Thursday, July 27, 2017

Xóm Gà

Xóm Gà nằm cách chợ Bà Chiểu và Lăng Ông Bà Chiểu khoảng bốn cây số, và cách chợ Bến Thành khoảng mười cây số. Khi xưa, nơi đó là một xóm quê, nhưng có chợ khá sầm uất, có đường lộ cho xe ngựa, xe hơi qua lại. Còn nhà cửa, thì được xây dựng bằng đủ thứ vật liệu (câytolexi măng) xen lẫn.
Ngoài số cư dân địa phương, Xóm Gà còn có một số dân nghèo ở các nơi khác đến tạm trú để mỗi ngày đến Sài Gòn - Chợ Lớn làm thuê.
Địa danh Xóm Gà chỉ là cái tên do dân gian đặt cho, nên nó không có trong bản đồ hay giấy tờ hành chính. Nhưng do đâu mà có cái tên này, sách Sài Gòn vang bóng  giải thích:
Trước đây ở xã Bình Hòa, đất rộng người thưa, nên có không ít người dân chuyên sống bằng nghề ruộng rẫy hoặc chăn nuôi gia súc như bò, heo và nhiều nhất là gà đủ loại...Vì vậy, mảnh đất mà những người chuyên nuôi gà tụ hội để bán buôn, lâu ngày được mang tên Xóm Gà. Ngoài việc cung cấp gà thịt, người dân có nuôi thêm giống gà tregà nòi để bán cho những tay có máu mê cờ bạc. Do vậy, những tụ điểm đá gà (trường gà) đã tự hình thành, để rồi nổi tiếng là nơi dám ăn thua lớn.
Và Xóm Gà, đến hôm nay vẫn còn được nhiều người cao tuổi nhớ và nhắc đến. Bởi những năm đầu thế kỷ 20, một số văn thi sĩ, nhà báo có tên tuổi ở khắp ba miền đã tới đó cư ngụ hoặc lui tới đó để sáng tác, bình văn. Điểm qua có các ông, như: Phan KhôiTản ĐàNgô Tất Tố, Tùng Lâm (Lê Cương Phụng), Tế Xuyên (Hoàng Văn Tiếp), Trần Tấn Quốc, Ngọa Long (Nguyễn Kim Lượng)... Ngoài số văn nghệ sĩ trên, Xóm Gà còn có các "Đại ca" giàu nghĩa khí, như: Nguyễn Hữu Nghĩa, Năm Đồ, Năm Tồn, Ba Giáp...
Trong thơ văn
Tháng 3 năm 1927, bởi mắc nhiều nợ nần, thi sĩ Tản Đà buộc phải tự đóng cửa tờ An Nam tạp chí. Sau đó, ông vào Sài Gòn, viết cho tờ Đông Pháp Thời Báo[2] do Diệp Văn Kỳ làm chủ nhiệm. Ở Sài Gòn, Tản Đà ở trọ tại Xóm Gà. Và trong một bài thơ thất ngôn, thi sĩ có nhắc đến địa danh trên:
Gửi cho tòa soạn Đông Pháp Thời Báo.
Xóm Gà tan giấc rạng vừng ô
Tối đến Nha Trang, rượu một hồ.
Trợ bút đã xin từ bác Diệp,
Văn chương để lại cậy thầy Ngô.
Dám quên "Đông Pháp" người tri kỷ,
Riêng nhớ "An Nam" bức địa đồ!
Hai chuyến chơi xuân Thìn với Mão,
Đi ra còn nhận những đường vô.[3]
Trong những ngày tháng "rong chơi" Sài Gòn, Xóm Gà cũng là nơi Trung niên thi sĩ (Bùi Giáng) đã dạo qua:
Ngoại ô
Sài Gòn bất tận ngoại ô
Xóm Gà Bình Thạnh xóm mô Chuồng Bò
Ghé thăm Chuồng Ngựa quanh co
Chạy về thẳng tắp viếng chùa Già Lam.
(trích tập thơ Như Sương)[4]
Năm 2001, địa danh Xóm Gà được nhắc tới lần nữa trong tập truyện Sài Gòn vang bóng của Phan Thứ Lang. Đó là bài "Xóm Gà - vùng đất của mấy tay anh chị thời xưa" và bài "Thi sĩ Tản Đà đóng Cinéma ở Xóm Gà".
Gần đây hơn, vào đêm 24 và 25 tháng 6 năm 2006, sân khấu kịch Sài Gòn cũng đã ra mắt khán giả kịch bản Xóm Gà của Vương Huyền Cơ. Vở bi hài kịch này do Trần Ngọc Giàu làm đạo diễn, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ hài, như: Nghệ sĩ ưu tú Ngọc Giàu, Nghệ sĩ ưu tú Việt Anh, Hữu Nghĩa, Bảo Châu, Xuân Thùy, Tiết Cương...
Nơi của những tay "anh chị"
Sách Sài Gòn vang bóng cho biết cách nay hơn một thế kỷ, ở xóm Gà có nhiều sòng bài và "trường gà". Thường Chủ nhật, ngày lễ, những tay ấy ôm gà tới đá độ, ăn thua tới bạc ngàn, là số tiền lớn vào thời đó. Ngoài những tay chuyên gầy sòng bạc, chuyên đá độ gà...còn có những "Đại ca" (đã kể trên), mà mỗi "Đại ca" này có dưới tay hàng chục đàn em, lúc nào cũng dám xả thân, mỗi khi có người đến bắt bớ hay gây sự.
Song ai đó muốn giới "dao búa" gọi mình là "Đại ca" thật không phải dễ. Không những phải có ngón võ cao cường, mà họ còn phải biết cư xử, biết trọng nghĩa khinh tài, có tính cương trực, dám nói dám làm, không bao giờ chịu lùi bước hay cúi đầu trước kẻ có tiền, có quyền...
Thời kỳ đó, ở Xóm Gà, trong số các "Đại ca" nổi bật nhất là Ba Giáp (?-1947). Những tay du côn có tiếng ở vùng Chợ Lớn khi xưa như Tư Mắt, Năm Liễu hay Sáu Thắm, Tư Sơn ở vùng An Nhơn, Gò Vấp; đều bái phục và gọi tôn ông là Lý Ngươn Bá, tức coi ông như một vị tướng có sức mạnh trong truyện Thuyết Đường của Tàu.
Cũng theo sách trên, thì: Ba Giáp, nguyên quán ở Quảng Bình, nhưng theo gia đình lưu lạc đến vùng Xóm Gà sinh sống bằng nghề dạy võ...Tướng mạo ông khôi ngô, tính tình thẳng ngay, giỏi võ, nên ông có rất đông môn sinh.
Một hôm, tại chùa Ông có lễ, một nhóm du côn ở vùng Hốc MônBà Điểm kéo đến phá phách. Ba Giáp hay tin, tới phân phải trái, nhưng vừa dứt lời thì bị đối phương xông vào đánh. Kết cục, một mình ông đã đánh hạ hơn chục tên. Kể từ đó, không băng đãng nào dám kéo đến Xóm Gà gây rối.
Được nhiều người tôn phục, nhưng Ba Giáp không hề sinh kiêu. Trái lại, sau lần đánh đuổi nhóm du côn trên, ông thường hay suy tư và buồn rầu. Thấy vậy, một số đàn em rủ nhau đến hỏi, thì được ông trả lời rằng:
Hiện tại các em thấy anh mạnh mẽ, nhưng rồi anh sẽ lớn tuổi, sức sẽ yếu đi và lúc đó, còn chống cự lại được ai? Con người ai cũng có một thời thôi, mấy ai được viên mãn trọn đời. Anh muốn rửa tay gác kiếm đi tu để giải hết oan nghiệp...
Ba Giáp còn độc thân, nên việc rời bỏ cõi tục cũng không vướng bận gì nhiều. Ông vào tu tại chùa Sắc Tứ Tập Phước (hiện nay tọa lạc tại số 223, Phan Văn Trị, quận Bình Thạnh), được mang pháp danh Thiện Minh. Sau, ông sang trụ trì chùa Hội Phước[6], lên tới chức Hòa thượng. Ông đi tu năm 25 tuổi (không rõ năm), và viên tịch vào ngày 11 tháng 11 Âm lịch1947.
https://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%B3m_G%C3%A0
Đức tả quân Lê Văn Duyệt – tổng trấn Gia Định thành rất thích đá gà, ông cho xây dựng một trường gà lớn ở Q.1 và nhiều trường gà nhỏ. Xóm gà Sài Gòn – Gia Định trước 1975 cung cấp nguồn lực lao động dồi dào bậc nhất của Sài Gòn, đồng thời còn là nơi giang hồ tề tựu để thỏa niềm đam mê đá gà, cũng là nơi các thi sĩ chọn làm điểm lai vãng.
x1XÓM GÀ – XÓM THI SĨXóm Gà thời nhà Nguyễn nằm trong xã Bình Hòa, thuộc huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định (nay thuộc Q. Gò Vấp và một phần thuộc Q. Bình Thạnh). Nói đến Xóm Gà trước 1975, người dân thời đó đều lưu giữ, nhớ đến nó với ký ức của một xóm nghèo đầy rẫy tệ nạn. Theo một số tư liệu, Xóm Gà thời đó có một diện tích rất nhỏ (khoảng 3 – 4 cây số vuông), bắt đầu từ ngã tư Xóm Gà (ngã tư Lê Quang Định và Nguyễn Văn Đậu, tên xưa ngã tư đường làng 15 và 20) giáp giới với Đông Nhì (Bắc), Cây Thị (Đông), Cây Quéo (Tây), Bình Hòa (Nam). Xóm Gà ngày xưa thuộc xã Bình Hòa, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định, là xã tiếp cận với Q.1, chỉ cách nhau qua cầu Bông (trên đường Lê Văn Duyệt, bây giờ là Đinh Tiên Hoàng) và cầu Sắt trên đường Bùi Hữu Nghĩa (xưa chỉ dành cho tuyến xe lửa). Ngày xưa có ba ga xe lửa nằm trên đường Lê Quang Định (Bình Hòa, Xóm Gà và Đông Nhì) trên tuyến đường Gò Vấp ra đến Sài Gòn. Sở dĩ có tên Xóm Gà vì nơi đây là trường đá gà, chứ không phải nuôi gà nhiều. Xóm Gà nổi tiếng khoảng nửa đầu thế kỷ XX, bởi đây là nơi cư trú hoặc lui tới của nhiều văn, thi sĩ, nhà báo tên tuổi, còn là nơi chuyên cung cấp gà và đá gà lớn nhất Sài Gòn.

Nhiều người kể lại trước đây, Đức tả quân Lê Văn Duyệt – Tổng trấn Gia Định thành rất thích đá gà và ở vùng Sài Gòn – Gia Định có nhiều trường gà. Trường gà lớn ở Q.1, Sài Gòn, gần Dinh Độc Lập (bây giờ là Hội trường Thống Nhất) và nhiều trường gà nhỏ. Xóm Gà được hình thành khi Đức tả quân thường đến trường gà lớn để chơi đá gà nên người dân địa phương gọi luôn là tên Xóm Gà. Thời đó, đoạn đường gần ngã tư Xóm Gà rất nên thơ, có hai hàng cây sao ở hai bên đường, hoa sao có hai cánh nâu lúc rơi quay như bông vụ, đặc biệt khi có gió thổi nhiều, học trò đi học về, nhặt hoa thẩy tung lên biến thành cả đàn chim cánh nâu tung bay quây tròn đẹp mắt.
Chính nhờ vẻ nên thơ và sự nhộn nhịp của Xóm Gà nên nơi đây còn là điểm đến, là nơi cư ngụ, lai vãng của những văn nghệ, thi sĩ, nhà báo tên tuổi ngày xưa như Tản Đà, Phan Khôi, Ngô Tất Tố, Tế Xuyên, Trần Tấn Quốc (người đã sáng lập giải Thanh Tâm cho lãnh vực cổ nhạc cải lương mà một trong những nghệ sĩ đoạt giải thưởng này là Thanh Nga). Trước 1975, Trang Thanh Lan và một số ca sĩ thuộc lò Tùng Lâm ở đây và một số ca kịch sĩ thường hay lai vãng như Hùng Cường, Thanh Hùng… Chính vì lẽ đó, trong tập thơ Như sương của Bùi Giáng, bài thơ “Ngoại ô” cũng nhắc tới Xóm Gà:
Sài Gòn bất tận ngoại ô
Xóm Gà Bình Thạnh xóm mô Chuồng Bò
Ghé thăm Chuồng Ngựa quanh co
Chạy về thẳng tắp viếng chùa Già Lam.
ĐẠI CA XÓM GÀTheo sách “Sài Gòn vang bóng”, cách nay hơn một thế kỷ, ở Xóm Gà có nhiều sòng bài và trường gà. Thường chủ nhật hay ngày lễ, những tay “anh chị” ấy ôm gà tới đá độ, ăn thua tới bạc ngàn, là số tiền lớn vào thời đó. Ngoài những tay chuyên gầy sòng bạc, chuyên đá độ gà… còn có những tay “anh chị” trong giới giang hồ đến đây bảo kê và chỉ huy sòng cá cược. Mỗi đại ca này có dưới tay hàng chục đàn em, lúc nào cũng sẵn sàng xả thân khi đụng chuyện bắt bớ, gây sự hay có đối thủ tranh giành lãnh địa. Thời đó, băng nhóm hùng cứ khá nhiều. Song ai đó muốn giới “dao búa” gọi mình là “đại ca” thì không phải dễ. Không những phải có ngón võ cao cường, mà họ còn phải biết cư xử, biết trọng nghĩa khinh tài, có tính cương trực, dám nói dám làm, không bao giờ chịu lùi bước hay cúi đầu trước kẻ có tiền, có quyền…
Thời đó, ở Xóm Gà, trong số các “đại ca” nổi bật nhất là Ba Giáp (1947). Những tay du côn có tiếng ở vùng Chợ Lớn khi xưa như Tư Mắt, Năm Liễu hay Sáu Thắm, Tư Sơn ở vùng An Nhơn, Gò Vấp, đều bái phục và gọi tôn ông là Lý Nguơn Bá, tức ví ông như một vị tướng có sức mạnh trong truyện Thuyết thời Đường của Tàu. Cũng theo sách trên, thì Ba Giáp, nguyên quán ở Quảng Bình, nhưng theo gia đình lưu lạc đến vùng Xóm Gà sinh sống bằng nghề dạy võ… Tướng mạo khôi ngô, tính tình thẳng ngay, giỏi võ, nên ông có rất đông môn sinh. Một hôm, tại chùa Ông có lễ lớn, một nhóm du côn ở vùng Hóc Môn, Bà Điểm kéo đến phá phách. Ba Giáp hay tin, tới phân phải trái, nhưng vừa dứt lời thì bị đối phương xông vào đánh. Kết cục, một mình ông đã đánh hạ hơn chục tên. Kể từ đó, không băng đảng nào dám kéo đến Xóm Gà gây rối. Được nhiều người tôn phục, nhưng Ba Giáp không hề sinh kiêu. Trái lại, sau lần đánh đuổi nhóm du côn trên, ông thường hay suy tư và buồn rầu. Thấy vậy, một số đàn em rủ nhau đến hỏi, thì được ông trả lời rằng: Hiện tại các em thấy anh mạnh mẽ, nhưng rồi anh sẽ lớn tuổi, sức sẽ yếu đi và lúc đó, còn chống cự lại được ai? Con người ai cũng có một thời thôi, mấy ai được viên mãn trọn đời. Anh muốn rửa tay gác kiếm đi tu để giải hết oan nghiệp…
Ba Giáp còn độc thân, nên việc rời bỏ cõi tục cũng không vướng bận gì nhiều. Ông vào tu tại chùa Sắc Tứ Tập Phước (hiện nay tọa lạc tại đường Phan Văn Trị, Q. Bình Thạnh), được mang pháp danh Thiện Minh. Sau đó ông sang trụ trì chùa Hội Phước, lên tới chức Hòa thượng. Ông đi tu khi mới 25 tuổi (không rõ năm) và viên tịch vào ngày 11 tháng 11 Âm lịch, năm 1947.
Từ 1975, trở về trước nửa đầu thế kỷ, người trong Xóm Gà mà Vương Hồng Sển gọi là người Sài Gòn xưa, ở những vùng như Xóm Gà là nguồn cung cấp sức lao động dồi dào cho Sài Gòn. Nhưng Xóm Gà trong trí nhớ của người Sài Gòn không phải là khung trời văn nghệ hay vùng đất dữ. Đặc biệt, ngày nay giới văn nghệ sĩ nhắc đến Xóm Gà với cái tên bình dân, khiêm nhường, bé nhỏ nhưng tràn đầy kỷ niệm thương yêu.Sao Khuê/Duyên dáng Việt Nam
Những người sống ở Sài Gòn - Gia Định lâu không ai là không biết đến địa danh Xóm Gà. Đây là vùng đất thuộc làng Bình Hòa, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định khi xưa. Xóm Gà cách chợ Bà Chiểu - Lăng Ông 4 cây số và cách trung tâm Sài Gòn 10 cây số.
Xóm gà, vùng đất của mấy tay anh chị thời xưa
Xóm Gà là một xóm quê, nhưng có đường lộ rải nhựa, xe ngựa, xe hơi đi lại thuận tiện, lại có một chợ tuy nhỏ nhưng người mua kẻ bán cũng khá đông, đa số là dân thôn quê quanh vùng Gò Vấp. Nhà cửa ở đây xen lẫn những ngôi nhà tranh, nhà gỗ và lợp mái tôn, những căn nhà làm bằng vật liệu nhẹ để cho thuê - người thuê đều là dân nghèo tứ xứ. Sáng lên Sài Gòn - Chợ Lớn làm, tối mới về ngủ qua đêm. Xuất xứ của cái tên “Xóm Gà” là gì thì cho tới nay chưa có tài liệu nào nói rõ.
Có người nói, vì trước đây, ở xóm này có chợ bán gà từ các vùng quê lân cận mang tới bán buôn cho người Sài Gòn. Nhưng cũng có người nói trước đây, ở xóm Bình Hòa, có một khu đá gà của các tay máu mê cờ bạc, thường Chủ nhật, ngày lễ ôm gà tới đá độ, ăn thua bạc ngàn (tiền thời đó). Có điều chắc chắn là Xóm Gà khi xưa, cách đây gần một thế kỷ đã nổi tiếng là xóm anh chị cờ bạc, những người lạ mặt không dám lui tới.
sai gon co mot xom ga
Xóm gà - Ngã tư Lê Quang Định - Nguyễn Văn Đậu (quận Bình Thạnh, TP HCM)
Xóm Gà không phải là một địa danh hành chính ghi trong bản đồ. Cái tục danh “Xóm Gà” là do dân gian đặt cho. Xã Bình Hòa, đất rộng người thưa lại xa trung tâm gần 10 cây số. Đất rộng bỏ hoang nhiều, nên người tứ xứ đã kéo nhau đến đây cư ngụ và làm ruộng, chăn nuôi gia súc. Ở đây là đồng ruộng nên người ta nuôi đa phần là gà để đem lên chợ thành phố bán sỉ. Từ tờ mờ sáng, họ đã quang gánh lũ lượt mang gà đi bán. Gà thịt, gà giò, gà trống thiến, gà kiểng, gà nòi, gà chọi đủ loại. Sau này những con buôn đã đích thân tới xóm này để lựa gà, mua gà cho tiện và rẻ hơn. Nơi đây trở thành một xóm chuyên nuôi gà và bán gà nên được dân gian gọi là Xóm Gà.
Ngoài việc cung cấp gà thịt, người dân ở đây có nuôi thêm giống gà tre, gà nòi để đá độ, ăn giảng tượng trong các dịp lễ hội, tết nhất. Sau này lại có những tay nuôi gà nòi, gà tre (loại gà đá nhỏ con) đem gà lại đây thách đá ăn tiền, ta gọi là đá độ. Thời đó Xóm Gà hay bị những tay du côn ở Hóc Môn, Bà Điểm, Bình Chánh… kéo nhau đến thách thức đá độ. Và ở Xóm Gà đã xuất hiện những tay anh chị chuyên đối đầu với dân chơi ở xa tới. Thời đó, từ năm 1910 đến năm 1945, phải kể đến những tay anh chị như Năm Đồ, Năm Tồn, Ba Giáp… mà nay nhiều người tuổi trên bát tuần còn nhớ rõ.
Ở Xóm Gà có hai ba hạng anh chị. Một loại hạng đúng là “du côn” đâm thuê chém mướn, những tay này cứ mở miệng ra chửi thề, là tay đấm, chân đá. Một hạng nữa được gọi là “đàn anh” lúc nào cũng tỏ ra nghiêm trang và đứng đắn, trọng nghĩa khinh tài, hễ gặp việc gì nguy hiểm thì sẵn sàng lăn xả vào bênh vực, dù kẻ địch có mạnh hơn cũng không chịu thua. Hạng người này có máu anh hùng mã thượng, không ai chịu thua ai và không sợ ai. Những đàn em trong Xóm Gà đã tặng cho những người này cái tên xước danh là “Đại ca”.
Vào khoảng năm 1910 đến 1919, tại Bình Hòa có một người tên là Nguyễn Hữu Nghĩa làm thông phán ở sở Tạo tác Gia Định. Tánh ông cương trực, lại có ngón võ cao cường. Những người thân cô thế cô bị bọn du côn cướp giật, vô cớ gây sự đánh lộn là ông Nghĩa sẵn sàng can thiệp giải vây, nếu chúng không nghe, ông Nghĩa ra tay đánh cho chúng những trận đòn sống chết để chúng ngán sợ, không lui tới Xóm Gà gây rối, phá phách.
Cũng tại Xóm Gà còn có một người được coi là tay anh chị nhất vùng, tên là Năm Tôn, làm thợ ở xưởng Ba Son. Mỗi khi anh định ra tay đánh ai thì anh quyết hạ cho được, dù người đó có thế lực như đội xếp (cảnh sát) mã tà hay biện Tây cũng không lùi bước. Nhưng không phải vô cớ anh đánh người, chỉ những kẻ cậy khỏe mạnh, cậy quyền thế ức hiếp kẻ thân cô thế cô, thì anh Năm Tồn mới ra tay can thiệp. Vì vậy đàn em của Năm Tồn cũng khá đông để bảo vệ cho anh.
Năm Tồn cư ngụ ở Xóm Gà từ khi mới sanh ra. Miếng đất của anh là nơi hương hỏa của gia đình anh để lại. Nay anh Năm Tồn đã chết nhưng tiếng tăm của anh vẫn còn được nhiều người ở vùng Gia Định nhắc tới. Chỗ nhà đất Năm Tồn ở khi xưa, nay là chợ Chồm Hổm ở ngã tư Bình Hòa (hay là ngã tư Thầy Sóc), cũng có người còn gọi là chợ Năm Tồn để ghi nhớ một tay anh chị một thời vang bóng.
Kể thành tích giới giang hồ anh chị mà không nhắc đến Ba Giáp thì thiếu sót.
Ba Giáp nguyên quán ở Quảng Bình, nhưng theo gia đình lưu lạc vào vùng Xóm Gà - Bà Chiểu sinh sống, Ba Giáp tướng người khôi ngô, mặt xương, mũi thẳng, mắt sáng, tính tình cương trực, dám nói dám làm, không bao giờ chịu lùi bước trước kẻ địch có quyền thế. Ba Giáp sống bằng nghề dạy võ, có nhiều môn sinh và anh sống độc thân, không vợ con. Những tay du côn có tiếng ở vùng Chợ Lớn khi xưa như Tư Mắt, Năm Liễu hay Sáu Thắm, Tư Son ở vùng An Nhơn, Gò Vấp, nghe danh Ba Giáp đều bái phục và đặt cho Ba Giáp cái xước danh “Lý Ngươn Bá”.
Bữa nọ tại chùa Ông có đám làm chay, có một bọn du côn vùng Hóc Môn, Bà Điểm kéo đến giựt heo quay cúng trên tay em út Ba Giáp và còn ra tuồng không sợ ai. Ba Giáp nghe tin, tới can thiệp phân phải trái. Bọn du côn không coi ai ra gì, hơn 10 tên xông vào đánh Ba Giáp, nhưng một mình Ba Giáp đã đánh cho bọn chúng nhừ tử, đứa nào đứa nấy đều mang thương tích bỏ chạy ráo trọi. Kể từ đó về sau, không còn đám du côn nào ở vùng xa dám bén mảng tới vùng Xóm Gà, Bình Hòa nữa.
Vào đúng tuổi 25, Ba Giáp đã xuống tóc vào chùa quy y, dứt phần đời, bỏ lại cái tên Ba Giáp vùng Xóm Gà, để vào tu tại chùa Sắc Tứ Tập Phước và mang pháp danh Thiện Minh. Sau đó thầy Thiện Minh sang trụ trì chùa Hội Phước, lên tới chức Hòa thượng rồi viên tịch vào ngày 11 tháng 11 âm lịch, năm 1947…
Thi sĩ Tản Đà và bài thơ về Xóm Gà
Xóm Gà càng nổi danh vì đã từng có nhiều văn nhân, ký giả tên tuổi khắp Bắc - Trung - Nam tới cư ngụ.
sai gon co mot xom ga
Xóm Gà bây giờ nhìn từ trên cao
Điều lý thú hơn nữa là nơi đây lại chính là chốn tạm dừng chân của nhà thơ tên tuổi lẫy lừng: Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu - trong thời gian ông vào đất Nam Kỳ làm báo.
“Hồi đó ông Diệp Văn Kỳ có đề nghị với Tản Đà để ông tặng nhà thơ số tiền trang trải công nợ. Ông yêu cầu Tản Đà khi hết nợ rồi, vào Nam viết cho tờ Đông Pháp Thời Báo. Trong lúc đã cạn ly thứ ba, Tản Đà cao hứng nhận lời ngay. Và ông Diệp Văn Kỳ mở bóp ra, lấy hai xấp giấy bạc trao vào tay nhà thơ một cách tự nhiên như hai người bạn đã quen biết nhau từ lâu. Tản Đà cầm lấy, cũng không ngạc nhiên gì hết. Các văn hữu cùng ngồi uống rượu không cho là việc lạ, vì ai cũng biết tánh phóng khoáng của Chủ nhiệm Đông Pháp Thời Báo trong sự đối xử với bạn làng văn. “Sau đó, Tản Đà đứng dậy cáo từ người bạn mới và hẹn khi ra Bắc thu xếp công việc ông sẽ vào liền…”.
“Cái nhà của chúng tôi ở kế tiếp với Xóm Gà, nó là một nơi nhà quê thuộc làng Bình Hòa, cách Bà Chiểu 4 cây số và cách Sài Gòn độ 10 cây số. Nhà có bốn gian. Gia đình ông và tôi thuê một gian thì cũng hơi chật, nếu thuê hai gian thì đủ lắm rồi. Nhưng vì tòa nhà ấy mới làm xong, chúng tôi là những khách đến ở đầu tiên, cho nên Tản Đà nhất định thuê cả bốn gian: Một gian làm buồng, một gian làm buồng giấy, một gian làm buồng ăn, còn lại một gian nữa thì để mắc một cái võng đem ở Bắc vào. “Theo sự sắp đặt ấy, sau khi nhà đã thuê xong, Tản Đà liền đi mượn người phá mấy bức tường ở giữa để lấy đường thông gian nọ sang gian kia và lấy gạch xây cái bể cạn”. “Cái nhà này cũng không lấy gì làm đắt, tất cả bốn gian có 28 đồng. Với số lương của chúng tôi, nó là một phần mười chứ gì. Thế mà tháng nào cũng phải khất độ vài bốn hẹn”.
Và Tản Đà có mặt ở Xóm Gà làm báo với ông Kỳ. “Ông Diệp Văn Kỳ rước ông vào tòa soạn cũng chỉ mong Báo Đông Pháp Thời Báo được những nét bút tài hoa tô điểm “trang văn chương” với hai chữ ký “Tản Đà” đã lừng danh từ Nam chí Bắc với một bài thơ mỗi tuần, còn ông Tùng Lâm phụ tá và cả ông Ngô Tất Tố nữa. Ông Chủ nhiệm Đông Pháp Thời Báo dám tỏ bụng liên tài, thù lao Tản Đà mỗi tháng một trăm đồng (bằng lương chủ quận, hồi đó một viên thư ký ăn lương có mười hai đồng). Ấy vậy mà lắm khi báo sắp lên khuôn, tòa soạn vẫn chưa có bài thơ nào của Tản Đà. Ông Kỳ cho tùy phái ba lần, bốn lượt vào tận nhà của thi sĩ ở Xóm Gà (Gia Định) để đốc thúc. Có lần Tản Đà nổi nóng, đã thốt ra một câu nói lịch sử “Làm thơ đâu phải bửa củi mà muốn lúc nào là có lúc đó?”.
Làm báo với ông Diệp Văn Kỳ ít lâu, Tản Đà lại khăn gói trở ra Bắc để hy vọng tục bản tờ “An Nam Tạp Chí” của ông. Nhưng Tản Đà vẫn nhớ cái Xóm Gà nên trong khi đi xe lửa về Bắc, lúc tàu tới Nha Trang, Tản Đà đã cảm hứng sáng tác một bài thơ đề là:
Gửi tòa soạn
Đông pháp Thời báo
“Xóm Gà tan giấc rạng vầng ô,
Tối đến Nha Trang rượu một bồ.
Trợ bút đã xin từ bác Diệp,
Văn chương để lại cậy thầy Ngô.
Dám quên “Đông Pháp” người tri kỷ?
Riêng nhớ “An Nam” bức địa đồ.
Hai chuyến chơi Xuân Thìn với Mão,
Đi ra còn nhớ mãi đường vô”.
Phạm Thứ Lang
Theo Năng lượng Mới số Xuân 2017

No comments:

Post a Comment