vụ án sẽ được xét xử trở lại, vì người ta tiếp tục điều tra, vừa tìm được những dữ kiện mới. Ông thẩm phán Jean Michel Lambert, người điều tra vụ án từ những ngày đầu, lúc đó còn trẻ, thiếu kinh nghiệm, không kiếm ra thủ phạm. Ở bên Pháp, người điều tra, lập hồ sơ cho toà xử là một thẩm phán độc lập, không phải công an, cảnh sát nhận lệnh của nhà nước. Trong 33 năm, hình ảnh chú bé Grégory, cuộc điều tra thiếu sót, phiên tòa không hoàn hảo, tất cả ám ảnh ông thẩm phán Lambert, ngày nay 62 tuổi. Khi báo chí loan tin vụ Grégory trở lại ánh sáng, ông thẩm phán Lambert chụp một túi nhựa lên đầu tự tử, cách đây vài ngày.
Chuyện Tây và chuyện Việt không liên hệ gì với nhau? Có, có một liên hệ - Đó là vấn đề lương tâm của quan tòa. Một nơi có những người coi lương tâm hơn cả mạng sống của chính mình. Nơi khác, lương tâm của quan toà là một hư cấu, một chuyện viển vông.
Sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi. Tuyên án 10 năm tù một người đàn bà vô tội, thản nhiên như búng tay gọi taxi. Người ta mơ một ông tòa tuyên bố: tôi được lệnh bỏ tù bà nhưng tôi tuyên trắng án vì bà vô tội, nhân danh lương tâm quan tòa, nhân danh lương tâm một công dân. Cố nhiên đó chỉ là một giấc mơ.
Phiên tòa xử Mẹ Nấm, bà Trần Thị Nga là một hài kịch lố bịch, cũng là một bi kịch. Bi kịch của một xã hội đã đánh mất lương tâm.Từ Thức

Từ vụ 2 phụ nữ bán tăm bị đánh oan vì nghi bắt cóc trẻ em: Lo ngại những kẻ dẫn dắt đám đông

Nếu nhìn lại cuộc cải cách ruộng đất tại miền Bắc Việt Nam vào các năm 1953 - 1956, vụ án Nhân văn - Giai phẩm năm 1957, nhìn lại mấy cuộc chiến tranh kéo dài, làm mất bao xương máu dân lành dưới ngọn cờ "giải phóng dân tộc" và "làm nghĩa vụ quốc tế" thì sẽ còn lo ngại hơn nữa.

Bauxite Việt Nam

GiadinhNet - "Không thể để những kẻ coi thường pháp luật dẫn dắt đám đông trong cơn cuồng nộ. Nó tạo ra nỗi đau của những người phải hứng chịu hành vi đáng sợ đó, sự kì thị và làm xã hội bị tổn thương”, TS Phan Hùng Sơn nhấn mạnh.
Thời gian qua, liên tiếp xảy ra nhiều vụ việc người dân do nghi ngờ bắt cóc, trộm chó đã cùng nhau phá hoại tài sản, đánh hội đồng kẻ tình nghi khiến nhiều người bị đòn oan. Hiện tượng người đi đường tự cho mình quyền được đánh đập người bị tình nghi phạm tội không chỉ mới xảy ra gần đây. Trên thực tế, bất cứ ai trong chúng ta cũng vài lần chứng kiến các đối tượng trộm cắp, cướp giật bị đánh tơi tả trước khi được bàn giao cơ quan công an. Ai cũng sợ rằng sẽ có một ngày, bản thân mình cũng có thể trở thành nạn nhân của đám đông hung hãn, sẽ bị đè ra đánh thừa sống thiếu chết chỉ vì lời nói vu vơ của một ai đó.

Hôm qua, hôm trước, những hôm trước nữa, tất cả chúng ta đều kinh qua những bản tin, bài báo, hình ảnh liên quan tới câu chuyện 2 người phụ nữ bị hành hung dã man vì nghi bắt cóc trẻ em. Chuyện kể rằng từ lời nói hoài nghi của một cô gái, người dân hô hào kéo nhau đến "xử đẹp" kẻ bắt cóc cùng tòng phạm. Theo cơ quan công an, bà Nguyễn Thị Ph. (52 tuổi, xã Sơn Công - huyện Ứng Hòa) cùng chị Lê Thị B. (40 tuổi, xã Lê Thanh - huyện Mỹ Đức) lên Sóc Sơn để bán tăm cho Hợp tác xã tình thương huyện Mỹ Đức. Chỉ vì hành động cho kẹo trẻ con để hỏi thăm phụ huynh mà 2 người phụ nữ này đã bị gắn mác "bắt cóc", dẫn đến bị đánh hội đồng.
clip_image002
Nhiều người dân vây đánh hai phụ nữ bán tăm nghi bắt cóc trẻ em ở huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Ảnh: CTV
Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, luật sư Nguyễn Hoàng Tiến (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng từ thực tế cho thấy một số người tự cho mình quyền được làm thay cơ quan có thẩm quyền, tự kết tội người khác rồi hành hung bất chấp quy định pháp luật. Việc này không chỉ xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, tính mạng, sức khỏe nạn nhân mà còn là hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Luật sư Tiến phân tích, việc người dân bắt giữ người (vì bất kỳ lí do gì) nhưng không dẫn giải đến cơ quan có thẩm quyền mà giữ lại để hành hung, đập phá tài sản, nếu nhẹ thì bị xử lí hành chính, gây hậu quả nghiêm trọng đều có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự về hành vi "Bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật", "Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác", "Vu khống" hoặc "Làm nhục người khác". Trường hợp nạn nhân tử vong, có thể bị xem xét về hành vi "Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác" hoặc "Giết người". "Để chấm dứt tình trạng tự cho mình quyền đánh đối tượng tình nghi phạm tội, người dân cần được trang bị kiến thức pháp luật để từ đó biết hành xử đúng luật và có căn cứ. Trong thực tế xét xử đã từng xảy ra nhiều vụ án mà chỉ vì bức xúc, vội vã "đánh cho sướng tay" mà từ phòng chống tội phạm trở thành người phạm tội và phải chịu nhiều chế tài khác" - luật sư Tiến lưu ý.
clip_image004
Chiếc xe ô tô tiền tỉ bị người dân ở Thanh Hà (Hải Dương) thiêu rụi vì hiểu lầm bắt cóc
Ở góc độ chuyên gia tâm lí, TS Phan Hùng Sơn cho rằng cùng với sự phát triển của internet, mạng xã hội, thông tin giả, thông tin bịa đặt cũng gia tăng chóng mặt. Tin giả, tin bịa đặt thực sự là những "nhát dao trên bàn phím", gây hậu quả thật đến xã hội. Hai vụ việc vừa xảy ra là trường hợp đánh người tập thể vì nghi bắt cóc trẻ em tại huyện Sóc Sơn và một người dùng Facebook tung tin máy bay rơi tại Nội Bài đã một lần nữa đặt ra vấn đề hành xử trước các thông tin giả, tin bịa đặt đang tràn lan... "Hiện tượng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như xã hội bất an, thông tin thiếu kiểm chứng lan truyền qua mạng xã hội. Thậm chí nhiều trường hợp người loan tin thiếu kiến thức xã hội, hiểu sai vấn đề nên đưa tin sai. Ví dụ loan tin chỉ hỏi đường cũng chụp thuốc mê được đối phương trong khi thực tế để đánh thuốc mê, không thể không có tiếp xúc trực tiếp. Ở vùng xa, ngoại thành, nông thôn, tin đồn còn khó kiểm chứng hơn nhưng khi truyền miệng lại có tác dụng rất mạnh do tính chất cục bộ, thói quen hùa theo rất đậm đặc trong cộng đồng người dân. Người loan tin vì vậy cũng được chú ý hơn. Chính vì vậy, những người sử dụng mạng xã hội cần ý thức trách nhiệm của việc chia sẻ trên trang cá nhân những thông tin thiếu kiểm chứng" - TS Sơn chia sẻ.
clip_image006
Sau hàng loạt vụ hành hung do hiểu lầm bắt cóc, một số người đi ô tô đã nghĩ ra cách để có thể hạn chế khả năng bị tấn công
Theo ông Lê Quang Tự Do, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông), bộ này đã và đang triển khai các biện pháp để nâng cao ý thức của người dân khi sử dụng mạng xã hội. Bộ đã trình Chính phủ sửa đổi Nghị định số 174/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện theo hướng tăng nặng mức phạt hành chính để có tính răn đe hơn với những đối tượng cố tình câu "view", câu "like". Thứ hai, tăng cường phối hợp với các cơ quan công an để xử lí các vi phạm vì có những vụ việc chỉ có nghiệp vụ của cơ quan điều tra mới phát hiện, xử lí được, như trường hợp PC50 Hà Nội đã phát hiện trường hợp tung tin bịa đặt về vụ máy bay rơi tại Nội Bài. "Song về lâu dài cần truyền thông để người dân hiểu, có trách nhiệm với phát ngôn trên mạng xã hội, có trách nhiệm trong chia sẻ lại thông tin trên mạng xã hội (thể hiện sự chính xác, có văn hóa...). Ngoài ra, bản thân mỗi người dân cũng nhận thấy mình có trách nhiệm phản bác lại các thông tin sai sự thật, tránh tình trạng bản thân phán tán tin không chính xác, bị vạch trần, nhưng lại "phủi tay", không nhận thấy trách nhiệm của mình" - ông Lê Quang Tự Do nhấn mạnh.Nhật Tân

Đầu tư mù

Làm sao mà một nhà đầu tư có thể đổ ra một nghìn tỷ đồng để “làm chỗ nghỉ trưa cho trâu bò”?
Câu trả lời: mù thông tin.
“Tôi phải tiếp cận mấy năm trời mới có được bản báo cáo thị trường xây dựng nhà ở 5 năm của TP HCM”, tổng giám đốc một công ty bất động sản than thở với tôi tại một cuộc gặp giữa các CEO năm ngoái. Trong báo cáo đó có thông tin về số giấy phép xây dựng được cấp trên địa bàn. Một con số rất đơn giản nhưng đối với ngành của anh thì rất cần. Vì với một nhà phát triển bất động sản, trước khi quyết định đầu tư một dự án ở quận huyện nào cũng phải nắm được quy mô thị trường đã ở mức nào, đang phát triển ra sao và nếu so với quy mô dân số thì sắp tới người ta còn cần mua nhà hay không.
Không cân đong được sức cầu thị trường, doanh nghiệp có thể phá sản vì dồn cả trăm, nghìn tỷ đồng vào những dự án “mà cuối cùng thành nơi nghỉ trưa cho trâu bò” - theo cách nói của anh.
“Tôi đố chuyên gia nào trả lời được có bao nhiêu giấy phép xây dựng được cấp tại TP HCM năm qua?”, anh hỏi và tự trả lời, “Thông tin này không bao giờ được chia sẻ”. Nó chỉ nằm trong một số rất ít báo cáo ngành mà khi doanh nghiệp đi xin tại trung tâm thông tin của các sở ngành, nhiều cán bộ tỉnh bơ trả lời: “Đó là báo cáo mật, anh biết để làm gì?”.
Thế làm sao anh lấy được báo cáo 5 năm kia? Anh đã phải nhờ Hội Kiến trúc sư thành phố làm công văn lên ủy ban thành phố, rồi ủy ban ra chỉ thị cho Sở Xây dựng tập hợp dữ liệu, cuối cùng mới đến tay doanh nghiệp.
Chỉ khi có con số này, doanh nghiệp mới cộng thêm “dung sai” là số nhà xây dựng không có giấy phép, giả định là 1,5 lần hoặc là 2 với nhà cấp bốn, rồi đi tìm số dân thực trên địa bàn đó và tính toán thêm thì mới xác định rất tương đối quy mô thị trường mà họ cần.
“Nói về thống kê, chúng tôi gần như bị mù thông tin” - nhà đầu tư tuyên bố. Các cơ quan chức năng yêu cầu doanh nghiệp, tổ chức cung cấp thông tin thì rất dễ nhưng doanh nghiệp ngửa tay xin lại thì vô cùng khó. Trong nhiều trường hợp, họ phải xin qua các con đường không chính thức với các chi phí không chính thức.
Đó là chưa kể tới phương pháp thống kê dẫn tới sự thiếu chính xác của số liệu. Ví dụ mới đây khi doanh nghiệp xin được báo cáo quy hoạch của chính quyền cho biết dự báo quy mô dân số quận Bình Thạnh theo quy hoạch đến 2020 có 560.000 dân. Nhưng hiện nay, số liệu thống kê của quận cho biết số dân chính thức khoảng 480.000 người, số dân vãng lai và tạm trú khoảng 80.000 người, tổng dân số thực tế đã lên đến 560.000 người, tương đương với quy mô dân số dự kiến vào năm 2020. Thế thì doanh nghiệp tin vào đâu?
Có lần vị giám đốc trên gom các con số thống kê về thị trường bất động sản tất cả các quận huyện ở TP HCM cộng lại thì nó trở thành con số gần bằng quy mô dân số và thị trường xây dựng của… cả nước.
Kênh phân phối, siêu thị hay là cửa hàng bán lẻ, dự án nhà chung cư, nhà phố… bất kỳ điểm kinh doanh nào nếu đặt ở trung tâm hay ven đô đều liên quan đến quy mô thị trường. Đánh giá quy mô thị trường Việt Nam của quan chức, chuyên gia, doanh nghiệp ngoài câu cửa miệng “vô cùng tiềm năng với hơn 90 triệu dân” thì không ai nêu ra cái gì mới hơn.
Theo anh, các thông tin cụ thể và chuyên biệt cho kinh doanh ngành nào cũng thiếu. Tất cả các nhà đầu tư bất động sản, đầu tư bán lẻ… khi hoạch định một dự án luôn thiếu các dữ liệu thống kê tin cậy tại các địa phương của cơ quan công quyền. Thậm chí lên cái gọi là cổng thông tin thì thấy số liệu “không có cảm giác gì và không có cơ sở gì hết”. Các kiểu thống kê này sẽ gây một tác hại lớn mà giới kinh doanh gọi là “đầu tư mù”. 
Vì “đầu tư mù”, nên có những dự án trăm, nghìn tỷ đồng vẫn “chết”, trong đó có những tai nạn biết trước mà vẫn lao vào. “Đầu tư mù” cũng tạo ra một thế hệ doanh nghiệp Việt được lập ra ngồi chờ những dự án đem về nhờ quan hệ và tiền gầm bàn.
Tổng giám đốc một công ty chứng khoán lớn tại TP HCM từng nói với tôi rằng vấn đề lớn nhất của nhiều người làm kinh doanh là tư duy ngắn hạn, không ai dám chờ đến một tương lai mà phải làm sao để ăn ngay. Vì thế mà lướt sóng, vì thế mà giật gấu vá vai, sống chết mặc bay, không ai giúp ai. Để có môi trường mà mọi người nhìn vào dài hạn thay vì ngắn hạn thì cần niềm tin. Để có niềm tin, cần có thông tin.
Văn minh là thông tin, là sự công bình và thịnh vượng. Bất đối xứng thông tin gây ra nghèo đói, tham nhũng, lạm quyền... bởi chúng ta khó mà cùng nhau bước lên khi một bên có một bên không, một bên xin một bên cho, một bên yếu một bên mạnh.
Những mẩu thông tin theo luật phải được phổ biến, nhưng chỉ vì một cán bộ nào đó cương quyết giữ nó dưới gầm bàn, vì thói quen hạch sách, hay vì chờ cái gì đó khác đưa ra từ gầm bàn bên kia, có thể gây thiệt hại hàng nghìn tỷ, có thể thay đổi hiện trạng kinh tế nước nhà.
Mới đây, gặp lại vị CEO trên ở một sự kiện khác, tôi hỏi anh đã có cách tìm được thông tin hữu hiệu hơn chưa, ông thả ra một câu đúng kiểu miền Nam: “Biết chết liền, hên xui em ơi!”.
Trong câu đó, có cả hai trạng thái của một nhà đầu tư Việt Nam bị mù thông tin. Hoặc là “hên xui”, hoặc là... chết liền.Hồng Phúc

No comments:

Post a Comment