Wednesday, July 12, 2017

Diệp Vấn sáng lập hệ phái Vịnh Xuân quyền

Yip Man.jpgDiệp Vấn (1893-1972) là một võ sư nổi tiếng người Trung Quốc, được xem là người có công lớn trong việc hình thành và quảng bá hệ phái Vịnh Xuân quyền ở Hồng Kông. Một trong những đệ tử thành danh của ông chính là minh tinh màn bạc Lý Tiểu Long trong những năm đầu đời khi họ Lý mới tập tành học võ thuật.
Diệp Vấn sinh ra trong một gia đình giàu có ở Phật Sơn tỉnh Quảng Đông. Cha ông là Diệp Lợi Đô và mẹ là Nguyên Lợi. Ông là người con thứ 3 trong gia đình 4 anh chị em, gồm có anh trai, chị gái và 1 em gái.
Diệp Vấn bắt đầu theo học Vịnh Xuân Quyền của sư phụ Trần Hoa Thuận từ năm lên 7. Vì sư phụ khi đó đã 70 tuổi nên Diệp Vấn là đệ tử cuối cùng của thầy. Do tuổi tác của Trần Hoa Thuận đã cao, Diệp Vấn chủ yếu học phần lớn các kỹ năng và kỹ thuật từ người đệ tử thứ hai của sư phụ là sư huynh Ngô Trọng Tố (吳仲素). Sư phụ Trần Hoa Thuận mất sau khi Diệp Vấn theo học được 3 năm và một trong những di nguyện của thầy là mong muốn Ngô Trọng Tố tiếp tục dạy dỗ Diệp Vấn.
Năm 16 tuổi, Diệp Vấn chuyển tới Hồng Kông với sự giúp đỡ của người họ hàng là Leung Fut-ting. Một năm sau, ông theo học tại trường trung học St. Stephen's College, Hong Kong dành cho con cái các gia đình giàu có và người nước ngoài sinh sống tại Hồng Kông.
Trong thời gian theo học, ông từng chứng kiến cảnh một cảnh sát ngoại quốc đánh một phụ nữ và ông đã can thiệp giúp người phụ nữ đó.[2] Tay cảnh sát cố tấn công nhưng Diệp Vấn đã quật ngã hắn và chạy đến trường với bạn cùng lớp. Người bạn này sau đó đã kể lại chuyện này cho một người đàn ông lớn tuổi sống cùng tòa nhà. Người đàn ông sau đó đã đến gặp và hỏi về loại võ thuật mà Diệp Vấn đã luyện tập. Người đàn ông nói với Diệp Vấn rằng "các chiêu thức của anh không phải quá xuất sắc".[2]
Ông ta thách đấu thuật dính tay (chi sao) còn Diệp Vấn nhận thấy đây là một cơ hội để chứng minh khả năng của mình giỏi nhưng đã bị người đàn ông đánh bại sau vài chiêu. Đối thủ của Diệp Vấn tiết lộ mình là Lương Bích là con trai của Lương Tán, sư phụ của Trần Hoa Thuận. Theo vai vế thì Diệp Vấn gọi Lương Bích là sư bá. Nhận thấy công phu Vịnh Xuân của mình vẫn còn nhiều khiếm khuyết, ông tiếp tục tập luyện hoàn thiện võ công với sự chỉ dẫn của Lương Bích.
Diệp Vấn sinh ra trong một gia đình giàu có ở Phật Sơn tỉnh Quảng Đông. Cha ông là Diệp Lợi Đô và mẹ là Nguyên Lợi. Ông là người con thứ 3 trong gia đình 4 anh chị em, gồm có anh trai, chị gái và 1 em gái.[2]
Diệp Vấn bắt đầu theo học Vịnh Xuân Quyền của sư phụ Trần Hoa Thuận từ năm lên 7. Vì sư phụ khi đó đã 70 tuổi nên Diệp Vấn là đệ tử cuối cùng của thầy.[3][4] Do tuổi tác của Trần Hoa Thuận đã cao, Diệp Vấn chủ yếu học phần lớn các kỹ năng và kỹ thuật từ người đệ tử thứ hai của sư phụ là sư huynh Ngô Trọng Tố (吳仲素). Sư phụ Trần Hoa Thuận mất sau khi Diệp Vấn theo học được 3 năm và một trong những di nguyện của thầy là mong muốn Ngô Trọng Tố tiếp tục dạy dỗ Diệp Vấn.
Năm 16 tuổi, Diệp Vấn chuyển tới Hồng Kông với sự giúp đỡ của người họ hàng là Leung Fut-ting. Một năm sau, ông theo học tại trường trung học St. Stephen's College, Hong Kong dành cho con cái các gia đình giàu có và người nước ngoài sinh sống tại Hồng Kông.[2]
Trong thời gian theo học, ông từng chứng kiến cảnh một cảnh sát ngoại quốc đánh một phụ nữ và ông đã can thiệp giúp người phụ nữ đó.[2] Tay cảnh sát cố tấn công nhưng Diệp Vấn đã quật ngã hắn và chạy đến trường với bạn cùng lớp. Người bạn này sau đó đã kể lại chuyện này cho một người đàn ông lớn tuổi sống cùng tòa nhà. Người đàn ông sau đó đã đến gặp và hỏi về loại võ thuật mà Diệp Vấn đã luyện tập. Người đàn ông nói với Diệp Vấn rằng "các chiêu thức của anh không phải quá xuất sắc".[2]
Ông ta thách đấu thuật dính tay (chi sao) còn Diệp Vấn nhận thấy đây là một cơ hội để chứng minh khả năng của mình giỏi nhưng đã bị người đàn ông đánh bại sau vài chiêu. Đối thủ của Diệp Vấn tiết lộ mình là Lương Bích là con trai của Lương Tán, sư phụ của Trần Hoa Thuận. Theo vai vế thì Diệp Vấn gọi Lương Bích là sư bá. Nhận thấy công phu Vịnh Xuân của mình vẫn còn nhiều khiếm khuyết, ông tiếp tục tập luyện hoàn thiện võ công với sự chỉ dẫn của Lương Bích.
Khi đội quân Cộng sản của Mao Trạch Đông chiếm quyền kiểm soát Hoa lục, do quá trình công tác cho chính phủ Quốc dân, Diệp Vấn lo ngại những liên lụy có thể xảy ra với gia đình mình, vì vậy ông cùng một số thân gia quyến di tản đến Áo Môn, sau chuyển về Hồng Kông. Đồng thời ông cũng cải đổi thân phận, đổi tên thành Diệp Dật (葉溢), đổi năm sinh thành 1893, để tránh liên lụy đến thân nhân còn ở lại Phật Sơn.
Diệp Vấn đến Hồng Kông vào cuối năm 1949 vì là một sĩ quan của Quốc Dân Đảng sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc giành chiến thắng trong cuộc Nội chiến Trung Quốc./[5]
Do hầu hết cơ sở gia tộc đều bỏ lại ở Phật Sơn, Diệp Vấn lấy việc dạy Vịnh Xuân làm sinh kế. Năm 1950, được sự giúp đỡ của bạn hữu, ông dạy võ trong một cơ sở của Tổng hội công chức Hương Cảng Cửu Long Phạn Điếm tại ngõ Đại Nam, phố Thâm Thủy. Năm 1952, ông dời võ quán về ngõ Hải Đàn, cùng phố Thâm Thủy. Đến năm 1955, võ quán một lần nữa phải di dời đến ngõ Lợi Đạt, khu Du Ma Địa.

Ngôi mộ của Diệp Vấn.
Thời kỳ khởi sự, võ quán của Diệp rất khó khăn mượn tạm cơ sở của Tổng hội, thường xuyên phải di dời và ít người theo học. Tuy nhiên, uy tín của Diệp dần tăng lên bởi những lần giao đấu của chính Diệp với hoặc các đệ tử với các tay anh chị cảng Cửu Long hoặc với các võ sư khác đến so tài.
Cũng như sư bá Lương Bích, Diệp cũng là một người có quan điểm cởi mở trong việc tiếp thu và truyền dạy Vịnh Xuân. Ông thường xuyên học hỏi, cải tiến và hệ thống một các khoa học các kỹ thuật của Vịnh Xuân. Ngay trong phương pháp giảng dạy, ông cũng tùy theo khí chất riêng của từng đệ tử để truyền dạy, nguyên tắc chung nhất, nhưng chi tiết có những dị biệt để phù hợp từng người. Đây cũng chính là lý do vì sao các hệ phái Vịnh Xuân Hongkong tuy cùng một thầy nhưng vẫn khác nhau về phương pháp tập luyện.
Năm 1967, Diệp cùng các đại đệ tử của mình thành lập Hội Thể dục Vịnh Xuân quyền Hongkong (香港詠春拳體育會). Đệ tử sau đó của ông có một con số kỉ lục: 2 triệu người.
Ngày 2 tháng 12 năm 1972, Diệp Vấn đã qua đời dưới sự tiếc thương của rất nhiều người. Sau này những người được ông truyền dạy đã tiếp bước ông gây dựng lên Vịnh Xuân Hồng Kông hay Diệp Vấn Vịnh Xuân Quyền. Đệ tử nổi tiếng của ông là Lý Tiểu Long cũng là một cao thủ. Ngoài ra sư huynh của ông là Nguyễn Tế Công sư tổ Vịnh Xuân QuyềnViệt Nam. Diệp Vấn được đánh giá là một trong số ít những cao thủ Vịnh Xuân Quyền có ảnh hưởng lớn tới Môn Phái.
Theo wikipedia
Cuộc đời thăng trầm theo thời cuộc
Diệp Vấn chào đời năm 1893 ở Phật Sơn (Quảng Đông) trong một gia đình giàu có. Cha mẹ ông có một điền trang lớn và một căn nhà dài bằng một dãy phố ngay ở trung tâm thành phố. Năm 7 tuổi, cậu bé gầy guộc đập vỡ lợn đất lấy ba đĩnh bạc tiết kiệm để bái sư học võ - Trần Hoa Thuận (truyền nhân đời thứ bảy Vịnh Xuân quyền). Lúc này, đại sư đã 70 tuổi nên Diệp Vấn chủ yếu học các kỹ năng từ đệ tử thứ hai của Trần Hoa Thuận - Ngô Trọng Tố. Sau khi Diệp Vấn theo học ba năm thì Trần Hoa Thuận qua đời, Di nguyện cuối cùng của ông là Ngô tiếp tục dạy Diệp bởi cậu bé tỏ ra có tư chất võ.
Năm 16 tuổi, Diệp Vấn rời Đại lục sang Hong Kong học trung học. Trong ký ức của Diệp Vấn, khi ấy ông là học sinh hiếu động, tự phụ và hay gây gổ với các bạn học người Âu ở ngôi trường dành riêng cho con nhà giàu.
Trong các trận so găng, Diệp Vấn nhỏ con thường chiến thắng nhờ giỏi võ. Một trận thua thay đổi cuộc đời ông. Một hôm, một ông già tên Lương tới tìm Diệp Vấn để hỏi han về võ học. Cả hai đi vài đường quyền thuật và Diệp Vấn bị đánh bại. Ông già tiết lộ mình là Lương Bích - sư huynh Trần Hoa Thuận và sư bác của Diệp Vấn. Sau hôm chạm trán, Diệp Vấn học võ từ Lương Bích. 
Cuộc đời thăng trầm của Nhất đại tông sư Vịnh Xuân Diệp Vấn - ảnh 1Sư phụ Diệp Vấn.
Năm 24 tuổi, Diệp Vấn đã tinh thông Vịnh Xuân, trở về quê nhà Phật Sơn và làm sĩ quan cảnh sát. Trong vòng hơn 20 năm từ 1914 đến 1937, Diệp Vấn trở nên nổi danh sau hàng loạt cuộc thư hùng võ thuật. Những lúc rảnh, ông thường giao du và trao đổi với các võ sư khác để nâng cao trình độ. Tuy có dạy võ cho nhiều bạn bè, cấp dưới và họ hàng, Diệp Vấn không mở lò võ - như truyền thống các đời trước của môn phái. Ông cũng không có ý định truyền hết nghề cho hai con trai.
Khi phát xít Nhật chiếm đóng miền Nam Trung Quốc - năm 1937, gia đình Diệp Vấn bắt đầu đi xuống. Từ một cảnh sát, Diệp Vấn không chịu luồn cúi dưới chế độ bù nhìn và ách thống trị ngoại bang nên đã gia nhập nhóm du kích chống Nhật. Trong tám năm, gia đình ông khuynh gia bại sản và nhiều lúc rơi vào cảnh đói khát. Sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh năm 1945, Diệp Vấn 52 tuổi phải bỏ nghề võ để đi làm việc kiếm sống trong ba năm. Tới năm 1949, cuộc đời võ sư 55 tuổi sang chương mới khi Đảng Cộng sản Trung Quốc lên nắm quyền. Gia đình ông bị trưng thu toàn bộ gia sản, phải chạy sang Hong Kong.
Sang Hong Kong, Diệp Vấn ban đầu làm việc ở một quán ăn rồi quen dần các huynh đệ trong Hiệp hội võ thuật. Nhờ tài nghệ nức tiếng từ đại lục, đại võ sư mảnh dẻ mở trường dạy võ riêng chỉ sau một năm. Khóa học đầu tiên của ông gồm tám môn sinh làm nhiều ngành nghề. Trong thời gian cuối đời dạy võ ở Hong Kong, Diệp Vấn được nhiều cao thủ đa quốc gia đến từ Nhật hoặc phương Tây tới so găng. Ông đánh bại tất cả và giành được tôn trọng lớn. Năm 1967, Diệp cùng các đại đệ tử của mình thành lập Hội Thể dục Vịnh Xuân quyền Hong Kong, liên kết các môn đệ Vịnh Xuân và quảng bá võ này ra thế giới.
Cuộc đời thăng trầm của Nhất đại tông sư Vịnh Xuân Diệp Vấn - ảnh 2Lý Tiểu Long và sư phụ Diệp Vấn.
Mặc dù học trò được đánh giá xuất sắc của Diệp Vấn là Leung Sheung, Lý Tiểu Long được thế giới biết tiếng nhiều hơn cả. Lý Tiểu Long đến xin học Vịnh Xuân quyền với Diệp Vấn khoảng năm 1956 tại võ quán trên phố Linda. Lý là người có năng khiếu võ thuật lại siêng năng tập luyện, tiến bộ rất nhanh, nhưng tiếc là do phải di cư sang Mỹ nên không thể học hết được bài bản Vịnh Xuân.
Năm 1972, Diệp Vấn qua đời vì ung thư phổi, bảy tháng trước khi học trò Lý Tiểu Long mất. Giai đoạn cuối đời, ông được cho là nghiện thuốc phiện.
Nhất đại tông sư sống trên màn ảnh
Sau hồi Diệp Vấn mất, ông trở thành tượng đài về võ thuật ở Hong Kong cũng như Trung Quốc. Các nhà làm phim quan tâm tới việc dựng lại hình tượng ông lên màn ảnh. Năm 1998, hai nhà làm phim Lưu Trấn Vĩ và Thất Tiểu Phúc lên kế hoạch làm phim về cuộc đời Diệp Vấn nhưng hãng phim của họ bị đóng cửa và dự án bị bỏ dở.
Sau đó, nhà sản xuất nổi tiếng Hong Kong - Huỳnh Hạo Nhiên - phát triển câu chuyện riêng về Diệp Vấn. Được đồng thuận từ hai con võ sư, ông đến Phật Sơn nghiên cứu lúc sinh thời của sư phụ và Vịnh Xuân trong thời gian dài. Năm 2007, đạo diễn Viên Hòa Bình được mời thực hiện và Chân Tử Đan đóng chính. 
Cuộc đời thăng trầm của Nhất đại tông sư Vịnh Xuân Diệp Vấn - ảnh 3Chân Tử Đan gắn liền tên tuổi với hình tượng Diệp Vấn trên màn ảnh.
Hóa thân thành nhân vật lịch sử có thật, Chân Tử Đan thừa nhận: "Đây là vai diễn khó nhất trong sự nghiệp của tôi. Những cảnh tâm lý yêu cầu cao". Chân Tử Đan dành vài tháng chuẩn bị cho vai diễn. Mỗi ngày anh chỉ ăn một bữa cơm, tập luyện Vịnh Xuân và đến nhà các con trai Diệp Vấn để tìm hiểu cuộc đời sư phụ. Trong khi luyện tập cho các cảnh đấu võ, ngôi sao võ thuật bị thương ở mắt trái và bên bả vai phải khiến không nhấc nổi cánh tay vài lần. Trên trường quay, nam diễn viên nhập hồn vào vai diễn tới nỗi sau khi phim đóng máy, anh vẫn giữ lối sống như khi đang đóng Diệp Vấn, mặc áo dài thụng, đi đứng và ăn nói giống hệt nhân vật.
Ra mắt năm 2008, Ip Man (Diệp Vấn) trở thành hiện tượng phim võ châu Á. Phim 11 triệu USD ngân sách thu về 21 triệu USD. Tác phẩm được giới phê bình ca ngợi. Những cảnh võ biến hóa của Chân Tử Đan khiến người xem bị quyến rũ bởi Vịnh Xuân. Hình ảnh nam diễn viên luyện Vịnh Xuân với tượng gỗ hình nhân đi vào lòng người xem. Thành công của phim kéo theo hàng trăm lò võ Vịnh Xuân được mở ra ở Trung Quốc và châu Á. Chân Tử Đan được đánh giá là người có công phổ biến môn võ truyền thống này tới công chúng. Con trai cả của Diệp Vấn là Diệp Chuẩn lên tiếng bày tỏ lòng biết ơn nam diễn viên đã giúp di sản cha anh được truyền bá ra thế giới. 
Sau phần một ăn khách, phần hai ra mắt năm 2010 và phần ba vừa trình làng hôm 31/12/2015. Cả hai phần đều gây sốt dù không xuất sắc bằng bản đầu.
Dựa trên cuộc đời Diệp Vấn, bộ ba phim của Chân Tử Đan là tác phẩm bán tiểu sử. Nhiều chi tiết cốt truyện của phim rời xa sự thật nhằm đạt được hiệu quả kịch tính. Trong phần một, phim kể về Diệp Vấn từ lúc gia thế giàu có lâm vào cơ cực vì chiến tranh Trung Nhật. Bộ phim bỏ qua sự thật Diệp Vấn là cảnh sát, còn cảnh phim Diệp Vấn thách đấu tướng Nhật là hư cấu. Phần hai và phần ba tập trung vào giai đoạn Diệp Vấn sang Hong Kong sau năm 1949 và đều khai thác cảnh đánh võ kịch tính nhằm làm mãn nhãn người xem. 
Cuộc đời thăng trầm của Nhất đại tông sư Vịnh Xuân Diệp Vấn - ảnh 4Lương Triều Vỹ vào vai Diệp Vấn trong phim "Nhất đại tông sư".
Bộ ba phim Diệp Vấn khiến nhất đại tông sư ngày xưa thành huyền thoại hôm nay. Ngoài tác phẩm này, nhiều câu chuyện màn bạc khác cũng dựng tượng Diệp Vấn. Năm 2008, series truyền hình The Legend of Bruce Lee có nhân vật Diệp Vấn xuất hiện là sư phụ của Lý Tiểu Long. Năm 2010, phim The Legend Is Born nói về cuộc đời Diệp Vấn. Năm 2013, phim Ip Man: The Final Fight tập trung vào giai đoạn Diệp Vấn ở Hong Kong. Phim có con trai cả sư phụ Diệp đóng một vai nhỏ. Cũng trong năm 2013, series truyền hình về Diệp Vấn lên sóng ở Trung Quốc và được nhiều người quan tâm.
Nếu bộ ba Diệp Vấn là loạt phim thương mại thành công về sư phụ phái Vĩnh Xuân, The Grandmaster (Nhất đại tông sư) của Vương Gia Vệ được coi là phim tác giả ấn tượng về cuộc đời võ sư. Phim có Lương Triều Vỹ vào vai Diệp Vấn, tập trung vào những năm trước chiến tranh Trung Nhật - thời mạt của võ thuật Trung Hoa. So với bộ ba Diệp Vấn của Chân Tử Đan, Nhất đại tông sư ít khai thác các cảnh kịch tính mà đi sâu chất vấn triết lý võ thuật và nhân sinh của đại sư phụ. Tác phẩm được người yêu phim nghệ thuật ưa chuộng.Theo VnExpress

No comments:

Post a Comment