Friday, July 28, 2017

Tìm gì ở Hà Tiên

Một góc Hà Tiên
Một góc Hà Tiên
Chuyến xe đi chầm chậm trong đêm tối, lúc ấy hẳn là 2 giờ sáng. Tôi giật mình tỉnh giấc và nheo mắt qua cửa kính để tìm những bảng hiệu hai bên đường xem mình đang ở đâu. Huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, mở bản đồ ra xem thì biết được còn khoảng 30 km nữa sẽ đến Hà Tiên. Con đường nhỏ, hai bên đường giờ đây là những hồ nuôi tôm ngập ánh đèn, là những nhành dương liễu phất phơ trong gió sớm, là những người Kiên Lương tụ tập chợ sớm.
Ai xả rác?
Gần 3 giờ sáng, chúng tôi đến bến xe Hà Tiên, về khách sạn nghỉ ngơi vài tiếng đồng hồ và bắt đầu cuộc tìm kiếm nơi đây.
H1
Tìm gì đây, thực sự là chúng tôi cũng chưa biết tìm gì. Tính ông xã tôi vốn ưa xê dịch, mà tôi cũng vậy, chỉ cần một tháng dài ngồi nhà thì chẳng thể làm được chuyện gì ngoài chuyện uống cà phê, đọc sách một cách mệt mỏi rồi lại ra vườn chăm rau, rồi lại vào nhà nấu cơm, đưa đón con đi học, dạy nó ba điều bốn chuyện chẳng đâu vào đâu… Rồi lại dắt díu nhau cả nhà đi chu du. Lần này thì Hà Tiên, Kiên Giang, bãi biển sình lầy thoai thoải và xác tôm cá, nghêu sò ốc hến chết trải thảm, rồi rác đầy bãi tắm lại réo gọi chúng tôi.
Nhưng nói đúng hơn thì con người hiền hòa, nghèo khổ nhưng hiếu khách và có chút gì đó thảm thương ở đây đã khiến chúng tôi chọn ở lại lâu hơn những chỗ khác. Sáng đầu tiên, ăn sáng xong, tôi tìm một chiếc xe ôm để rời Hà Tiên đi xuống Mũi Con Cọp, nơi có hải sản chết, may mắn gặp được một chú xe ôm nhiệt tình:
-Chú ơi, ở đây gần bãi nghêu chết không?
-Ði dọc theo bờ biển khoảng 20 km là đến à. Bữa nay bên bãi ông Cọp còn chết nhiều lắm!
-Vậy nhờ chú chở giùm con đến đó.
Bãi biển Hà Tiên ngập rác
Bãi biển Hà Tiên ngập rác
Xe thong dong chạy trên con đường rộng khoảng 5 m, đường nhỏ, chỉ đủ để một xe chạy, và khi gặp xe ngược chiều, cả hai bác tài sẽ nhường nhau một xíu để xe kia qua. Một bên đường là những mái nhà lô nhô lợp mái tôn, một bên là bãi biển Hà Tiên, thỉnh thoảng một vài cây xoài vươn mình ra cho trái. Có đi ban ngày tôi mới hiểu được tại sao xe khách đi đoạn đường 300km mà chạy từ 4 giờ chiều hôm trước mãi đến tận 3 giờ sáng hôm sau mới đến nơi.
Ði đường được khoảng 5 km, tôi nhờ chú xe ôm dừng lại để xuống biển quan sát. Ở đây cơ hồ là rác, rác ngút ngàn, rác đủ các chủng loại, từ rác y tế cho đến rác điện tử, rác kinh tế, rác giáo dục, rác văn nghệ, rác nhân chủng học, rác triết học đều có mặt, cả một bờ biển dài rác và rác.
Cũng xin nói thêm, rác y tế thì gồm ống tiêm, bình truyền đạm, các loại bao bị chứa thiết bị y tế phế thải; rác điện tử thì nhiều nhất, từ các phụ tùng điện tử bị hỏng cho đến các đồ vật điện tử đều có mặt, nằm rải rác, vương vất khắp bờ biển. Rác giáo dục là bàn học, các loại dép giày (tôi gọi là rác giáo dục bởi hầu hết các loại này bị vất ra biển như vậy là vì vấn đề giáo dục bị hỏng, nếu giáo dục không hỏng thì không có rác này trên biển). Rác văn nghệ thì chủ yếu các hộp đựng thức ăn, vỏ lon bia, chai đựng rượu và một vài thứ gì đó giống như thơ ca đang bị bỏ rơi trên bãi biển. Rác nhân chủng học thì hơi tế nhị, tôi xin miễn bàn, chỉ riêng rác triết học thì sang trọng và tốt vời, bởi nó nằm riêng một cõi, không đụng chạm tới ai và cũng không ai dám đụng chạm tới nó, cho dù nó là rác, bởi một khi mở nó ra, người ta không chịu đựng nổi cái mùi của nó. Nhờ vậy mà nó nằm riêng một cõi tốt vời, quý phái của rác triết học. Một thứ triết học mà nhân loại đã quẳng vào thùng rác lịch sử từ lâu, nhưng ở xứ này nó tràn đầy bãi biển với các loại thủy sản chết phơi mình mà nó vẫn tỉnh bơ tuyên bố là biển đã sạch.
Chiều mưa theo chân em về
Chiều mưa theo chân em về
-Bãi biển này bị nhiễm bẩn, bị phủ rác bao lâu rồi chú?
-Mới đây thôi, chừng ba năm nay, trước đây nó là một bãi tắm rất đẹp, nhưng không hiểu rác ở đâu cứ dạt vào, phần khác thì mấy ông bà đi tắm biển cứ mang thức ăn ra bãi biển ngồi nhậu rồi xả ra đầy ngoài bãi.
-Sao chính quyền không can thiệp, không cấm họ xả rác hả chú?
-Cô nghĩ sao mà nói can thiệp với cấm. Cô nghĩ đi, dân lao động ở đây làm cật lực mỗi ngày kiếm được trăm ngàn, cao nhất cũng trăm hai, trăm tư ngàn đồng, tiền ăn còn không có lấy đâu ra biển tắm rồi nhậu nhẹt. Toàn dân đại gia, dân có tiền, quan chức ra tắm cả thôi! Mà họ ra tắm, họ xả thì chính quyền cấp xã thấy họ thì lo tránh chứ dám đâu mà cấm! Ở đây còn khổ lắm, tụi con nít bỏ học đi bán vé số đầy ra đó thôi. Cô thấy mấy đứa nhỏ bán vé số không? Tụi nó bỏ học hết rồi!
Phần lớn trẻ em ở đây nghỉ học từ lớp 4 và đi bán vé số
Phần lớn trẻ em ở đây nghỉ học từ lớp 4 và đi bán vé số
Những bước chân dép lê
Nghe đến đây, tôi chụp vội vài tấm hình về rác và quyết định quay lên chỗ bến phà, nơi mà theo ông xe ôm nói là các nhóm trẻ em bỏ học đi bán vé số tụ tập ở đây khá đông.
Từ Mũi Con Cọp đến bến phà Hà Tiên, nơi có tàu đi ra đảo Phú Quốc, đoạn đường dài chừng 15 kilomet. Ở Hà Tiên, có thể nói là số người đi bán vé số nhiều không kém Sài Gòn, chỉ thua Tây Ninh và Lào Cai một chút, bởi Tây Ninh và Lào Cai là hai tỉnh có nhiều người bán vé số không kể xiết (mà theo phỏng đoán của tôi là do Lào Cai có Ðền Trần, Ðền Mẫu, hoạt động ốp đồng, ban lộc thường xuyên và Tây Ninh có Tòa Thánh Tây Ninh, nơi cầu cơ, chấp bút diễn ra thường xuyên nên người ta cầu lộc bằng cách mua vé số, do vậy mà người bán vé số phát triển một cách bất thường) được ba năm nay rồi.
H5
Ðến bến phà Hà Tiên, lúc này người chờ phà, chờ tàu đi Phú Quốc cũng đã vãn, chỉ có mấy đứa trẻ bán vé số còn quanh quẩn mời khách, tôi hỏi một đứa nhỏ sau khi mua mấy tờ vé số:
-Con học lớp mấy rồi?
-Dạ con nghỉ học rồi, nghỉ ba năm nay, đi bán vé số phụ cha mẹ, nhà con nghèo lắm!
-Nhà con ở đâu?
-Dạ con không có nhà, ba mẹ con thuê nhà trọ mấy năm nay, hồi trước ba mẹ con sống với ông bà nội bên Ðồng Tháp, sau này ông bà nội nghèo quá bán nhà chữa bệnh, ba mẹ con phải lên đây thuê nhà trọ ở. Ba con đi đánh cá thuê, mẹ con bán vé số, em trai con bị bệnh tim, cần tiền để mổ, con phải nghỉ học để bán vé số giúp ba mẹ.
-Phòng trọ con ở đâu? Dắt cô về được không?
-Dạ được, nhưng cô phải hứa là cô không phạt ba mẹ con vì để con đi bán vé số!
-Là sao, cô lấy quyền gì mà phạt con?
– Dạ con sợ cô là công an, cô hỏi rồi tới phạt, cứ bảo bắt trẻ em đi lao động sớm, bóc lột sức lao động trẻ con gì đó rồi phạt ba mẹ của con. Phạt như vậy ba mẹ con mất tiền, tội cho ba mẹ của con lắm!
-Không đâu, cô là khách du lịch, cô chỉ muốn tới thăm cho biết hoàn cảnh của con, biết đâu cô có thể giúp gì đó cho con được đi học chẳng hạn!
Cậu bé dắt tôi về phòng trọ, lúc này gần 12 giờ trưa…
Chòi canh nghêu của một ngư dân Khmer
Chòi canh nghêu của một ngư dân Khmer
Mưu sinh trên biển Hà Tiên
Mưu sinh trên biển Hà Tiên
Thằng bé dắt tôi về nhà, nói là nhà chứ đây là xóm trọ có nhiều phòng. Một dãy phòng dài chừng 30 mét và có tổng cộng 10 phòng, bề ngang của mỗi phòng dưới 3 mét. Trước sân của dãy trọ là các loại áo quần phơi khắp nơi, chỗ nào có thể vắt được móc được là có áo quần vắt, móc lên đó. Dưới mấy tán cây là những chiếc xe hủ tiếu gõ đang ngủ trưa, chúng nghỉ ngơi sau một đêm dài lang thang ngoài phố, để lại chuẩn bị một đêm dài khác.
Ngày làm việc của bé
Ba mẹ con đi làm rồi phải không?– Dạ, ba mẹ con đang ở trên bệnh viện, thay phiên nhau chăm em và đi bán vé số. Ba ở với em thì mẹ đi bán vé số, mẹ ở với em thì ba đi bán vé số. Con thì trực chiến ngoài bến xe hoặc bến cảng để bán vé số. Ở đây có bà ngoại con cũng đi bán vé số.
– Bà của con chưa về phải không?
– Dạ, bà đi bán, chắc chút nữa là về, hai bà cháu sẽ ăn cơm, nghỉ một chút rồi đi bán tiếp.
– Con bán từ mấy giờ tới mấy giờ thì nghỉ?
– Dạ 5 giờ sáng là con ăn uống no nê, xong đi bán, bán tới 11 giờ trưa thì con về, ăn cơm với ngoại và đưa tiền cho ngoại cất, chiều hai giờ con đi, đến 4 giờ con về trả vé, lấy vé mới, ăn cơm rồi lại đi bán ở các quán nhậu cho đến 9 giờ đêm thì về tắm rửa, ngủ.
– Vậy mỗi ngày con bán được bao nhiêu vé?
– Dạ tùy à, mùa lễ Tết thì khách du lịch nhiều, con bán được 200 vé, có khi hơn một chút. Mùa khác thì ế, chỉ lạy trời mỗi ngày bán được 100 vé là ngon lắm rồi. Như mấy ngày nay thì con chỉ bán được sáu chục, bảy chục vé thôi. Nói chung, một tháng bù qua chế lại cũng được ba triệu đồng. Ðủ để giúp ba mẹ!
Bữa trưa của cháu
Bữa trưa của cháu
Câu chuyện hai cô cháu bị bỏ dở chừng khi bà ngoại của thằng bé về.
– Ủa, con đi về với cô này à? Cô này là ai? – Bà hỏi đầy nghi kỵ.
– Dạ con là khách du lịch, con gặp cháu bé ở trên bến cảng, nên nhờ cháu dắt về thăm hoàn cảnh gia đình mình.
– Cô cũng rảnh ghê à nha! Ði du lịch mà quan tâm chi đến con nít, rồi lại quan tâm đến nhà chúng tôi!
– Dạ con thưa thật là con cũng đang đi tìm hiểu, nghiên cứu về đời sống người dân lao động nghèo, nhất là một em bé như cháu đây! Mong bác đừng hiểu nhầm con, vì nếu có ý xấu thì con không dại gì nói cháu dắt về nhà.
– Cô này nói đúng đó, tôi ngồi ở phòng bên này quan sát từ hồi sớm tới giờ, cô chỉ hỏi chuyện gia đình, hỏi thăm hoàn cảnh chứ không có ý gì xấu đâu, bà đừng hiểu lầm!  Người đàn ông ở phòng bên cạnh nói vói qua.
– Vậy thì cô cho tôi xin lỗi cô nha! Vì nói thiệt bây giờ người xấu nhiều quá nên tôi sợ, mấy vụ bắt cóc con nít, rồi lừa tiền, đủ thứ hết cô ơi! Mà tôi cũng tệ quá, không nhìn cô cho kỹ một chút trước khi hỏi. Cô đừng buồn nhe!
– Dạ con không buồn đâu bác ơi, vì thời bây giờ nhiều khi người ta ăn mặc lịch sự, tướng người cũng đạo mạo lắm mà đầy tội ác ra đó, nên bác đề phòng vậy là đúng rồi!
Câu chuyện tạm dừng vì hai bà cháu lục cơm nguội, lấy hai gói mì tôm ra chế nước sôi và ăn ngon lành. Nhìn họ ăn cơm trưa, tôi chỉ biết buồn và cố gắng đừng tỏ ra mình đang xúc động. Một chút tiền nhỏ của tôi cũng chẳng thấm béo gì đối với họ, nhưng họ mừng và vui lộ rõ, điều này làm tôi không thể không rơi nước mắt khi kể lại bữa ăn và cách họ ăn cho chồng con tôi nghe lúc về khách sạn.
Gian nan nghề biển
Xóm nghèo
Xóm nghèo
– Cô ơi, hình như cô đang đi khảo sát người nghèo?–  Người đàn ông hàng xóm hỏi tôi.
– Dạ đại khái là vậy đó chú. Nhưng khổ nỗi con chỉ đi khảo sát để biết là còn nhiều người nghèo quá chứ con bất lực, vì con cũng chẳng giàu có chi, mà cũng chẳng có quyền lực chi để giúp mọi người. Chỉ đi cho biết rồi buồn là chính chú à!
– Tôi hiểu rồi. Nhưng dù sao cũng cám ơn cô. Tôi cũng nghèo lắm cô à, vợ tôi đi bán vé số, tôi đi làm biển, hai vợ chồng nuôi hai đứa con, trả tiền điện, tiền nước, tiền phòng cũng muốn đứt thở rồi. Thêm phần con cái đi học, quanh quẩn mười năm ở trọ mà dư được có mấy chỉ vàng, dư chưa kịp nửa năm thì con đau, coi như trắng tay cô ạ!
– Anh đi làm biển tức là đi đánh cá, câu mực phải không anh?
– Ðúng rồi cô, đi câu mực, đánh cá đó, làm cả ngày lẫn đêm luôn chứ không phải làm ban ngày không. Khi nào biển động thì mình nghỉ.
– Người ta trả tiền công có đỡ không anh?
– Mình cứ lên tàu đi ra ngoài khơi với họ, sau một ngày đêm họ trả mình 200 ngàn đồng. Thường thì làm từ 3 giờ chiều cho đến 5 giờ sáng mai. Tiền công 300 ngàn đồng. Khi về người ta cho mình một ít khô mực và khô cá để ăn.
– Ðánh bắt như thế nào anh có thể kể em nghe với được không?
– Thì mình lên tàu, tàu nhỏ thôi, rồi ra ngoài đó, tới chỗ nước yên, nhắm bộ có nhiều cá thì cùng thả lưới, đến giờ thì kéo lưới. Làm cá sướng hơn làm mực. Bữa nào câu mực thì họ cho mình một cái bộ đàm, một chùm lưỡi câu, một cái đèn pin và cái đèn ăc-qui nhử mực. Chừng 6 giờ chiều họ chở mình đi, đến điểm câu họ cho mình xuống thúng rái, và cứ như vậy mình bật đèn nhử mực, thả thúng trôi theo dòng nước, vừa câu vừa trôi. Ðến sáng mai họ liên lạc bộ đàm đón mình.
– Có khi nào bị lạc không anh?
– Lạc hoài ấy chứ, có khi họ đánh dấu tọa độ rồi mà nước với gió nó đẩy mình đi xa quá, họ phải chạy tàu đi tìm. Nói chung là lạc chứ không mất tích, cũng đỡ!
– Làm vất vả vậy sao họ trả tiền công ít vậy anh?
– Cô biết đó, thời buổi bây giờ khó khăn lắm, xăng dầu tăng giá, người thất nghiệp quá nhiều, cá mắm thì chẳng có mấy con. Giá chừng đó đó, mình không làm thì có người khác làm ngay. Chứ vào trong bờ này đi cuốc đất thuê thì cả tháng mới được vài ngày người ta thuê cuốc cỏ, trồng tiêu, chăm tiêu, làm vườn, giá có 120 ngàn đồng một ngày, không có cơm đó nha!
Mưu sinh trên biển Hà Tiên
Mưu sinh trên biển Hà Tiên
– Người ta có ký hợp đồng lao động gì không? Rồi có bảo hiểm y tế gì không? Khi mình đau ốm họ có chia sẻ không?
– Làm chi có chuyện đó cô, chỉ nói với nhau bằng miệng, đi làm rồi nhận lương thôi. Có nhiều chỗ thuê giá còn thấp hơn chỗ ông chủ tôi làm nữa kia, lương chỉ có 170 đến 180 ngàn đồng thôi. Ở đây khó tìm việc làm lắm. Có được chỗ làm như vậy là tiên rồi. Một tháng mà làm liên tục cũng được năm triệu, sáu triệu đồng chứ ít gì đâu cô!
– Chị làm có đỡ không anh?
– Bà xã tôi bán vé số cũng bữa được bữa mất lắm, vì bả bị bệnh nên lao động chính chỉ có tôi thôi. May mà bả không chê mình nghèo, không bỏ theo trai là quý lắm rồi. Nghèo như tôi dễ bị vợ bỏ đi lắm cô ơi! Ở đây thành phong trào rồi, thằng nào nghèo là ôm sô luôn mấy đứa con, vợ nó bỏ đi theo thằng giàu liền à! Ðời kể ra cũng buồn, mà mình cũng may mắn!
Mấy chữ “mình cũng may mắn” của người đàn ông làm biển này sao mà nghe xót xa, cay đắng khó tả! Miệt Tây Nam Bộ trong tôi, giờ, ngoài những con sông chằng chịt và những vườn trái cây xanh um, còn có cả nỗi buồn chằng chịt và xanh um nỗi đau của phận nghèo!
Nghêu chết hàng loạt ở Hà Tiên trong thời gian gần đây ảnh hưởng lớn đến nhiều người, kể cả người làm thuê
Nghêu chết hàng loạt ở Hà Tiên trong thời gian gần đây ảnh hưởng lớn đến nhiều người, kể cả người làm thuêCửa biên giới Xà Xía
Cửa biên giới
Cách thị xã Hà Tiên chừng 7km, taxi đưa chúng tôi đến “cửa khẩu Hà Tiên” vào lúc 4 giờ chiều. Phải nói rằng đây là cửa biên giới đặc biệt nhất mà tôi từng đặt chân đến. Bởi cửa này cách cửa Xà Xía chưa đầy 3 km đường chim bay, cả hai đều là cửa biên giới của Việt Nam và Campuchia và là những cửa sát bờ biển, chỉ cần qua bên kia khoảng vài thước là đã rộn ràng cảnh sinh hoạt của người Campuchia, cũng như ngắm những đứa trẻ người Miên thỏa sức nô đùa trên bãi biển.
Ðập vào mắt tôi đầu tiên là những chiếc xe hơi 7 chỗ được chế lại thành những chiếc xe bán tải, có thể chở một lượng hàng gấp 3 lần xe hơi bình thường. Những chuyến xe xuyên biên giới qua về nhộn nhịp chỉ trong vòng chưa đầy 30 phút. Dần dà làm quen rồi hỏi thăm một anh tên Ngọc, bán nước ven đường, anh này cho hay:-Thường thì mấy xe đó chở đồ nhẹ không à, như ghế nhựa, bàn nhựa, đồ mây tre.
-Vậy còn những chuyến xe máy, họ chở gì mà xe đi nhanh quá!
-À, xe đó hả chị, họ chở đủ thứ hết trơn, từ trái cây cho đến thuốc lá, đường Thái Lan, các mặt hàng nhu yếu phẩm khác, hay dầu gội.. Chở nặng lắm đó nhưng do xe người ta độ nòng hết rồi nên phi nhanh lắm!
Cửa biên giới Hà Tiên
Cửa biên giới Hà Tiên
-Anh có vẻ rành ở đây quá, vậy có thể dẫn tôi xem phía bên kia không?
-Không được đâu chị à, em dân ở đây nên rành, chị hỏi gì em biết em trả lời cho, chứ dẫn chị đi dạo thì em không dám vì lát nữa em phải qua bên kia lại, em làm việc trong casino, kiểu mà xuất hiện nói năng lung tung là nó lấy mạng em ngay, chị thông cảm!
Cám ơn Ngọc vì những lời chia sẻ, tôi tiếp tục đảo mắt về phía các xe chở hàng. Có vẻ họ ra vào cửa biên giới rất tự do, không cần xuất trình giấy tờ và cũng chẳng bị kiểm tra hàng.
-“Cửa khẩu” này coi bộ thoải mái quá hả bác tài? Tôi hỏi thăm bác tài đang ngồi uống nước cạnh bên.
-Thì quen hết mà em, như tụi anh đây chạy ngày 2 chuyến, chủ yếu chở khách qua bên mấy casino, nhẵn mặt rồi, có hỏi giấy tờ cũng chừng đó à.
-Vậy còn phu chở hàng, em thấy họ cũng đâu cần xuất giấy tờ.
-À, họ chủ yếu là người Khmer, ở xóm dưới này, có ai lạ đâu.
-Mà họ chở hàng gì mà chạy suốt vậy anh?
-Chủ yếu là thuốc lá và đường lậu đó mà.
-Ủa, sao chở được hay vậy.
Một đầu xe máy cày được chế lại để vận chuyển hàng qua biên giới Việt - Campuchia
Một đầu xe máy cày được chế lại để vận chuyển hàng qua biên giới Việt – Campuchia
-Cái này thì có đường dây của người ta mà, có người thì nhẵn mặt thành quen, hải quan thả cho kiếm ít đồng mà sống, cũng có đường dây vận chuyển lớn thì đương nhiên là phải ‘thuốc’ từ trên xuống dưới rồi. Mà cô em hỏi làm gì kỹ vậy.
-Thì em hỏi cho biết ấy mà. Mà anh cho em hỏi thêm là em thấy đằng kia có nhiều vựa trái cây lắm nhưng nãy giờ sao không thấy xe trái cây nào chạy qua đây.
-À, cái đó thì người ta chẻ qua “cửa khẩu Xà Xía”, phía bên kia. Em nhờ taxi chở qua đó mà coi, cách đây chừng vài ba km thôi à.
Rời khỏi quán nước, chúng tôi tiếp tục lòng vòng thêm đôi chút và ghé vào các vựa trái cây. Những xe hàng nặng cuối ngày đang tất bật rời khỏi Việt Nam để qua bên kia biên giới. Bên này, cơ hồ là xoài Campuchia đang đổ dồn về các vựa.
-Xoài này là xoài Miên chính cống đó em, nhà chị trồng bên kia, chỉ cần thuê người qua chở về, mình đóng hàng rồi bắt đầu phân phối đi các nơi. Xoài này ăn sống thì ngon, giòn, ngọt, mỗi tội chín thì không ngon.
-Ủa, sao nhà chị trồng bên đó được hay vậy chị?
Nhà của người Việt gốc Miên dọc hai bên đường vào cửa Xà Xía
Nhà của người Việt gốc Miên dọc hai bên đường vào cửa Xà Xía
-Thì chị là người bên đó mà. Mà không chỉ mình chị đâu, các nhà buôn ở đây chủ yếu là người Miên hết. Tụi chị được cấp một tờ giấy cư trú, giống như là thẻ cư trú vậy đó, có quyền ở bên này và cũng có quyền về bên kia, nói chung là được ưu tiên lắm.
-Vậy nhà buôn Việt Nam qua bên đó có được vậy không chị?
-Cái này chị không rõ, nhưng hình như là không vì rất ít người Việt kinh doanh bên đó, có nhiều là chủ yếu mấy người đi đánh bạc thôi à. Nhưng khó lắm em ơi, có khi nào đánh bạc mà giàu được chứ, có thắng đó rồi cũng thua đó à, chỉ có mà làm khổ vợ con thôi.
-Vậy hả chị?
-Thì đánh thắng nhỏ, thua lớn, lắm ông lại được xe đưa đón tận nơi, giật luôn giấy tờ nhà đi cầm rồi qua cược tiếp, lại thua. Nhưng được mấy ông về lo tu thân đâu, như vựa chị này, thấy thương quá nên chị cũng nhận hai người vào làm công, được thời gian, có chút tiền lại theo xe qua bên đó đánh, thua rồi về xin vào làm lại, nhưng chị sợ rồi, vừa mất công vừa phiền nên thôi, lần này chị không nhận, bởi suy cho cùng thì cái máu khó mà bỏ được.
– Ồ, đến vậy luôn hả chị? Mà vựa chị hình như cũng ít người Việt phải không chị?
Những người gốc Miên chiếm số đông trong các vựa
Những người gốc Miên chiếm số đông trong các vựa
– Ðúng rồi em, chủ yếu là người Khmer và người Việt gốc Campuchia. Họ đều lập gia đình ở đây, sinh con đẻ cái hết rồi. Nguyên trong vòng bán kính 3 km từ “cửa khẩu” đổ lại đều vậy à. Em qua bên Xà Xía chưa, hai bên đường đều là nhà của người Việt gốc Miên hoặc là người Miên qua bên này buôn bán giống chị hết à.
Trời lúc này đã sắp tối nhưng thêm một người nữa giới thiệu về “cửa khẩu Xà Xía”, nên chúng tôi quyết định bắt xe qua bên đó.
Con đường rộng khoảng 4m, hai bên là những đám ruộng nước. Những ngôi nhà đơn sơ nằm xa xa, thỉnh thoảng xuất hiện những chú bò gốc Miên mà người ta đang thả rông. Trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng tôi đã có mặt ở cửa  biên giới Xà Xía. Ðây là một cửa biên giới nhỏ, chỉ với 1 bốt canh phòng của quan thuế, một thanh barie điều khiển bằng tay để các xe qua lại.
Nhưng tôi đến quá tối, không kịp để làm thủ tục qua bên kia ngắm vườn xoài của người Miên mà nghe chị lái buôn nói là chỉ cần qua khỏi biên giới một đoạn là đã gặp, thôi thì dừng xe bên ngoài, ngắm những chuyến xe chở xoài cuối cùng trong ngày về Việt Nam.
– Lạ bác tài hỉ, ít thấy người Việt ở “cửa khẩu” này quá!
– Ðúng rồi đó chị, ở đây chủ yếu người Miên hoặc gốc Miên buôn bán với nhau à, phân phối đi các tỉnh cũng vậy. Mà họ làm ăn uy tín lắm, các thương buôn người Việt mình cũng muốn làm ăn với họ. Người Việt cũng ít làm ăn với người Việt lắm. Như chị thấy này, vùng trong này đâu thiếu xoài, nhưng người ta vẫn chuộng xoài Miên. Bởi lẽ nó có vị ngon, ngọt, giòn, thanh, hơn hết là người ta tin người Miên không bơm thuốc hóa học, dưỡng cây gì đó, nếu có bơm, tôi nghĩ là họ bơm thuốc sinh học thôi.
– Dạ, chắc lát em cũng mua ít xoài ăn thử.
– Chị cứ yên tâm đi, mua rồi em đưa dao gọt và muối, lúc nào em cũng thủ sẵn hai thứ này trên xe hết, nhiều khách muốn ăn là em gọt ngay trên xe cho khách vừa đi vừa thưởng thức.
– À mà bác tài cho em hỏi, thế người Việt ở đây qua bên kia nhiều không.
– Trước thì nhiều lắm nhưng sau này càng ngày càng thưa dần bởi người bên đó họ sợ người Việt mình lắm.
– Sao vậy anh?
– Thì có vẻ như người Việt mình hay lừa người bên đó với lại làm ăn không thật thà hay sao ấy mà gần như họ tẩy chay à.
Câu nói lấp lửng của anh tài xế làm tôi cảm giác giật mình. Bởi Hà Tiên, một doi đất trước đây do Mạc Cửu dẫn người khai phá, quy thuận Chúa Nguyễn. Ngày nay, tỷ lệ người Hoa sống ở nơi này cũng xấp xỉ bằng người Khmer, tức khoảng hơn 12%. Có vẻ như một cuộc thanh lọc mới đang diễn ra trên mảnh đất này, mà thanh lọc gì, chắc phải hỏi người sau!
Thùng đựng thuốc lá được tận dụng làm thùng chứa trái cây
Thùng đựng thuốc lá được tận dụng làm thùng chứa trái cây
Uyển Ca 

No comments:

Post a Comment