Thursday, September 26, 2013

Nhiễm Độc Phóng Xạ

Liên tiếp các vụ nổ lò phản ứng hạt nhân đã xảy ra ở Nhật. Mức độ phóng xạ tại một số khu vực tăng cao so với bình thường. Không chỉ người dân Nhật hoảng hốt mà cư dân các nước lân cận cũng lo lắng.
Hãng truyền thông BBC dẫn phân tích của các chuyên gia đánh giá về những rủi ro hạt nhân và cách ứng phó trong cuộc khủng hoảng này:
Chất phóng xạ đã bị rò rỉ ra không khí hay chưa?
Rồi. Giới chức Nhật tại Fukushima, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân có cùng tên cho biết 190 người đã bị phơi nhiễm phóng xạ. Tàu chiến USS Ronald Reagan của Mỹ cũng đã phát hiện một lượng nhỏ phóng xạ ở độ xa 169 km so với nhà máy kể trên. Phóng xạ thậm chí đã lan đến tận Tokyo, vốn cách nhà máy khoảng 250 km. Những người sống trong bán kính 20 km so với nhà máy đã được lệnh di tản, còn ở bán kính 30 thì được khuyên ở trong nhà.

Nhà máy điện hạt nhân Fukushima bốc khói sau một vụ nổ - Ảnh: Reuters
Tác hại tức thì của phóng xạ lên sức khỏe con người là gì?
Phơi nhiễm trước một lượng nhỏ phóng xạ - ở mức độ 1 gray - có thể đã gây khó chịu cho mọi người với hàng loạt triệu chứng như buồn nôn, nôn chỉ trong vài giờ sau khi phơi nhiễm, sau đó có thể là tiêu chảy, đau đầu và sốt cao.
Sau loạt triệu chứng này có thể là quãng thời gian vài tuần hoàn toàn bình thường, nhưng tiếp đến có thể là những triệu chứng mới nghiêm trọng hơn.
Còn nếu bị phơi nhiễm phóng xạ với hàm lượng cao, tất cả những triệu chứng kể trên có thể xuất hiện ngay lập lức cộng với sự tổn hại lên hàng loạt cơ quan nội tạng, vốn có thể dẫn đến tử vong.Phơi nhiễm phóng xạ ở mức độ 4 gray có thể làm ½ những người khỏe mạnh thiệt mạng.
Thông thường, bệnh nhân ung thư tiến hành xạ trị được qua nhiều liều phóng xạ khác nhau, từ 1 cho đến 4 gray. Tuy nhiên, quy trình này được kiểm soát rất chặt chẽ, chỉ nhắm đến một khu vực nhỏ của cơ thể - nơi tập trung các tế bào ung thư.
Đâu là tác hại lâu dài?
Chất phóng xạ và bệnh ung thư
Hầu hết các nhà chuyên môn đều đồng ý rằng, chỉ cần một lượng rất nhỏ chất phóng xạ ion hóa – nhỏ đến mức 100 millisievert cũng đã có thể làm tăng nguy cơ ung thư, nhưng tăng ở mức rất thấp.
Nhìn chung, nguy cơ ung thư càng tăng cao nếu cơ thể bị phơi nhiễm với càng nhiều phóng xạ. Phơi nhiễm 1 sievert (1 gray) chất phóng xạ thì làm tăng nguy cơ ung thư dẫn đến tử vong trong suốt 1 đời người lên khoảng 5%. Tuyến giáp và tủy xương là những nơi đặc biệt nhạy cảm với phóng xạ ion hóa. Bệnh bạch cầu – một loại ung thư sinh ra từ tủy xương- là loại ung thư phổ biến do chất phóng xạ gây ra. Bệnh này có thể xuất hiện chỉ vài năm sau khi phơi nhiễm phóng xạ. Còn các loại ung thư khác thường chỉ xuất hiện sau ít nhất 10 năm, bao gồm ung thư phổi, da, tuyến giáp, vú và bao tử.
Ung thư là mối nguy hiểm lớn nhất về lâu về dài. Thông thường, khi các tế bào trong cơ thể đã “hết hạn sử dụng”, chúng sẽ tự sát. Ung thư làm cho các tế bào mất khả năng này, có nghĩa là chúng trở nên bất tử, cứ tiếp tục phân chia theo cách cơ thể không kiểm soát được.
Ngoài ra, cơ thể chúng ta vận hành theo cách giúp các tế bào không bị ung thư và tự động thay thế những tế bào bệnh hoạn. Tuy nhiên, cơ chế này bị bẻ gãy do phơi nhiễm phóng xạ, khiến cho con người ta càng dễ bị ung thư hơn.
Việc không thể khắc phục được các tổn hại do phóng xạ gây ra còn có thể dẫn đến những đột biến ở cơ chế di truyền, từ đó có thể để lại hậu quả cho các thế hệ tương lai, bao gồm chứng nhỏ não, mắt không hoàn chỉnh, chậm phát triển trí tuệ…
Nguy cơ ở trẻ con có cao hơn bình thường ?
Có thể đúng. Cơ thể trẻ con phát triển nhanh, nhiều tế bào phân chia hơn nên tổn hại thường lớn hơn.
Sau thảm họa hạt nhân Chernobyl ở Ukraine hồi năm 1986, Tổ chức Y tế Thế giới đã phát hiện sự gia tăng đáng kể tỉ lệ trẻ em bị ung thư tuyến giáp ở khu vực gần nơi xảy ra vụ nổ.
Hàm lượng phóng xạ bao nhiêu thì gây hại cho sức khỏe?
Chất phóng xạ có thể gây hại đáng kể đối với các hóa chất trong các cơ quan nội tạng của cơ thể, làm gãy liên kết hóa học giữa nguyên tử và phân tử, vốn tạo nên các mô.

Kiểm tra mức độ nhiễm xạ cho người dân tại khu vực gần nhà máy Fukushima - Ảnh: AFP
Cơ thể lập tức phản ứng lại bằng cách cố gắng khắc phục những tổn hại này nhưng trong nhiều trường hợp, mức độ hư hại quá lớn nên không khắc phục được. Cũng có những trường hợp cơ chế khắc phục tự nhiên của cơ thể bị trục trặc.
Mức độ trầm trọng của vấn đề tùy thuộc vào việc người ta bị phơi nhiễm bao nhiêu phóng xạ và trong thời gian bao lâu.
Mức độ gây hại của phóng xạ lên sức khỏe:
- 2mSv/năm (millisievert/năm)
Đây là mức độ phơi nhiễm phóng xạ trong tự nhiên trung bình của mọi người (1,5 mSv ở Úc và 3 mSv ở Bắc Mỹ)
- 9 mSv/năm
Mức độ phơi nhiễm của phi hành đoàn trên các chuyến bay New York - Tokyo
- 20 mSv/năm
Mức giới hạn trung bình hiện nay đối với nhân viên trong ngành công nghiệp hạt nhân
- 50 mSv/năm
Mức giới hạn trung bình trước đây đối với nhân viên ngành hạt nhân. Đây cũng là mức có trong tự nhiên tại nhiều địa điểm ở Iran, Ấn Độ và châu Âu.
- 100 mSv/năm
Mức thấp nhất được xác định có thể làm gia tăng nguy cơ ung thư.
- 350 mSv/suốt đời
Tiêu chuẩn để dời chỗ ở đối với người dân sau thảm họa Chernobyl.
- 1.000 mSv trong 1 liều duy nhất
Có thể gây hại tạm thời, chẳng hạn như buồn nôn, giảm số lượng bạch cầu nhưng không gây tử vong.
- 5.000 mSv cho 1 liều
Có thể giết ½ những người tiếp xúc trong vòng 1 tháng.
(Theo Hiệp hội hạt nhân thế giới)
Nhật Bản đã cảnh báo người dân sống trong bán kính 30km quanh khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima nên ở trong nhà nhằm tránh nguy cơ bị nhiễm phóng xạ sau khi xảy ra 3 vụ nổ tại các lò phản ứng số 1, 2 và 3 của nhà máy này.
Đã có 190 người Nhật nguy cơ nhiễm phóng xạ
Báo chí Nhật Bản đưa tin, hiện 190 người đã được kiểm tra và phát hiện nhiều khả năng nhiễm chất phóng xạ sau động đất. Tuy nhiên, mức độ nhiễm xạ được cho là nhẹ, do vậy mà Chính phủ Nhật vẫn chưa ban bố tình trạng khẩn cấp về ô nhiễm.
Thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan cảnh báo rằng: “Nguy cơ nhiễm phóng xạ rò rỉ từ máy điện hạt nhân Fukushima rất cao. Hiện tại, chúng tôi đang phân tích mức độ nguy hiểm của chất phóng xạ ở khu vực này tới sức khỏe của người dân. Kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy, phóng xạ đã xuất hiện tại những khu vực gần nhà máy này”.
Tờ Đại Công báo của Hong Kong ngày 14/3/2011 giới thiệu từ nguồn trang web của Cơ quan Quản lý tình huống khẩn cấp Mỹ (FEMA) về cách phòng tránh phóng xạ hạt nhân như sau:
- Bất cứ lúc nào, bạn cũng phải mang theo radio dùng pin để nghe các chỉ lệnh cụ thể; đóng và khóa chặt các cửa trong nhà; để thực phẩm vào hộp kín hoặc trong tủ lạnh và đối với các thực phẩm chưa được phong kín phải rửa sạch và cho vào trong hộp kín hoặc trong tủ lạnh.
- Nếu có yêu cầu di dời sơ tán, bạn chú ý vẫn phải đóng kín cửa sổ và cửa thông gió; sử dụng hệ thống tái tuần hoàn không khí.
- Nếu có đề nghị ở trong nhà, bạn phải tắt điều hòa, quạt thông gió, nồi hơi và các thiết bị hút gió khác, trong trường hợp không thực sự cần thiết không được sử dụng điện thoại và nếu có thể hãy vào trú ẩn ở những nơi ở dưới mặt đất.
- Nếu phỏng đoán mình đã bị phơi nhiễm bức xạ, bạn hãy thay quần áo và giày dép, để những thứ khoác trên mình bị phơi nhiễm phóng xạ vào túi nilon, niêm phong lại và để nơi khuất nẻo, sau đó tắm rửa thật sạch sẽ.

Phóng xạ từ các vụ nổ lò phản ứng hạt nhân có thể ảnh hướng xấu tới sức khỏe
Tuy nhiên, người dân tại thủ đô Tokyo thì không nên quá lo lắng vì Viện An toàn Năng lượng, Hạt nhân Nhật Bản (NISA) cho biết, nồng độ phóng xạ đo được ở thủ đô Tokyo hiện rất nhỏ và khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe là không có.
Đánh giá về mức độ ảnh hưởng sức khỏe với nồng độ phóng xạ từ 100 milisievert đến 400 milisievert đối với sức khỏe con người, mạng tin Asahi Shimbun dẫn dữ liệu y học hạt nhân cho biết thông thường một người phơi nhiễm lượng phóng xạ như vậy có sự thay đổi khác nhau.
Nếu dưới 100 milisievert, phóng xạ không ảnh hưởng đến thai nhi trong khi với lượng 400 milisievert như ở Nhà máy điện số 1 Fukushima, con người sẽ gặp phải sốc phóng xạ cấp tính như hệ miễn dịch sẽ suy giảm nhanh, xuất huyết ngoài da, bong niêm mạc ruột và số lượng bạch cầu trong máu giảm mạnh.
Triệu chứng nhiễm phóng xạ: Buồn nôn, sốt…
Tai họa hạt nhân ở Nhật Bản bất cứ lúc nào cũng có thể gây nguy hại cho các nước xung quanh và khu vực. Sự rò rỉ phóng xạ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ con người.
Theo các chuyên gia, con người nếu tiếp xúc với một lượng chất phóng xạ trung bình sẽ dẫn đến các triệu chứng ban đầu như buồn nôn, mệt mỏi kèm theo ban đỏ, có thể sốt kèm tiêu chảy và các triệu chứng khác không giải thích được nguyên nhân.

Tiếp theo là một thời kỳ ủ bệnh với thời gian khác nhau (2 - 4 tuần), xuất hiện các triệu chứng viêm nhiễm, chảy máu, bệnh dạ dày và ruột, thiếu các tế bào máu, thương tổn da, có triệu chứng rụng lông hoặc có vấn đề về máu (như đốm máu, chảy máu răng hoặc mũi) và nạn nhân có thể tử vong sau đó.

Hít phải hoặc ăn nhằm thức ăn bị ô nhiễm phóng xạ có thể gây ra bệnh ung thư tuyến giáp. Tuyến giáp là một tuyến to ở phía trước cổ, tạo ra hormon điều khiển sự tăng trưởng của thân thể.

Thực phẩm cũng bị ô nhiễm phóng xạ khi bụi phóng xạ rơi vào cây trồng, hoa quả và thậm chí cả cỏ mà trâu bò ăn. Nguồn nước và nước trong những đường ống dẫn nước cũng bị ô nhiễm phóng xạ.
Về lâu dài, những nạn nhân bị nhiễm xạ sống sót, tùy theo liều lượng và thời gian tiếp xúc chất phóng xạ, sẽ có thể bị mắc những bệnh khác nhau như: ung thư máu, ung thư phổi, ung thư tuyến giáp, ung thư vú và các loại ung thư nội tạng khác.
Nhiễm độc phóng xạ không chỉ gây ra bệnh ung thư các nội tạng mà còn gây đột biến tế bào trong cơ thể và có khả năng di truyền cho con cái, dẫn đến dị tật, cơ thể phát triển không bình thường ở thế hệ tương lai như: đầu nhỏ, kích thước não bất bình thường dẫn đến kém thông minh, mắt kém hoặc mù lòa, cơ thể phát triển chậm và học tập khó khăn.
Các vụ rò rỉ phóng xạ ở nhà máy điện hạt nhân Fukushima của Nhật có những rủi ro gì?
Chính phủ Nhật đã công bố đo được lượng phóng xạ lên tới 400 millisiever/giờ tại nhà máy kể trên. Một sievert thì tương đương với một gray.
Giáo sư Richard Wakeford của Trường đại học Manchester (Anh), vốn chuyên về lĩnh vực phơi nhiễm phóng xạ, cho biết hàm lượng phơi nhiễm kể trên chưa đủ để gây bệnh tật. Vấn đề chỉ nảy sinh ở hàm lượng gấp đôi. Tuy nhiên, mức độ 400 millisiever/giờ cũng có thể khởi động tiến trình làm suy giảm khả năng sản xuất tế bào máu trong tủy xương và làm gia tăng nguy cơ bị ung thư dẫn đến tử vong trong suốt một đời người lên từ 2-4%. Thông thường, nguy cơ này ở Nhật ở mức từ 20-25%.
Nhưng chỉ có những người làm việc tại các bộ phẩn khẩn cấp của nhà máy Fukushima mới có thể đã phơi nhiễm với hàm lượng phóng xạ kể trên. Khoảng thời gian họ bị phơi nhiễm ở mức độ 400 millisiever/giờ cũng được cho là ngắn, khiến cho rủi ro giảm xuống.
Mức độ phơi nhiễm phóng xạ đối với phần đông dân chúng Nhật, kể cả những người sống ở gần nhà máy, ở mức thấp.

Em bé này đang được đo mức độ nhiễm xạ - Ảnh: AFP
Cần làm gì sau khi nhiễm phóng xạ ?
Điều đầu tiên cần phải làm là cởi bỏ hết quần áo, giày dép để giảm thiểu nguy cơ bị nhiễm xạ thêm, sau đó là nhẹ nhàng tắm rửa bằng xà phòng và nước.
Có một số loại thuốc thúc đẩy tiến trình sản sinh bạch cầu nhằm chống lại các tác hại gây ra cho tủy xương cũng như để giảm thiểu nguy cơ nhiễm xạ thêm do hệ thống miễn dịch. Cũng có một số loại thuốc khác có thể giúp giảm bớt các tổn hại do chất phóng xạ gây ra cho các cơ quan nội tạng.
Chính phủ Nhật làm gì để giảm thiểu tác hại về sức khỏe cho người dân?
Theo giáo sư Wakeford, nếu chính phủ và người dân phản ứng kịp thời, hầu hết dân chúng sẽ không bị tổn hại gì đáng kể. Ưu tiên hàng đầu là sơ tán người dân ở khu vực xung quanh nhà máy và đảm bảo rằng họ không ăn uống những thực phẩm nhiễm xạ. Mối nguy hiểm lớn nhất là nhiễm chất iot phóng xạ, từ đó có thể dẫn đến ung thư tuyến giáp. Để đối phó với điều này, cần phải cho mọi người, nhất là trẻ con dùng viên iot ổn định, vốn có thể giúp cơ thể ngăn ngừa nhiễm iot phóng xạ.
Phóng xạ chắc chắn gây ung thư tuyến giáp, có thể gây bệnh bạch cầu. Quá nhiều phóng xạ làm tăng nguy cơ ung thư trong những năm sau khi phơi nhiễm. Nhưng lượng phóng xạ bao nhiêu là thời gian phơi nhiễm bao lâu là nguy hiểm vẫn là điều các nhà khoa học chưa thống nhất.
Dữ liệu khoa học không đầy đủ. Tôi cảm thấy tỷ lệ những loại ung thư khác cũng tăng, nhưng không đủ bằng chứng để chứng minh điều đó”, TS. Fred Mettler, nhà khoa học ở ĐH New Mexico và là trưởng nhóm nghiên cứu của Liên Hợp Quốc về hậu quả sức khỏe ở Chernobyl, nói.

Kiểm tra phóng xạ cho người dân.
Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ nói rằng, không có mức phóng xạ nào trên mức 3-6 millisievert mỗi năm mà chúng ta tiếp xúc trong môi trường bình thường là tuyệt đối an toàn. Ngược lại, Ủy ban quản lý hạt nhân Mỹ lại nói rằng, liều lượng dưới 100 millisievert trong nhiều năm không gây ra nguy cơ gì.
Các nhà nghiên cứu chưa có bằng chứng thực tế để nói lên mức độ nguy hiểm của phóng xạ liều thấp, Kelly Classic, nhà vật lý học phóng xạ ở Bệnh viện Mayo và là phát ngôn viên của Hội vật lý y khoa Mỹ, nói.
Liều lượng phóng xạ cao trên 500 millisievert làm tăng nguy cơ mắc bệnh máu trắng, ung thư vú, bàng quang, gan, phổi, thực quản, buồng trứng, dạ dày và tủy.
Nhưng nguy cơ lượng phóng xạ nằm giữa giới hạn cao và thấp gây ra vấn đề gì vẫn chưa được làm sáng tỏ. Điều này còn phụ thuộc vào loại chất phóng xạ con người phơi nhiễm, độ tuổi, khả năng phục hồi của cơ thế.
Trẻ em là đối tượng dễ bị ung thư tuyến giáp nhất. Iot phóng xạ được tìm thấy trong tuyến giáp ở cổ. Iot kali có thể ngăn chặn quá trình cơ thể nhiễm phóng xạ tốt nhất nếu được uống trong vòng 12 giờ sau khi phơi nhiễm.
Phóng xạ là hiện tượng một số hạt nhân nguyên tử không bền tự biến đổi và phát ra các bức xạ hạt nhân (thường được gọi là các tia phóng xạ). Các nguyên tử có tính phóng xạ gọi là các đồng vị phóng xạ, còn các nguyên tử không phóng xạ gọi là các đồng vị bền. Các nguyên tố hóa học chỉ gồm các đồng vị phóng xạ (không có đồng vị bền) gọi là nguyên tố phóng xạ.
Tia phóng xạ có thể là chùm các hạt mang điện dương như hạt anpha, hạt proton; mang điện âm như chùm electron (phóng xạ beta); không mang điện như hạt nơtron, tia gamma (có bản chất giống như ánh sáng nhưng năng lượng lớn hơn nhiều). Sự tự biến đổi như vậy của hạt nhân nguyên tử, thường được gọi là sự phân rã phóng xạ hay phân rã hạt nhân.
Tự phân hạch là quá trình hạt nhân của các nguyên tử phóng xạ có số khối lớn. Ví dụ uranium tự vỡ ra thành các mảnh hạt nhân kèm theo sự thoát ra nơtron và một số hạt cơ bản khác, cũng là một dạng của sự phân rã hạt nhân.
Trong tự phân hạch và phân rã hạt nhân đều có sự hụt khối lượng, tức là tổng khối lượng của các hạt tạo thành nhỏ hơn khối lượng hạt nhân ban đầu. Khối lượng bị hao hụt này chuyển hóa thành năng lượng khổng lồ được tính theo công thức nổi tiếng của Albert Einstein E=mc² trong đó E là năng lượng thoát ra khi phân rã hạt nhân, m là độ hụt khối và c=298 000 000 m/s là vận tốc ánh sáng trong chân không.
(Theo Wikipedia)
Nhiễm Độc Phóng Xạ
Hàng năm, vào ngày 6 tháng 8 tất cả người Nhật trên thế giới đều kỷ niệm ngày đau buồn khi trái bom nguyên tử Little Bay thả xuống thành phố Hiroshima năm 1945 làm cho hàng chục ngàn người chết tại chỗ và di hại phóng xạ vẫn còn ảnh hưởng đến người dân và môi trường cho đến ngày nay.
Ngày 23 tháng 11, 2006, Alexander Valterovich Litvinenko, Trung tá của Sở tình báo Nga (FSB) đã chết vì bị đầu độc phóng xạ do chính người Nga chủ trương tại London, Anh Quốc. Từ thông tin nầy, chúng ta có thể trích ra nhiều bài học và kinh nghiệm về do chất phóng xạ.
Chất phóng xạ theo định nghĩa được chia làm hai loại: phóng xạ ion hoá và phóng xạ không ion hoá. Phóng xạ không ion hoá đến từ các dạng như ánh sáng, các làn sóng điện radio hay radar, microwave. Loại phóng xạ lầy thông thường không ảnh hưởng đến tế bào và mô của cơ thể con người. Còn loại phóng xạ ion hoá gây ra những phản ứng hoá học tức khắc lên tế bào khi bị tiếp nhiễm như: tia quang tuyến X, tia Gamma, và các cấu tử tạo ra sự ion hoá phóng xạ như tia trung hoà tử (neutron), âm điện tử (electron), dương điện tử (proton). Các loại phóng xạ nầy hoặc được dùng trong y khoa với mục đích chẩn đoán, thăm dò, nghiên cứu, hay trị liệu, hoặc trong công nghệ thử nghiệm vũ khí, cùng một số áp dụng trong các hệ thống an toàn trong các quy trình sản xuất cao cấp như các khoá đóng mở trong lò năng lượng hạch nhân, trong kỹ nghệ tàu biển, hay trong vận hành nhà máy xi măng v.v…Việc tiếp nhiễm phóng xạ, trước tiên là nguyên nhân chính gây ra thương tổn lên hệ thống miễn nhiễm của con người, sau đó lây lan đến các tế bào trong cơ thể. Ngoài ra chất phóng xạ còn là nguyên nhân của sự biến đổi gene, từ đó có thể xuất hiện nhiều biến chứng như ung thư, và có thể gây ra tình trạng dị hình dị dạng cho con cháu về sau.
Bài viết sau đây có mục đích trình bày khía cạnh khoa học về việc nhiễm độc phóng xạ do chất đồng vị Polonium-210
Ngộ độc Polonium-210: Hoá chất có phóng xạ Polonium do nhá bác học Marie Curie khám phá vào năm 1898. Sở dĩ Bà đặt tên là Polonium vì đây là quê hương Poland của Bà và Bà muốn cho quốc gia nầy được thế giới chú ý đến vì đang bị cả Nga, Phổ và Áo cai trị thời bấy giờ. Nạn nhân đầu tiên của chất phóng xạ Polonium chính là con gái của Bà tên Irene Joliot Curie, kết quả của một vụ nổ trong phòng thí nghiệm. Cô Irene đã chết 10 năm sau khi tại nạn xảy ra do chứng leukemia. Hiện tại, mức sản xuất Polonium trên thế giới chỉ vào khoảng 100 gram với mục đích ứng dụng vào việc khử bụi trong các kính hiển vi điện tử và trong các cân tiểu li siêu chính xác.Đứng về phương diện độc tố học, chất phóng xạ tạo ra những nguyên tử (atom) có khả năng ức chế tế bào của cơ thể con người, điện hoá các tế bào trên và sau cùng tiêu huỷ chúng. Đối với việc tiếp nhiễm do phóng xạ thiên nhiên ở nồng độ thấp, các tế bào bị điện hoá dược cơ thể tái tạo lại sau đó, do đó nguy cơ bị ngộ độc không xảy ra.Tuy nhiên, khi cơ thể tiếp nhiễm một số lượng lớn phóng xạ như trường hợp của Litvinenko, cơ thể không thể tự hàn gắn và trấn áp cùng thay thế các tế bào đã bị huỷ diệt, từ đó nguy cơ tử vong rất cao. Các loại tế bào trong cơ thể bị ảnh hưởng trực tiếp và bị nhiễm độc là bạch huyết cầu (white blood cell) và tế bào sinh sản hồng huyết cầu và bạch huyết cầu.Sự thiếu hụt tế bào trong cơ thể là chỉ dấu đầu tiên của sự ngộ độc phóng xạ; sau đó, tế bào ruột non bị xâm nhập tạo ra sự nôn mửa kéo theo cơ thể bắt đầu bị mất nước.Thời gian tiếp theo, tuỳ theo cường độ bị tiếp nhiễm và thể loại phóng xạ (có thời gian bán huỷ khác nhau), phóng xạ bắt đầu tàn phá các mô cứng và mềm (hard and soft tissue) qua các chứng sau đây như: - nhức đầu, - hơi thở dồn dập, - tim đập nhanh, - ho khan (không có đàm), - lồng ngực bị đau từng cơn, - da bắt đầu chuyển sang màu xậm, - ở phần dưới da và bất cứ nơi nào trong cơ thể đều xuất hiện những hạt máu nhỏ do các tĩnh mạch bị vỡ ra, - và chứng thiếu máu trầm trọng xuất hiện.Trầm trọng hơn nữa, nếu bị tiếp nhiễm nặng khoảng 10 Gray (Gy- đơn vị phóng xạ), nạn nhân có thể mất mạng trong vòng hai đến bốn tuần lễ. Cường độ của mức phóng xạ tiếp nhiễm cho phép chúng ta có thể ước tính được mức nguy hai đến nạn nhân như sau:Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm 100 Roentgen, các chứng bịnh do phóng xạ bắt đầu xuất hiện;Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm khoảng 400 Roentgen, nửa phần cơ thể có thể bị liệt; Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm khoảng 100.000 Roentgen, nạn nhân bị hôn mê tức khắc và chết trong vòng một tiếng đồng hồ.
(Đơn vị đo lường phóng xạ gồm: - Roentgen: lượng phóng xạ phóng thích do tia gamma trong 1cm3 không khí, ký hiệu là R; - Rad: lượng phóng xạ hấp thụ qua tiếp nhiễm. Đơn vị lầy dùng để ước tính lượng phóng xạ có trong cơ thể; - Gray: Ký hiệu là Gy, là đơn vị chuẩn quốc tế (SI) tương đương với 100 Rad.)
Cơ chế của sự ngộ độc Polonium-210
Qua trường hợp của Litvinenko, ảnh hưởng sinh hoá học lên cơ thể của các đồng vị phóng xạ được soi rọi rõ ràng hơn vì trước đây, những việc tiếp nhiễm (nhiễm độc) cấp tính với liều lượng cao chỉ được diễn đạt qua tính toán và ước tính mà thôi.
Trung tá Litvinenko là nạn nhân của một sự thanh trừng thường thấy dưới các chế độ độc tài toàn trị như ở Liên bang Nga hiện tại. Qua bức thư trước khi qua đời, mặc dù không nêu đích danh Putin, nhưng mọi người đều biết ông ta là kẽ chủ mưu chính trong cái chết nầy: “Ông (Putin) có thể thành công trong việc làm tôi im lặng, nhưng sự im lặng sẽ đổi lấy một giá đắt cho ông. Ông đã tự cho thấy chính ông là dã man và sắt máu mà thế giới đã từng phê phán ông. Ông đã mặc nhiên tự nhận là đã không tôn trọng đời sống con người, sự tự do, và bất cứ giá trị nào của thế giới văn minh”.
Trở lại nguyên tố có chứa phóng xạ Polonium-210, đây là hoá chất đã từng được dùng để chế bom nguyên tử qua tính tách rời (fission) các tia alpha. Những tia nầy có đời sống bán huỷ (half life) là 138 ngày. Nguyên tố Polomium-210 sau khi tách rời tất cả tia alpha, sẽ biến thành nguyên tố chì bền vững (Lead-206) và nhân Helium cùng phóng thích ra 5,3 MeV năng lượng.
Tia alpha rất dễ dàng bị ngăn chận bởi một mảnh giấy mỏng, do đó Polonium-210 chỉ độc hại một khi đã xâm nhập vào bên trong cơ thể qua đường khí quản hoặc thực quản mà thôi.
Nếu Litvinenko uống vào 1ug Po-210 dưới dạng muối citrate hay chloride (đã được các nhà khoa học phỏng đoán), thì có khoảng 3.1015 (3 ngàn ức) đồng vị phóng xạ đã vào cơ thể ông ta, một lượng đồng vị đủ để cho hàng trăm đồng vị kết hợp với mỗi tế bào của cơ thể. Ở mỗi điểm đến của tia alpha, chúng để lại một số năng lượng lớn trong một vùng nhỏ của tế bào, căn cứ vào kết quả nghiên cứu của GS Roger Howell thuộc Đại học Y khoa New Jersey. Mỗi tia alpha sẽ ngăn cách tế bào tạo thành một chuổi gốc (radical) lần lần thiêu huỷ protein của cơ thể cũng như gây thương tổn đến các chuỗi DNA.
Litvinenko qua đời sau 22 ngày ngày bị đầu độc, theo TS Wiley Jr. thuộc Radiation Emergency Assistance Center, Tennessee, có lẽ đến từ nguyên do là các tia alpha đã phá huỷ các tế bào gốc (stem) trong tuỷ bộ (bone marrow). Hiện tượng lầy làm mất sự cân bằng của số lượng hồng huyết cầu và ảnh hưởng đến các tế bào trong hệ miễn nhiễm của cơ thể.
Dù sao, chúng ta cũng phải chờ đợi kết quả chung cuộc sau khi giảo nghiệm tử thi mới có thể có kết luận chính xác về sự tiếp nhiễm trước khi, trong khi, và sau khi bị ngộ độc. Thông thường qua kinh nghiệm về các vụ ngộ độc do phóng xạ, nếu nạn nhân chịu đựng được khoảng sáu tuần lễ sau khi bị ngộ độc, hy vọng cơ thể có thể kháng cự được sự tàn phá tế bào của tia alpha, và các mô của cơ thể có nhiều khả năng hồi phục.
Phương pháp chữa trị
Trong giai đoạn đầu sau khi bị nhiễm độc, thuốc ngăn chận ói mửa và các loại thuốc chống đau nhức có thể được sử dụng để chống lại các dấu hiệu ban đầu qua ảnh hưởng của phóng xạ. Còn các ảnh hưởng tiếp theo, cần phải có thuốc kháng sinh mạnh trong việc trị liệu. Và nạn nhân cần phải được truyền máu để chống lại bịnh thiếu máu (nemia).
Thông thường trong những tai nạn về phóng xạ, như trường hợp ở Chernobyl, Liên bang Nga cách đây hơn 20 năm, ảnh hưởng của phóng xạ vẫn còn tiếp tục, và các chứng bịnh kể trên vẫn còn hiện diện. Các cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng dài hạn như các tuyến nội tiết (endocrine) và tuyến hormone bài tiết (hormone secreting).
Tại Chernobyl, số lượng nạn nhân bị ung thư tuyến giáp trạng (thyroid) ở Belarus, quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất, tăng gấp 100 lần 20 năm sau khi tai nạn xảy ra.
Về các bịnh liên quan đến thần kinh, theo kết quả UNICEF công bố là bịnh rối loạn (disorder) về xương, bắp thịt tăng 43%, về mắt tăng 62%. Đặc biệt trong trường hợp tai nạn Chernobyl, TS George Vargo, thuộc Chương trình An toàn Hạch nhân Quốc tế (INSP) thuộc LHQ đã ra một khuyến cáo là hiện tượng suy dinh dưỡng và việc không đủ phương tiện y khoa để chữa trị như trường hợp ở Belarus cũng có thể là nguyên nhân của sự gia tăng số lượng nạn nhân, ngoài ảnh hưởng chính là do tiếp nhiễm phóng xạ.
Riêng về ảnh hưởng đến các thế hệ về sau, hiện tại, các khoa học gia vẫn còn đang tranh cãi về ảnh hưởng của phóng xạ lên hệ thống di truyền vì DNA của người bị tiếp nhiễm bị biến thể và chuyển qua các thế hệ tiếp nối. Điều lầy đã được chứng nghiệm qua trường hợp Chernobyl, nhưng vẫn chưa có báo cáo khoa học nào về vấn đề lầy đối với nạn nhân ở Hiroshima và Nagasaki trong thời đệ nhị thế chiến.
Kết luận
Câu chuyện của Alexander Litvinenko, thêm một lần nữa, là một bài học cho những người sống trong những quốc gia độc tài hay những quốc gia còn trong gọng kền cộng sản. Đối với lãnh đạo của các quốc gia kể trên, họ không thể nào chấp nhận một cuộc đối thoại bình đẳng để giải quyết các xung đột hay tìm một sự đồng thuận trong việc quản lý quốc gia.
Lò Nguyên Tử Fukushima phát nổ sau động đất
Hàng năm, vào ngày 6 tháng 8 tất cả người Nhật trên thế giới đều kỷ niệm ngày đau buồn khi trái bom nguyên tử Little Bay thả xuống thành phố Hiroshima năm 1945 làm cho hàng chục ngàn người chết tại chỗ và di hại phóng xạ vẫn còn ảnh hưởng đến người dân và môi trường cho đến ngày nay.
Và trưa ngày 11/3/2011, một trận động đất lịch sử 8,9 độ Richter (nhưng sau nầy được Hoa Kỳ xác nhận là 9.0) đã xảy ra trên vùng Đông Bắc nước Nhật. Ngay sau đó, nạn sóng thần Tsunami với vận tốc trên 500 dặm/giờ ảnh hưởng trực tiếp đến 3 thành phố Iwate, Myagi, và Fukushima. Vì vậy, dù có nhận được báo động, nhưng sóng thần xảy ra quá nhanh cho nên người dân đang sinh hoạt trong giờ hành chánh (1 giờ trưa, giờ địa phương) không kịp trở tay và việc di tản trước không kịp chuẩn bị.
Tuy nhiên, nhờ được học tập và chuẩn bị thiên tai kỹ lưỡng do chính phủ Nhật luôn luôn đề cao cảnh giác vì nước Nhật nằm trên vùng có địa chấn mạnh và xác xuất động đất rất cao, cộng thêm tinh thần tự giác và kỷ luật cao độ của người dân, cho nên dù bị bất ngờ nhưng thiệt hại về nhân mạng tương đối ít (tính đến 21/3) so với các trận động đất và sóng thần xảy ra trước đó.
Về cường độ động đất có thể nói đây là một vụ động đất mạnh thứ tư trong lịch sử. Tính theo thứ tự thời gian, động đất tại Chí Lợi (Chile) xảy ra năm 1960, 9,5 Độ Richter kèm theo sóng thần làm 5.700 người thiệt mạng, năm 1964, tại Alsaka, 9,2 Độ làm chết hàng trăm người, và tại Sumatra, ngày 16/12/2004 gồm động đất và sóng thần, 9,1 Độ, gây tử vong cho trên 220.000 nhân mạng. Gần đây nhứt, tại Haiti, trận động đất chỉ có 7,0 – 7,3 ngày 12/1/2010, nhưng thiệt hại ước tính trên 300.000 người và hiện nay (3/2011) vẫn còn trên dưới một triệu người sống cảnh màn trời chiếu đất tại Port au Prince, thủ đô của Haiti.
Chỉ riêng tại Nhật, những trận động đất lớn xảy ra theo thứ tự thời gian như sau:
• Vào ngày 1/9/1923 tại Kanto với 8.3 độ Richter làm cho 140.000 người chết, thiệt hại 28 tỷ.
• Năm 1933, 8.1 Độ có 3.000 người chết;
• Ngày 17/11/1995 tại Kobe, 7.2 độ có 6.400 người chết và thiệt hại trên 200 tỷ Mỹ Kim;
• Và sau cùng vào tháng 10/2004 với 6,8 độ tại Niigata làm cho 65 người chết.
Đối với trận động đất và sóng thần hiện tại, theo ước tính của các cơ quan thông tin, con số nạn nhân đã lên đến hơn 17,000 người tính đến ngày 23/3, nhưng chắc chắn con số nầy sẽ còn cao hơn nữa trong những ngày sắp đến vì chưa kiểm kê được số người còn bị mất tích.
Động đất còn gây ra nhiều thay đổi trong vận hành của trái đất nữa, theo nhà vật lý Richard Goss của NASA, là trục trái đất đã bị lệch đi 24 cm, do đó vòng quay của trái đất bị đẩy nhanh khoảng 1,6 micro giây (tức 1,6 phần triệu giây) trong ngày 11/3.
Về mức độ trầm trọng, so với hai tai nạn nhà máy điện nguyên tử tại Chernobyl 1986 ở Liên Xô và Thee Miles Island ngày 28/3/1979 tại Pennylvania, Hoa Kỳ và tại Fukushima hiện tại, chúng ta thấy mức độ trầm trọng ở Hoa Kỳ là 5/7, ở Chernobyl là 7/7, và tại Fukyshima ngày 15/3 là 5/7, sau đó tăng lên 6/7 sau khi lò phản ứng số 4 phát nổ ngày 16/3.
Ảnh hưởng phóng xạ
Ngày 23 tháng 11, 2006, Alexander Valterovich Litvinenko, trung tá của Sở tình báo Nga (FSB) đã chết vì bị đầu độc phóng xạ do chính người Nga chủ trương tại Luân Đôn, Anh Quốc. Từ tin tức nầy, chúng ta có thể trích ra nhiều bài học và kinh nghiệm về nhiễm độc do chất phóng xạ.
Chất phóng xạ theo định nghĩa được chia làm hai loại: Phóng xạ ion hoá và phóng xạ không ion hoá. Phóng xạ không ion hoá đến từ các dạng như ánh sáng, các làn sóng điện radio hay radar, microwave. Loại phóng xạ này thông thường không ảnh hưởng đến tế bào và mô của cơ thể con người. Còn loại phóng xạ ion hoá gây ra những phản ứng hoá học tức khắc lên tế bào khi bị tiếp nhiễm như: tia quang tuyến X, tia Gamma, và các cấu tử tạo ra sự ion hoá phóng xạ như tia trung hoà tử (neutron), âm điện tử (electron), dương điện tử (proton). Các loại phóng xạ nầy hoặc được dùng trong y khoa với mục đích chẩn đoán, thăm dò, nghiên cứu, hay trị liệu, hoặc trong công nghệ thử nghiệm vũ khí, cùng một số áp dụng trong các hệ thống an toàn trong các quy trình sản xuất cao cấp như các khoá đóng mở trong lò năng lượng hạch nhân, trong kỹ nghệ tàu biển, hay trong vận hành nhà máy xi măng v.v…
Trong trường hợp ở Fukushima, bụi phóng xạ thuộc loại ion-hóa gồm phần lớn là đồng vị Ceasium137 (cho ra tia beta và gamma) và Iodine131 (cho ra tia alpha). Tia sau nầy, ảnh hưởng đến tuyến giáp trạng (thyroid) trước tiên, trước khi xâm nhập vào tủy sống tạo ra ung thư máu (leukemia).
Bụi phóng xạ có thể tiếp nhiễm vào sinh thực vật, cây cỏ…và con người có thể bị nhiễm phóng xạ qua thức ăn chuyển hóa từ thực phẩm có chứa phóng xạ. Đối với trẻ con uống sữa bò cũng sẽ bị tiếp nhiễm phóng xạ qua bò hay qua sữa mẹ.
Việc tiếp nhiễm phóng xạ, trước tiên là nguyên nhân chính gây ra thương tổn lên hệ thống miễn nhiễm của con người, sau đó lây lan đến các tế bào trong cơ thể. Ngoài ra chất phóng xạ còn là nguyên nhân của sự biến đổi gene, từ đó có thể xuất hiện nhiều biến chứng như ung thư, và có thể gây ra tình trạng dị hình dị dạng cho con cháu về sau.
Sự thiếu hụt tế bào trong cơ thể là chỉ dấu đầu tiên của sự ngộ độc phóng xạ; sau đó, tế bào ruột non bị xâm nhập tạo ra sự nôn mửa kéo theo cơ thể bắt đầu bị mất nước.
Thời gian tiếp theo, tuỳ theo cường độ bị tiếp nhiễm và thể loại phóng xạ (có thời gian bán huỷ khác nhau), phóng xạ bắt đầu tàn phá các mô cứng và mềm (hard and soft tissue) qua các chứng sau đây như: – nhức đầu, – hơi thở dồn dập, – tim đập nhanh, – ho khan (không có đàm), – lồng ngực bị đau từng cơn, – da bắt đầu chuyển sang màu xậm, – ở phần dưới da và bất cứ nơi nào trong cơ thể đều xuất hiện những hạt máu nhỏ do các tĩnh mạch bị vỡ ra, – và chứng thiếu máu trầm trọng xuất hiện. Thời gian bán hủy của đồng vi Iod là 7 ngày và của Ceasium là một năm, nghĩa là trong các định mức thời gian trên các phóng xạ sẽ tự phân hủy (không còn độc hại) là 50%.
Trầm trọng hơn nữa, nếu bị tiếp nhiễm nặng khoảng 10 Gray (Gy- đơn vị phóng xạ), nạn nhân có thể mất mạng trong vòng hai đến bốn tuần lễ. Cường độ của mức phóng xạ tiếp nhiễm cho phép chúng ta có thể ước tính được mức nguy hại đến nạn nhân như sau:
- Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm 100 Roentgen, các chứng bịnh do phóng xạ bắt đầu xuất hiện;
- Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm khoảng 400 Roentgen, nửa phần cơ thể có thể bị liệt;
- Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm khoảng 100.000 Roentgen, nạn nhân bị hôn mê tức khắc và chết trong vòng một tiếng đồng hồ.
(Đơn vị đo lường phóng xạ gồm: – Roentgen: Lượng phóng xạ phóng thích do tia gamma trong 1cm3 không khí, ký hiệu là R; – Rad: lượng phóng xạ hấp thụ qua tiếp nhiễm. Đơn vị lấy dùng để ước tính lượng phóng xạ có trong cơ thể; – Gray: Ký hiệu là Gy, là đơn vị chuẩn quốc tế (SI) tương đương với 100 Rad.) Còn một đơn vị SI để đo lượng nguy hại sinh học (biological Ris của phóng xạ khi bị tiếp nhiễm là Sievert.
Trong thiên nhiên, bụi phóng xạ như khí Radon và trong đất và nước cũng có một lượng phóng xạ rất ít trung bình vào khoảng 500 picoCi, không ảnh hưởng gì đến con người.
Để có một khái niệm về việc tiếp nhiễm phóng xạ, con người trung bình tùy theo vùng sinh hoạt, bị tiếp nhiễm hàng năm khoảng 3 micri Sievert do các tia phóng xạ tự nhiên alpha, beta va gama. Mỗi lần đi rọi quang tuyến con người hấp thụ 150 micro Sievert. Nếu bị nhiễm liên tục trong vòng một tháng với liều lượng phóng xạ là 5,000 micro Sievert, 50% sẽ bị tử vong (các số liệu trên căn cứ vào tin tức của cơ quan CDCP Hoa Kỳ).
Trong trường hợp tại Fukushima, các nhân viên làm việc để cố gắng nối lại mạch điện để chạy máy bơm nước vào 4 lò phản ứng để làm nguội bớt các lò trên đã bị tiếp nhiễm khoảng 100.000 micro Sievert vào ngày 21/3 . Giới hạn cho phép mức phóng xạ trong không khí là 250.000 micro Sievert.
Lịch sử nhiễm độc phóng xạ
Hoá chất có phóng xạ Polonium do nhà bác học Marie Curie khám phá vào năm 1898. Sở dĩ Bà đặt tên là Polonium vì đây là quê hương Poland của Bà và Bà muốn cho quốc gia nầy được thế giới chú ý đến vì đang bị cả Nga, Phổ và Áo cai trị thời bấy giờ. Nạn nhân đầu tiên của chất phóng xạ Polonium chính là con gái của Bà tên Irene Joliot Curie, kết quả của một vụ nổ trong phòng thí nghiệm. Cô Irene đã chết 10 năm sau khi tai nạn xảy ra do chứng leukemia. Hiện tại, mức sản xuất Polonium trên thế giới chỉ vào khoảng 100 gram với mục đích ứng dụng vào việc khử bụi trong các kính hiển vi điện tử và trong các cân tiểu li siêu chính xác.
Đứng về phương diện độc tố học, chất phóng xạ tạo ra những nguyên tử (atom) có khả năng ức chế tế bào của cơ thể con người, điện hoá các tế bào trên và sau cùng tiêu huỷ chúng. Đối với việc tiếp nhiễm do phóng xạ thiên nhiên ở nồng độ thấp, các tế bào bị điện hoá dược cơ thể tái tạo lại sau đó, do đó nguy cơ bị ngộ độc không xảy ra.
Tuy nhiên, khi cơ thể tiếp nhiễm một số lượng lớn phóng xạ như trường hợp của Litvinenko, cơ thể không thể tự hàn gắn và trấn áp cùng thay thế các tế bào đã bị huỷ diệt, từ đó nguy cơ tử vong rất cao. Các loại tế bào trong cơ thể bị ảnh hưởng trực tiếp và bị nhiễm độc là bạch huyết cầu (white blood cell) và tế bào sinh sản hồng huyết cầu và bạch huyết cầu.
Sự thiếu hụt tế bào trong cơ thể là chỉ dấu đầu tiên của sự ngộ độc phóng xạ; sau đó, tế bào ruột non bị xâm nhập tạo ra sự nôn mửa kéo theo cơ thể bắt đầu bị mất nước.
Cơ chế của sự ngộ độc Polonium-210
Qua trường hợp của Litvinenko (23/11/2006), ảnh hưởng sinh hoá học lên cơ thể của các đồng vị phóng xạ được soi rọi rõ ràng hơn vì trước đây, những việc tiếp nhiễm (nhiễm độc) cấp tính với liều lượng cao chỉ được diễn đạt qua tính toán và ước tính mà thôi.
Trung Tá Litvinenko là nạn nhân của một sự thanh trừng thường thấy dưới các chế độ độc tài toàn trị như ở Liên Bang Nga hiện tại. Qua bức thư trước khi qua đời, mặc dù không nêu đích danh Putin, nhưng mọi người đều biết ông ta là kẻ chủ mưu chính trong cái chết nầy: “Ông (Putin) có thể thành công trong việc làm tôi im lặng, nhưng sự im lặng sẽ đổi lấy một giá đắt cho ông. Ông đã tự cho thấy chính ông là dã man và sắt máu mà thế giới đã từng phê phán ông. Ông đã mặc nhiên tự nhận là đã không tôn trọng đời sống con người, sự tự do, và bất cứ giá trị nào của thế giới văn minh”.
Trở lại nguyên tố có chứa phóng xạ Polonium-210, đây là hoá chất đã từng được dùng để chế bom nguyên tử qua tính tách rời (fission) các tia alpha. Những tia nầy có đời sống bán huỷ (half life) là 138 ngày. Nguyên tố Polomium-210 sau khi tách rời tất cả tia alpha, sẽ biến thành nguyên tố chì bền vững (Lead-206) và nhân Helium cùng phóng thích ra 5,3 MeV năng lượng.
Tia alpha rất dễ dàng bị ngăn chận bởi một mảnh giấy mỏng, do đó Polonium-210 chỉ độc hại một khi đã xâm nhập vào bên trong cơ thể qua đường khí quản hoặc thực quản mà thôi.
Nếu Litvinenko uống vào 1ug Po-210 dưới dạng muối citrate hay chloride (đã được các nhà khoa học phỏng đoán), thì có khoảng 3.1015 (3 ngàn ức) đồng vị phóng xạ đã vào cơ thể ông ta, một lượng đồng vị đủ để cho hàng trăm đồng vị kết hợp với mỗi tế bào của cơ thể. Ở mỗi điểm đến của tia alpha, chúng để lại một số năng lượng lớn trong một vùng nhỏ của tế bào, căn cứ vào kết quả nghiên cứu của GS Roger Howell thuộc Đại học Y khoa New Jersey. Mỗi tia alpha sẽ ngăn cách tế bào tạo thành một chuỗi gốc (radical) lần lần thiêu huỷ protein của cơ thể cũng như gây thương tổn đến các chuỗi DNA.
Litvinenko qua đời sau 22 ngày ngày bị đầu độc, theo TS Wiley Jr. thuộc Radiation Emergency Assistance Center, Tennessee, có lẽ đến từ nguyên do là các tia alpha đã phá huỷ các tế bào gốc (stem) trong tuỷ bộ (bone marrow). Hiện tượng ấy làm mất sự cân bằng của số lượng hồng huyết cầu và ảnh hưởng đến các tế bào trong hệ miễn nhiễm của cơ thể.
Dù sao, chúng ta cũng phải chờ đợi kết quả chung cuộc sau khi giảo nghiệm tử thi mới có thể có kết luận chính xác về sự tiếp nhiễm trước khi, trong khi, và sau khi bị ngộ độc. Thông thường qua kinh nghiệm về các vụ ngộ độc do phóng xạ, nếu nạn nhân chịu đựng được khoảng sáu tuần lễ sau khi bị ngộ độc, hy vọng cơ thể có thể kháng cự được sự tàn phá tế bào của tia alpha, và các mô của cơ thể có nhiều khả năng hồi phục.
Phương pháp chữa trị
Trong giai đoạn đầu sau khi bị nhiễm độc, thuốc ngăn chận ói mửa và các loại thuốc chống đau nhức có thể được sử dụng để chống lại các dấu hiệu ban đầu qua ảnh hưởng của phóng xạ. Còn các ảnh hưởng tiếp theo, cần phải có thuốc kháng sinh mạnh trong việc trị liệu. Và nạn nhân cần phải được truyền máu để chống lại bịnh thiếu máu (anemia).
Thông thường trong những tai nạn về phóng xạ, như trường hợp ở Chernobyl, Liên Bang Nga cách đây hơn 20 năm, ảnh hưởng của phóng xạ vẫn còn tiếp tục, và các chứng bịnh kể trên vẫn còn hiện diện. Các cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng dài hạn như các tuyến nội tiết (endocrine) và tuyến hormone bài tiết (hormone secreting). Trong tai nạn ở Chernobyl, lượng phóng xạ phóng thích ngoài không khí là 81 triệu Curie (Ci).
Tại Chernobyl, số lượng nạn nhân bị ung thư tuyến giáp trạng (thyroid) ở Belarus, quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất, tăng gấp 100 lần 20 năm sau khi tai nạn xảy ra.
Về các bịnh liên quan đến thần kinh, theo kết quả UNICEF công bố là bịnh rối loạn (disorder) về xương, bắp thịt tăng 43%, về mắt tăng 62%. Đặc biệt trong trường hợp tai nạn Chernobyl, TS George Vargo, thuộc Chương Trình An Toàn Hạch Nhân Quốc Tế (INSP) thuộc LHQ đã ra một khuyến cáo là hiện tượng suy dinh dưỡng và việc không đủ phương tiện y khoa để chữa trị như trường hợp ở Belarus cũng có thể là nguyên nhân của sự gia tăng số lượng nạn nhân, ngoài ảnh hưởng chính là do tiếp nhiễm phóng xạ.
Riêng về ảnh hưởng đến các thế hệ về sau, hiện tại, các khoa học gia vẫn còn đang tranh cãi về ảnh hưởng của phóng xạ lên hệ thống di truyền vì DNA của người bị tiếp nhiễm bị biến thể và chuyển qua các thế hệ tiếp nối. Điều nầy đã được chứng nghiệm qua trường hợp Chernobyl, nhưng vẫn chưa có báo cáo khoa học nào về vấn đề nầy đối với nạn nhân ở Hiroshima và Nagasaki trong thời đệ nhị thế chiến.
Kết luận
Ngay tử buổi đầu tiên xảy ra tai nạn, chúng ta học được một bài học lớn từ người Nhật. Chúng ta đã thấy cung cách hành xử trong tinh thần Nhật, văn hóa Nhật. Từ việc không bị hỗn loạn trước một biến cố kinh hoàng như trận động đất và sóng thần ngay sau đó, người Nhật vẫn bình tĩnh và giữ kỹ luật đáng được thế giới khâm phục.
Tại Haiti hiện tại sau 2 năm bị động đất, hiện tại vẫn còn xảy ra hàng ngày nạn cướp giựt, nạn hãm hiếp. Chuyện đó không hề xảy ra ở Fukyshima. Hãy hình dung trên video, một em bé 10 tuổi, chứng kiến cảnh cha mẹ và chị bị mất tích, trên người chỉ còn một quần đùi, vẫn đứng xếp hàng chờ đợi để được phát nước uống. Khi được một người khác đem đến cho 2 chai nước, em vội vã mang lên bỏ vào thùng chứa nước để phân phối. Được hỏi tại tại sao? Em trả lời: Em đứng sắp hàng theo thứ tự vì còn nhiều người lớn cũng khát nước như em.
Đó là tinh thần Nhật Bổn.
Biết bao giờ tinh thần đó được cấy vào người Việt chúng ta?
TS Mai Thanh Truyết,West Covina, 23/3/2011(www.khoahoc.net)
'Bóng ma' nhiễm phóng xạ ở Nhật Bản
Sau những tổn thất khủng khiếp thấy được về người và của, trận động đất kinh hoàng còn tạo ra một bóng mây đáng sợ hơn bao trùm Nhật Bản, đó là nguy cơ sự mất an toàn của các nhà máy điện hạt nhân, ở quốc gia mà điện hạt nhân là chủ lực.
Tính đến sáng nay, đã có hai vụ nổ ở hai lò phản ứng hạt nhân tại nhà máy điện Fukushima I (Daiichi) của Nhật Bản. Cả hai vụ đều do không có điện để làm mát và công nhân đang phải bơm nước biển vào để hạ nhiệt.
Tờ Kyodo cho biết điều đáng lo ngại nhà máy điện Fukushima II (Daini) ở gần đó cũng thông báo gần như không thể làm mát được 3 trong số 4 lò phản ứng của họ.Mặc dù chính quyền xác nhận cả hai vụ nổ đều xảy ra ở lớp bên ngoài, chưa làm tan chảy các thanh nhiên liệu hạt nhân ở trong lõi, song quan chức Lầu Năm Góc (Mỹ) hôm chủ nhật cho biết các trực thăng bay cách nhà máy này hơn 100 km đã thu được một lượng nhỏ các bụi phóng xạ, được đoán là có chứa Cesium-137 và Iodine-121, đồng thời dự báo ô nhiễm môi trường đã lan rộng.
Sơ tán vì nguy cơ phóng xạ
Cơ quan an toàn hạt nhân của Nhật cho biết sau vụ nổ đầu tiên, số người tiếp xúc với phóng xạ từ nhà máy có thể lên đến 160. Nhiều người khác đang sơ tán đến các trung tâm trú ẩn cũng được kiểm tra sự phơi nhiễm phóng xạ.
Khoảng 140.000 người trong vòng bán kính 20 km quanh nhà máy Daiichi và cơ sở hạt nhân gần đó đã được sơ tán, trong khi giới chức đã chuẩn bị để phân phát iodine cho mọi người ở các vùng phụ cận (giúp họ hạn chế tối đa việc hấp thụ phóng xạ Iodine và ngăn ngừa nguy cơ ung thư tuyến giáp. Tuy nhiên, loại thuốc này không bảo vệ họ khỏi tất cả các loại ung thư).
Mức độ nguy hiểm của sự cố tại nhà máy điện hạt nhân Daiichi
Trước khi có tin tức về sự cố nổ ở lò thứ hai, Cơ quan an toàn hạt nhân Nhật Bản đánh giá sự cố tại Nhà máy Daiichi là ít nghiêm trọng hơn so với sự cố hạt nhân năm 1979 tại nước này và thảm họa Chernobyl năm 1986.
Cụ thể, họ xếp loại sự cố ở nhà máy điện Daiichi nguy hiểm cấp 4, trong khi sự cố hạt nhân năm 1979 ở mức điểm 5 và Chernobyl là 7 điểm trong thang nguy hiểm từ 1 đến 7.
Nguy cơ của người dân khi tiếp xúc phóng xạ
Giả định các thanh nhiên liệu trong lò đã tan chảy hoàn toàn và giải phóng chất phóng xạ Cesium-137. Đây là nguyên tố được sinh ra trong quá trình phân rã của urani và pluton. Với thời gian bán rã lên đến 30 năm, và lại dễ xâm nhập vào môi trường, việc làm sạch nguyên tố này là khá khó khăn.
Người dân khi dẫm trên đất nhiễm xạ sẽ tiếp xúc ngoài với các tia gamma, hoặc họ sẽ nuốt phải chúng nếu ăn thực phẩm và nước nhiễm xạ. Quá trình này sẽ làm tăng nguy cơ ung thư. Nếu tiếp xúc với cường độ lớn, người ta sẽ bị bỏng da, thậm chí có thể tử vong.

Mối nguy lớn hơn

Theo New York Times, các lò phản ứng ở Nhật giờ đây có rất ít sự chọn lựa ngoài việc định kỳ giải phóng hơi phóng xạ, trong quá trình làm mát khẩn cấp lõi lò phản ứng, và quá trình này có thể tiếp diễn trong vòng một năm hoặc lâu hơn sau khi quá trình phân rã hạt nhân ngừng lại.
Khi đó, người vận hành nhà máy buộc phản liên tiếp bơm nước biển vào trong lò, để rồi giải phóng dòng hơi nước mang phóng xạ vào khí quyển. Điều đó cũng có nghĩa là hàng nghìn người đã được sơ tán có thể sẽ không được trở về nhà trong một thời gian dài, và gió có thể mang theo hơi phóng xạ đến các thành phố nằm xa hơn chứ không chỉ là ra biển.
Một nguy cơ tiềm năng khác là một vài lò phản ứng ở Nhật (cũng như ở Pháp và Đức) sử dụng các nhiên liệu hỗn hợp, hay còn gọi là mox, trong đó chứa pluton tái chế. Nếu là loại này, thì hơi nước mà chúng giải phóng ra trong quá trình làm mát còn độc hại hơn nhiều.
Đây là trận động đất mạnh thứ 5 xảy ra trên toàn thế giới trong thế kỷ qua.
Hiện Nhật Bản có 55 lò phản ứng thuộc 18 nhà máy điện hạt nhân, cung cấp 29% sản lượng điện trên toàn quốc.
Nỗi lo lắng của những người đang trú ẩn ở Fukushima (Nhật Bản), nơi vừa xảy ra 3 vụ nổ tại ba lò phản ứng hạt nhân đang tăng lên. Dưới đây là 5 sự thực sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về việc phơi nhiễm phóng xạ, do tiến sĩ Richard Besser đưa ra trên ABC:- Phóng xạ vẫn phát sinh trong môi trường tự nhiên, và gần như có mặt ở khắp nơi trên trái đất. Nhiệt độ, ánh sáng và vi sóng đều giải phóng ra một vài dạng bức xạ. Urani, thori và radi vẫn thường phát xạ tự nhiên trong lớp đất trên bề mặt. Chúng ta hàng ngày vẫn tiếp xúc với dạng phóng xạ này song nó thường không bị xem là nguy hiểm.
- Cơ thể chúng ta luôn phải tiếp xúc với một lượng nhỏ phóng xạ. Theo Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa bệnh dịch Mỹ, khoảng 80% sự tiếp xúc này đến từ các nguồn tự nhiên, và 20% còn lại từ các nguồn phát xạ nhân tạo, chủ yếu là chụp X quang. Nhìn chung, các nhà khoa học không tìm thấy lượng phóng xạ mà chúng ta tiếp xúc hàng ngày gây ra nguy hiểm gì.
- Trong một vụ nổ hạt nhân, mọi người tiếp xúc với một lượng lớn phóng xạ trong một thời gian ngắn và có thể xuất hiện hội chứng nhiễm xạ cấp tính (ARS). Trong vòng vài tiếng đầu sau khi tiếp xúc, người nhiễm xạ có thể thấy buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy và da bị xạm đen. Qua thời gian, phóng xạ có thể gây hủy hoại tủy xương và gây ra chảy máu trong cũng như các bệnh nhiễm trùng khác. Hầu hết những người không hồi phục được sau cơn ARS sẽ chết trong vòng vài tháng.
- Chính quyền địa phương nên có kế hoạch trong trường hợp có sự cố khẩn cấp về phóng xạ. Hãy tìm đọc để hiểu kỹ kế hoạch chuẩn bị khẩn cấp này và có lộ trình sơ tán hợp lý.
- Trong tình huống khẩn cấp về phóng xạ, chẳng hạn lo ngại sẽ có một vụ nổ hạt nhân, bạn được khuyến cáo nên tạo ra "nơi trú ẩn tại chỗ". Điều đó có nghĩa là bạn nên ở trong nhà hoặc công sở, hoặc một khu vực phòng kín. Để giúp cho nơi trú ẩn của mình an toàn hơn, bạn nên: Đóng và khóa tất cả các cửa ra vào và cửa sổ; Tắt quạt, điều hòa không khí hoặc bất kỳ thiết bị nào làm cuộn khí từ ngoài vào; Chui xuống hầm hoặc vào phòng hẹp; Bật radio để nghe xem các bản tin mình phải làm gì.
Ngoài tin tức về các lò phản ứng Fukushima được cập nhật hàng giờ, tin thời tiết tại Nhật Bản cũng được mọi người chú ý trong những ngày qua. Tại đây mọi người đang lo âu về những đám mây bị nhiễm phóng xạ, Chất phóng xạ nào đang thoát ra từ nhà máy nguyên tử lực Fukushima? Thực phẩm, nước uống đã bị nhiễm (và cũng có thể ngay cả nguồn nước ngầm) cũng như không biết rồi chính phủ Nhật sẽ giải quyết nhà máy điện nguyên tử Fukushima như thế nào? Có quá nhiều câu hỏi được nêu ra qua biến cố Fukushima để được trả lời một cách thỏa đáng. Người viết xin nêu ra một số câu hỏi và trả lời tiêu biểu để giúp bạn đọc có một vài khái niệm căn bản về „tử thần lặng lẽ không mùi không vị“ đang hăm dọa Nhật Bản.Các nguồn tin mới nhất cho biết các trại tạm cư dành cho người bị nạn tại Nhật từ chối nhận những người dân không có giấy chứng nhận không bị nhiễm xạ. Vậy người bị nhiễm phóng xạ có gây lây lan cho người khác không? Khẳng định, đây không phải là bệnh truyền nhiễm. Phóng xạ đi vào thân thể, nằm sâu trong các bộ phận nội tạng. Khi va chạm vào thân thể người bị nhiễm phóng xạ chỉ cần tắm rửa là xong.
Tin tức truyền hình hàng ngày nêu lên hướng gió thổi những đám mây phóng xạ ra biển Thái Bình Dương và lo sợ một khi hướng gió thổi về thủ đô Tokio. Vậy những đám mây bị nhiễm phóng xạ nguy hiểm như thế nào? Nguy hiểm không đến từ những đám mây nhưng lại là từ thực phẩm bị nhiễm phóng xạ. Trong một giờ đồng hồ con người hít thở chỉ chừng nữa mét khối không khí trong khi trong một lít sữa bị nhiểm phóng xạ lại chứa nhiều I-ốt như trong 600 mét khối không khí.
Truyền hình cũng chiếu cảnh người Nhật mang khẩu trang hoặc mặt nạ phòng độc. Khẩu trang và mặt nạ phòng độc thực sự có giúp ích gì không? Đây là những cái không bắt buộc cần thiết nếu như người ta không ở ngay trực tiếp tại khu vực xảy ra tai nạn.
Trong tình trạng hiện nay tại khu vực xảy ra tai nạn người ta phải làm gì để tự bảo vệ? Phải theo dõi thường xuyên thực phẩm nhất là rau cỏ và sữa tươi. Một khi độ phóng xạ trong thực phẩm vượt qua mức giới hạn thì phải bỏ đi không được phép ăn.
Có đề nghị đưa ra là chỉ ăn rau trái trồng trong nhà kính. Rau cỏ trồng trong nhà kính có an toàn không? Đừng tin tưởng vào loại nhà kính này. Chúng chỉ gỉam thiểu chừng một nữa độ phóng xạ mà thôi.
Vào hôm chủ nhật ngày 27.03 ban giám đốc nhà máy Tepco đưa ra con số phóng xạ 10 triệu lần hơn so với mức bình thường sau đó lại cải chính cho rằng „chỉ“ 100 ngàn lần hơn mà thôi. Qua đó, những chất phóng xạ nào có thể thoát ra từ nhà máy nguyên tử lực Fukushima? Một số chất phóng xạ như Cesium, I-ốt và Lanthan (La). Ngoài ra còn thoát ra khí hiếm hay còn gọi là khí trơ (He, Nr, Ne…thuộc nhóm nguyên tố 18). Độ phóng xạ được đo bằng đơn vị Sievert trên một đơn vị thời gian để nói lên chính xác ảnh hưởng của phóng xạ lên thân thể con người: Milisievert (mSivert) mỗi năm hay Microsievert mỗi giây. Trung bình mức phóng xạ ngoài thiên nhiên không gây ảnh hưởng xấu là 2,1 mSievert hay 0,24 Microsievert mỗi giờ. Độ phóng xạ hiện nay chung quanh nhà máy Fukushima tối thiểu là 1000 mSievert (vào ngày 27.03).
Những chất đồng vị (Isotope) nào nguy hiểm nhất cho con người? Trong ngắn hạn là I-ốt 131.Nhưng chất đồng vị này biến đi tương đối nhanh. Để tránh thực phẩm bị nhiễm I-ốt 131 người ta chỉ cần không dùng rau cỏ và sữa tươi trong vài tuần lễ. Trong dài hạn chất Cesium-137 mới chính là vấn đề vì chất này có thể tồn tại trong môi trường trên 30 đến 40 năm. Cesium-137 xâm nhập vào tất cả loại thực phẩm được trồng trên những mảnh đất bị nhiễm độc.
Những ngày vừa qua tuyết rơi tại khu vực xảy ra động đất và sóng thần. Thời tiết tác động như thế nào với hạt phóng xạ? Hướng gió, trời mưa, tuyết rơi gây tác động mạnh. Khi trời mưa hay tuyết rơi, hạt phóng xạ rơi xuống mặt đất mười lần nhiều hơn.
Phóng xạ gây ảnh hưởng lên thân thể con người như thế nào? Tùy thuộc vào tế bào mô (tissue) gặp phải tia phóng xạ nhiều hay ít. Dấu hiệu đầu tiên sau vài tiếng đồng hồ bị nhiễm phóng xạ là nhức đầu, buồn nôn, ói mữa. Sau vài ngày người bị nhiễm phóng xạ có triệu chứng mệt mõi, không thích ăn. Triệu chứng này kéo dài vài tuần. Trong trường hợp bị nhiễm xạ nặng, tóc rụng, chảy máu không kiểm soát được, hoại tủy, hôn mê, suy tuần hoàn và có thể dẫn đến cái chết.
Ngày 28.3 công ty điện lực Tepco lần đầu tiên xác nhận đã tìm thấy chất cực độc Plutonium 239 chung quanh khu vực nhà máy điện nguyên tử Fukoshima. Plutonium là gì và gây ảnh hưởng lên môi trường và sức khỏe như thế nào? Plutonium là một nguyên tố hóa học (Pu), thuộc loại kim loại nặng cực kỳ độc hại, không có ngoài thiên thiên nhiên mà được sản xuất trong lò phản ứng nguyên tử. Plutonium còn được dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân. Plutonium 239 được tìm thấy chung quanh khu vực nhà máy điện nguyên tử Fukoshima là dấu hiệu cho thấy, như lời xác nhận của chính phủ Nhật, một phần các thanh nhiên liệu nguyên tử đã bị nóng chảy (Meltdown). Plutonium nhiễm vào thân thể với một liều cực nhỏ cũng có thể gây hoại xương, phá gan và cũng có thể gây các chứng bịnh ung thư khi hít nhầm chất độc này. Plutonium tồn tại lâu ngoài môi trừơng, có thời gian bán hủy là 24.000 năm.
Châu Âu đang có kế hoạch kiểm soát lại mức độ an toàn các nhà máy điện nguyên tử. Những nhà máy không đủ tiêu chuẩn sẽ bị ngưng hoạt động. Người ta làm gì với những nhà máy không được phép hoạt động tiếp? Không như những cơ xưởng khác, người ta không dễ dàng giựt sập bỏ một nhà máy nguyên tử. Trước khi tháo dỡ nhà máy được để yên không hoạt động chừng 20 năm. Sau đó cần đến hơn mười năm với phí tổn trên 500 triệu Euro để tháo dỡ một nhà máy. Một nhà máy nguyên tử có chừng 275 000 tấn vật liệu, trong đó có đến 2300 tấn rác phóng xạ.
Rác phóng xạ này được giải quyết như thế nào? Rất ít bộ phận của nhà máy nguyên tử bị nhiễm phóng xạ, những bộ phận này không thể rửa sạch được. Phần lớn được đưa vào trong một Cabin xịt nước với áp suất cao để làm sạch sau đó được xử lý như những loại rác bình thường. Những rác phóng xạ khác được đóng thùng niêm kỹ. Rác phóng xạ, riêng ở Nhật và ở Đức sau gần 50 năm hoạt động vẫn còn được cất vào „kho tạm“. Đức và Nhật đến nay vẫn chưa tìm được phương cách giải quyết „dứt điểm“ loại rác này.
Sau khi tháo dỡ xong, khu đất của nhà máy được sử dụng như thế nào? Khu đất nhà máy tạm thời nên quên đi vì những thanh nhiên liệu đã đốt cháy vẫn được bảo quản trong một „kho tạm thời“ trong vòng 40 năm.
Phương Tôn,30 tháng 03 năm 2011(www.khoahoc.net)
Tài liệu tham khảo:
- Bài phỏng vấn của Prof. Herwig Paretzke dành cho tạp chí Spiegel Online do Holger Dambeck thực hiện. Prof. Herwig Paretzke là nhà vật lý bức xạ, hiện đang nghiên cứu tại Helmholtz Zentrum München. Ông là một giáo sư tại Đại học Kỹ thuật Munich và Đại học Innsbruck. Từ năm 1999 ông là chủ tịch Hiệp hội Bức xạ và Vật Lý Y Khoa của Hiệp hội Vật lý Đức (DPG).
- Atomkraft. Greenpeace
- Atomphysik Literatur
Nhiễm độc thực phẩm bởi chất phóng xạ nguyên tử
Sau khi xảy ra cơn động đất mạnh cấp 9 tạo nên một cơn sóng thần tràn ngập thị trấn Tiên Đài (Sendai) rồi làm cho trung tâm phát điện nguyên tử năng Phúc Đảo (Fukushima) bị cháy khiến gây ô nhiễm cho cả một vùng đất rộng lớn vùng Đông Bắc (Tohoku) nước Nhật thì cả thế giới lo ngại là tình trạng ô nhiễm bởi bụi phóng xạ rồi đây sẽ lan đi khắp nơi như vụ nổ lò nguyên tử Chernobyl năm 1986 tại Ukraine. Các chuyên viên canh nông Nhật đã phát hiện được nhiều dấu hiệu rau cỏ spinach và canola, nông phẩm dành cho gia súc, sữa tươi và cho đến cả hoa cúc, hoa hồng cũng bị nhiễm độc bởi các chất phóng xạ đồng vị độc hại như cesium, iodine, strontium.. từ trong các lò nguyên tử bị cháy thoát ra ngoài.thuc-pham
Nguyên do là khi cơn động đất xảy ra thì đã làm cho hệ thống thoát nhiệt tại các lò nguyên tử bị hư hỏng khiến làm cho các thỏi uranium bị nóng cháy rồi phát ra những chất phóng xạ. Tuy chưa đến nỗi trầm trọng như vụ Chernobyl khi các thỏi uranium bị chảy đến mức độ meltdown rồi nổ tung gây ô nhiễm cho cả một vùng đất rộng lớn tại Nga, Bạch Nga, Bắc Âu và hậu quả cho đến tận ngày hôm nay vẫn chưa xong.
Các chuyên viên khí tượng cho biết là một khi các đám mây phóng xạ đã thoát ra bên ngoài thì sẽ bay đi khắp nơi và khó có thể tiên đoán được sẽ gây nên ô nhiễm cho những vùng nào khi các đám mây phóng xạ biến thành nước mưa rồi rơi xuống gây tai họa cho những vùng sản xuất hoa màu.
Kinh nghiệm của vụ Chernobyl..
Trong vụ cháy tại Phúc Đảo đã có dấu hiệu các nông phẩm như rau spinach, rau cải, cà chua tại vùng Central Valley tại California bị nhiễm phải các chất phóng xạ từ bên kia Thái bình Dương bay tới. Ngay cả tôm cá tại Nhật Bản cũng bị nhiễm độc trong khi các ngư sản là nguồn cung cấp chất protein chính yếu của người Nhật. Ảnh hưởng dây truyền của vụ cháy tại Phúc Đảo cho đến nay vẫn chưa thể biết được sẽ còn gây tại hại cho những quốc gia nào và trong bao lâu mới hết..
Các cuộc khảo sát không khí, nước uổng, nông phẩm tại Ukraine sau khi xảy ra vụ cháy lò Chernobyl năm 1986 cho thấy là ảnh hưởng của các chất độc phóng xạ đã kéo dài hàng chục năm vẫn chưa hết và bao trùm cả một vùng đất rộng lớn hàng triệu cây số vuông. Trung tâm nguyên tử Phúc Đảo vì ở gần bờ biển là nơi có hai dòng hải lưu Kuroshivo và Oyashivo gặp nhau nên tại đây có những ngư trường rất lớn nên có thể một số rất lớn tôm cá sẽ bị nhiễm độc rồi gây tổn hại cho ngành ngư nghiệp của Nhật, Nam Hàn, Đài Loan, Nga và cả vùng Tây Bắc nước Mỹ (Alaska, Oregon, California ..) vì dòng hải lưu Kuroshivo chạy dài từ Nhật sang hướng Đông tới bờ biển phía Tây nước Mỹ. TS Ward Whicker của Đại Học Colorado State University đã nghiên cứu nhiều về ảnh hưởng giây truyền do các chất phóng xạ gây nên đã báo động rằng “các đám mây phóng xạ một khi tạo nên những cơn mưa thì có thể làm cho nhiều vùng đất nông nghiệp bị nhiễm độc rồi làm cho những gia súc ăn phải rồi cuối cùng sang người dân tiêu thụ.
Hai chất phóng xạ nguy hiểm nhất là chất iodine 131 và cesium 137 vì tồn tại rất lâu và có khả năng bay đi rất xa rồi làm ô nhiễm cả trăm năm vẫn chưa hết. Khi lò Chernobyl phát nổ thì sau 15 năm các khoa học gia vẫn còn tim thấy chất cesium tại thịt và sữa các gia súc tại Na Uy, Croatia, Thụy Điển.. khiến những người tiêu thụ có thể bị những chứng bệnh ung thư nếu ăn phải những thực phẩm bị ô nhiễm. Chất cesium 137 nếu tích tụ vào tủy xương thì sẽ làm cho các tế bào tạo ra máu (bone marrow) bị hủy diệt hoặc làm cho các DNA bị hư hỏng dẫn đến chứng ung thư máu (leukemia).
Chất iodine 131 tồn tại ngắn hơn cesium nhưng bị hấp thụ rất mau vào tuyến giáp trạng (thyroid), một hạch nội tiết quan trọng ở cổ và có nhiệm vụ điều hòa sự biến dưỡng của cơ thể. TS Whicker cho biết là sau khi Trung Quốc thí nghiệm bom nguyên tử ở Tân Cương thì vài ngay sau ông đã đo đạc được chất iodine 131 tại các trại nuôi gia súc tại Colorado. Tình trạng nhiễm độc bởi chất phóng xạ cũng tùy theo các loại nông phẩm ví dụ như các loại rau cải, spinach có lá rộng và lớn thì bị nhiễm độc nhiều hơn là các loại trái cây như cam táo, những loại ngũ cốc như bắp, lúa gạo bị ít hơn vì có vỏ bên ngoài bao bọc. Dĩ nhiên những vùng sản xuất nông phẩm ở xa các nơi có bụi phóng xạ như Phi Châu, Úc Châu, các nước Nam Bán Cầu ít bị nhiễm độc hơn..
Chất cesium 137 nguy hiểm hơn cả vì tồn tại rất lâu nên sau khi gây ô nhiễm cho gia súc thì lại trở về đất đai trồng nông phẩm, cỏ cây theo đường phân bón rồi cứ thế luân chuyền mãi mãi hàng trăm năm không dứt..
Các chuyên viên Nhật tại Tiên Đài và phía Nam tại Hoàng Tân (Yokohama) cho biết là đã tìm thấy chất phóng xạ thoát ra từ lò nguyên tử Phúc Đảo gây ô nhiễm cho cả một vùng biển rộng lớn khiến sẽ làm cho tôm cá tại đây cũng bị nhiễm độc. Vấn đề này sẽ khiến cho một số thực phẩm xuất khẩu của Nhật như thịt bò Thần Hộ (Kobe beef), sushi, sashimi, rong biển, cá đóng hộp sẽ không được bán vào thị trường của Mỹ. TS Nicholas Fischer của Đại Học New York khuyến cáo cần phải cẩn thận đề phòng các loại ngư phẩm từ Nhật xuất xứ từ vùng Đông Bắc nước này là trung tâm ngư nghiệp chính của cả nước.
TS Paul Falkowski của Đại học Rutgers lo ngại nhất là dòng hải lưu Kuroshivo mà người Mỹ gọi là Japanese current chảy từ nước Nhật ngược lên hướng Bắc dọc theo quần đảo Kuriles rồi Kamchatka và chuyển sang hướng Đông qua quần đảo Aleoutians, Alaska vòng xuống phía Nam tại Washington, Oregon là những nơi sản xuất cá hồi (salmon) chính của nước Mỹ. Ảnh hưởng sẽ hết sức tai hại cho nước Mỹ vì cá salmon là một trong những loại thực phẩm tốt nhất vi có nhiều chất omega 3 chống lại nhiều chứng bệnh tim mạch, Alzheimer..
TS Fischer lo ngại là nếu không dập tắt được lò nguyên tử Phúc Đảo thì tình trạng ô nhiễm sẽ kéo dài khiến toàn thể vùng bờ biển phía Tây của nước Mỹ xuống tận California, Baja Mexico cũng sẽ bị ảnh hưởng..
Các cuộc khảo sát lâu dài tại những vùng đất gần lò nguyên tử Chernobyl cho thấy là tỷ lệ bệnh ung thư tuyến giáp và ung thư máu rất cao sau khi người dân tiêu thụ phải những nông phẩm và phó sản của sữa bị ô nhiễm bởi chất iodine 131 và cesium 137..
Bài học của Chernobyl..
Khi xảy ra vụ nổ lò Chernobyl thì chính quyền Cộng Sản đã tìm cách bưng bít sự thật và không có biện pháp kịp thời di tản dân chúng ra khỏi vùng bị ô nhiễm bụi phóng xạ cũng như không phát thuốc phòng ngừa iodine cho dân chúng khiến sau đó kiểm điểm lại thì thấy là tỷ lệ ung thư tuyến giáp tại Ukraine cao gấp 54 lần bình thường và tại Bạch Nga (Belarus) thì cao gấp 113 lần. Tất cả chỉ vỉ thái độ tắc trách của chính quyền Cộng Sản không chiụ cấp phát kịp thời thuốc viên iodine cho dân chúng.
Ngày nay toàn thể vùng xung quanh Chernobyl được coi là một khu vực đất chất chết nguy hiểm (Alienation zone) và dân chúng được khuyến cáo vĩnh viễn rời khỏi nơi này. Chính phủ Nga cho biết là 34 triệu dân thuộc Liên Xô trước đây bị nhiễm phải chất phóng xạ và 200000 dặm vuông bị nhiễm độc bởi bụi phóng xạ khiến không thể sinh sống được.
Bản phúc trình vào năm 1996 báo cáo rằng tình trạng nhiễm độc tại phía Nam nước Nga và Ukraine lên tới mức cao hơn tất cả những vụ thí nghiệm bom nguyên tử ở Nga từ trước đến nay. Hiện nay các cường quốc Nga, Mỹ, Trung Quốc.. đã không còn thí nghiệm võ khí nguyên tử trên mặt đất nữa..
Chính phủ Nhật đã học được kinh nghiệm kể trên và đã ra lệnh di tản dân chúng ra khỏi chu vi 50 dặm xung quanh trung tâm Phúc Đảo trong khi cố gắng dập tắt các đám cháy trong các lò nguyên tử. Thuốc iodine potassium cũng được cấp phát cho tất cả vì chất iodine sẽ tập trung vào tuyến giáp khiến cho chất iodine 131 không xâm nhập vào được. Nhưng chất cesium thì tồn tại trong không khí, đất đai, nước uống, nông phẩm hàng ngàn năm và tiếp tục luân chuyển theo những chu kỳ bất tận nên khó có thể tránh được những tai hại về lâu dài cho người dân sinh sống trong vùng đất bị ô nhiễm.
Bài học của vụ nổ lò Chernobyl cho tới trung tâm nguyên tử Phúc Đảo gợi lại câu truyện thần thoại Ả rập của vị ác thần bị nhốt trong một cái chai và sau khi vị thần này thoát ra ngoài gây tai họa thì không có cách nào đem nhốt trở lại được!
Nhưng nước Nhật nhỏ bé đất đai chật hẹp, dân đông nên không biết sẽ tìm được nơi nào để di tản hòng tránh tai nạn của các đám mây phóng xạ nguyên tử ?
BS Vũ văn Dzi, MD., Chuyên Khoa Nội Thương
( Theo yduocngaynay.com )

Cách "đề kháng" phóng xạ thiết thực

Ai không lo khi bản tin về nguy cơ nổ nhà máy nguyên tử ở Nhật ngày nào cũng nóng bỏng hơn nước sôi?

Trà xanh trung hòa độc tố của chất gây ung thư (ảnh minh họa)
Trà xanh trung hòa độc tố của chất gây ung thư (ảnh minh họa)
Làm sao tránh khỏi tác hại của phóng xạ vì thế đang là đề tài thời sự của nhiều trang sức khỏe. Lắm thầy nhiều ma. Bên cạnh những lời tư vấn thiết thực thì cũng không thiếu những “lời vàng thước ngọc” nhằm mục đích thả câu nhân lúc nước đục để bán “ào ào” các loại thuốc thường ngày ế ẩm. Đây không phải lần đầu mới có chuyện cảnh báo mà lần nào cũng thế, bao giờ sau khi xảy ra tai họa với lò hạt nhân nào đó cũng có lời bàn xa gần về cách tránh sao cho ách giữa trời đừng theo mưa, theo gió rơi xuống đầu nạn nhân tưởng ở xa hóa ra lại gần!
Với người gặp hạn xui xẻo thế nào mà lọt ngay vào trung tâm của vụ nổ thì khỏi bàn dông dài cũng hiểu sống chết là chuyện trời kêu ai nấy dạ. Nhưng với người có hộ khẩu ở vùng xôi đậu nếu muốn không bị văng miểng tất nhiên không thể chọn thái độ khoanh tay chờ phóng xạ!
Tia phóng xạ sở dĩ độc hại đến thế là vì tấn công ngay vào cấu trúc của tế bào của cơ thể với nhiều mức độ, hoặc hủy diệt tế bào ngay tức khắc, như trong trường hợp của nạn nhân ở tâm điểm của vùng phóng xạ, hoặc tàn nhẫn hơn nữa ở người tuy ở xa nhưng sau đó nhiễm xạ. Tia phóng xạ khi đó thay đổi chức năng sinh sản của tế bào thông qua tác dụng hoán chuyển di thể của tế bào khiến nhiều thế hệ tế bào sau đó biến thể thành một loại tế bào không còn đảm nhiệm chức năng như mong muốn mà chỉ ăn hại với khả năng tràn lan ghê gớm: tế bào ung thư!
Chính vì thế mà biện pháp phòng ngừa tác hại của tia phóng xạ không thể ra ngoài mục tiêu: bảo vệ màng tế bào với các sinh tố như A, E, C..., với khoáng tố vi lượng như kẽm, selenium, crom, mangan... Ổn định cấu trúc của di thể trong nhân tế bào, chẳng hạn với các hoạt chất như polyphenol trong linh chi, nấm hầu thủ, nấm đông cô, steroid trong nhân sâm, phúc bồn tử... Trung hòa độc tính của chất sinh ung thư bằng chất màu anthocyanin trong gạo lứt, ECPG trong trà xanh. Giải độc cho cơ thể với cynarin trong atisô, glycirrhizin trong cam thảo... Cung ứng dưỡng chất cần thiết cho cấu trúc của tế bào như lecithin, lysin, carnitin... trong đậu nành, tảo spirulina...
Tác dụng phòng ngừa tất nhiên càng tối ưu nếu thành phần hoạt chất sử dụng càng đa dạng. Nhưng điểm quan trọng nhất lại không dính dáng đến chuyện nên chọn món nào để bảo vệ tế bào trước tia phóng xạ mà là cách áp dụng. Nói chính xác hơn nữa, khi nào cần tiếp sức cho cơ thể để đừng lúng túng khi tối lửa tắt đèn. Đây lại chính là điểm cốt lõi vì hầu hết các bài viết nói về chất kháng phóng xạ thường có nội dung theo kiểu nghe tin nổ lò nguyên tử mới ra đường mua thuốc.
Trên thực tế, không nên “đợi nước đến chân mới nhảy”, đến lúc đó còn uống thuốc chi nữa cho thêm phức tạp! Nói chi đến lúc phóng xạ, trong tình trạng môi trường ô nhiễm như hiện nay, biện pháp hà hơi tiếp sức cho tế bào cần được thực hiện, nếu không thường xuyên, tối thiểu cũng định kỳ, chẳng hạn 10 - 15 ngày mỗi tháng. Nếu dùng ngôn ngữ của bóng đá, cho dù có tiền đạo bén nhọn cách mấy nhưng hàng phòng vệ tả tơi như bánh tráng gặp trời mưa thì nắm chắc sớm muộn cũng có lúc lọt lưới nhà!
Tăng cường sức đề kháng thật sớm trước khi tế bào bị tấn công, tiếp tế chất kháng oxy hóa để liên tục pha loãng độc chất sinh ung thư cần được thực hiện theo kiểu “2 trong 1”, vừa đón đầu, vừa bọc lót. Có như thế mới mong thủ huề trước đối thủ quá mạnh.
Trong ngôn ngữ tuy tượng hình nhưng chính xác của đông y, có “phù chính” mới mong “khu tà”. Không nhìn xa dễ gì thấy rộng! Đợi chi nước ngập đến mắt cá mới tính chuyện nhảy nhót. Phòng bệnh bao giờ cũng an toàn, hiệu quả và đơn giản hơn chữa bệnh. Vụng hơn nhiều là đợi mất bò mới lo làm chuồng!
BS. Lương Lễ Hoàng (Trung tâm điều trị oxy cao áp TP.HCM)
Không chỉ các thảm họa hạt nhân mới khiến con người bị nhiễm xạ mà các tia xạ vẫn luôn hiện diện trong cuộc sống hằng ngày, từ quá trình xạ trị trị ung thư đến phóng xạ phát ra từ các đồ dùng trong nhà, thiết bị y tế….
Nguồn phóng xạ trong cuộc sống hàng ngày:
- Các tia xạ từ các máy móc trị liệu trong bệnh viện như máy chụp X quang…
- Các mặt đá tự nhiên dùng trang trí trong gia đình…
- Các loại máy vi tính, máy fax, máy in...
Thực phẩm nên ăn

Nên ăn nhiều thực phẩm chứa vitamin A, C và protein như cà rốt, giá đỗ, cà chua, thịt nạc, gan động vật… Các thực phẩm hàm chứa hàm lượng I-ốt cao như: rong biển, tảo tía hoặc các loại rau có màu tím cũng có tác dụng phòng trừ phóng xạ.
Nên thường xuyên uống trà xanh. Đồng thời cũng có thể uống rượu vang để nâng cao khả năng chống oxy hóa cho cơ thể.
Không nên ăn các thực phẩm có hàm lượng chất béo cao, nên tăng cường các thực phẩm có dầu thực vật. Trong đó, axit oleic có thể tăng cường chức năng tái tạo máu, giúp phòng chống các tác hại của tia xạ.
Cần tăng lượng cung cấp muối vô cơ (chủ yếu là muối ăn) cho cơ thể, nhờ đó làm tăng lượng nước nạp vào cơ thể khiến các chất độc hại theo nước tiểu, phân được bài thải ra ngoài. Từ đó làm giảm tác hại của tia xạ với cơ thể.
Đảm bảo cung cấp đủ vitamin cho cơ thể. Việc tăng cường lượng vitamin rất có lợi cho việc phòng tránh nhiễm xạ và hồi phục cơ thể sau khi bị tổn thương. Vitamin K làm giảm tình trạng mất máu; vitamin PP giảm cảm giác buồn nôn, nôn mửa; vitamin C thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào máu bởi vậy, nên ăn nhiều các thực phẩm như: mật ong, rong biển, bắp cải, cà rốt, kỳ tử…
Thường xuyên ăn thực phẩm cay để điều động hệ thống miễn dịch toàn cơ thể, còn có thể bảo vệ DNA của tế bào làm cho nó không bị hư hỏng vì tia phóng xạ.
Trước khi bị nhiễm phóng xạ hoặc vừa bị nhiễm phóng xạ trong thời gian ngắn, Kali clorua có thể giúp giảm thấp nguy cơ mắc bệnh ung thư, tuy nhiên phải sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sỹ. Tác dụng sinh lý của iốt trong cơ thể được thực hiện thông qua quá trình hợp thành các hoóc môn tuyến giáp. Hoóc môn tuyến giáp là loại hoóc môn quan trọng nhất trong cơ thể.

Tác dụng của iốt
1. Duy trì quá trình trao đổi năng lượng của cơ thể (thực hiện phân giải vật chất, cung cấp các năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể)và sinh ra nhiệt (duy trì nhiệt độ cơ thể): Thiếu iốt sẽ làm giảm lượng hoóc-môn tuyến giáp tiết ra, gây tổn thương cho các hoạt động cơ bản để duy trì sự sống của cơ thể, đồng thời cũng làm suy giảm các chức năng cơ thể.
2. Thúc đẩy quá trình phát triển của cơ thể: Các hoóc-môn tuyến giáp khống chế quá trình phát triển hệ xương, giới tính, và cơ cũng như chiều cao của trẻ trong giai đoạn phát triển. Việc thiếu hụt hoóc môn tuyến giáp sẽ khiến cơ thể phát triển không bình thường.
3. Hỗ trợ phát triển trí não: Trong giai đoạn phát triển trí não nhất định của thai kỳ hay thời kỳ phát triển của trẻ nhỏ, nhất thiết phải dựa vào các hoóc môn tuyến giáp. Việc thiếu hụt hoóc-môn tuyến giáp sẽ gây ảnh hưởng cho quá trình phát triển trí não, về sau sẽ gây trở ngại cho sự phát triển trí tuệ.
Nếu qua giai đoạn đó mới bổ sung iốt chỉ có tác dụng giữ cho cơ thể phát triển bình thường, giúp tăng cường chức năng tuyến giáp vốn đã bị suy nhược, hồi phục chức năng cơ thể, cải thiện các hoạt động trí lực một cách gián tiếp.
Những thực phẩm có iốt
Hàm lượng iốt trong tảo bẹ cao nhất (khoảng 2000μg (microgram)/kg tảo bẹ tươi). Sau đó là các loại cá biển và các động vật vỏ cứng ở biển (khoảng 800μg/kg)
Các thực phẩm trên cạn như trứng, sữa chứa hàm lượng iốt cao (4-90μg/kg), sau đó là các loại thịt. Cá nước ngọt có hàm lượng iốt tương đương hoặc thấp hơn so với các loại thịt. Thực vật có hàm lượng iốt thấp nhất.
Ngoài ra, trong muối có hàm lượng iốt lớn. Càng là muối tinh chế, hàm lượng iốt càng ít. Hàm lượng iốt trong muối biển khoảng 20μg/kg. Nếu mỗi người mỗi ngày nạp 10g muối vào cơ thể, chỉ có thể được 2μg iốt, chắc chắn không thể đáp ứng nhu cầu phòng tránh việc thiếu iốt.
Top 10 thực phẩm chứa iốt (và hàm lượng iốt/100g thực phẩm đó)
1.Tảo bẹ: 1mg
2.Tảo tía (khô): 1800 μg
3.Rau chân vịt: 164μg
4.Rau cần: 160μg
5.Cá biển: 80μg
6.Muối biển: 2μg
7.Sơn dược: 14μg
8.Muối ăn có iốt: 7600μg
9.Cải thảo: 9.8μg
10.Trứng gà: 9.7μg
Lưu ý: Không phải nạp càng nhiều iốt càng tốt. Quá nhiều iốt sẽ làm biến đổi chức năng tuyến giáp, hoặc tăng gánh nặng cho chức năng tuyến giáp. Với trẻ nhỏ, lượng iốt nhiều nhất là 800μg/ngày, người lớn là 1000μg/ngày. Hàm lượng iốt tiêu chuẩn từ 14 tuổi đến khi trưởng thành là 150μg/ngày, phụ nữ có thai và đang cho con bú nên tăng thêm 50μg/ngày.
Có thuốc ngừa nhiễm xạ?
Trước thông tin người dân ở nhiều nước như Mỹ, Nga, Hàn Quốc… đổ xô đi mua thuốc potassium iodide nhằm phòng ngừa nhiễm các chất phóng xạ, tại Việt Nam đã có hiện tượng nhờ người thân hay tìm mua thuốc này trên mạng trực tuyến.

Chỉ dùng loại thuốc này dưới sự hướng dẫn và giám sát của bác sĩ
Potassium iodide không thể phòng ngừa phóng xạ
Trong thông báo mới đây, tổ chức Y tế thế giới (WHO) và cơ quan Quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (FDA) đã lên tiếng cảnh báo an toàn về việc người dân tự ý dùng thuốc potassium iodide và tình trạng mua bán tràn lan qua mạng, vì nhiều khả năng những viên thuốc đó chưa được cấp phép.
WHO cho biết, potassium iodide không phải là chất giải độc phóng xạ, càng không phải là loại thuốc thích hợp sử dụng cho mọi người. Potassium iodide cũng không thể phòng ngừa phóng xạ bên ngoài, không thể phòng ngừa nguy hại của các iốt phóng xạ. Cơ quan này nhấn mạnh, người dân chỉ nên dùng thuốc khi có sự hướng dẫn rõ ràng của cơ quan y tế.
Theo PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức, giảng viên chính bộ môn dược, đại học Y dược TP.HCM, cho đến nay chưa có tài liệu chính thống nào cho rằng potassium iodide có thể phòng chống được nhiễm phóng xạ. DS Đức cho biết, các chất phóng xạ khi xâm nhập vào cơ thể người sẽ gây nguy cơ ung thư và ảnh hưởng đến các bộ phận xương (66%), thận (8%), gan (16%). Một số thử nghiệm với uranium (nguyên tố kim loại, màu bạc, có tính phóng xạ, nhiên liệu chủ yếu trong sản xuất điện hạt nhân. Khi đốt lên sinh ra một số chất độc hại như iốt, xêzi…PV) trên súc vật cho thấy, những loài bị nhiễm liều cao đã đưa đến rối loạn chức năng sinh sản, vô tinh trùng và gây tổn thương tinh hoàn. Tình trạng này có thể xảy ra với con người. Tuy nhiên, nếu sự phơi nhiễm ở liều thấp thì không ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản.
Cũng theo DS Đức, một khi cơ thể bị nhiễm phóng xạ, bệnh nhân có thể sử dụng một số chất chống nhiễm độc như: pan creatic dornase (loại thuốc giúp loãng đàm, nếu uống sẽ giúp bệnh nhân ho mạnh, tống chất độc ra ngoài), hay các loại triton, Tween 90... Hoặc như thuốc Edta khi hấp thụ vào cơ thể sẽ liên kết các chất phóng xạ, nhanh chóng đào thải chúng ra ngoài, “Các thuốc này không được bán ngoài thị trường và chỉ được sử dụng tại các khoa hồi sức - chống độc trong bệnh viện khi có sự cần thiết. Bác sĩ chuyên khoa chính là người thực hiện những điều này cho bệnh nhân”, DS Đức nói.
Chớ xao động bởi tin đồn
Ghi nhận từ một số diễn đàn trên mạng cho thấy nhiều người Việt Nam vẫn còn lờ mờ trước tác dụng của potassium iodide. Có người cho rằng thuốc có tác dụng phòng ngừa nhiễm xạ. Người khác lại đinh ninh thuốc có khả năng giải độc, đào thải phóng xạ. Thậm chí có người còn đánh đồng potassium iodide là loại muối iốt, nên cứ việc ăn nhiều muối iốt sẽ giúp phòng tránh nhiễm xạ.
Theo DS Đức, loại chất có trong thuốc potassium iodide đúng là có thể tìm thấy trong muối iốt ăn hàng ngày. Tuy nhiên, ngay cả việc sử dụng loại muối ăn này, mọi người cũng chỉ được dùng một hàm lượng iốt rất nhỏ. Nếu dùng quá nhiều và thường xuyên, loại chất này có thể gây nguy hiểm cho sức khoẻ như rối loạn tuyến giáp. Đặc biệt với những bệnh nhân bị bệnh cường giáp càng không nên dùng muối hoặc các chất có chứa iốt. Phụ nữ có thai và trẻ em khi sử dụng iốt cũng đều phải có sự hướng dẫn, cho phép của bác sĩ chuyên khoa.
Cũng theo DS Đức, khuyến cáo được công nhận hiệu quả nhất hiện nay là khi có những sự cố liên quan đến phóng xạ, người dân nên di tản xa nhà máy khoảng hai mươi cây số và nên trú ẩn ở trong nhà, “Đây là cách phòng ngừa chủ yếu nhất bởi chưa có một loại thuốc hay chất nào có thể phòng ngừa tình trạng nhiễm phóng xạ. Vì vậy việc đổ xô mua potassium iodide không chỉ gây phung phí tiền bạc, mà còn khiến không ít người hoang mang, lo sợ. Điều đáng nói hơn, chúng ta cần dập tắt các tin đồn phát tán phóng xạ đang lan truyền trên mạng để giữ ổn tinh thần của người dân. Mọi người cũng nên tỉnh táo khi tiếp nhận thông tin, chớ xao động bởi tin đồn”, DS Đức nhấn mạnh.
Kiểm tra nồng độ phóng xạ tại làng Namie cách nhà máy điện hạt nhân Fukushima 30km, ngày 26/3/2011

Hiện tổ công tác xử lý thông tin sự cố nhà máy điện hạt nhân Fukushima I (bộ Khoa học và công nghệ) đã phát hiện thêm phóng xạ I-131 trong không khí tại một số khu vực ở Việt Nam (Đà Lạt, Lạng Sơn). Xin TS cho biết nếu trong không khí có nhiễm phóng xạ thì người dân có nên tiếp tục sử dụng nước mưa hay không?
Đúng là hiện nay đã phát hiện thấy vết của đồng vị Iod 131 (I-131) tại Việt Nam, tuy nhiên theo tôi được biết kết quả đo nồng độ chất này trong không khí được trạm quan trắc tại viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân và viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt đều nhỏ hơn hàng trăm ngàn lần so với giá trị giới hạn quy định và không ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe người dân, do đó người dân có thể yên tâm.
Về việc sử dụng nước mưa, đối với các vùng gần sự cố sẽ phải quan tâm tới vấn đề này. Tuy nhiên, ở ta chưa cần phải quan tâm bởi nồng độ phóng xạ trong không khí còn quá thấp. Các trạm quan trắc sẽ tiếp tục theo dõi và thông báo khi nồng độ khí có xu hướng tăng nguy hiểm. Còn tính tới tình huống xấu nhất thì lúc ấy ta phải kiểm tra nồng độ phóng xạ trong nước mưa. Nếu nồng độ cao thì ta không nên sử dụng nước mưa nữa.
Như vậy, nếu nước mưa nhiễm phóng xạ rơi vào rau củ quả, hoa màu thì chúng ta sẽ phải làm gì? Nên làm thế nào để bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm xạ?
Trường hợp nước mưa nhiễm phóng xạ rơi vào rau củ quả thì chắc chắn không nên sử dụng mà cần có kiểm tra để xác định đúng nồng độ phóng xạ trong đó. Hiện có hai hình thức nhiễm xạ, đó là nhiễm xạ ngoài (bị ảnh hưởng trực tiếp bởi bụi phóng xạ) và nhiễm xạ trong (hít không khí nhiễm phóng xạ hoặc ăn phải thực phẩm nhiễm phóng xạ).
Để bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm xạ ngoài, phải tránh xa nguồn nhiễm xạ, trường hợp chịu ảnh hưởng thì cố gắng để thời gian bị ảnh hưởng bởi phóng xạ càng ngắn càng tốt. Cần che chắn người bằng cách trú ẩn vào các tòa nhà bằng bêtông, đồng thời đeo khẩu trang, găng tay, không ăn uống các chất nhiễm phóng xạ.
Khi có sự cố hạt nhận và được yêu cầu bảo vệ bằng cách che chắn, người dân nên bình tĩnh vào các tòa nhà gần nhất. Cần đóng các cửa sổ, cửa ra vào, rửa tay và mặt kỹ lưỡng nếu từng ra ngoài, tắt quạt thông gió, quạt sưởi và đặt thức ăn, đồ uống vào hộp hoặc gói lại. Đặc biệt nên cởi bỏ quần áo nếu đã mặc vì có thể nó đã nhiễm xạ, quần áo đó cần được buộc chặt vào túi và mang đi tiêu hủy.
Nhật đã phát hiện phóng xạ trong nước biển với nồng độ cao, nhiều độc giả quan tâm tới cơ chế lan truyền của phóng xạ, TS có thể chia sẻ thêm về vấn đề này?
Phóng xạ ảnh hưởng tới con người nhanh nhất qua cơ chế lan truyền trong không khí. Các cơ chế lan truyền khác như nước hoặc thực phẩm… là rất chậm. Trên thực tế chúng ta cách Nhật Bản là khá xa, từ Nhật Bản tới chúng ta thì nồng độ phóng xạ bị pha loãng rất nhiều, do đó chúng ta không phải quan ngại lắm. Giống như sự cố Chernobyl ở Ukraine, đến Việt Nam chúng ta chỉ thấy vết, không ảnh hưởng nhiều.
Về nước biển, nhìn vào số liệu của Nhật thì những nơi ở xa khu Fukushima thì nồng độ phóng xạ có tăng nhưng chưa đáng kể lắm. Cho nên chúng ta chưa phải quan ngại vấn đề này đối với nước biển Việt Nam. Trong tương lai các quan trắc của Việt Nam sẽ tiếp tục hướng ra môi trường biển, nhưng môi trường lan truyền nhanh nhất là không khí chúng ta còn chưa phát hiện ra thì những môi trường kia chắc chưa thể có.
Mức độ lây truyền là như thế nào khi tiếp xúc với người đã bị nhiễm phóng xạ?
Bản chất vấn đề là vật lý chứ không như virus. Ví dụ tôi nhiễm phóng xạ thì tôi chưa thể trở thành ngay một nguồn phóng xạ. Tất nhiên nếu tôi ngồi cạnh ai đó thì người đó cũng sẽ bị ảnh hưởng một phần chiếu xạ do người tôi phát ra, nhưng mức nhiễm xạ để trở thành một nguồn phóng xạ nó phải thực sự lớn. Cái này chỉ xảy ra với trường hợp bệnh nhân sử dụng đồng vị phóng xạ trong xạ trị, họ uống thuốc với lượng rất cao thì bức xạ ở họ mới có ảnh hưởng tới người xung quanh.
Còn bình thường giả sử chúng ta có người bị nhiễm xạ ở Nhật về thì độ nhiễm xạ ấy cũng còn xa so với coi là nguồn bức xạ nguy hiểm cho người xung quanh. Thực tế, những người từ Nhật về qua trung tâm kiểm tra thì chưa phát hiện ra ai bị nhiễm phóng xạ cả.
Được biết, các thiết bị đo nồng độ phóng xạ tại Việt Nam cho những kết quả khá chi tiết. Vậy hiện nay ở Việt Nam có bao nhiêu đơn vị có đủ năng lực đưa ra những kết quả này?
Ở Việt Nam có viện Nghiên cứu an toàn bức xạ, viện Năng lượng nguyên tử hay bộ Tư lệnh hoá học (bộ Quốc phòng), viện Khoa học hạt nhân, trung tâm hỗ trợ kỹ thuật an toàn bức xạ và ứng phó sự cố của cục Kiểm soát và an toàn bức xạ, viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt và Trung tâm hạt nhân Thành phố Hồ Chí Minh… Đây đều là các đơn vị có đầy đủ các thiết bị đủ năng lực đánh giá các nhiễm bẩn phóng xạ này.
Sài Gòn tiếp thị
Thảm họa hạt nhân: 5 câu hỏi
(Dân trí) - Mức độ phóng xạ thấp đã tìm thấy ở gần Tokyo (cách Fukushima 220km), lệnh di tản đã phát đi trong vòng bán kính 20km, những người ở trong bán kính 30km phải ở trong nhà. Tổ chức y tế thế giới (WHO) cũng đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ...
Sau trận động đất 9 độ ric-te và sóng thần ở Nhật Bản, 4 rắc rối lớn với 6 lò phản ứng hạt nhân đang bị thiêu đốt, phát nổ hay thất thoát phóng xạ và những người công nhân đang phải đối mặc với nguy cơ mất mạng vì cố gắng làm mát các lò phản ứng.
Dưới đây là giải đáp của chuyên gia hạt nhân TS Shaun Wyngaardt, ĐH Stellenbosch:
1. Có rất nhiều báo cáo mâu thuẫn nhau. Vậy chính xác điều gì đang diễn ra ở Fukushima và chúng ta có nên lo lắng?
Mức độ cảnh báo phóng xạ cao hơn được đưa ra đồng thời với nỗ lực làm nguội lò phản ứng. Theo thông tin mới nhất thì đã có sự suy giảm rõ rệt vào ngày thứ 4. Thật may là phóng xạ đo được đã giảm 1/ (khoảng cách)^2. Điều này có nghĩa mức độ cảnh báo đã xuống mức 4.
Vấn đề chính ở thời điểm hiện nay là ô nhiễm phóng xạ trong khuếch tán lên cao do hơi nước thoát ra từ lò phản ứng và hiện ngày càng bốc cao. Các điều kiện khí quyển thiếu vững chắc (sự xáo trộn do các cơn gió mạnh), các đám mây xạ sẽ không tập trung nhưng sẽ ảnh hưởng tới nhiều người.
Mức độ tập trung lớn nhất của chất phóng xạ được tìm thấy trong đám mây là chất iodin-131, mà chỉ phân rã sau 8 ngày. Điều này có nghĩa 1 lượng lớn chất này sẽ có thể rơi trong vòng 2-8 ngày.
2. Ông có tin rằng các chuyên gia có thể làm yếu lò phản ứng và tránh được thảm họa hạt nhân? Tiên đoán của ông về thời gian?
Theo báo cáo mới nhất tôi nhận được, nhân viên của nhà máy điện hạt nhân đã kiểm soát được đúng như kế hoạch và mức độ phóng xạ đã giảm xuống ngưỡng an toàn. Nhật luôn có một đội làm việc tuyệt vời trong các lò hạt nhân.
Ngoài ra, bạn cũng thấy dự đoán về 1 trận động đất lớn và sóng thần đã không xảy ra dù người ta hy vọng rằng nó sẽ làm nguội lò phản ứng nhanh nhất.
3. Theo báo cáo mới nhất, Hàn Quốc đang có kế hoạch chuyển dự trữ chất boron tới nhật, nhằm giúp ổn địch các lò phản ứng hạt nhân đang muốn “nổi loạn”. Vậy boron có tác dụng gì?
Boron là một nguyên tố mà hoạt động như 1 chất “trung gian” và làm lụi tàn sự phân rã hạt nhân. Nó giúp làm chậm, ngăn ngừa sự gia tăng sức nóng của lò phản ứng.
4. Các nhà phân tích hạt nhân nhắc nhở mọi người về những nguy cơ sử dụng năng lượng hạt nhân. Vậy quan điểm của ông về vấn đề này? Đây là phản ứng quá mức hay là nỗi sợ chính đáng?
Năng lượng có thể tái sử dụng là một lựa chọn quan trọng cho tương lai bởi sử dụng những nguyên liệu như than đá rồi dần dần sẽ cạn kiệt.
Tuy nhiên, sẽ tốt hơn khi có sự cân bằng trong sự kết hợp giữa năng lượng có thể tái tạo với các nguồn năng lượng mới an toàn hơn hạt nhân.
5. Một website cho biết lượng khí nóng do tuabin tạo ra cũng cần phải được xử lý kỹ vì chúng rất độc. Chúng có thể trở thành 1 thảm họa khác. Quan điểm của ông về vấn đề này?
Người Nhật đã có nhiều thập kỷ nỗ lực để tạo ra những thùng chứa năng lượng mà giảm thiểu sự lãng phí hạt nhân với các tiêu chuẩn về áp suất, sự ăn mòn và sức nóng. Tôi không thấy có nguy cơ nào từ vấn đề này.
Nhân Hà
Theo Health24
Sắp có vắc-xin chống phóng xạ?
(Dân trí) - Các nhà khoa học ở TT Nghiên cứu Vlaidkavkaz, thủ phủ Bắc Ossetia thuộc Nga đã phát triển 1 loại vắc-xin mà có thể trung hòa chất phóng xạ nhiễm trong các tổ chức sống.

Các đồng nghiệp Nhật Bản rất quan tâm tới loại vắc-xin này và có kế hoạch dùng nó để giảm mức xạ nhiễm ở những người đang giải quyết hậu quả sau khi thảm họa ở nhà máy hạt nhân Fukushima-1 xảy ra.
Theo Vyacheslav Maliyev, trưởng khoa công nghệ sinh học, TT Nghiên cứu Vladikavkaz, các nhà khoa học Nga hiện đang hợp tác với chuyên gia NASA và loại vắc-xin này hứa hẹn sẽ sớm ra mắt.
Các nhà sinh học phóng xạ Mỹ đã tham gia nghiên cứu từ năm 2006 sau khi vắc-xin do Nga và do Mỹ tạo ra và tiến hành thử nghiệm trên động vật. Các động vật này bị cho nhiễm xạ ở nhiều mức và không thể sống lâu hơn 7 ngày, đã được tiêm 1 trong 2 mũi vắc-xin. Những động vật được tiêm vắc-xin do Mỹ sản xuất đã sống sót. 2 tháng sau, các nhà khoa học kiểm tra lại và không có sự bất thường nào trong cơ thể chúng.
Sau đó, các nhà khoa học Nga và Mỹ đã cùng hợp tác để chế tạo vắc-xin trên cả động vật và người. Loại vắc-xin mới này có tác dụng ngay cả với mức phóng xạ vượt chuẩn cả nghìn lần. Tuy nhiên, các nhà khoa học ở Vladikavkaz cho biết vẫn chưa có kế hoạch để dùng vắc-xin này. Bởi sẽ phải mất vài năm để thử nghiệm thuốc chống phóng xạ này vì phải tính tới trường hợp quá trình phóng xạ tác động tới ADN.
Theo Trưởng phòng thí nghiệm của TT Thuốc phóng xạ và cấp tính của Bộ Khẩn cấp Liên bang Nga Woldemar Tarita cho biết: “Cách đơn giản nhất và dễ thực hiện nhất để giảm ảnh hưởng của phóng xạ là các loại thuốc có i-ốt làm thành phần cơ bản giúp bảo vệ tuyến giáp. Nhưng việc sử dụng phải hết sức thận trọng vì quá liều sẽ gây ra các phản ứng không tốt như dị ứng, nổi mẩn, sốt và các chứng viêm da”.
Tarita cũng khẳng định: “Khi các đội cứu hộ Nga trở về từ Nhật (150 người), họ cũng sẽ phải làm các xét nghiệm nhiễm phóng xạ tại TT All-Russian ở St.Petersburg”. Tất cả những người này đều được trang bị máy quang phổ. Đây là một thiết bị làm bằng sắt mà sẽ phát hiện ra các chất phóng xạ nhiễm vào cơ thể.
Bảo vệ tuyến giáp trước hiểm họa nhiễm xạ
Tuyến giáp có thể bị ảnh hưởng khi nhiễm xạ. Nhiễm xạ có thể xảy ra do quá trình điều trị bệnh bằng tia xạ hoặc khi có tình trạng rò rỉ iod phóng xạ (I-131) sau các sự cố hạt nhân.

Thời điểm phát bệnh
Nhiễm xạ gây ra nhiều bệnh lý khác nhau trên tuyến giáp, bao gồm suy giáp, nhân giáp và ung thư tuyến giáp. Tuyến giáp trẻ em đặc biệt nhạy cảm với tia xạ hơn tuyến giáp người lớn. Khi nhiễm xạ, nạn nhân dễ mắc bệnh tuyến giáp, nếu: tuổi càng trẻ (tuy nhiên, nhiễm xạ sau tuổi 20, nguy cơ mắc bệnh tương tự nhau ở mọi lứa tuổi), mức độ nhiễm xạ càng nhiều. Thời gian mắc bệnh tuỳ loại:
Suy giáp: có thể xuất hiện vài tháng hay vài năm sau quá trình xạ trị. Tuy nhiên, hầu hết các trường hợp đều xảy ra sau 2-3 năm sau xạ trị.
Bướu giáp nhân: các nhân giáp xuất hiện khi các tế bào tuyến giáp tăng trưởng dạng cục trong tuyến giáp. Nhân giáp thường phát hiện sau vài năm (thông thường là 8 đến 12 năm sau xạ trị), khi bác sĩ thăm khám vùng cổ và vùng tuyến giáp, hoặc sau khi siêu âm vùng này.
Ung thư tuyến giáp: ung thư tuyến giáp có thể xảy ra ở bất cứ vị trí nào trên tuyến giáp trong vòng 5 đến 20 năm sau xạ trị, thông thường là mười năm. Khoảng 90% người bệnh vẫn sống khi mắc ung thư tuyến giáp.
Vì bệnh lý tuyến giáp có thể xảy ra nhiều năm sau nhiễm xạ nên bệnh nhân cần theo dõi suốt đời. Nạn nhân phơi nhiễm iod phóng xạ sau thảm hoạ hạt nhân mà không bị ung thư tuyến giáp, vẫn có nguy cơ mắc bệnh và phải tiếp tục theo dõi.
Làm sao phát hiện bệnh?
Suy giáp có thể phát hiện bằng xét nghiệm máu. Người bệnh có thể có hoặc không có triệu chứng suy giáp. Bướu giáp nhân cũng có thể phát hiện khi khám vùng cổ hoặc phát hiện dưới siêu âm. Ung thư tuyến giáp gặp trong 15 - 35% các nhân giáp xuất hiện sau giai đoạn xạ trị hay nhiễm xạ lúc nhỏ. Ung thư tuyến giáp có thể được xác định bằng chọc hút tế bào tuyến giáp bằng kim nhỏ trên nhân giáp.
Suy giáp dễ điều trị bằng nội tiết tố tuyến giáp giống như điều trị suy giáp do nguyên nhân khác. Cần theo dõi kỹ những người nhiễm xạ có nhân giáp. Nên xét nghiệm tế bào qua chọc hút bằng kim nhỏ vào các nhân giáp để loại trừ ung thư tuyến giáp. Rất ít khi phải dùng thuốc có nội tiết tố tuyến giáp để ngăn nhân giáp phát triển. Và cho dù dùng thuốc, người bệnh vẫn cần theo dõi định kỳ. Khi đã xác định ung thư trên một nhân giáp người nhiễm xạ trước đây, cách điều trị cũng giống như ở người bệnh ung thư tuyến giáp khác. Thường phẫu thuật cắt tuyến giáp, sau đó tuỳ trường hợp, có thể phối hợp với thuốc có chứa iod phóng xạ và nội tiết tố tuyến giáp.
Không phải tất cả trường hợp nhiễm phóng xạ có iod đều gây ung thư tuyến giáp. Nguy cơ này sẽ giảm thấp khi qua độ tuổi 40.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ cao nhất
Tuyến giáp hấp thu iod từ dòng máu, cần iod để tạo nội tiết tố tuyến điều hoà năng lượng và chuyển hoá trong cơ thể. Tuyến giáp không thể phân biệt iod bền vững (iod thường) với iod phóng xạ nên sẽ hấp thu cả hai loại này. Hầu hết các vụ nổ hạt nhân đều phóng thích phóng xạ. Khi tế bào tuyến giáp hấp thu quá mức iod phóng xạ, có thể tạo ra ung thư tuyến giáp. Đây có lẽ là loại ung thư duy nhất có tỷ lệ mắc bệnh gia tăng theo sau sự cố rò rỉ iod phóng xạ.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ cao nhất. Nguy cơ này giảm thấp khi qua độ tuổi 40.
Có thể sử dụng chất Potassium iod (viết tắt KI) để bảo vệ tuyến giáp chống lại sự nhiễm iod phóng xạ. Sau thảm hoạ hạt nhân Chernobyl năm 1985, những hướng gió khác nhau thổi những đám mây phóng xạ đi khắp châu Âu. Có khoảng 3.000 người nhiễm phóng xạ bị ung thư tuyến giáp. Nạn nhân hầu hết là nhũ nhi và trẻ nhỏ sống ở Ukraine, Belarus, Nga. Lúc đó, Ba Lan (tiếp giáp với Belarus và Ukraine) đã dùng KI cho mọi người dân và không thấy gia tăng tỷ lệ mắc bệnh này.
Khi có sự cố rò rỉ phóng xạ, cơ quan chuyên trách địa phương thường khuyến cáo mọi người nên rời khỏi khu vực có sự cố hạt nhân càng sớm càng tốt. Ngoài cách ly, di cư, không ăn thức ăn, không uống sữa cũng như nước… cần dùng thêm KI để hỗ trợ tuyến giáp tránh bị nhiễm iod phóng xạ. Do sự phóng thích hạt nhân không thể kiểm soát được và tình trạng ách tắc giao thông sẽ làm chậm trễ việc cách ly phóng xạ, nên mọi người cần uống KI trước khi di cư, theo hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương. Việc phân phối KI nên giới hạn trong khoảng cách từ 16-32km.
Không ai đoán được các đám mây iod phóng xạ đi xa đến đâu và một sự cố hạt nhân sẽ xa bao nhiêu. Sau vụ Chernobyl, tỷ lệ mắc bệnh cao hơn dự đoán và ở xa hơn 300km so với trung tâm sự cố hạt nhân. Hiện ở nhiều nước người ta không chỉ dự trữ mà còn phân phối sẵn KI cho cộng đồng. Trong thảm hoạ hạt nhân bất ngờ, lợi ích của KI được chấp nhận vượt xa nguy cơ khi dùng.
Lưu ý, không phải tất cả trường hợp nhiễm phóng xạ có iod đều gây ung thư tuyến giáp. Chỉ có cơ quan y tế mới có thể xác định các loại đồng vị phóng xạ phóng thích ra trong vụ nổ hạt nhân và nếu iod phóng xạ phóng thích, thì khi nào nên uống KI, uống trong thời gian bao lâu. Vậy nên mọi người cần tránh tùy tiện sử dụng chất này.
Theo GS.TS.BS Nguyễn Sào Trung
Sài Gòn tiếp thị
Người dân trên quần đảo Nhật Bản, đang đối mặt với mối đe dọa bị nhiễm phóng xạ. Nhà chức trách đã phát ngay cho mọi người trong vùng nguy cơ viên nén i-ốt kali. Tại sao họ lại dùng nó để phòng nhiễm phóng xạ?

Một loại vật chất phổ biến nhất trong các đám bụi phóng xạ từ vụ nổ nhà máy điện hạt nhân là
phóng xạ iod-131. Nó nguy hiểm cho con người ở chỗ gây ung thư tuyến giáp.
Theo hướng dẫn trên tờ doctissimo (Pháp), I-ốt là một phương thức phòng ngừa ung thư tuyến giáp.
Ngay khi một lò phản ứng hạt nhân gặp sự cố, giống như thảm họa mới xảy ra tại Nhật, một lượng lớn phóng xạ có thể thoát ra ngoài.
Lượng phóng xạ này xuất hiện dưới dạng i-ốt phóng xạ, và sẽ ảnh hưởng đến dân cư xung quanh khu vực bị nhiễm xạ. Loại i-ốt độc hại này có xu hướng đọng lại ở tuyến giáp, do vậy làm tăng nguy cơ xuất hiện hạch tuyến giáp cũng là các tế bào ung thư. Hoặc ung thư tuyến giáp cũng có thể xảy ra do triệu chứng suy chức năng của tuyến.
Khi đó, việc dùng ngay viên nén i-ốt kali sẽ cho phép giảm nguy cơ nhiễm i-ốt phóng xạ: I-ốt kali sau khi uống sẽ đọng lại trên tuyến giáp, làm bão hòa khả năng hấp thụ của cơ quan này và ngăn cản i-ốt độc hại (phóng xạ) đọng lại trên tuyến giáp.

Khi uống I-ốt kali sẽ đọng lại ở tuyến giáp. Khi I-ốt phóng xạ xâm nhập vào cơ thể, sẽ không bị
đọng lại và bị đào thải khỏi cơ thế. Ảnh: doctissimo.fr.
Vậy cần dùng với liều lượng bao nhiêu?
I-ốt phòng ngừa ở dạng viên nén i-ốt kali (iodure de potassium), phải uống ngay lập tức sau khi biết khu vực sống bị nhiễm phóng xạ.
Để giảm được 90% nguy cơ nhiễm phóng xạ, liều lượng cần thiết là :
- Tại những khu vực mà người dân hấp thụ i-ốt qua đường ăn uống ở mức bình thường: một liều tương đương hoặc hơn 30mg
- Tại những khu vực mà người dân không hấp thụ đủ i-ốt qua đường ăn uống (ví dụ như Pháp, Việt Nam): dùng từ 50 đến 100 mg
Thực tế, người dân thường được khuyến cáo dùng một liều duy nhất 130mg, tương đương 2 viên nén, hòa tan trong một cốc nước (trẻ em dưới 12 tuổi: 1 viên, trẻ từ 1 đến 36 tháng: ½ viên, trẻ mới sinh đến dưới 1 tháng: ¼ viên)
Khi nào cần phải uống i-ốt kali ?

Một loại thuốc i-ốt kali ở Pháp, dùng cho người dân trong vùng
dễ bị nhiễm xạ.
Tốt nhất là uống ngay khi có cảnh báo về phóng xạ thì mới có hiệu quả gần 100%.
Trong những vùng được cho là "giàu i-ốt", 2 giờ sau khi bắt đầu bị nhiễm phóng xạ thì hiệu quả chỉ còn 80%, và 40% sau 8 giờ.
Trong những vùng "nghèo i-ốt" uống thuốc sau 2 giờ hiệu quả gần 65% và sau 8 giờ còn 15 %.
Một ví dụ như ở Pháp (một nước mà người dân hấp thụ i-ốt qua đường ăn uống ít) người ta cung cấp viên nén i-ốt kali như thế nào cho người dân ở gần trung tâm nguyên tử?
Trước những nguy cơ bị nhiễm phóng xạ cho dù ít hay nhiều, Cơ quan An toàn Hạt nhân và chính quyền địa phương ở Pháp đã tổ chức đều đặn các chiến dịch phân phát viên nén i-ốt kali cho người dân và cho các cơ quan, tổ chức ở gần trung tâm hạt nhân với sự tài trợ của Tổng Công ty Điện lực quốc gia Pháp EDF. Nhờ đó những người sống trong khu vực có phóng xạ có thể uống thuốc ngay khi có chuông cảnh báo từ trung tâm hạt nhân.
Thực tế công tác phát thuốc này diễn ra như thế nào ?
Hoạt động phát thuốc cho các gia đình, các đơn vị như (trường học, khối hành chính văn phòng địa phương, các nhà máy, xí nghiệp và bệnh viện, …) ở trong vòng bán kính 10 km xung quanh khu vực đặt trung tâm hạt nhân của Pháp, tương đương khoảng 400.000 hộ gia đình và 2.600 các cơ sở công cộng tại 500 thành phố.
Mỗi người dân sống trong khu vực có khả năng bị nhiễm xạ được phát một phiếu và được mời đến lấy thuốc tại nhà thuốc.
Chiến dịch phát thuốc gần đây nhất diễn ra năm 2009, nhưng chỉ đạt được một phần thành công, theo trang web www.distribution–iode.com, chỉ có 22,5% lãnh đạo của các công ty, xí nghiệp và các cơ quan hành chính công cộng có trụ sở nằm trong bán kính 10 km xung quanh trung tâm hạt nhân đến nhà thuốc nhận thuốc, trong khi có 51,9% người dân đến nhận.
Để giảm nhẹ tác hại của phóng xạ, bác sĩ khuyên các nhà du hành vũ trụ uống bổ sung vitamin. Phương pháp này có thể áp dụng với người Nhật trong tình hình hiện nay.
Theo chế độ ăn uống do Viện khoa học quốc gia Mỹ đưa ra, ngoài Iot kali, các nhà khoa học khuyến cáo nên uống một viên vitamin một ngày để giải quyết tình trạng thiếu hụt vitamin.
Vitamin có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi phóng xạ, cũng như giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính khác, trong đó có ung thư và bệnh đục nhân mắt.
Những người phải làm việc trên trạm vũ trụ, hay bất kỳ ai ở Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ phải làm việc trong điều kiện phơi nhiễm phóng xạ và tôi cũng khuyên mọi người ở Nhật nên bổ sung vitamin thiếu hụt vì họ đang phơi nhiễm mức phóng xạ cao hơn bình thường”, Ann Kennedy, Nhóm trưởng nhóm nghiên cứu tác động của phóng xạ, dự án thuộc Viện nghiên cứu y sinh học vũ trụ (Mỹ), nói.
Những thành tựu nghiên cứu này có thể áp dụng trong điều kiện dưới mặt đất, giống như những gì đang xảy ra ở Nhật”, Marcelo Vazquez, chuyên gia từng giám sát nghiên cứu tại Phòng nghiên cứu phóng xạ vũ trụ của Nasa, nói.
Với mục tiêu gửi người bay lên không gian trong dài hạn, Nasa liên tục nghiên cứu tác động của phóng xạ đối với cơ thể con người, cũng như cách phòng tránh, hạn chế và đảo ngược những ảnh hưởng này. Các loại thuốc và phương pháp chữa trị, trong đó có chiết xuất từ cây việt quất và dâu tây, đang trong quá trình nghiên cứu.
Black sesame seeds: black sesame, kidney can enhance cellular immunity, humoral immune function, the effective protection of human health.
Purple Amaranth: Amaranth violet radiation, anti-mutation, antioxidant, selenium and its related. Selenium is an important trace element, can improve the body against radiation.
Green tea: green tea polyphenols, not only help against cancer and remove the effects of radicals, but also radiation. Drink green tea every day is very beneficial to our body. Tea also contains LPS which can improve the hematopoietic function, increase platelets and white blood cells and so on.
Lycopene: Lycopene not only have superior radiation resistance, but also the strong antioxidant capacity. Lycopene exists in tomato, apricot, guava, watermelon, papaya, red grapes and other fruits and vegetables. Among them, lycopene in the tomatoes were relatively high, especially in the tomatoes skin and seeds. In addition, lycopene is fat-soluble vitamins, easy to be absorbed.
Food Spirulina: Spirulina is rich in protein, amino acids, trace elements, vitamins, minerals and bioactive substances to promote bone marrow cell hematopoietic function, and enhance bone marrow cell proliferation activity, promote serum protein biosynthesis, thereby enhancing the body’s immunity. Therefore, eat seaweed, spirulina and the like, etc., with a clear anti-radiation effect.
Pollen food: food as a novel pollen nutritional health products swept the world, known as the “complete nutrition” among the best in nutritional food. According to modern scientific tests, the protein content of pollen up to 25-30%, which contains dozens of amino acids, and the state was free, easily absorbed by the body. 40% of pollen also contains a certain amount of sugar and fat, and rich B vitamins and vitamin A, D, E, K, etc., in which a living E, K are confirmed by scientists can delay the aging process of human cells important material. Pollen also contains iron, zinc, calcium, magnesium, potassium and other 10 kinds of inorganic salts and 30 trace elements and 18 kinds of enzymes, therefore, pollen with anti-radiation effect.
Ginkgo biloba products: Ginkgo biloba extract polyphenols in the prevention and reduction of radiation on the wonders, the nuclear radiation environment for the staff, often taking the ginkgo leaf tea, can increase leucocyte to protect the hematopoietic function.
Ông Takahashi Sentaro, phó giám đốc Viện nghiên cứu lò phản ứng trường Đại học Kyoto, trên NHK, phân tích về tác hại của của plutonium nhân việc phát hiện ra plutonium trong khuôn viên nhà máy điện hạt nhân Fukushima số I.
Plutonium là chất phóng xạ do uranium 239 hoặc 235 sinh ra, và nó phát ra tia phóng xạ có tên gọi là tia alpha. Đặc tính của tia alpha này là dù có bám vào da người thì nó cũng không xâm nhập trực tiếp vào cơ thể con người mà xâm nhập gián tiếp qua các loại thực phẩm bị nhiễm xạ hoặc qua đường thở.
Plutonium được phát hiện trong khuôn viên nhà máy Fukushima I
Ví dụ, trong trường hợp chất plutonium 239 thì chu kỳ bán rã của chất này rất dài, khoảng 20.000 năm. Vì thế, một khi đã nhiễm vào cơ thể con người thì nó vẫn sẽ tiếp tục phát xạ tại nơi mà nó đã xâm nhập vào và vì vậy mà khả năng bị ung thư là khá cao.
Cơ thể con người có khả năng loại thải plutonium, vì thế nếu bị nhiễm xạ thì trong vòng vài tháng lượng plutonium trong cơ thể sẽ giảm xuống một nửa. Tuy nhiên, người ta cho rằng plutonium thường ở trong cơ thể con người lâu hơn so với chất phóng xạ iodine và cesium.
Nếu trong tương lai không xảy ra một vụ tai nạn hạt nhân nào lớn nữa thì lượng phóng xạ hiện nay không gây nguy hiểm tới sức khoẻ con người cũng như cho môi trường. Nhưng cần phải nhắc lại rằng chất phóng xạ plutonium phát ra từ vụ thử hạt nhân do Mỹ tiến hành tại đảo san hô Bikini trước kia, nay vẫn còn được phát hiện ra ở vùng biển ngoài khơi Nhật Bản. Vì thế, nếu plutonium bị rò rỉ ra nước biển thì cần phải tiến hành giám sát lượng phóng xạ trong hải sản trong một thời gian dài.
Hơn nữa, plutonium không phát tán trên diện rộng vì vậy dễ có khả năng là nồng độ plutonium trong khuôn viên nhà máy điện hạt nhân Fukushima số I sẽ rất cao. Vì thế, cần phải giám sát liên tục, chặt chẽ lượng phóng xạ tại đây, đồng thời phải đảm bảo sự an toàn cho các công nhân làm việc tại đây bằng nhiều biện pháp, ví dụ như cho họ đeo mặt nạ phòng hộ, tránh không ăn uống trong các khu vực lân cận.
Hôm qua, đại diện Cục An toàn bức xạ và hạt nhân và Cục Thú y đã đo khả năng nhiễm bẩn phóng xạ trên 19 mẫu thủy sản nhập từ Nhật của bốn doanh nghiệp.
Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết việc đo đếm đã xong, nhưng để có kết luận cuối cùng về các lô hàng, họ cần so sánh với tiêu chuẩn của Bộ Y tế và mẫu cá đối chứng của Việt Nam.

Đoàn kiểm tra đang tiến hành đo nhiễm bẩn phóng xạ trên thủy sản nhập khẩu từ Nhật Bản. 
Ảnh: Bộ KH&CN.
Theo báo cáo của Bộ Khoa học Công nghệ công bố hôm qua, tại Đà Lạt, TP HCM vẫn xuất hiện đồng vị phóng xạ i ốt, ở Lạng Sơn, Hà Nội có thêm đồng vị phóng xạ Cs-137 (xê-ri), nhưng không ảnh hưởng đến sức khoẻ con người và môi trường.
Số liệu từ trung tâm dữ liệu quốc gia của Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện (CTBTO) cho thấy đã phát hiện hạt nhân phóng xạ I-131 và Cs-137 hầu như được tất cả các trạm quan trắc trên bắc Bán cầu. Các trạm quan trắc của mạng lưới CTBTO rất nhạy và có thể phát hiện các hạt nhân phóng xạ với nồng độ rất thấp trong bầu khí quyển.

Hướng di chuyển của đám mây phóng xạ ở Đông Nam Á ngày 2/4. Ảnh: Bộ KH&CN.
Theo hình ảnh đám mây phóng xạ được tính toán cho hôm nay và ngày mai ở khu vực Đông Nam Á, phần đám mây chính chưa vào thềm lục địa Việt Nam. Đám mây chính có xu hướng bị chia nhỏ và phát tán rộng ra khu vực Đông Nam Á và bay tản mạn giữa Phillipines, Indonesia, Malaysia, Lào, Campuchia và Việt Nam.

No comments:

Post a Comment