Saturday, July 8, 2017

Chè Tiên Phước


 Con người đã biết trồng và thưởng thức loại nước chè uống từ cây chè rất lâu, kể ra hàng ngàn năm trong lịch sử.  Ở Việt Nam từ xa xưa, đã có nhiều địa danh chè nổi tiếng như chè Bắc Thái, chè Tuyên Quang...Riêng tại Quảng Nam, chè xanh Tiên Phước là một trong những loại chè được ưa chuộng.  Giữa trưa hè nóng bức hay buổi sáng tinh mơ, có một bát nước chè đậm đặc chính hiệu Tiên Phước còn nóng hổi thì thật thú vị biết nhường nào!  Mùi vị chè tươi với những hương vị đặc biệt sẽ thấm dần qua đầu lưỡi vào trong và kích thích mọi tế bào làm ta khoan khoái vô ngần.
Thật ra, ở Quảng Nam, với điều kiện thiên nhiên và khí hậu thích hợp nên cây chè được trồng ở nhiều nơi.  Ngay cuối thể kỷ XIX, sau khi đặt ách thống trị tại Việt Nam, thực dân Pháp đã chú ý đến loại cây có nhiều hiệu quả kinh tế này.  Sớm nhất có lẽ là Maillard, tức Cố Thiên, năm 1884 đã mua 250 ha đất lập đồn điền trồng chè và cả phê kh ông đến Quản Hạt Phú Thượng.  Nối bước theo Maillard, hàng loạt các đồn điền khác do người Pháp quản lý cũng lần lượt ra đời như đồn điền Đức Phú, Trung Đàn, Tùng Sơn.  Họ thuê mướn nhân công là người địa phương để thu hái chè.  Cùng với việc thiết lập đồn điền, nhiều xưởng chế biến chè cũng được xây dựng mà lớn hơn cả là chè Đức Phú.  Nguồn chè tươi cung cấp cho xưởng ngoài số chè thu hoạch tại chỗ, còn phải mua thêm chè ở khu vực chung quanh.  Tại Đà Nẵng, Hội An cũng có các hãng chế biến chè xuất khẩu.  Trong những năm đầu thế kỷ XX, theo một nguồn tài liệu còn lưu lại thì chè Quảng Nam và Miền Trung được xuất sang Trung Quốc dưới dạng chè xanh và phần lớn sang Pháp, dưới dạng chè đen.
Như vậy, Quảng Nam là tỉnh có nhiều chè.  Bởi thế khi phong trào Duy Tân nổi lên rầm rộ, ông tú Trương Hữu, người làng Câu Lâm, Điện Bàn có làm bài về ca ngợi rằng:

Nghìn năm xây dựng cơ đồ
Vật trong thổ sản tỉnh mô dám bì
Nông Sơn than đá thiếu chi
Bảo An đường tốt, Trà Mi quế nhiều,
Bạc, vàng ở tại Bồng Miêu
Phò Nam, Phú Thượng biết bao nhiêu chè.

Chè Tiên Phước
Chè là một trong những loại cây trồng chính của người dân trong vùng đất Trung Du, Tiên Phước.  Theo các cụ già cao tuổi, từ xa xưa, khi ông bà tổ tiên đến lập nghiệp đã trồng chè.  Ở Tiên Phước, có hai loại chè: chè bộp và chè sẻ.  Chè bộp lá to, năng suất cao hơn chè sẻ.  Còn chè sẻ lá nhỏ, tuy thu hoạch ít nhưng thơm ngon.  Việc trồng chè tốn nhiều công sức.  Nó đòi hỏi người trồng phải tỉ mỉ, cẩn thận trong quá trình ươm, trồng và chăm sóc cây.  Cứ hàng năm, vào khoảng tháng bảy âm lịch, chè già trái.  Đầu tháng tám, người ta hái hột chè, cắn thử, thấy đen kịt là đúng cỡ chín của nó.  Hột chín được chọn lựa kỹ, bỏ vỏ, lấy phần bên trong.  Từ lúc ươm, đến lúc trồng phải mất hai năm.  Người dân Tiên Phước thường trồng chè xen lẫn với khoai xiêm (tức củ mì hay còn gọi là củ sắn) hàng nọ chen với hàng kia.  Có như thế, khi trời nắng hạn, tán lá khoai xiêm sẽ phủ ra, tạo thành một thứ “giàn che” tự nhiên, tạo điều kiện cây chè con phát triển tốt.  Lúc chè lớn và đủ sức, họ không trồng khoai xiêm nữa.  Nếu tiếp tục trồng, củ khoai xiêm sẽ hút hết chất bổ của đất khiến cây chè còi cọc, cằn cỗi.  Từ lúc trồng đến khi thu hoạch, mùa đầu, kéo dài bộ ba năm.  Người ta chỉ cắt ngọn chứ không hái lá non.  Mỗi năm có ba mùa thu hoạch: tháng hai là mùa chính, sản lượng cao nhất.  Kế đến là tháng tư và tháng tám, lá ít hơn.  Chè vườn trồng ngay trong vườn ngày xưa rất phổ biến ở Tiên Phước.  Nhà nào cũng trồng, dù ít hay nhiều.  Chè trồng trên đồi gọi là chè đồi.  Trước năm 1945, ông Nguyễn Đình Khải, còn gọi là xã Khải, trồng chè xen lẫn với quế.  Ông trồng rất nhiều nên phải thuê người làm.  Công một ngày hồi ấy được trả vài lon gạo, cơm ăn ba bữa không kể.  Ông Nguyễn Đình Khải co con là Nguyễn Đình Triết từng học cùng lớp với cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Mùa thu hoạch chè ở Tiên Phước diễn ra nhộn nhịp khác thường.  Tờ mờ sáng, người dân địa phương đã hối hả chuẩn bị cơm nước rồi ra các vườn chè, đồi chè.  Bằng đôi tay khéo léo, nhanh nhẹn, những lá chè, búp chè được hái gọn, bỏ vào giỏ tre.  Tiếng cười, tiếng nói râm ran.  Chẳng mấy chốc đã đầy giỏ.  Họ kĩu kịt gánh về nhà.  Hình ảnh những đoàn người nối đuôi nhau gánh những gánh chè đầy ắp, tươi rói từ trên những ngọn đồi đi xuống, vừa đi vừa kể chuyện tiếu lâm hay chọc ghẹo lẫn nhau còn ghi dấu ấn khá đậm nét trong tâm khảm của lớp người cao tuổi trên vùng đất trung du này.
Việc mua bán chè Tiên Phước
Chè hái về rồi, từng gia đình lại bận rộn chế biến thành chè xanh, chè đen.  Lúc này, mùi thơm của chè lan tỏa khắp thôn xóm, làng mạc.  Những bát nước chè xanh đậm đà, còn hôi hổi nóng khiến họ chốc chốc dừng tay để thưởng thức hương vị thơm ngon của chè xanh đầu mùa.
Ngày xưa, giữa Tam Kỳ và Tiên Phước chưa có đường nhựa.  Do đó những hiệu buôn Hoa Kiều sau khi mua chè của người dân địa phương, liền đóng gói vô bao cẩn thận, rồi thuê nhân công gánh xuống quốc lộ 1 để đưa lên xe chở ra Đà Nẵng, Hội An.  Người Việt lúc ấy có buôn chè nhưng đều bán lại cho đại lý người Hoa.  Mỗi người quen với một hiệu buôn và mua ở đâu họ cũng đem đến chỗ quen mà bán.  Nhằm tạo mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau, hàng năm, nhân ngày lễ, Tết cổ truyền, các đại lý buôn sỉ người Hoa hay biếu quà lặt vặt.  Mặt khác, trong mua bán, họ tỏ ra sòng phẳng nên có uy tín, giữ được mối hàng.
Như đã biết, thời trước, Hoa kiều giữ vai trò rất quan trọng trong thương mại.  Họ không những chi phối việc buôn bán ở các thị trấn, thị xã...mà còn nắm quyền thu mua các mặt hàng xuất khẩu ở những nơi xa xôi hẻo lánh như Trà Mi, Tiên Phước...Có thể nói rằng hễ ở đâu có nguồn lợi gì là ở đó có sự xuất hiện của người Hoa.  Ngay từ thế kỷ thứ XVI, XVIII thời thịnh đạt nhất của thương cảng Hội An, Hoa Kiều là lực lượng đông đảo nhất.  Rồi đến nửa cuối thế kỷ XIX, bước sang thế kỷ XX, khi Đà Nẵng dần dần thay thế Hội An, người Hoa lại tập trung tại Đà Nẵng.  Đáng lưu ý là họ không chỉ sống ở Hội An, Đà Nẵng.  Những vùng đất được xếp vào loại “khỉ ho cò gáy” nhưng có nhiều sản vật, người Hoa cũng không “từ”.  Trong việc mua bán làm ăn, phải nói Hoa Kiều có sự nhạy bén khác thường.  Họ mua tận gốc và bán tận ngọn.  Tiên Phước là mảnh đất đáp ứng được những yêu cầu  ấy.  Cho nên, người Hoa lên Tiên Phước lập nghiệp khá đông ở thị trấn và các xã đều có người Hoa.  Tiên Mỹ có Trần Hòa Bình, Tiên Cảnh có chú Mới, Tiên Hiệp có chú Kiền, chú Đáo chú Lạc.  Tiên Minh có Mậu Cà, ông Bang Xiều...Tập thể người Hoa ở Tiên Phước giống các nơi khác, rất đoàn kết giúp đỡ nhau trong làm ăn, buôn bán.  Họ chung tiền xây dựng ngôi chùa ngũ bang có bang trưởng hẳn hoi.  Đó là bang Gia Ứng, Triều Châu, Hải Nam, Phúc Kiến, Quảng Đông.  Để dễ dàng kinh doanh, đa số họ lấy vợ người Việt Nam làm chỗ dựa về luật pháp thời bấy giờ.
Chè trong Y Học
Y học thế giới càng phát hiện nhiều công dụng của chè trong việc trị bệnh.  Tại Nhật Bản, người ta tìm thấy chất tanin có ở trong chè với khả năng hút chất phóng xạ.  Ngoài ra chè con chứa nhiều vitamin, axit amin, các nguyên tố khoáng và các hợp chất khác cần thiết cho cơ thể con người.  Chè cũng tổng hợp được cafein và các chất kèm theo nó là teofilin và teobromin.  Trong dân gian, có nhiều phương thuốc hay chữa bệnh từ chè.  Ví dụ chè tươi, kết hợp với hành củ, gừng sống, hột đào...giã nhỏ, nát, sắc uống lúc còn nóng, chữa được cảm lạnh về mùa đông.  Sốt dai dẳng dùng một nắm chè xanh, 7-8 con giun đất không mổ ruột đun chín, chắt lấy nước uống một lần và sau bảy đến mười lần như thế cũng sẽ khỏi.  Búp chè tươi còn trị được chứng viêm tai chảy mủ.  Lúc mệt nhọc, căng thẳng, nước chè làm cho sảng khoái, tinh thần minh mẫn.
Chè với người dân xứ Quảng.
Cây chè gắn liền với cuộc sống, sinh hoạt của người dân Quảng.  Ngày xưa, chè xanh hay còn gọi là chè tươi là một loại thức uống thông dụng của mọi tầng lớp cư dân.  Chè hái về, đem rửa sạch, bỏ vào ấm đun sôi.  Đun thế nào để nước ngả màu xanh đậm đặc quánh, mới đúng cách.  Lúc ấy, người ta rót ra bát sành, uống khi còn nong nóng.  Nếu để nguội sẽ mất ngon.  Buổi sáng thức dậy, rót một ấm chè thật đặc, uống lúc còn nóng rồi thong thả vấn một điếu thuốc Cẩm Lệ chính  hiệu...trở thành thói quen của các cụ già cao tuổi.  Trước khi ra đồng hoặc lúc nghỉ giữa buổi, có bát nước chè xanh giải khát thì thật là tuyệt.  Bạn bè thân hữu gặp nhau có chè tươi ngon, đặc biệt là chè Tiên Phước, để mở đầu câu chuyện càng làm không  khí thêm vui vẻ, chân tình.
Tóm lại, người Quảng Nam có thể uống chè ở mọi nơi, mọi lúc. Ngày xưa, chè xanh được bày bán khắp nơi như tại các ngã ba, ngã tư đường đông đúc người qua kẻ lại, các khu chợ tấp nập kẻ bán người mua hoặc ở những bến đò, bến sông với hành khách nhộn nhịp lên xuống ghe thuyền...
Hiện nay thú uống chè xanh dường như chỉ còn tồn tại trong lớp người cao tuổi.  Ở thành phố, thị xã, thị trấn...người ta đã có thói quen dùng trà gói, với đủ loại nhãn hiệu và kiểu dáng khác nhau.  Tuy nhiên không vì thế mà thú uống chè xanh mất hẳn đi.  Vẫn có nhiều nơi, nhiều vùng, đặc biệt ở nông thôn người ta ưa chuộng món chè xanh với hương vị đậm đà thơm ngon của nó.    Phạm Hữu Đăng Đạt
Sau một thời gian dài giá cả rẻ như cho, năm nay chè đen bất ngờ được giá đã giúp nông dân Tiên Phước có thêm nguồn thu nhập đáng kể.
Trước đây người ta biết đến vùng quê Tiên Phước không chỉ với cây tiêu, cây quế, mà còn có cả cây chè - loại cây được trồng phổ biến ở các vườn nhà. Chè xanh Tiên Phước có hương vị rất riêng, được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng. Nhưng rồi sau đó, các sản phẩm từ cây chè Tiên Phước rớt giá suốt mấy chục năm qua. 
Một ký chè xào khoảng 7 - 10 nghìn đồng. Một ký chè đen  không quá 4 - 5 nghìn đồng. Nhiều gia đình đã phá vườn chè để trồng loại cây khác. Những vườn chè trước đây thu vài trăm ký chè khô mỗi năm như vườn anh Mão, anh Sưu… ở xã Tiên Cảnh đều bị gia chủ chặt làm củi, chỉ giữ lại một ít dùng làm nước uống. Cây chè bị mai một dần. Và người dân Tiên Phước gần như lãng quên sự tồn tại của cây chè. 
Chè xanh góp phần tăng thêm thu nhập cho bà con nông dân.
Khoảng vài năm lại đây, đặc biệt là năm nay, giá chè đột ngột tăng trở lại, một ký chè khô có giá 20 - 25 nghìn đồng. Một lọn chè tươi cũng có giá từ 1.000- 2.000 đồng. Cây chè dần được người dân khôi phục trở lại. “Trước đây nhà tôi trồng gần 1ha cây chè, nhưng giai đoạn sau này  chè mất giá, tôi chặt bớt để trồng xen kẽ quế, dó bầu… Bây giờ giá chè lại lên, tôi bán quế để cây chè phát triển trở lại” - ông Lê Trường Viễn (thôn 2, xã Tiên Cảnh), một người có thâm niên trong mấy mươi năm trồng chè cho biết. Vụ mùa vừa qua, gia đình ông bán được gần 200kg chè khô, thu về gần 4 triệu đồng. Bình thường nếu mưa thuận gió hòa chè cho lá quanh năm, nhưng chủ lực vào tháng giêng, tháng 4 âm lịch.  Còn lứa chè tháng 8 do thời tiết không thuận lợi, mưa nhiều hơn nắng nên bà con tỉa cành đem đi bán chè tươi. 
Anh Trần Văn Toàn (thôn 4, Tiên Cảnh) một trong những người có vườn chè còn khá lớn cho biết: “Những lá chè còn lại sau khi đã hái lộc non, mình tỉa những cành đó đem bán. Nước chè xanh được nhiều người ưa thích. Như vậy một cây chè thu hoạch được hai lần trong một vụ; việc bấm tỉa cành không gây ảnh hưởng gì mấy đến cây chè, trái lại nó giúp cây chè nhanh cho lộc non trở lại”. Sau khi thu được gần 2 triệu tiền từ chè đen, để giúp cây chè nhanh phát triển trở lại, anh Toàn tỉa bớt cành đem bán chè xanh. Anh cho biết thêm: “Mấy năm gần đây không hiểu lý do gì mà cây quế cứ lần lượt chết dần, trong khi chè lại được giá, tôi định phát triển lại vườn chè nhà mình”. 
Hiện nay, sản phẩm chè (gồm chè đen, chè xào, chè xanh) ở Tiên phước được người tiêu dùng ở Tam Kỳ, Đà Nẵng, Hội An… tiêu thụ với số lượng khá lớn, cung không đủ cầu. Không ít gia đình ở các xã Tiên Mỹ, Tiên Cảnh, Tiên Châu… có thu nhập cao nhờ cây chè mang lại. Chị Nhàn ở xã Tiên Mỹ, đang bán chè xanh ở chợ Tiên Phước cho tôi biết: “Muốn bán chè tươi thì chiều hôm trước mình đi tỉa cành, sau đó bó lại thành từng nắm to gần bằng cổ tay người lớn, tưới nước cho nó giữ độ tươi, sáng hôm sau đem đi chợ bán. 
Mỗi bó chè xanh như vậy có giá 1.000 nghìn đồng. Tuy số tiền thu về không nhiều, nhưng cũng có đồng ra đồng vào trang trải cuộc sống hàng ngày, đồng thời dành dụm đủ mua sách vở, quần áo cho cho mấy đứa nhỏ”.

Cùng với các loại cây ăn quả khác, cây chè góp phần tăng thêm nguồn thu nhập, ổn định đời sống cho người dân. Ngoài ra chè xanh còn mang lại giá trị tinh thần, là chiếc cầu nối tạo ra niềm thân thiện, gần gũi giữa bà con láng giềng, khi họ ngồi lại mời nhau cùng nâng bát nước chè xanh, tâm tình chuyện nhà nông.NGUYỄN HƯNG
Chữa khó ngủ, giảm cân, lợi sữa giống cây chè vằng là một trong số giống cây thuốc bắc được săn đón nhiều nhất hiện nay. Vậy nên tại Tiên Phước (Quảng Nam), đâu là địa chỉ mua cao chè vằng uy tín, chất lượng?

Chè vằng – thần dược lợi sữa

Có thể, hiếm khi tìm được một loài cây nào chứa đang dạng ích lợi được như cây chè vằng. Bắt đầu từ trẻ em đến lão niên, giống cây này đều mang những lợi ích tuyệt vời nhiều mẹ chưa từng nghĩ đến.
Chiếu theo Đông y, loại cây chè vằng chứa tính hàn, tác dụng giải nhiệt, giải độc. Do vậy, đây là loại thảo dược thích hợp cho những người bị nóng trong, giúp làm mát gan, ngăn ngừa mụn nhọt.
Không chỉ vậy, nếu dùng loại cây chè vằng ngày ngày, loài cây này còn hỗ trợ ngừa các bệnh tim mạch, làm ổn định áp huyết, phòng chống mất ngủ, kích thích tiêu hoá hỗ trợ ăn ngon miệng hơn. Với những bệnh nhân mắc bệnh huyết áp cao, máu nhiễm mỡ hay tiểu đường, sử dụng cây chè vằng như một loài thức uống ngày ngày sẽ hỗ trợ tốt trong việc điều trị bệnh.
Tuy thế, công dụng đặc biệt nhất phải kể đến chính là tăng tiết sữa. Một số nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, thành phần glycosit đắng nằm trong loài cây chè vằng có lợi ích kích thích tiêu hoá, giúp mẹ sau sinh ăn ngon miệng hơn đồng thời hỗ trợ tăng sự tạo sữa. Vì vậy, nhiều sản phụ đã cải thiện được trạng tháimất sữa nhờ vị thuốc dân gian này.
Không những nổi trội nhờ tác dụng tăng sự lợi sữa, loài cây chè vằng còn được sử dụng như một loại thuốc kháng sinh thiên nhiên, hỗ trợ kháng khuẩn, chống nhiễm trùng, chống viêm, ngăn ngừa bệnh ung thư tuyến vú, thấp khớp hay tình trạng bế khinh, khí hư ở mẹ sau sinh. Ngoài ra, hầu hết sản phụ đã nhanh chóng có lại được dáng vóc thon gọn vì cao lá vằng mang lợi ích tăng sự tạo sữa.

Uống nhiều chè vằng liệu có bị phản tác dụng?

Mặc dù đã được uống bắt đầu từ ngàn năm nay nhưng gần đây, đã có tin cho rằng: Uống nhiều loài cây chè vằng có thể làm cho mất sữa khiến nhiều sản phụ lo sợ. Vậy thực hư tin này ra sao?
Thực chất, cao lá vằng đơn thuần chỉ là một loại thảo dược, không phải là thuốc. Do vậy, tương tự như bao loài dược liệu Đông y khác, cao chè vằng có thể “hợp” với người này nhưng lại không hợp với người kia.
Hiểu một cách đơn giản, nếu chị em có cơ địa hợp với cây chè vằng, chỉ sau 4-5 hôm uống đúng cách, lượng sữa mẹ sẽ được cải thiện đáng kể. Còn với một số mẹ không tương hợp với loại cây chè vằng, càng cố sử dụng nhiều mà không dùng những loại lợi sữa khác thì tình trạng hiếm sữa ngày càng trầm trọng.
Do đó, sử dụng cao chè vằng quá đặc chưa phải là nguyên nhân chính dẫn đến mất sữa. Nếu đã không thích hợp với cao lá vằng, chị em phụ nữ nên chuyển sang các cách khác thay vì việc cứ “cố đấm ăn xôi”.

Địa chỉ mua chè vằng uy tín, chất lượng tại Tiên Phước (Quảng Nam)

Nhờ các tác dụng tốt đến sức khoẻ, giống cây chè vằng ngày càng được nhiều mẹ đặt mua. Tuy thế, thị trường cao vằng sẻ hỗn loạn khiến người tiêu dùng sợ hãi không biết nên mua ở địa chỉ nào thì tốt.
Nếu đang làm việc ở Tiên Phước, chị em có thể đặt mua cao vằng sẻ tại Gomi mart – siêu thị cao lá chè vằng hay Vườn Dược Thảo – cơ sở sản xuất những sản phẩm từ loại chè vằng. Trên đây là 2 địa chỉ uy tín, được rất nhiều phụ nữ tin tưởng lựa chọn.

Được chiết xuất từ giống lá vằng sẻ tươi nguyên chất, các chế phẩm cao chè vằng, chè vằng khô hay chè vằng túi lọc của Vườn Dược Thảo luôn đem lợi ích dược tính cao nhất. Khi lựa chọn dùng sản phẩm của Vườn Dược Thảo, mẹ có thể hoàn toàn yên tâm rằng, đó là cơ sở mua chè vằng uy tín, chất lượng bậc nhất tại Quảng Nam.

No comments:

Post a Comment