Monday, August 7, 2017

Dunkirk, bộ phim hay về chiến tranh




Dunkirk movie sceneBản quyền hình ảnhWARNAR BROS

Đạo diễn Christopher Nolan 'gần như đã hoàn hảo' trong việc làm phim về chiến tranh, theo nhà bình luận phim Caryn James.
Mark Rylance chiếm vị trí tâm điểm trong bộ phim chiến tranh được đạo diễn một cách cực kỳ thông minh, Dunkirk.
Với vẻ Anh điển hình trong chiếc sơ mi, cà vạt và chiếc áo len nhẹ, Rylance vào vai một người dân lái chiếc thuyền nhỏ vượt eo biển Măng-sơ giữa Anh và Pháp với hy vọng đưa được những quân nhân Anh đang bị mắc kẹt trở về nhà.
Nolan để người đàn ông lặng lẽ này vào vị trí mà ông muốn đặt khán giả vào: ngay giữa bối cảnh tàn khốc nhất của một trong những sự kiện nổi tiếng nhất thời kỳ Đệ nhị Thế chiến.
Vào năm 1940, 400.000 binh lính Anh và Pháp bị kẻ thù bao vây trên một bãi biển Pháp, và eo biển Măng-sơ là cách duy nhất giúp họ thoát được về nhà.
Những bộ phim chiến tranh hay nhất trong thời gian 20 năm qua, trong đó có Giải cứu Binh nhì Ryan và Hacksaw Ridge, cũng đã đặt người xem vào bối cảnh giữa nơi chiến trường. Nolan không sáng tạo ra cách tiếp cận này, nhưng ông đã bước tới chỗ gần như hoàn hảo trong việc thể hiện nó.
Những cảnh mở đầu ngay lập tức khiến ta bị cuốn hút vào phim. Vài người lính, lưng quay về phía camera, bước đi trên đường phố vắng tanh tại thị trấn Dunkirk của Pháp. Nolan để một khoảng trống giữa họ, nơi mà chúng ta, người xem, có thể đặt mình vào để cảm nhận như thể mình đang dõi theo họ trên đường phố. Xem bộ phim trên màn hình lớn càng khiến ta đặc biệt dễ chìm vào thế giới trong phim. Format Imax hiếm khi được dùng để tạo hiệu ứng tốt đến vậy. (Được quay bằng Imax và 70mm, phim được trình chiếu tại các rạp trên nhiều loại format khác nhau.)
Bỏ chạy khi bất thần có tiếng súng nổ, người lính trẻ Tommy (Fionn Whitehead thủ vai) tới được bãi biển, nơi đã có đầy những người lính đang chờ để được lên một lượng rất ít tàu thuyền ở đó.
Từ đó, Nolan nhanh chóng thiết lập ra ba tuyến câu chuyện khác nhau, và các khung thời gian được đan cài khéo léo trong suốt phim.
Cảnh trên bờ biển mô tả thời gian một tuần. Trong số các nhân vật, toàn bộ đều không dựa vào nguyên mẫu ngoài đời nào, có viên chỉ huy hải quân Anh Kenneth Branagh. Ông là nhân vật mang đậm nét truyền thống nhất, luôn lo nghĩ tìm cách để đưa được những người lính của mình trở về.
Tommy, ngây thơ và sợ hãi, gặp một người lính Pháp, rồi họ tuyệt vọng cáng một người bị thương ra phía bờ biển. Không phải là hành động cao quý - họ vờ làm nhân viên y tế với hy vọng sẽ lên được một chiếc thuyền nào đó để được thoát ra khỏi nơi này. Tình tiết lập tức khiến Dunkirk trở nên khác xa so với các bộ phim chiến tranh theo khuynh hướng ca ngợi người hùng.
Nhân vật của Rylance, ông Dawson, là một phần trong cảnh kéo dài nguyên ngày trên biển, khi hàng trăm chiếc thuyền nhỏ được kêu gọi hãy ghé vào cứu giúp. Người con trai trẻ trung của ông Dawson cùng người bạn chưa tới 20 tuổi của cậu cũng có mặt trên thuyền. Cillian Murphy sau đó xuất hiện cùng họ trong vai một quân nhân bị khủng hoảng, được vớt từ biển lên.
Thế nhưng Rylance mới là người tạo sức nặng cảm xúc của bộ phim với gương mặt đầy nếp nhăn, mệt mỏi nhưng đầy quyết đoán và nét tao nhã một cách giản dị. Ông tạo nên độ sâu vượt lên trên những dòng thoại có trong kịch bản.

Cuộc chiến trần trụi

Noland nói rằng câu chuyện đầy cảm hứng về những chiếc thuyền nhỏ là điều mà ông cũng như nhiều người khác tại Anh lớn lên cùng, 'một câu chuyện gần như là cổ tích'.
'Tinh thần Dunkirk' có lẽ là thứ trở nên quen thuộc nhất tại Anh so với bất kỳ nơi nào khác, nhưng điều đó không có nghĩa là không có rào cản. Bộ phim tạo âm hưởng về những gì rất con người, rất đời thường, bởi Nolan đã gạt bỏ đi sự huyền bí để đem đến cho người xem một thực tế phức tạp, bên cạnh nhiều cách nhìn khác nhau về chủ nghĩa anh hùng và nỗi sợ.Trận không chiến, được mô tả là chỉ kéo dài trong một giờ đồng hồ, là lúc Tom Hardy và Jack Lowden xuất hiện trong vai các phi công của Lực lượng Không quân Hoàng gia Anh. Khi đồng hồ nhiên liệu bị lỗi, nhân vật do Hardy đóng buộc phải dựa vào liên lạc qua sóng radio với nhân vật do Lowden thủ vai, để đoán xem mình có còn đủ nhiên liệu để quay về Spitfire hay không.
Ông Dawson chính là người đã dùng chữ "những con vịt ngồi". Toàn bộ các nhân vật này bị bắn từ trên không xuống, trong lúc Nolan chuyển tải tới cho người xem cảm giác cực kỳ bất an, dễ bị tấn công. Để giấu mình khỏi những làn đạn trên đầu, những người lính trên bãi biển không có cách nào khác ngoài việc nằm bẹp, sấp mặt xuống đất. Những con thuyền to nhỏ đều bị đánh chìm. Thân một con tàu bắt đầu ngập nước, và những người những tưởng đã được cứu thì nay lại phải tìm cách thoát ra.
Một trong số những người lính do ngôi sao nhạc pop Harry Styles đóng, một người tính tình nóng nảy. Styles xuất hiện một cách sôi động trên màn ảnh, nhưng các fan hâm mộ của anh nên biết rằng đó chỉ là một vai diễn nhỏ trong cả bộ phim.
Với rất ít các đoạn hội thoại và không có cuộc đời nhân vật nào được kể tới, Nolan để hành động chuyển tải nội dung và tạo tâm trạng phấp phỏng, hồi hộp. Ông để khán giả cảm nhận được cảm giác sợ hãi vì bị mắc kẹt trong thân tàu trúng bom, và sự nguy hiểm cấp bách từ trên không khi các chiến đấu cơ Đức lao tới tấn công.
Kỹ thuật quay phim được áp dụng một cách vô cùng tuyệt vời trong phim. Các máy quay Imax khổng lồ thậm chí còn được đưa lên các máy bay, và hầu như không phải nhờ đến kỹ thuật máy tính để chỉnh sửa trong phần hậu kỳ.
Tuy nhiên, điều đáng nói nhất là kỹ thuật không hề lộ liễu khiến khán giả nhận thấy. Thay vào đó, người xem bị cuốn hút vào dòng xoáy hỗn độn các sự kiện. Mỗi hình ảnh đều mang một ý nghĩa: một người lính mặc nguyên quần áo đi từng bước xuống biển - hành động của anh lính không bao giờ được giải thích; những xác chết dạt vào bờ khi triều xuống.
Bản phối hoàn hảo của Hans Zimmer gây hiệu ứng âm thanh rất tốt. Nó tạo sự kết nối trong phim và góp phần dâng cao kịch tính mà không cần phải dùng đến cách đánh vào cảm xúc người xem bằng việc để âm thanh trỗi lên cao trào như thường có trong các phim chiến tranh kiểu cũ. Và sau tất cả những kịch tính, căng thẳng, Dunkirk đem đến cái kết đầy cảm xúc khi những âm thanh cuối cùng trỗi dậy với chủ đề mượn từ nhạc của Elgar.
Trong các phim trước của Nolan, vốn rất khác với phim này, như The Dark Knight và The Prestige, ông đã thể hiện mình là bậc thầy trong việc đạo diễn hành động và tốc độ. Ông có phần hơi bớt kỹ tính khi viết kịch bản cho Dunkirk. Việc ít để bộc lộ cảm xúc trong phim chính là một trong những thế mạnh của phim. Nếu như phim Giải cứu Binh nhì Ryan hướng hơi quá tới việc đánh vào sự xúc động thì Dunkirk có sự tiết chế hơn nhiều. Ngoại trừ vai ông Dawson do Rylance thủ vai, chúng ta bị cuốn theo cả câu chuyện chứ không bị ám ảnh bởi từng nhân vật.
Tuy nhiên, điều đó không hề làm giảm đi tính hấp dẫn của phim. Trong 106 phút chóng vánh, xem xong bộ phim Dunkirk đem đến cho ta cảm giác đầy ấn tượng, chân thật, khiến người xem chìm đắm vào trong cách thức không mấy phim làm được.
Đánh giá: ★★★★★
Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Culture.
BBC CultureChristopher Nolan dường như là một đạo diễn bất khả chiến bại cả ở doanh thu phòng vé lẫn trong những lời đánh giá của các nhà chuyên môn.
Sau những thành công vang dội của bộ 3 The Dark Knight, Inception và Interstellar; người hâm mộ khắp thế giới luôn chờ đón bất cứ tác phẩm nào tiếp theo của đạo diễn người Anh Christopher Nolan, mà trong năm nay là Dunkirk.
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 1Dunkirk cũng là phim lấy đề tài chiến tranh đầu tiên của Nolan.
Dựa trên sự kiện có thật về một trong những cuộc tháo chạy đầu tiên của quân Đồng Minh trong Thế Chiến thứ 2 trước quân Phát Xít Đức, đây là lần đầu tiên Nolan thử sức ở thể loại phim chiến tranh. Nhưng không vì thế mà anh không cố gắng đưa những cá tính riêng của mình vào một trang sử thi quan trọng của nhân loại.
Christopher Nolan - Vị đạo diễn bị ám ảnh bởi “thời gian”
Một cách công bằng, Dunkirk chưa thể được đánh giá là một trong số những phim xuất sắc nhất của Christopher Nolan, nhưng là một phim thể hiện đúng đẳng cấp và là một sự trở lại thành công với những điều đã từng làm nên tên tuổi anh từ trước tới nay. Đó chính là những câu chuyện có sự khai thác “cận cảnh” vào tâm lý của các nhân vật trong phim, những mối quan hệ giữa người với người, và Dunkirk đã làm được điều này ở một mức độ nào đó.
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 2
Mặc dù câu chuyện thực sự của Dunkirk không quá tham vọng hay phức tạp, nhưng Nolan đã chọn một hướng tiếp cận có vô cùng liều lĩnh với chủ đề “thời gian”. Đây có vẻ như là một đề tài ưa thích của anh trong nhiều phim trước đây như Memento, Inception, và Interstellar; nhưng liệu đây có phải là một lựa chọn tốt cho một phim với đề tài như Dunkirk?
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 3“Thời gian” tiếp tục là một khái niệm chi phối những thước phim của vị đạo diễn.
Phim có 3 mốc thời gian với 3 nhân vật chính khác nhau chạy song song, nhưng gặp nhau ngay tại thời điểm đoàn thuyền đánh cá của những ngư dân tình nguyện người Anh cập bến bờ biển Dunkirk để giải cứu quân đội của mình. Một tuần, một ngày, và một giờ là độ dài khác nhau của ba câu chuyện, nhưng chúng được kéo dãn và nén lại để những sự kiện trong phim gặp nhau ở những thời điểm quan trọng đồng điệu về hoàn cảnh giữa các nhân vật.
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 4Không ai thực sự là nhân vật chính trong Dunkirk.
Khác với các tác phẩm kinh điển khác trong dòng phim chiến tranh, Nolan lựa chọn việc kể các tuyến chuyện với các mốc thời gian khác nhau này từ góc nhìn hết sức cá nhân và độc lập của từng nhân vật trong phim. Không có ai là anh hùng bất khả chiến bại với tài năng xuất chúng hay khả năng đặc biệt, tất cả đều chỉ là những con người rất đỗi bình thường trong số rất nhiều những hoàn cảnh tương tự nhau trong cơn hoảng loạn của cuộc chiến khốc liệt.
Một câu chuyện sở hữu quá nhiều góc nhìn phức tạp
Chưa hết, vị đạo diễn người Anh còn sử dụng thủ pháp giới hạn thông tin khi kể câu chuyện của họ: Tất cả những thông tin và hình ảnh mà khán giả được tiếp nhận và chứng kiến trong phim đều trực tiếp đến từ những trải nghiệm và giác quan của các nhân vật, không gì hơn. Điều này giúp cho câu chuyện có một sự gần gũi về mặt tâm lý vì khán giả được đặt vào chung một hoàn cảnh với tất cả những con người này, cùng trải nghiệm tất cả những bom đạn và mất mát đang diễn ra trong phim.
Cùng một sự kiện, nhưng được mục kích bởi những nhân vật khác nhau nên phim có được cái nhìn hết sức toàn cảnh về toàn bộ sự kiện, nhưng cũng có thể khiến cho trải nghiệm này trở nên phức tạp. Cụ thể hơn, chính vì chuyển cảnh quá nhiều từ mạch chuyện này sang mạch chuyện kia, đôi khi khán giả có thể cảm thấy lẫn lộn giữa các bối cảnh khác nhau. Người xem bị đưa liên tục từ nơi nọ sang nơi kia, thời điểm nọ sang thời điểm kia và các tình tiết trong phim trở nên rối rắm và thiếu sự rõ ràng. Gần như tất cả mọi cảnh phim trong Dunkirk được dựng để trở nên rộng lớn, hoành tráng, ấn tượng, nhưng không phải lúc nào cũng để lại một ấn tượng thực sự sâu sắc.
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 6Chính sự lòng vòng trong mạch truyện lại khiến Dunkirk thành một bộ phim khó “cảm”.
Christopher Nolan + Hans Zimmers: Không còn là một “combo” hoàn hảo?
Ngoài ra, một lần nữa Hans Zimmer lại đóng vai trò then chốt chủ đạo trong thành công trong phim của Nolan bằng tài năng của mình với phần âm nhạc hết sức hiệu quả cho Dunkirk. Liên tục là những âm thanh dồn dập, réo rắt, từ cảnh phim này sang cảnh phim kia, âm nhạc của Dunkirkđưa khán giả đến ngưỡng của sự căng thẳng khi trải nghiệm những sự khốc liệt của cuộc chiến.
Song, thủ pháp âm thanh này cũng có hạn chế của nó. Khán giả không được nghỉ một phút nào trong tình trạng bị kéo căng như dây đàn không điểm dừng. Bên cạnh việc lẫn lộn giữa các mạch chuyện khác nhau, khán giả còn phải chịu đựng những âm thanh đinh tai nhức óc không ngừng nện vào bộ não của mình cho đến những giây phút cuối cùng. Thiếu những điểm “nghỉ” cần thiết trong phim, Dunkirk trở nên quá nặng nề và mệt mỏi trong khi không đủ chiều sâu cảm xúc dành cho các nhân vật.
Đâu rồi công lao của những người lính Đồng Minh khác?
Vẫn như mọi khi, Nolan lại tiếp tục cho khán giả trải nghiệm rất nhiều sự bất ngờ trong câu chuyện của mình, và phần lớn chúng đều đều đến rất tự nhiên và thuyết phục vì khán giả thực sự có được sự lo lắng rất thật cho từng nhân vật. Nhưng cũng có lúc những điều bất ngờ này trở nên phản tác dụng và khiến cho giá trị và ý nghĩa của phim bị giảm đi phần nào.
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 7Phim có phần quá thiên vị quân đội Anh.
Một điều khác khiến cho phim mất điểm có lẽ chính là khá thiên vị khi tập trung nhiều vào người Anh trong cuộc chiến này mà bỏ qua tầm quan trọng của những hi sinh mà người Pháp đã mang lại cho thành công của cuộc di tản. Hình ảnh các chiến sĩ đồng minh người Pháp trong phim không được khắc họa đủ rõ nét, thậm chí đôi khi còn gây ra ác cảm không cần thiết. Với một bộ phim mang cái tên Dunkirk, nhiều khán giả đã mong chờ một cái nhìn lịch sử khách quan và công bằng hơn tới từ nhiều phía chứ không chỉ là câu chuyện của độc nhất người Anh.
Phim chien tranh 'Dunkirk' la thanh cong hay that bai cua dao dien 'Batman'? - Anh 8Mặc dù Dunkirk vẫn mang tới cho khán giả một góc nhìn điện ảnh rất thỏa mãn và đẹp mắt về cuộc di tản, nhưng cuộc “thử nghiệm” về thời gian lần này của Nolan chưa thể nói là một thành công hoàn mỹ như mong đợi. Có lẽ Christopher Nolan đã thừa biết sự mạo hiểm của mình sẽ mang lại những khó khăn nhất định trong phương pháp kể chuyện, và sự lúng túng này có thể được cảm nhận rõ trong khâu dựng phim.
Dù có thành công hay không, đây vẫn là một bộ phim để lại cho khán giả nhiều ấn tượng với một kịch bản gọn gàng, và một lần nữa chứng tỏ đẳng cấp đáng nể của Nolan. Có quá nhiều thứ ngăn cản Dunkirk trở thành một kiệt tác tiếp theo của vị đạo diễn tầm cỡ này, nhưng sự không ngừng tìm tòi và sáng tạo trong phong cách thể hiện của ông là một điều đáng ngưỡng mộ.
Phúc Logic

No comments:

Post a Comment